تعیین اثر خمیردندان حاوی پروپولیس بر پلاک دندانی در دانشجویان دانشکده دندانپزشکی زاهدان

در دانشجویان دندانپزشکی زاهدان

پلاک دندانی، یک بیوفیلم از میکروارگانیسم ها روی سطح دندان است که نقش مهمی در گسترش پوسیدگی و بیماری پریودنتال دارد(1).باکتری های گرم منفی و گرم مثبت که در سطح پلاک دندانی حضور دارند می توانند سبب بروز التهاب لثه شوند که در صورت عدم درمان، می تواند منجر به Periodontitis شود(2). کنترل پلاک راهی مؤثر در درمان و پیشگیری از ژنژیویت و بخش اساسی تمام روش های درمان و پیشگیری از بیماری های پریودنتال است(3). با وجودی که کنترل مکانیکی پلاک مطمئن ترین روش رعایت بهداشت دهان می باشد با این حال برای کنترل بیماری های پریودنتال کنترل پلاک با مسواک زدن تنها کافی نیست(4).استفاده از مواد شیمیائی از قبیل دهان شویه ها، ژل و خمیردندان از اهمیت خاصی برخوردار است(5). از آنجایی که پلاک دندانی عمدتاً از میکروارگانیسم ها تشکیل شده است وجود مواد آنتی میکروبیال در خمیردندان ها می تواند نقش مهمی در کنترل و کاهش پلاک میکروبی داشته باشد(6). بره موم زنبورعسل یا پروپولیس ماده ای مرکب ازصمغ انواع درختان و گیاهان مختلف، موم، روغن های فرار و گرده گل است که کارگران زنبورعسل آن را در سبد گرده های خود جمع آوری می کنند. با استفاده از آنالیز بیوشیمیائی مشخص شده که پروپولیس از ترکیبات متنوعی نظیر الکل ها، آلدئیدها، فلاونوئیدها، اسیدهای آمینه، کالکون ها، استرها، استون ها، اسیدهای چرب و ... تشکیل گردیده است، که هر کدام از این ترکیبات در صنایع داروئی ارزش بالایی دارند. بره موم ماده ای است که ابتدا توسط مصریان باستان شناخته شد و آن را پروپولیس نامیدند و با ایجاد تغییراتی در آن، از آن به عنوان ماده ای درزگیر، صیقل دهنده، ضدعفونی کننده داخل کندوها و سلول های مومی و مومیائی نمودن لاشه حیوانات تلف شده در داخل کندوها استفاده نمودند(7).پروپولیس در قرون اخیر  برای خواص ضد التهابی به خصوص در اروپا و مصر باستان استفاده شده است(8).این ماده  به طور سنتی برای بیماریهای متعدد از جمله بیماریهای گوارشی و عفونت های پوستی مخاطی توسط قارچ ها ،باکتری ها وعلل ویروسی استفاده می شود(9-11). اقدام علیه میکروارگانیسم یکی از ویژگیهای اساسی بره موم است و انسان قرن ها برای خواص دارویی از آن استفاده کرده اند(12).

El-Sharkawyو همکاران در سال 2016 در مطالعه ای اثرات پروپولیس را بر روی بیماران دیابت ملیتوس ک مبتلا به پریودونتیت مزمن بودند بررسی کردند که نتایج حاصل بیانگر این بودند که میزان  HbA1c, FPG و CMLکاهش یافتند و نتایج درمان پریودنتال بهبود یافتند.(11)

Bhate وهمکاران نیز در سال 2015 در  مطالعه ای دریافتند که پروپولیس در کاهش تجمع پلاک در مقایسه با مسواک و خمیردندان توتال کولگیت ایمن و موثر است(13).

Machadoو همکارانش در سال 2012 ذر مطالعه ای اثرات ضدالتهابی پروپولیس سبز برزیلی را بررسی کردند. نتایج حاصل بیانگر این بود که عصاره پروپولیس دارای خاصیت ضدالتهابی می باشد و فعالیت پیش التهابی سایتوکین ها را کاهش می دهد(14).

Elizeteو همکاران در سال 2010 در مطالعه ای تاثیر دهانشویه پروپولیس 5 درصد را بر روی 25 نفر بررسی کردند. نتایج حاصل بیانگر این بودند که میزان پلاک ایندکس و جنجیوال ایندکس کاهش یافتند(12).

Simoneو همکاران در سال 2006 در مطالعه ای تأثیر پروپولیس بر بیوفیلم استرپتوکوک موتانس و نیز پیشرفت پوسیدگی در موش نر را مورد ارزیابی قرار دادند .نتایج حاصل بیانگر این بودند که پروپولیس، میزان و شدت پوسیدگی را کاهش می دهد(15).

 Santo و همکارانش درسال 1999 در پژوهشی فعالیت آنتی باکتریال پروپولیس بر روی پریودنتوپاتوژن ها را بررسی کردند. نتایج حاصل بیانگر این بودند که رشد باکتری های مورد بررسی در غلظت 1/0-025/0 درصد پروپولیس مهار شده بود(16).

با توجه به این که مطالعات کلینیکی کمی در خصوص کارایی این ماده در کاهش پلاک دندانی به انجام رسیده است، اهمیت مسئله موجب شد تا مطالعه ای در این مورد انجام شود.

خمیردندان حاوی پروپولیس در دوره معین استفاده می شود و نتایج حاصل را بررسی می کنیم

بصورت گسترده در مدارس استان

میزان پلاک ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان حاوی پروپولیس متفاوت است

میزان پلاک ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان بدون پروپولیس متفاوت است

میزان جینجیوال ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان حاوی پروپولیس متفاوت است

میزان جینجیوال ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان بدون پروپولیس متفاوت است

میزان تغییرات ایجاد شده در پلاک ایندکس قبل وبعد از مداخله در دو گروه مورد مطالعه متفاوت است

میزان تغییرات ایجاد شده در جینجیوال ایندکس قبل وبعد از مداخله در دو گروه مورد مطالعه متفاوت است

تعیین اثر پروپولیس تهیه شده در ایران بر پلاک دندانی در دانشجویان دانشکده دندانپزشکی زاهدان

تعیین و مقایسه پلاک ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان حاوی پروپولیس

تعیین ومقایسه پلاک ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان بدون پروپولیس

تعیین ومقایسه جینجیوال ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان حاوی پروپولیس

تعیین ومقایسه جینجیوال ایندکس بیماران قبل و دو هفته بعد از دریافت خمیردندان بدون پروپولیس

مقایسه تغییرات ایجاد شده در پلاک ایندکس قبل وبعد از مداخله در گروه های مورد مطالعه

مقایسه تغییرات ایجاد شده در جینجیوال ایندکس قبل وبعد از مداخله در گروه های مورد مطالعه

استفاده ماده موثره در ترکیب خمیردندان و استفاده توسط دانش آموزان در زمان معین و بررسی نتایج

انجام پژوهش در سطح وسیعترتا بتوان نتایج قابل استنادتری به دست آورد

ندارد

PI : plaque index  شاخصی برای  اندازه گیری میزان پلاک میکروبیال بر روی سطح دندان است.(17)

GI: gingival index شاخصی برای اندازه گیری میزان التهاب، تغییر رنگ لثه و خونریزی از لثه است.(17)

ماده موثره پروپولیس در ترکیب با خمیردندان در یک جامعه آماری زیاد مورد استفاده قرار گیرد و نتایج را بررسی کنیم

کارازمایی بالینی دوسوکور متقاطع

معیار های ورود:

دانشجویان دندانپزشکی 18-25سال که به صورت داوطلبانه شرکت خواهند کرد

معیارهای خروج از مطالعه:

افرادی که به مواد مورد استفاده در مطالعه حساسیت داشته باشند

افرادی که بیماری پریودنتال دارند

افراد مبتلا به بیماری های ایمنی مثل دیابت ،ایدز،هپاتیت و غیره.

با توجه به اهداف مطالعه و در نظر گرفتن0.05 = α  و0.05 =  β اطلاعات بدست آمده از مطالعات قبلی(ناصح وهمکاران(17) ،  Bhate وهمکاران(13)) و فرمول های مقایسه قبل و بعد و همجنین مقایسه تغییرات در دو گروه مورد مداخله حجم نمونه در هر گروه تقریبا کمتر از 10 نفر بدست آمده بنابراین در مطالعه حاضر در هر گروه 15 نفر وارد مطالعه خواهند شد.

با استفاده از روش بلوک های تصادفی افراد در یکی از دو گروه مورد مطالعه قرار خواهند گرفت

به این صورت بصورت تصادفی اعدادی از یک فرم از 1تا 10 انتخاب می شوند و به ترتیب نوشته می شوند اعداد زیر 5 را بصورت AB مشخص می کنیم و اعداد بالای 5را بصورت BA  مشخص می کنیم و افراد را بر اساس شماره مشخص شده در یکی از دو گروه AB یا BA قرار می دهیم

فرم اطلاعاتی

در این مطالعه 30 نفر دانشجوی دندانپزشکی شرکت می کنند. در ابتدا تمامی دانشجویان مورد معاینه لثه
قرار می گیرند. و برای هر کدام در حالت Base line شاخص های لثه ای و پلاک تهیه می گردد، و جرم
دندان ها با استفاده از پیزوالکتریک برداشته می شود و سپس دندان ها با آنگل، رابرکپ و خمیر
پروفیلاکسی پالیش می شوند؛ به طوری که دهان افراد به طور کامل عاری از جرم و پلاک میکروبی شود
.سه نوع خمیردندان تهیه می شود که یکی از آن ها دارای پروپولیس ودیگری فاقد پروپولیس و نوع سوم
خمیر دندان کرست هفت منظوره ساخت کشور آلمان است . مواد موجود در دو خمیر دندان که در ابتدا نام
برده شد شامل کربنات کلسیم ،سوربیتول، سدیم لاریل سولفات ،نعنا،سدیم ساخارین ،تیتانیوم اکساید را
شامل می شوند. هر دو خمیر دندان حاوی تمامی مواد فوق هستند و تنها تفاوت خمیردندان موثر با
خمیردندان کنترل ،وجود ترکیب بیولوژیک پروپولیس درخمیردندان موثر است که با درصد
مشخص (1 درصد)در آن لحاظ می شود( 18 )، ساخت و استاندارد سازی آن توسط گروه داروسازی کرمان
انجام می شود. دانشجویان به دو گروه تقسیم می شوند به گروه اول خمیر دندان حاوی پروپولیس و
مسواک نرم داده می شود و به گروه دوم خمیر دندان بدون پروپولیس و مسواک نرم داده می شود و از آن
ها خواسته می شود که طبق آموزش داده شده (تکنیک Bass ) مسواک بزنند . بعد از مدت 2 هفته استفاده
از خمیردندان ها شاخص های لثه و پلاک برای تمامی افراد مورد مطالعه تهیه می گردد . بعد از مدت یک
هفته Wash out ، که در آن دانشجویان از روش های معمول بهداشت دهان و خمیر دندان کرست که در
اختیارشان قرار گرفته استفاده می کنند، دوباره تمامی دانشجویان مورد معاینه لثه قرار می گیرند و شاخص
های لثه و پلاک برای هر فرد تهیه می شود واگر نیاز بود برای افرادی که جرم داشتند جرم گیری و تسطیح
ریشه انجام می گیرد تا شرایط استفاده از هر دو نوع خمیر دندان یکسان باشد بعد به گروه اول خمیردندان
بدون پروپولیس و به گروه دوم خمیردندان حاوی پروپولیس داده می شود و دوباره بعد از 2 هفته استفاده ،
برای تمامی افراد اندکس های لثه ای و پلاک تهیه می گردد. برای ارزیابی میزان پلاک دندانی و التهاب لثه
از شاخص لثه Sillness and Loe و شاخص پلاک Sillness and Loe استفاده می شود که به شرح
زیر است .
در (PI(Plaque Index میزان تجمع پلاک میکروبیال در مجاورت شیار لثه با اعداد زیر مشخص می
گردد، در این شاخص از یک پروب پریودنتال و آینه برای معاینه استفاده می شود .
شاخص صفر : زمانی که هیچ گونه پلاک میکروبی در مجاورت شیار لثه وجود نداشت و با پروب پریودنتال
هم پلاک برداشته نمی شود .
شاخص یک : زمانی که با چشم غیرمسلح، پلاک میکروبیال مشاهده نمی شد، اما با کشیدن پروب در
مجاورت شیار لثه پلاک جمع آوری می شود .
شاخص دو : با چشم غیرمسلح پلاک در مجاورت لثه دیده می شود .
شاخص سه : با چشم غیرمسلح پلاک میکروبیال در 1/3 سطح سرویکال دندان مشخص می باشد .
Gingival Index)GI) : در این شاخص میزان التهاب، تغییر رنگ لثه و خونریزی از لثه با اعداد 0 - 3
مشخص می گردد . برای مشخص نمودن میزان خونریزی، پروب پریودنتال در چهار نقطه از سطح دندان
) مزیوفاسیال، میدفاسیال، دیستوفاسیال و لینگوال ( کشیده می شود .
شاخص های بررسی لثه به شرح زیر است:
شاخص صفر : لثه نرمال
شاخص یک : التهاب اندک، تغییر رنگ اندک لثه، ادم اندک، عدم خونریزی از لثه حین پروب کردن
شاخص دو : التهاب متوسط، قرمزی و ادم لثه، خونریزی از لثه حین پروب کردن
شاخص سه : التهاب شدید، قرمزی و ادم، وجود زخم، خونریزی خود به خود لثه
تمامی معاینات لثه ای توسط یک نفر دانشجوی دندانپزشکی که برای این کار آموزش کافی دیده است با
نظارت متخصص جراحی لثه ) عضو هیئت علمی دانشگاه ( به انجام می رسد. قبل از آغاز مطالعه، آزمونگر
استاندارد و کالیبره می شود برای این کار ابتدا یک گروه 10 نفره انتخاب می شوند و در دو روز متوالی
شاخص پلاک و شاخص لثه ای اندازه گیری می شود سپس قابلیت اطمینان آزمونگر توسط آنالیز کاپا اندازه
گیری می شود.
خمیردندان های همانندسازی شده توسط فرد دیگری در اختیار بیماران قرار داده می شود و بنابراین بیمار
و فرد درمان گرنسبت به نوع خمیردندان مورد استفاده ناآگاه هستند(Double blind) .

همانند جداول ذیل توصیف داده ها از شاخص های مرکزی و پراکندگی و برای تحلیل داده ها در مقایسه قبل و بعد هر گروه از آزمون t زوج و در مقایسه بین دو گروه از t دانشجویی استفاده خواهد شد.

براساس راهنمای اخلاقی کارآزمایی بالینی در فصل اول) بررسی سود و زیان( کد های: 1-2-3-4-5-6-7-9-10-12-13-14-15-16 و فصل دوم (رضایت آگاهانه) کدهای:1-2-4-5-6-7-8-9-10-11-12 و فصل سوم (دارونما) کدهای: 1-2  و بر اساس راهنمای اخلاقی در کارازمایی های بالینی دارای آزمودنی انسانی کدهای: 1-2-3-4-5-6-7-8-10-11-12-13-14-15-16-17-19-20-24-25-26-27-28-29-30-31 رعایت خواهد شد. (فرم ضمیمه شماره 2)

ندارد

propolis,plaqe index,gingival index

1. Marsh P. Microbiological aspects of the chemical control of plaque and gingivitis. Journal of Dental Research. 1992;71(7):1431-8.
2. Fischman SL. The history of oral hygiene products: how far have we come in 6000 years? Periodontology 2000. 1997;15(1):7-14.
3. Sheen S, Pontefract H, Moran J. The benefits of toothpaste--real or imagined? The effectiveness of toothpaste in the control of plaque, gingivitis, periodontitis, calculus and oral malodour. Dental update. 2001;28(3):144-7.
4. Newman MG, Takei H, Klokkevold PR, Carranza FA. Carranza's clinical periodontology. 9th ed: Elsevier health sciences; 2011. p. 666.
5. Mengel R, Wissing E, Schmitz‐Habben A, Flores‐de‐Jacoby L. Comparative study of plaque and gingivitis prevention by AmF/SnF2 and NaF A clinical and microbiological 9‐month study. Journal of clinical periodontology. 1996;23(4):372-8.
6. Binney A, Addy M, McKeown S, Everatt L. The effect of a commercially available triclosan‐containing toothpaste compared to a sodium‐fluoride‐containing toothpaste and a chlorhexidine rinse on 4‐day plaque regrowth. Journal of clinical periodontology. 1995;22(11):830-4.
7. Santos F, Bastos E, Uzeda M, Carvalho M, Farias L, Moreira E, et al. Antibacterial activity of Brazilian propolis and fractions against oral anaerobic bacteria. Journal of ethnopharmacology. 2002;80(1):1-7.
8. Sanghani NN, Shivaprasad B, Savita S. Health from the hive: propolis as an adjuvant in the treatment of chronic periodontitis-a clinicomicrobiologic study. Journal of clinical and diagnostic research: JCDR. 2014;8(9):ZC41.
9. Nolkemper S, Reichling J, Sensch KH, Schnitzler P. Mechanism of herpes simplex virus type 2 suppression by propolis extracts. Phytomedicine. 2010;17(2):132-8.
10. Santos V, Pimenta F, Aguiar M, Do Carmo M, Naves M, Mesquita R. Oral candidiasis treatment with Brazilian ethanol propolis extract. Phytotherapy Research. 2005;19(7):652-4.
11. El-Sharkawy HM, Anees MM, Van Dyke TE. Propolis Improves Periodontal Status and Glycemic Control in Patients With Type 2 Diabetes Mellitus and Chronic Periodontitis: A Randomized Clinical Trial. Journal of Periodontology. 2016;87(12):1418-26.
12. Pereira EMR, da Silva JLDC, Silva FF, De Luca MP, Lorentz TCM, Santos VR. Clinical evidence of the efficacy of a mouthwash containing propolis for the control of plaque and gingivitis: a phase II study. Evidence-based complementary and alternative medicine. 2011;2011.
13. Bhat N, Bapat S, Asawa K, Tak M, Chaturvedi P, Gupta VV, et al. The antiplaque efficacy of propolis-based herbal toothpaste: A crossover clinical study. Journal of natural science, biology, and medicine. 2015;6(2):364.
14
14. Machado JL, Assunçao AKM, da Silva MCP, Reis ASd, Costa GC, Arruda DdS, et al. Brazilian green propolis: anti-inflammatory property by an immunomodulatory activity. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine. 2012;2012.
15. Duarte S, Rosalen PL, Hayacibara MF, Cury JA, Bowen WH, Marquis R, et al. The influence of a novel propolis on mutans streptococci biofilms and caries development in rats. Archives of Oral Biology. 2006;51(1):15-22.
16. Santos F, Bastos E, Uzeda M, Carvalho M, Farias L, Moreira E. Antibacterial activity of propolis produced in Brazil against Actinobacillus actinomycetemcomitans, Fusobacterium spp. and bacteria from the Bacteroides fragilis group isolated from human and marmoset hosts. Anaerobe. 1999;5(3):479-81.
17. Löe H. The gingival index, the plaque index and the retention index systems. Journal of periodontology. 1967;38(6 Part II):610-6.
18. ناصح, غیبی, هاشمی ج, عزیزلو, طبری ع. تعیین اثر پروپولیس تهیه شده در ایران بر پلاک دندانی در دانشجویان
دانشکده دندانپزشکی قزوین. مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد. 2016 ; 40 ( 2 :) 167 - 7

در تحقیق پژوهشی حاضر ، بر روی دانشجویان دندانپزشکی اثر پروپولیس تعیین شود

ندارد

این تحقیق تاثیرات پروپولیس را مشخص می کند و همچنین این ماده  منجر به کاهش میزان تجمع پلاک در دندانها و کاهش التهاب لثه می شود

هیچ عارضه ای برای بیمار نخواهد داشت

در صورت بروز عارضه جانبی جبران عارضه بر عهده مجریان طرح است

بیمارهزینه ای متقبل نخواهدشد.

ندارد

تمامی اطلاعات بدست امده محرمانه بوده و تنهادر اختیار مجریان طرح است

علیرضا رئیسی .دانشکده دندانپزشکی

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

بسمه تعالی

کد:                       جنس:       سن:       گروه

GI11 : جنجیوال ایندکس قبل از مداخله در دو هفته اول                          PI11 :پلاک ایندکس قبل از مداخله در دو هفته اول

GI12 :جنجیوال ایندکس بعد از مداخله در دو هفته اول                          PI12 : پلاک ایندکس بعد از مداخله در دو هفته اول

GI21 :جنجیوال ایندکس قبل از مداخله در دوعفته دوم                           PI21 :پلاک ایندکس قبل از مداخله در دوهفته دوم

GI22 :جنجیوال ایندکس بعد از مداخله در دو هفته دوم                          PI22 :پلاک ایندکس بعد از مداخله در دو هفته دوم