بررسی شیوع کانال های C shapedدر دندان های مولر ماگزیلا توسط CBCT

دانشکده دندان پزشکی زاهدان

دانش کافی در مورد مورفولوژی کانال ریشه یکی از موارد مهم درمان موفق کانال ریشه است، چرا که پاکسازی کامل پرکردگی سه بعدی بر اساس این اطلاعات صورت می پذیرد . (1و2)

این مطلب به خصوص زمانی که سیستم کانال ریشه c-shaped است برجسته تر می شود. کانال های c-shaped به صورت یک واریاسیون متداول در دندان های مولر و پرمولر دیده می شود .(3)

نمای آناتومیک یک کانال c-shaped حضور شبکه ها و ارتباطات ریز بین کانال هاست که این ارتباطات می تواند در بعد عرضی و طولی کانال ریشه متغیر باشند .(4)

کانال های c-shaped معمولاً در مولر های دوم مندیبل با ریشه های مخروطی و بهم چسبیده و ریشه هایی که دارای شیار های ریشه ای طولی هستند دیده می شود .(4و5)

Cook وCox اولین بار کانال c-shaped و پیچیدگی های آن را توصیف کردند .(6)

در سی سال اخیر روش های مختلفی برای توصیف تنوعات داخلی و خارجی دندان های انسان معرفی شده است نظیر: رادیوگرافی، تکنیک شفاف سازی، تکنیک مدل سازی و روش های بافت شناسی. اغلب این روش ها تهاجمی بوده و آنالیز ها بر اساس دو بعد صورت می گیرد و بنابراین نمی تواند به دقت مورفولوژی کلی را منعکس کند.

اخیراً با استفاده از CBCT (Cone Beam Computed Tomography) و میکروسیتی مقاطع عرضی ریشه بررسی می شود که این روش ها غیر تهاجمی بوده و وضوح بالایی دارند (7،8،9)

فناوری CBCT برای اولین بار در دندانپزشکی در دهه ی نود میلادی معرفی گردید. در مقایسه با سیتی اسکنرهای معمولی، CBCT اسکنرها، با کاربرد فناوری پانل های تخت (flat panel)، امکان تصویربرداری سه بعدی حجمی (CT volumetric scanning) را از سر و گردن فراهم کرده است، بدین معنی که این فناوری تصاویر را به صورت اسلایس نمی گیرد، در عوض یک حجم کامل را فورا به وسیله پرتو مخروطی شکلش نشان می دهد. با چرخش پرتو در حول هدف و تصویربرداری در زوایای متعدد، ناحیه مورد نظر از زوایای مختلف مشاهده می گردد. چرخش سریع آن، میزان دوز پایین، مجموعه ای از داده های تشخیصی با کیفیت را فراهم می آورد .(10)

CBCT کلینیسین را قادر می سازد تا مورفولوژی کانال های ریشه را ارزیابی کند، که به علت سه بعدی بودن بر روش های پیشین ارجح می باشد. تصاویر حاصل در مقاطع اگزیال، ساجیتال و کرونال بوده و قادر به کاهش سوپرایمپوز ساختار های مجاور می باشد.(11و12)

Jorge و همکاران در سال 2015 در مطالعه ای اقدام به بررسی شیوع و ویژگی های کانال C Shaped در مولر ماگزیلا کردند . در این مطالعه 2227 دندان مولر ماگزیلا از طریق رادیوگرافی CBCT مورد بررسی قرار گرفت . نتایج این مطالعه نشان داد که 5 تایپ مختلف کانال C shaped در جمعیت مورد مطالعه وجود داشت . شیوع کانال C shaped در مولر های ماگزیلا 6/2 درصد بود و بین شیوع تایپ های مختلف کانال C shaped و جنسیت رابطه ی معناداری وجود داشت .(13)

Jin و همکاران در مطالعه ای در سال 2006 به بررسی شیوع کانال C shaped در مولر دوم مندیبل پرداخت . در این مطالعه ی مبتنی بر CBCT مشخص شد که در جمعیت کره ای مورد مطالعه ، شیوع این نوع کانال در مولر دوم مندیبل 5/44 درصد بود . (14)

با توجه به پیچیدگی های درمان کانال های C-shaped هدف از این مطالعه شناخت بهتر مورفولوژی ریشه ی مولرهای ماگزیلا با هدف بررسی احتمال وجود این نوع از کانال ها جهت دستیابی بهتر به اهداف پاکسازی و شکل دهی کانال می باشد.

توجه به میزان شیوع کانال های C shape در بخش های درمانی دانشکده دندان پزشکی 

بخش آموزشی دانشکده دندان پزشکی زاهدان

1-فراوانی کانال های c-shaped مشاهده شده توسط CBCT در دندان های مولر ماگزیلا چقدر است؟

2-فراوانی تایپ های مختلف کانال های C shaped براساس طبقه بندی melton  در دندان های مولر ماگزیلا چقدر است؟

بررسی شیوع کانال های C shaped در دندان های مولر ماگزیلا توسطCBCT (cone beam computed tomography)

1- تعیین فراوانی کانال های C shaped مشاهده شده توسط CBCT در دندان های مولر ماگزیلا

2- تعیین فراوانی تایپ های مختلف کانال های C shapedبر اساس طبقه بندی melton در دندان های مولر ماگزیلا

اراِیه کارگاه های آموزشی جهت تشخیص و نحوه ی درمان کانال های C shape به دانشجویان دندان پزشکی

دانشجویان دندان پزشکی،دندانپزشکان عمومی ،دستیاران اندودنتیکس

1- CBCT: Cone beam computed tomography

تکنیکی است که برای به تصویر کشیدن استخوان و بافت های سخت دندانی فکین با استفاده از اشعه مخروطی. در این روش از یک منبع اشعه یونیزان به صورت متباعد یا به صورت مخروط (cone shape) و یک دتکتور دو بعدی ثابت استفاده می شود.

2- کانال c-shaped: کانال c شکل به کانالی اطلاق می گردد که بدون توجه به کانالها یا اوریفیس های مجزا، حدود خارجی کلی آنها در مجموعه کانال ریشه C-shaped باشد و ریشه ها به هم وصل شوند .

تحلیلی– توصیفی

تصاویر CBCT از دندان های کشیده شده مولر ماگزیلا

معیارهای ورود :

1-عدم وجود دندان های با ریشه های نابالغ

2-نداشتن کانال با تحلیل یا کلسیفیکاسیون شدید

3-تصاویر CBCT با کیفیت خوب

4-در هر کلیشه حداقل یکی از دندان های مورد نظر وجود داشته باشد

5-عدم وجود دندان های اندو شده یا پالپوتومی شده

بر اساس مطالعه ی Neelakantan وهمکارانش (15) درمجموع تعداد 450 مولر اول و دوم ماگزیلا به عنوان حجم نمونه به دست آمد .

آسان یا در دسترس

مشاهده ای

اگر دندانی با تایپ جدید مشاهده شود که در طبقه بندی melton نبود حتما بایستی در ستون سایر مواردقید شود تا تایپینگ جدید هم ثبت گردد .

دراین مطالعه  در مجموع از 450   دندان مولر ماگزیلای کشیده شده که دارای

معیارهای ورود ذکر شده در قبل هستند استفاده می شود.کلیه دندانها جهت گند زدایی و

حذف  بافت های نرم سلولی به مدت یک ساعت در محاول سدیم هیپوکلریت 25/5

درصد قرارداده می شوند سپس جهت حذف جرم و بقایای سخت از سطح ریشه توسط

یک اسکیلر سطح ریشه پاکسازی می شود

دندانها تا تا زمان استفاده در محلول فرمالین ده درصد نگهداری می شوند.برای

تهیهCBCT دندانها  پس از شماره گذاری در راستای محور طولی و به نحوی که جهت

قرار گیری باکالی و  لینگوالی آنها یکسان باشد در قالب پوتی مانت می شوند

سپس  تصاویر کلیه دندانها توسط اسکنر 3D  از نوع GIANO(NEWTOM) با

ضخامت 3/.  KV90     و زمان اکسپوزر نه ثانیه تهیه می گردد.در نهایت تصاویر

تهیه شده در سه مقطع اگزیال کرونال و ساجیتال توسط یک اندودونتیست و یک

رادیولوژیست و بر اساس تعاریف مورد توافق در مورد شکل C-shaped و تحت

شرایط کاملا یکسان از لحاظ فضا نور و سیستم کامپیوتری مورد بررسی قرار می گیرند

در صورت اختلاف بین مشاهده گران قبلی نفر سوم (یک اندودونتیست) نمونه ها را

 بررسی و  نظر ایشان در صورت مطابقت با هریک از مشاهده گران قبلی به عنوان

نظر قطعی در فرم جمع اوری اطلاعات ثبت می گردد

اطلاعات جمع آوری شده وارد نرم افزار SPSS 22گردیده ، توزیع فراوانی فراوانی نسبی درصدی داده ها با استفاده از آمارهای توصیفی ، جداول و نمودارها مورد توصیف قرار خواهند گرفت .

فرم جمع آوری اطلاعات-شماره 2

در انجام این طرح تحقیقاتی ، مقدمه و کدهای 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی بر روی عضو و بافت انسانی و همچنین کد های 1،2،3،4،8،10،11،12،13،14،15،16،17،18،19،25،27،29 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران رعایت خواهد شد .

تعداد بالای نمونه ها از محدودیت های این طرح می باشد.

تفسیر کلیشه ها و عدم وضوح در بعضی مقاطع هم از محدودیت ها محسوب می شود.

مولر ماگزیلا،CBCT، C shaped

1- Gutmann L, Dumsha T, Lovdahl P. Problem solving in endodontics: prevention, identification and management. 4thed. St Louis, MO: Mosby 2005; 186-91.

2- Sachdeva GS, Ballal S, Gopikrishna V, Kandaswamy D. Endodontic management of a mandibular second premolar with four roots and four root canals with the aid of spiral computed tomography: a case report. J Endod 2008; 34(1): 104-7.

3- Jafarzadeh H, Wu Y. The C-shaped root canal configuration: a review. J Endod 2007; 33(5): 517-23.

4- Fan B, Cheung G, Fan M, Gutmann JL, Bian Z. C-shaped canal system in mandibular second molars: Part I--Anatomical features. J Endod 2004; 30(12): 899-903.

5- Fan B, Cheung G, Fan M, Gutmann J, Bian Z. C-shaped canal system in mandibular second molars: Part I:anatomical features. J Endod 2004; 30(12): 904-8.

6- Cooke H , Cox F. C-shaped canal configurations in mandibular molars. J Am Dent Assoc 1979; 99(5): 836-9.

7- Nair M, Nair U. Digital and advanced imaging in endodontics: a review. J Endod2007; 33(1): 1-6.

8- Wang Y, Zheng Q, Zhou X, Tang L, Wang Q, Zheng GN, et al. Evaluation of the root canal morphology of the mandibular first permanent molars in a Western Chinese population by cone-beam computed tomography. J Endod 2010; 36: 1786-89.

9- De Vos W, Casselman J, Swennen G. Cone-beam computerized tomography (CBCT) imaging of the oral and maxillofacial region: a systematic review of the literature. Int J Oral MaxillofacSurg 2009; 38(6): 609-25.

10- Trope M, Elfenbein L, Tronstad L. Mandibular premolars with more than one root canal in different race groups. J Endod 1986; 12(8): 343-5.

11- Huang C, Chang Y, Chuang M, Lai T, Lai J, Lee B, etal. Evaluation of root and canal systems of mandibular first molars in Taiwanese individuals using cone-beam computed tomography. J Formos Med Assoc. 2010 ;109(4): 303-8.

12- Baisden M, Kulid J, Weller R. Root canal configuration of the mandibular first premolar, J Enod 1992; 18(9): 505-8.

13-Martins JN, Mata A, Marques D, Anderson C, Caramês J. Prevalence
and characteristics of the maxillary C-shaped molar. Journal of
endodontics. 2016 Mar 31;42(3):383-9.

14-  Jin GC, Lee SJ, Roh BD. Anatomical study of C-shaped canals in
mandibular second molars by analysis of computed tomography. Journal
of endodontics. 2006 Jan 31;32(1):10-3.

15- Neelakantan, P., Subbarao, C., Ahuja, R., Subbarao, C. V., & Gutmann, J. L. (2010). Cone-beam computed tomography study of root and canal morphology of maxillary first and second molars in an Indian population. Journal of Endodontics, 36(10), 1622-1627.‏

در این پژوهش شکل و طرح کانال دندان کشیده شده ی شما توسط عکسبرداری دندان پزشکی بررسی می گردد و نتایج آن در موفقیت درمان ریشه ی سایر دندانپزشکان نیز موثر خواهد بود .

ندارد

افزایش میزان موفقیت درمان ریشه ی دندان های مولر ماگزیلا

ندارد

ندارد

هزینه به عهده ی مجری طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

ندارد

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیمار در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری متعهد میگردد در تمام مراحل پاسخگوی پرسش ها باشد.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.