تاثیر فرز و اولتراسونیک در ایجاد ترک در ریشه های پر شده با MTA و CEM

هدف تکنیک های آماده سازی حفره انتهای ریشه در ضمن جراحی اِندودونتیک؛ آماده نمودن حفره ای که به نحو مطلوبی تهیه شده و در نهایت پر کردن این حفره اپیکالی با مواد مختلفی سیل این ناحیه را تضمین نماید.

رتروتیپ اولتراسونیک؛ مزایای متعددی را در مقایسه با هندپیس سنتی که در جراحی اندودونتیک به کار می رود، نشان داده است. این روش؛ توانایی تهیه حفره در امتداد محور طول کانال و حفظ مورفولوژی کانال را دارا می باشد. حفره های آپیکال ممکن است به نحو آسان، ایمن و دقیق تر از روش هندپیس سنتی؛ تهیه شود. علاوه بر این؛ کاهش زاویه بول انتهای ریشه قطع شده که کاملاً عمود بر محور طولی کانال خواهد بود. این ویژگی؛ مزیت های کاهش دادن تعداد توبول های عاجی باز و به حداقل رساندن لیکیج[1] آپیکال را به همراه دارد.

قطع کردن بخش آپیکال ریشه و آماده سازی حفره انتهای ریشه قطع شده به کمک اولتراسونیک ؛ در طول جراحی آپیکال اجرا می‌شود که معمولا با ایجاد ترک در عاج ریشه همراه می باشد. مشکل تشخیص کرک های ایجادشده ؛ یکی از چالش ها و مشکلات فعلی اندودونتیک به شمار می رود. تعداد زیادی از محققانی که ریشه دندان برش داده شده و جدا شده را قبل و بعد از آماده سازی ریشه دندان ارزیابی کرده اند؛ نتایج متفاوتی را ارائه داده اند. Layton و همکارانش(1)؛ سه نوع ترک را توصیف کرده است: کانال کرک ها ، کرک های داخل عاجی و کرک های سمنتال .

این کرک ها؛ به عنوان کامل یا ناقص توصیف می شوند که به میزان رسیدن آنها به سطح بیرونی ریشه بستگی دارد. کانال کرک ها از داخل کانال منشاء می گیرند؛ فقط به دنتین محدود می شوند و کرک های سمنتال؛ از سمنتال تا محل اتصال سمنتال ـ دنتین امتداد می یابد. محققان دریافته‌اند که 18 % ریشه ها؛ بعد از برداشتن بخش آپیکال ریشه دندان؛ ترک می خورد و 43 % آنها پس از آماده سازی حفره انتهای ریشه دندان با استفاده از اولتراسونیک تیپ ها؛ رخ می دهد.

Sunders و همکارانش مشاهده کردند که 21% ریشه ها بعد از تهیه حفره انتهای ریشه قطع شده با فرز با دور تند و اولتراسونیک تیپ دچار کرک می شود.

استفاده از اولتراسونیک و نوک های مربوط به آن جهت آماده سازی حفره انتهای ریشه بطور وسیعی پذیرفته شده و دارای مزایایی شامل ابعاد کوچک، دسترسی بهتر به حفره انتهای ریشه قطع شده می باشد.(1)  نشان داده شده است که حفره تهیه  شده در انتهای ریشه با اولتراسونیک منجر به ایجاد ترک در دیواره ریشه قطع شده می گردد .  Saunders و همکاران ابتدا گزارش کردند که اولتراسونیک نسبت به فرز روند با دور آهسته ، crack بیشتری تولید می کند.(2) همچنین Abedi و همکاران اثر حفره تهیه شده در انتهای ریشه قطع شده بوسیله فرز  و اولتراسونیک را با هم مقایسه و نتیجه گرفتند که فرز بطور معنی داری crack کمتری نسبت به اولتراسونیک ایجاد می نماید.(3)

Waplington و همکارانش هیچگونه تفاوت معنی داری بین فرز و اولتراسونیک پیدا نکردند. اگر چه chipping بیشتری در عاج ریشه قطع شده  با اولتراسونیک مشاهده کردند.(4) مطالعات نشان دادند که استفاده از اولتراسونیک با قدرت بالا برای تهیه حفره انتهای ریشه crack بیشتر در مقایسه با قدرت متوسط و پایین ایجاد می کند.(5و2) در مطالعه دیگری بین اولتراسونیک در قدرت های بالا و پایین و همچنین بین اولتراسونیک و فرز تفاوتی مشاهده نکردند(6) در مواردی که کانال کاملا مسدود بوده و امکان آماده سازی بخش اپیکالی کانال وجود ندارد مجبوریم بخش کرونالی کانال را آماده سازی و با مواد مختلفی از جمله گوتا پرکا و سیلر و یا MTA پر نماییم اما در صورتی که نیاز به جراحی اپیکال قطعی می باشد استفاده از MTA به صورت ارتو گرید نیاز به تهیه حفره انتهای ریشه و قرار دادن رتروفیل منتفی می گردد. اینکه آیا نوع ماده پر کننده کانال تاثیری بر ایجاد ترک در ضمن قطع اپکس ریشه دارد یا خیر جای بحث داشته و مطالعه ای که نشان دهد ، فرز و یا اولتراسونیک از نظر ایجاد ترک چه تاثیری بر عاج ریشه ای که قبلا  کانال آن با MTA و یا CEM پر شده خواهد داشت در دسترس نمی باشد ، لذا هدف از این مطالعه بررسی و مقایسه تاثیر فرز و اولتراسونیک در ایجاد ترک در ریشه هایی که قبلا با MTA و CEM پر شده اند خواهد بود .

1-توزیع فراوانی ایجاد ترک در دندادنهای دست نخورده چقدر است؟

2- توزیع فراوانی ایجاد ترک در دندان های با پلاگ CEM قطع شده با اولتراسونیک چقدر است؟

3- توزیع فراوانی ایجاد ترک در دندان های با پلاگ CEM قطع شده با فرز چقدر است؟

4- توزیع فراوانی ایجاد ترک در دندان های با پلاگ MTA قطع شده با اولتراسونیک چقدر است؟

5- توزیع فراوانی ایجاد ترک در دندان های پلاگ MTA قطع شده با فرز چقدر است؟

6- توزیع فراوانی ایجاد ترک در دندان های بدون اپیکال پلاگ قطع شده با اولتراسونیک چقدر است؟

7-توزیع فراوانی ایجاد ترک در دندان های بدون اپیکال پلاگ قطع شده با فرز چقدر است؟

8- بین گروه های فوق از نظر ایجاد ترک متفاوت هستند.

تعیین تاثیر فرز و اولتراسونیک در ایجاد ترک در ریشه های پر شده با MTA و CEM

1-تعیین فراوانی ترک در دندانهای دست نخورده.

2-تعیین فراوانی ترک در دندان های با پلاگ CEM قطع شده با اولتراسونیک

3- تعیین فراوانی ترک در دندان های با پلاگ CEM قطع شده با فرز

4- تعیین فراوانی ترک در دندان های با پلاگ MTA قطع شده با اولتراسونیک

5- تعیین فراوانی ترک در دندان های پلاگ MTA قطع شده با فرز

6- تعیین فراوانی ترک در دندان های بدون اپیکال پلاگ قطع شده با اولتراسونیک

7- تعیین فراوانی ترک در دندان های بدون اپیکال پلاگ قطع شده با فرز

8-مقایسه فراوانی ترک در گروه های فوق

دانشجویان ، دندانپزشکان عمومی و متخصصان

-

تجربی

دندان های کشیده شده در دانشکده دندانپزشکی زاهدان

در مجموع 200 دندان که 20 تای آن ها دست نخورده و کنترل می باشد.

آسان و در دسترس

روش : مشاهده و معاینه

ابزار : میکروسکپ جراحی اندودنتیک

200 عدد دندان تک ریشه انسان که دارای یک کانال و ریشه مستقیم انتخاب می گردند. این دندانها به دلایل بیماری های پریودنتال ، ارتودنسی و درمانهای پروتزی از بیماران 16 تا 65 سال به دست می آید . این دندانها در سالین 9/0 درصد  و سدیم آزاید 02/0 درصد جهت جلوگیری از رشد باکتری ها تا زمان آزمایش نگه داری می شود . دندانها از جهت باکولینگوال و مزیودیستال جهت ارزیابی تعداد کانال ها و انحنا ریشه توسط رادیوگرافی P.A دیجیتال ، رادیوگرافی تهیه می گردد .

تمام دندانها از نظر وجود کرک ، تحلیل خارجی و هرگونه دیفکت توسط میکروسکوپ جراحی اندودنتیک مورد ارزیابی قرار می گیرد . نمونه ها درضمن بررسی مرطوب نگه داشته شده تا از احتمال ایجاد کرک در محیط خشک جلوگیری گردد . دندانها به صورت تصادفی به 2 گروه اینسترومنت شده و اینسترومنت نشده تقسیم می شود به طوری که در گروه اینسترومنت نشده 20 دندان و در گروه اینسترومنت شده 180 دندان قرار گیرد . نمونه های گروه اینسترومنت شده به روش استاندارد به کمک فرز فیشور توربین با دور تند همراه خنک کننده آب و هوا تهیه حفره دسترسی شده و کانال هر نمونه به روش کرون داون به کمک فایل روتاری sp one به همراه شستشودهنده سدیم هیپوکلریت 5/2 درصد آماده سازی می شود .

طول کارکرد با قراردادن K File شماره 15 تا رسیدن نوک فایل به طول تقریبی 3 میلیمتر اپیکال فورامن و تائید رادیوگرافی پری اپیکال تعیین میگردد . آماده سازی با فایل های sp one در طول کارکرد انجام سپس کانال ها به کمک پیزو ریمر شماره 2 و 3 طوری گشاد میگردد که بخش اپیکالی کانال کاملا گشاد شده و امکان قرارگیری MTA و CEM فراهم گردد و در نهایت دندانها با 5 سی سی سدیم هیپوکلریت 5 درصد و 5 سی سی EDTA 17 درصد جهت حذف اسمیرلایر شستشو داده می شوند .

پس از تکمیل اینسترومنتیشن نمونه ها به سه زیرگروه 60تایی به صورت تصادفی تقسیم می شود . در زیر گروه یک، 4 میلیمتر انتهای کانال آماده شده  با MTA ، طبق دستور کارخانه سازنده ، پر می گردد. در زیر گروه دو ،4 میلیمتری اپیکالی کانال با CEM  پر می گردد.

در زیرگروه سوم بدون دریافت درمان اضافه ای باقی می ماند . در زیرگروه 1 کن کاغذی مرطوب جهت Setting کامل MTA در داخل کانال قرارگرفت و مدت 24 ساعت در محیط مرطوب نگه داری شد . دندانها به روش تراکم جانبی با گوتاپرکا و سیلر AH 26پس از خشک کردن کانال ها با   Peper point استریل پر می شوند و سپس گوتاپرکا از محل اوریفیس کانال قطع و گوتای باقیمانده در داخل کانال فشره شد . نمونه ها در گاز مرطوب تا سخت شدن سیلر قرارداده می شوند. نمونه های  زیر گروه فرز توسط فرز الماسی توربین با دور تند به همراه خنک کننده آب و هوا از حد 3 میلی متری اپکس قطع و در زیر گروه های اولترا سونیک ، توسط نوک اولترا سونیک SG1A(Z305138) با قدرت کم قطع می گردد . سپس کل نمونه ها تا ارزیابی میکروسکوپی در محیط مرطوب نگهداری و نمونه ها به ترتیب از نظر وجود میکروکرک با میکروسکوپ جراحی اندو توسط دو نفر اندودنتیست مورد ارزیابی قرار می گیرند .

نمونه های زیرگروه 1 و 2 و 3 مجددا به دو زیرگروه دیگر تقسیم می شوند، در زیر گروه الف بخش اپیکالی 4 میلیمتری با فرز و زیرگروه ب بخش اپیکالی با اولتراسونیک قطع می شود به طوری که در هر گروه 30 نمونه قرار خواهد گرفت بعد از قطع انتهای ریشه سطح قطع شده با میکروسکوپ اندو از نظر وجود یا عدم وجود کرک بررسی می گردد .

برای توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل فراوانی ها ، درصد ها و جداول آماری استفاده خواهد شد.برای تحلیل داده های از آزمون مجذور کای یا تست دقیق فیشر استفاده می شود.برای تحلیل فراوانی ها از آزمون Log Linea   نیز استفاده میشود سطح معنی داری 5 درصد در نظر گرفته می شود.

توزیع فراوانی ایجاد ترک در  در ریشه های پر شده با MTA و CEM  بر حسب روش قطع ریشه

کد های 1،2،3،4،5،7،8،9،10،11،12،13،14،15،16،17،18،19،20،21،22

23،24،25،26،27،28،29،30،31 از دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  و کد های 1 و 2 و3 و4 و5 و6 و7و8و9و10و11و12 از راهنمای عمومی دفترچه  راهنمای اخلاق پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران رعایت می گردد.

جع آوری نمونه از محدودیت های طرح می باشد.

اولتراسونیک- میکروکرک - کانال ریشه ultrasonic , microcrack,root canal

1. Silvio Taschieri,MD,DDS,Tiziano Testori,MD,DDS,Luca Francetti,MD,DDS,and Massimo Del Fabbro,PhD,BsC,Milan,Italy

2. Layton CA, Marshall JG, Morgan LA, Baumgartner JC (1996) Evaluation of cracks associated with ultrasonic root-end preparation. J Endod 22, 157-160.

3. Saunders WP, Saunders EM, Gutmann iL (1994) Ultrasonic root-end preparation, Part 2. Microleakage of EBA root-end fillings. Int Endod J 27, 325-329.

4. Waplington M, Lumley PJ, Walmsley AD (1997) Incidence of root face alteration after ultrasonic retrograde cavity preparation. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod 83, 387-392.

5. Frank Ri, Antrim DD, Bakland LK (1996) Effect of retrograde cavity preparations on root apexes. Endod Dent Traumatol 12, 100-103.

6. De Bruyne MA, De Moor RJ (2005) SEM analysis of the integrity of resected root apices of cadaver and extracted teeth after ultrasonic root-end preparation at different intensities. Int Endod J 38,310-319.

در دندان های با کانال کلسیفیه که درمان اندودنتیک روتین را با مش
کلاتی مواجه می سازد و در مواردی مجبور به جراحی اپیکال با کمک گرفتن از فرز و اولتراسونیک رتروتایپ ها خواهیم بود.

در این مطالعه تلاش خواهیم کرد شیوع ترک را در دندانهایی که کانال های آنها با MTA و CEM پر شده و با دو روش قطع می گردد مورد ارزیابی قرار می گیرد.

ندارد

عدم خونگیری- کار بر روی دندان های کشیده شده

ندارد

ندارد

برای بیمار هزینه ای در بر ندارد

ندارد

تمامی اطلاعات بیمار محرمانه باقی می ماند.

-

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.