بررسی شاخص توانایی انجام کاروحجم اکسیژن مصرفی درکارگران شرکت سیمان زابل درسال1396

نیاز توجه هر چه بیشتر به نیروی کار در هر سازمانی جزو مهمترین اصول و معیارهای آن سازمان است زیرا مهمترین اهرم اصلی در افزایش و کاهش بهر ه وری سازمان ها می باشد. لذا از جایگاه ویژه ای در بهبود بهر ه وری برخوردار بوده و باید مورد توجه ویژه قرار گیرد. نقش منابع انسانی در ارتقاء بهر ه وری سازمان های خدماتی به دلیل تولید و ارائه مستقیم خدمات توسط نیروهای انسانی اهمیت بیشتری می یابد و به کارگیری نیروی انسانی با انگیزه، توانمند و بهره ور، علاوه بر ارائه خدمات با کیفیت، می تواند از سایر منابع درون سازمانی به نحو احسن و مطلوب استفاده نمایدو انواع جنبه های بهر ه وری را محقق سازد و نهایتا سازمان را بهر ه ور کند(1).

در جهان کنونی ، علوم بخش عمده ای از مشکلات افراد را در سیستم های کاری گوناگون حل و فصل کرده اند. در این راستا، علوم و فنونی وجود دارند که از زوایای مختلف سلامت و بهداشت انسان ها و نیز کارآیی آنها را مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می دهند. یکی از این علوم، ارگونومی است. کاربرد ارگونومی در طراحی فرایند ها و نظام های مکانیکی تاثیر قابل توجهی بر افزایش تولید ،کاهش هزینه های درمانی ،کاهش فشارهای روانی ،افزایش رضایت شغلی ،افزایش بهره وری و افزایش درامد ملی را سبب می شود(2).

امروزه توانایی انجام کار در میان نیروی کار یک موضوع مهم در بسیاری از کشورها می باشد. یکی از اولویت های مهم بهداشت حرفه ای درصنعت تناسب شغل فردباتوانایی هاونیازهای وی می باشد. توانایی شغلی به صورت توانایی کار، با در نظر گرفتن سلامت فیزیکی و روانی فرد و نیازهای شغلی تعریف میشود. توانایی کار به ویژگی های شخصی، سبک زندگی، نیازهای شغلی و وضعیت سلامت مرتبط است(3).توانایی انجام کار در کارکنان محیط های کاری فاکتوری ترکیبی از نیازهای جسمی ،روحی ،اجتماعی و روانی و غیره می باشد(4).

تطبیق شغل فردبانیازهای وی باعث افزایش رضایت و در نتیجه عملکرد وی و درنهایت افزایش بهره وری درصنعت می شود درحالی که اگرانتخاب کارگران براساس توانایی ها و محدودیت های وی نباشد باعث بروز مشکلاتی از قبیل استرس شغلی، نارضایتی فرد، کاهش عملکرد، کاهش بهره وری صنعت، فرسودگی نیروی کار، بازنشستگی های پیش از موعد و خروج زودهنگام فرد از کار می شود که در این حالت فشار مالی سنگینی بر دولت ها وارد می شود. در واحدهایی که بین توانایی شاغل ونیازهای شغلی وی انطباق وجود ندارد بروز اختلالات اسکلتی عضلانی و مشکلات گوارشی شایع تراست(5). مطالعات نشان داده است که بسیاری از استرس های شغلی در اثر عدم تطابق تونایی فرد و شغل وی بروز می کند(6).

شاخص توانایی انجام کار به دلیل اینکه در ارتباط مستقیم با شرایط فردی، فیزیولوژیکی، روحی و ذهنی می باشد میتواند در پیش بینی این که آیا کار مورد نظر با فرد متقاضی این کارت تطابق دارد به کار فرمایان کمک قابل ملاحظه ای بکند(7). و از این رو در کاهش هزینه های ناشی از آن موثر باشد. بنابراین اهداف اصلی برای ارتقاء توانایی انجام محیط کاری،سازمان مربوطه وسلامت کارگران می باشد .بدیهی است ارتقاء توانایی بر اقتصاد جامعه تاثیر بسزایی خواهد داشت؛ تونایی انجام کار خوب نه تنها منجر به افزایش تولید خواهد شد بلکه زندگی با کیفیت بهتر برای کارگر را نیز درپی خواهد داشت(8).

ازمهمترین استراتژی های موجود برای رسیدن به کار ایمن برای کارگران، جلوگیری از بیماری های مرتبط با کار، مشارکت کارگران و بهبود عملکرد درکار، ، انتخاب کارگران متناسب با شغل مورد نظر وپایش دوره ای آنها میباشد تا اثرات نامطلوب روی سلامتی آنها خیلی سریع شناسایی شده و پیشگیری های مناسب آغاز شود در این راستا یکی از اقدام های موثر، اندازه گیری ظرفیت کار فیزیکی است. ظرفیت کار فیزیکی (Physical work capacity) در ارگونومی به محدودیت های فیزیولوژیکی توانایی های انسان اشاره دارد که 33درصد از حداکثر ظرفیت هوازی(VO2max) می باشد و گویای بیشترین مقدار انرژی است که شخص می تواند بدون این که به سلامتی خود آسیبی رساند، در طول نوبت کاری هشت ساعته مصرف کند. حداکثر ظرفیت هوازی با توجه به دقت مورد نیاز و سطح ریسک موجود به روشهای مختلفی اندازه گیری خواهد شد. در جمعیتهای کارگری به دلیل سطح ریسک بالا، از تستهای غیرمستقیم استفاده می شود سنجش غیر مستقیم حداکثر ظرفیت هوازی، نسبت به آزمون های مستقیم راحت تر می باشد. اما راه حل مناسب برای رفع کامل مشکلات سنجش مستقیم، توسعه ی تست پله بود که علاوه بر ایمن، ساده و معتبر بودن در ، خانه هم قابل انجام می باشد(9).

برای انجام تست پله پروتکلهای مختلفی پیشنهاد شده است که در هر پروتکل ارتفاع پله ، نرخ بالا و پایین رفتن از پله، مدت زمان پله زدن و رابطه محاسبه  VO2-max متفاوت است .مزیت آزمو نهای پله نسبت به آزمو نهای دیگر این است که به تجهیزات گران نیاز ندارند، نیازمند کالیبره شدن نیستند و به آسانی در جمعیت بزرگ تری به کار میروند(10).

در سال های اخیر شاخص توانایی انجام کار (Work Ability Index) به عنوان ابزارمهمی درتحقیقات و خدمات بهداشت حرفه ای معرفی شده است تا با استفاده از این شاخص و ارتقاء آن بتوان از بازنشستگی های زودرس وناتوانی های ناشی ازکارجلوگیری کرد.ازآن جایی که کارگران ازنظر فاکتورهای شغلی،مشخصات فردی وشیوه های زندگی باهم متفاوت هستند ، این شاخص میتواند به صور مختلفی تحت تاثیر بیماری ها و سایر عوامل قرارگیرد.این شاخص درحال حاضربه 21زبان ترجمه شده و در کشورهای مختلف مورداستفاده قرارگرفته است.هم چنین پزشکان طب کارازاین شاخص برای اندازه گیری وضعیت سلامت کارگران در ارتباط با نیازهای شغلی فعلی آنها بهره می جویند(11).

WAI یک شاخص مهم ساده جهت اندازه گیری توانایی کاردرکارگران است که به طورعینی می تواندتعادل بین نیازکار و توانایی انجام کار در کارگران رااندازه گیری نماید.کاربرد این شاخص میتواند درگروه کارگران برای بررسی اثربخشی مداخلات بهداشت حرفه ای و نیز به صورت فردی برای شناسایی کارگران در معرض خطر ناتوانی ناشی از کار باشد (12, 13).  لذا بران شدیم مطالعه ای با هدف بررسی شاخص توانایی انجام کار و حجم اکسیژن مصرفی در کارگران شرکت سیمان زابل انجام دهیم.

میزان توانایی انجام کاردرحال حاضربرحسب سن،جنس،سابقه کاروتحصیلات چگونه است؟

- میزان توانایی انجام کاردرارتباط بانیازهای انجام کاربرحسب سن،جنس،سابقه کاروتحصیلات چگونه است؟

• بین سن،جنس،سابقه کاروتحصیلات باتوانایی انجام کاررابطه وجود دارد.
• بین سن ،جنس ،وزن وحجم اکسیژن مصرفی رابطه وجود دارد.
• بین شاخص توانایی انجام کار وحجم اکسیژن مصرفی رابطه وجود دارد.

تعیین  شاخص توانایی انجام کار و حجم اکسیژن مصرفی در کارگران شرکت سیمان زابل درسال1396

• تخمین عینی توانایی انجام کاردرحال حاضربرحسب سن،جنس،سابقه کاروتحصیلات
• تخمین عینی توانایی انجام کاردرارتباط بانیازهای شغلی برحسب سن،جنس،سابقه کار وتحصیلات
• تعیین ارتباط بین سن،جنس،سابقه کاروتحصیلات باتوانایی انجام کار
• تعیین ارتباط بین سن ،جنس ووزن وحجم اکسیژن مصرفی
• تعیین ارتباط بین توانایی انجام کارباحجم اکسیژن مصرفی

دانشگاه های دولتی و خصوصی و سایر مراکز آموزشی

شاخص توانایی انجام کار(WAI) : درجه ای که درآن کارگر براساس سطح سلامتی خود از نظر فیزیکی و یا ذهنی قادر است با نیازهای شغلی خود سازگار شود.

- حداکثر ظرفیت هوازی :VO2max عبارت است از بیشترین مقدار اکسیژنی که میتواند به وسیله دستگاه تنفسی جذب شود و از طریق خون در اختیار ماهیچه های عمل کننده قرار گیرد.

تست پله(step test) : این تست برای بر آورد حداکثر اکسیژن مصرفی بر اساس ضربان قلب پس از تمرین و همچنین وزن بدن میباشد.

- معادله آستراند: یکی ازآزمون های مستقیم توان هوازی برای برآورد حداکثرحجم اکسیژن مصرفی براساس سن،جنس وضربان قلب میباشد.

مقطعی-تحلیلی

معیار ورود به این مطالعه ،نداشتن شغل دوم با فعالیت فیزیکی بسیار،نداشتن فعالیت فیزیکی حرفه ای  وعدم استفاده ازداروهای مسکن وخواب آور میباشد.

به صورت سرشماری کلیه کارگران مشغول به کار در شرکت سیمان زابل به صورت داوطلبانه وبه ازای هر نفر یک پرسشنامه وانجام تست پله برای هرنفر

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک که شامل جنس،سن،وزن،میزان تحصیلات،شیفت کاری،سابقه کاری،پست فعلی ومدت زمان شیفت کاری میباشد.

 پرسشنامه شاخص توانایی انجام کارکه شامل هفت بعدسنجشی میباشد:تخمین عینی توانایی انجام کار در حال حاضر در مقایسه با بهترین توانایی انجام کار درطول زندگی

تخمین عینی توانایی انجام کار در ارتباط با نیازهای شغلی اعم از فیزیکی و ذهنی

تعداد بیماریهای تشخیص داده شده

اختلال در کار بر اثر بیماری هاو این شاخص با توجه به نظرات هر کدام از کارگران متفاوت بوده است

 استفاده از مرخصی استعلاجی در یک سال گذشته

پیش بینی توانایی انجام کار توسط شخص کارگر در 2 سال آینده

بعد روانشناختی زندگی

  باتوجه به این پرسشنامه ها، شاخص توانایی انجام کاربررسی خواهد شد 

طیف نمره گزاری پرسشنامه بدین گونه است که نمره نهایی بین 7 تا49 متغیرخواهد بود.بر این اساس شاخص توانایی انجام کاردر چهار سطح طبقه بندی خواهدشد: 1- توانمندی کاری ضعیف(نمره شاخص از7 تا27) 2- توانمندی کاری متوسط(نمره شاخص از28 تا36) 3- توانمندی کاری خوب(نمره شاخص از37 تا43) 4- توانمندی کاری عالی(نمره شاخص از(44 تا49) . span>

روایی و پایایی این پرسشنامه توسط ارسطو و همکارانش تایید شده و ضریب آلفای کرونباخ آن را 0.77 به دست آوردند(19)

پله استاندارد: در این تست از پله ای به ارتفاع 10 اینچ یا 25 سانتی متر استفاده می شود

پس از تصویب پروپوزال و زمانی که هماهنگی لازم از طرف دانشگاه با شرکت سیمان زابل انجام شود ،تیمی متشکل از کارشناسان بهداشت حرفه ای در خصوص نحوه انجام طرح بحث و تبادل نظرکرده و بعد از هماهنگی لازم با مدیریت شرکت درمورد طرح حاضر با کارگران شرکت صحبت میکنیم و بعد از کسب رضایت،  به هر کدام از آن هاپرسشنامه(شاخص توانایی انجام کار)داده شده و  پس از تکمیل، وانجام تست پله ،پرسشنامه هاجمع آوری شده و سپس تجزیه و تحلیل لازم بعمل خواهد آمد.

تست پله:

برای افراد 70-19 ساله قابل انجام است در این تست از پله ای به ارتفاع 10 اینچ یا 25 سانتی متر استفاده می شود ، این پله باید بتواند ضربات پا و فشار وزن افراد را تحمل نماید . تست پله طی 3 مرحله 3 دقیقه ای اجرا می شود که هر مرحله آن با یک دقیقه استراحت از مرحله بعدی جدا می شود . ریتم حرکت در این تست 30 بار در دقیقه است که برای راهنمایی شرکت کننده در تست از مترونوم ( دستگاهی که با تنظیم آن روی لحظات معین آلارم می زند ) استفاده می شود طی هر بار حرکت ، شرکت کننده اول یک پا بعد پای دوم را روی پله می گذارد و سپس به همین ترتیب به سر جای اولش باز می گردد . ضربان قلب را در آخرین مرحله و به محض پایان انجام تست اندازه گیری شده و در فرمول زیر قرار می گیرد .

برای آقایان :

 AC = VO₂max =

برای خانمها :

AC = VO₂max  =    

در فرمول فوق  VO₂ و فاکتور سن AG به صورت زیر به دست می آیند :

0/35 F + 2/395 F . H= VO₂

 F فرکانس بالا رفتن از پله و H ارتفاع پله است .

AG = 1/12 – 0/0073 (AGE)

 سن فرد است.:AGE

آمارتوصیفی بااستفاده ازفراوانی مطلق ونسبی ازطریق جداول ونمودار مورد برسی قرار خواهدگرفت. آمارتحلیلی بااستفاده ازهمبستگی پیرسون ودرصورت نیاز از همبستگی اسپیرمن ،ANOVA یک طرفه وt مستقل خواهد بود .  برای تحلیل داده ها از نرم افزار spss ورژن 19استفاده می شود.

شاخص توانایی انجام کار-تست پله-حجم اکسیزن مصرفی-معادله آستراند

1.             Baradaran V, Valijani M. A Model to Improve the Labor Productivity at Iranian Tax Organization (A Case Study of the Eastern Tehran General Tax Directorate). tax research. 2016;24(29):0-. eng %@ 2251-64-84 %[ 2016.

2.             Habibi E, Yarmohamadian M, Pourabdian S, Ghorbani H, Soltani A. Survey of ergonomic condition of workstations in hospitals’ laboratories of Isfahan Medical University. Iran Occupational Health. 2006;3(2):11-0.

3.             Hajizadeh F, Motamedzade M, Golmohammadi R, Soltanian A. Work ability assessment and its relationship with severity of musculoskeletal disorders among workers in a cement plant. Journal of Occupational Hygiene Engineering. 2015;2(2):15-22.

4.             Poyakian M, Zakerian SA, Avakh A, Mohamadian F, Kangavari M. Worker’s work ability index in the fruit and vegetable stands in Tehran in 2014. Pajouhan Scientific Journal. 2015;13(4):34-41.

5.             Boedeker W. Associations between workload and diseases rarely occurring in sickness absence data. Journal of occupational and environmental medicine. 2001;43(12):1081-8.

6.             Benavides F. Ill health, social protection, labour relations, and sickness absence. Occupational and environmental medicine. 2006;63(4):228-9.

7.             Alexopoulos EC, Merekoulias G, Gnardellis C, Jelastopulu E. Work ability index: validation of the Greek version and descriptive data in heavy industry employees. British Journal of Medicine and Medical Research. 2013;3(3):608.

8.             Alavinia SM, Molenaar D, Burdorf A. Productivity loss in the workforce: associations with health, work demands, and individual characteristics. American journal of industrial medicine. 2009;52(1):49-56.

9.             Heydari p, mohammadzadeh e, Varmazyar S, beigzadeh f. Correlation of treadmill and step tests in estimation of maximum in estimating the Maximum Aerobic Capacity (VO2max). Iran Occupational Health Journal. 2016;13(2):1-9. eng %@ 1735-5133 %[ 2016.

10.           farhadi s, hesam g, moradpour z, abazari m, babayi mesdaraghi y. Estimating the Maximum Aerobic Capacity of Fire Fighters Using The Step Test; A Case Study With Height Adjustable Steps. Journal of Ergonomics. 2016;4(2):60-6. eng %@ 9 %[ 2016.

11.           Koohpayezadeh J, Kabir Mokamelkhah E, Alavinia MA, KarimiFarshi L, Akbari F. study on Predictive value of work ability index to predict sick leave and disability caused by Work. Razi Journal of Medical Sciences. 2014;21(125):126-30.

12.           Rutanen R, Nygård C-H, Moilanen J, Mikkola T, Raitanen J, Tomas E, et al. Effect of physical exercise on work ability and daily strain in symptomatic menopausal women: a randomized controlled trial. Work. 2014;47(2):281-6.

13.           Faghih A. The effect of body mass index and exercise activity on the work ability index among staff of Pegah Company. Journal of Preventive Medicine. 2016;3(2):0-.

14.           Daneshmandi H, Choobineh A, Rajaei Fard A. The investigation of association between psychological health and maximum aerobic capacity in male workers of industrial sector of Shiraz. Journal of Ergonomics. 2013;1(1):14-22.

15.           Habibi E, Dehghan H, Zeinodini M, Yousefi H, Hasanzadeh A. A study on work ability index and physical work capacity on the base of fax equation VO2 max in male nursing hospital staff in Isfahan, Iran. International journal of preventive medicine. 2012;3(11).

16.           samadi s, Golmohammadi A. Study the Relation between Occupational Stress and Work Ability Index among Nurses of Selected Military Hospital. 2. 2014;2(4):223-30. eng %@ 2228-6241 %[ 2014.

17.           Mazloumi A, Rostamabadi A, Saraji GN, Foroushani AR. Work ability index (WAI) and its association with psychosocial factors in one of the petrochemical industries in Iran. Journal of occupational health. 2012;54(2):112-8.

18.           Jing M, Elsheba M, Ahmed Nabil A-T, Jayadevan S. WORK ABILITY INDEX AMONG EXPATRIATE WORKFORCE IN AJMAN AND SHARJAH, UAE. International Journal of Current Research 2015;7(03):13286-91  

 19.          ARASTOO AA, MONTAZERI A, ABDOLALIZADEH M, GHASEMZADEH R, AHMADI K, AZIZI A. Psychometric properties of Persian version of the Work Ability Index questionnaire. 2013. . .

پرسشنامه مشخصات فردی

پرسش نامه ای که اکنون دراختیارشماقرارگرفته است درموردارزیابی وضعیت فعلی شماست؛نتایج مفیداین تحقیق درگروپاسخ دقیق وصادقانه شماست بنابراین ازشماخواهشمندیم سوالات رابادقت پاسخ دهید.پاسخ های شمامحرمانه خواهدماند.لذا ازذکرنام ونام خانوادگی خودداری نمایید.

ازاین که وقت خودرادراختیارماقرارمی دهیدبسیارسپاسگزاریم.امیداست که بتوان بااطلاعات صحیح شماگامی موثردرجهت بهبودوضعیت ایمنی،سلامتی وبهداشت شمابرداشت.

شاخص  توانمندی کاری (شغلی)

1)توانمندی کاری فعلی، در مقایسه با بهترین زمان زندگی:

فرض کنید که توانمندی کاری شما در بهترین وضعیت، نمره 10 را داشته باشد.

حال برای توانمندی کاری فعلی تان، چه امتیازی را در نظر می گیرید؟

(نمره صفر به این معنی است که در حال حاضر، اصلاً توانمندی کاری ندارید)

-2توانمندی کاری در ارتباط با ماهیت کاری:

توانمندی کاری فعلی تان را، با توجه به ماهیت فیزیکی شغلتان، چگونه ارزیابی می کنید؟

توانمندی کاری فعلی تان را، با توجه به ماهیت فکری و ذهنی شغلتان، چگونه ارزیابی می کنید ؟

3)انواع بیماری هایی که شما در حال حاضر به آن مبتلا هستید و پزشک آنها را تشخیص داده است:

در فهرست زیر، بیماری ها یا آسیب هایی را که فعلاً به آنها مبتلا هستید، علامت بزنید. همچنین مشخص نمایید که آیا آنها را پزشک تشخیص و یا درمان نموده است ؟ بنابراین برای هر بیماری، می‌توان پاسخ شماره ی ۱ یا ۲ را انتخاب نمود و یا هیچ گزینه ای را انتخاب نکرد.

آسیب های ناشی از حوادث:

بیماریهای عضلانی اسکلتی:

بیماری های قلبی عروقی:

بیماری تنفسی:

اختلال ذهنی و فکری:

اختلالات عصبی حسی:

بیماری های گوارشی

بیماری دستگاه ادراری تناسلی:

بیماری های پوستی:

تومور(غده غیر طبیعی):

بیماری متابولیکی و غدد درون ریز:

بیماری های خونی:

نقایص مادرزادی:

سایر بیماری‌ها و اختلالات:

4) برآورد فردی از اختلال ایجاد شده در انجام کار، به علت بیماری ها:

آیا بیماری یا آسیب بدنی شما، مانعی برای انجام کار فعلی تان ایجاد می کند؟

در صورت لزوم، بیش از یک گزینه را علامت بزنید؟

5) مرخصی استعلاجی در طول سال گذشته(۱۲ ماه):

در طول سال گذشته(۱۲ ماه)، چند روز کامل کاری را به علت بیماری(اعم از بیماری یا درمان آن و یا معاینه و آزمایشات پزشکی)، مرخصی استعلاجی گرفته اید؟

6) پیش بینی فردی در ارتباط با توانایی انجام کار در دو سال آتی:

با توجه به وضعیت سلامتیتان، آیا تصور میکنید که در دو سال پیش رو، قادر به انجام کار فعلیتان باشید؟

7) قابلیت های ذهنی و فکری:

اخیراً، از فعالیت‌های معمول روزانه تان تا چه حد توانسته اید لذت ببرید؟

در روزهای اخیر تا چه حد احساس شادابی و فعال بودن داشته اید؟

در روزهای اخیر تا چه حد امیدواری نسبت به آینده در خود داشته اید؟

رضایت آگاهانه(ارتقا و حفظ توانمندی کاری):

آیا رضایت دارید خلاصه ای از اطلاعات بالا و امتیاز توانمندی کاری شما، در سوابق وضعیت سلامتتان لحاظ شود؟

بلی

خیر 

                                                                           امضا