بررسی تاثیرآموزش خودمراقبتی بر عملکردو کیفیت تنفسی بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه در بیمارستان علی ابن ابیطالب(ع)زاهدان درسال 1397

بیان مساله:

بیماری مزمن انسدادی ریه، نوعی بیماری است که با محدود بودن جریان هوا در مسیر راه های هوایی به صورت مزمن شناسایی می‌شود.طوری که این محدودیت به طور کامل قابل برگشت نیست.این تازه ترین تعریف COPDبوسیله مجمع بیماریهای مزمن انسدادی ریه ارائه شده وتعریف جامع وگسترده ای است که تمام اختلالات وعلایم و نشانه های موجود در این بیماری را در برمی گیرد. و واژه ای است که هم در موردآمفیزم و هم در مورد برونشیت مزمن بکار میرود و این بیماری به مرور زمان بدتر می‌شود. اصلی‌ترین نشانه‌های این بیماری شامل مواردی همچون تنگی نفس، سرفه و ایجاد خلط سینه است(1).در جهان، این بیماری حدود ۳۲۹ میلیون نفر، تقریباً پنج درصد از جمعیت دنیا را مبتلا ساخته است. در سال 2012، این بیماری سومین عامل اصلی در مرگ افراد بوده که بیش از ۳ میلیون نفر را به کام مرگ فرستاده است . این میزان مرگ به دلیل افزایش نرخ سیگارکشیدن و بالارفتن میانگین سنی جمعیت در بسیاری از کشورها افزایش می‌یابد. این بیماری یکی از علل عمده ناخوشی و مرگ ومیر مزمن و رو به رشد در سراسر دنیا می باشد و هم اکنون چهارمین علت مرگ و میر در جهان را تشکیل می دهد(2). پیش بینی می شود که شیوع بیماری و مرگ و میر ناشی از آن در دهه آتی افزایش یافته و به عنوان سومین علت مرگ و میر تا سال 2020 تخمین زده می شود(3, 4).کاهش عملکردوکیفیت  تنفسی و کاهش اکسیژن در خون از جمله عوارض  بیماری مزمن انسدادی ریه است که کیفیت زندگی  بیماران را تحت تاثیر قرار می دهد(5).بیماران مبتلا به COPDنیازمند کمک پرستارانی هستند که نه تنها از مهارتهای کافی در بررسی ودرمان بالینی آنها برخوردار باشند بلکه بتوانند چگونگی تاثیر این بیماری ها را بر کیفیت زندگی بیماران درک کنند.آموزش بیمار وخانواده یکی از مداخلات مهم پرستاری در بیماران COPD است،زیرا این بیماران بالقوه توانایی درمان ومراقبت ازخود را دارند(6).  بیماران مزمن انسدادی ریه، از مشکلات بسیاری رنج می برند که از این جمله میتوان به تنگی نفس، عدم تحمل فعالیت، عدم تمیز بودن راه هوایی، نداشتن الگوی تنفسی مؤثر، سرفه و خلط، انزوای اجتماعی و افسردگی اشاره نمود(7).بیماران مبتلا به COPDغالبا در دوران میانسالی،نشانه های بیماری را بروز میدهند ومیزان بروز COPDبا بالا رفتن سن افزایش می یابد.اگر چه ارگان اصلی عملکرد ریوی با بالا رفتن سن،کاهش می یابد اما COPDسبب تشدید وتسریع این تغییرات فیزیولوژیکی می شود. به علت ماهیت ناتوان کننده  بیماری مزمن انسدادی ریه هزینه هایی که به طور مستقیم (هزینه های ناشی از مراقبت های درمانی( یا غیر مستقیم)هزینه هایی که در نتیجه غیبت از کار به خانواده و جامعه تحمیل می شود( صرف این بیماری می شود، بار اقتصادی اجتماعی فراوانی بر فرد و سیستم بهداشتی درمانی وارد می کند(8). همچنین کمبود امکانات بهداشتی- درمانی و در دسترس نبودن این امکانات برای همه از جمله دلایلی هستند که سبب توجه ویژه به این بیماران شده است.^. برای بهبود کیفیت عملکرد تنفسی این بیماران روش های  غیر دارویی وجود دارد روش های غیردارویی کم ضررتر می باشد. یکی از مهم ترین روش های غیردارویی آمورش خودمراقبتی  است(9). بر اساس مطالعات اخیر، بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه به علت عود مکرر علائم، نیاز به برنامه های خودمراقبتی دارند که بتوانند در فعالیت ها و رفتارهای مراقبت از خود از جمله مصرف منظم داروها و پیگیری منظم بیماری مشارکت داشته باشند و از این طریق بر آسایش، توانایی های عملکردی و فرآیندهای  بیماری خود تأثیرگذار باشند(10).

خودمراقبتی به فعالیت های گفته می شود که افراد برای ارتقاء سلامتی، پیشگیری از بیماری، محدود کردن بیماری و حفظ سلامت خود انجام می دهند (11).برنامه خود مراقبتی شامل مراقبت از خود در تمامی زمینه ها از جمله دارو ودرمان،رژیم غذایی،ورزش وتحرک وبازتوانی بر اساس توانایی های بالفعل وبالقوه بیماران میباشد.برنامه خود مراقبتی بیماران COPD نیز شامل انجام ورزشهای متناسب با وضعیت این بیماران، شامل انواع تمرینات تنفسی،تنفس لب غنچه ای،تنفس عمیق،اسپیرومتری تشویقی،استفاده صحیح از اسپری های تنفسی با استفاده از دمیار وتوانبخشی ریوی که ترکیبی از همه این روشها که هم آموزش وهم ورزش را شامل می شود که می تواند باعث بهبود عملکرد راه هوایی وافزایش قدرت تنفسی این بیماران گردد(12).عدم آگاهی افراد مبتلا به بیماری مزمن از چگونگی خودمراقبتی یکی از دلایل بستری شدن مجدد آن ها در بیمارستان است که آموزش می تواند از این امر جلوگیری کند(13). همچنین آموزش خودمراقبتی به بیمار باعث بهبود کیفیت زندگی، اطمینان از تداوم مراقبت، کاهش اضطراب بیمار، کاهش بروز عوارض بیماری، افزایش مشارکت در برنامه های مراقبت، افزایش استقلال بیمار در انجام فعالیت های روزمره و کاهش هزینه ها می شود(14).تحقیقات گذشته وضعیت تنفسی بیماران را به وسیله پرسشنامه کیفیت تنفسی ارزیابی کرده است باتوجه به اینکه این نوع ارزیابی یک نوع پایش کیفی است ومعیارهای کمی همانند مقدار FEV1-FVCونسبت این دواندازه گیری نشده است لذا این مطالعه با هدف  بررسی تاثیرآموزش خودمراقبتی بر عملکردو کیفیت تنفسی بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه  انجام خواهد شد.

مروری بر متون:

درمطالعه ای که توسط افسر امیدی وهمکاران ،تحت عنوان بررسی تأثیر خودمراقبتی بر خودکارآمدی بیماران مبتلا به بیماری انسدادی مزمن ریه مراجعه کننده به مراکزآموزشی درمانی دانشگاه علوم پزشکی همدان انجام شد،به این نتیجه رسیدند که آموزش خودمراقبتی به بیماران توسط پرسنل بهداشتی ودرمانی می تواند به عنوان یک روش کم هزینه ومؤثر باعث افزایش خودکارآمدی وارتقاء سطح سلامت بیماران شود(15).

مطالعه ای دیگر توسط سعید حمید زاده و همکاران در بیماران مولتیپل اسکلروزیس در دانشگاه علوم پزشکی یزد انجام شد به این نتیجه رسیدند که طراحی وبکارگیری برنامه خود مراقبتی الگوی اورم بر ابعاد جسمی کیفیت زندگی بیماران مولتیپل اسکلروزیس می تواند مؤثر باشد(16).

مطالعه ای دیگر توسط فاطمه سادات ایزدی آونجی وهمکاران در مورد تأثیر آموزش بر لبهای جمع شده در بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه در بیمارستان کاشان انجام شد.نتایج حاصله نشان داد که آموزش تنفس بالبهای جمع شده باعث بهبود عملکرد ریوی،گازهای خون شریانی وافزایش میزان فعالیت های روزانه زندگی می شود.بنابراین باید آموزش تمرینات تنفسی در برنامه های فیزیوتراپی تنفسی بیماران مبتلا به COPDگنجانده شود تا کیفیت زندگی آنان بهبود یابد(17).

مطالعه ای دیگر توسط سحرخوش کشت وهمکاران در مورد بررسی تأثیر برنامه بازتوانی ریه بر شدت علایم بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه انجام شد براساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت برنامه بازتوانی ریه در کاهش شدت علایم مبتلایان به بیماری مزمن انسدادی ریه مؤثر است(18).

مطالعه ای دیگر توسط فریبا برهانی وهمکاران روی فشار خون بیماران دیابتی  در شهرستان سیرجان انجام شد به این نتیجه رسیدند که اجرای برنامه خودمراقبتی  توانسته در کنترل فشارخون دیاستولیک گروه مداخله به طور معناداری مؤثر باشد.بنابراین پیشنهاد می شود از این برنامه برای سایر بیماران مبتلا به دیابت به منظور کنترل فشارخون دیاستولیک استفاده شود(19).

هون هوآن هو وهمکاران(2013)مطالعه ای مقطعی درچین باعنوان«میزان شیوع رفتارهای خود مراقبتی وتاثیر آن در جهت کنترل بیماری های مزمن »انجام دادند. مطالعه ی آنها بر روی 456بیمار با بیماری مزمن وسن 35سال به بالا قرار گرفت. نتایج نشان دادکه 70درصد از بیماران رفتار خودمراقبتی ترک الکل وسیگار کشیدن داشتند وبرخی از ابعاد رفتارهای خودمراقبتی ضعیف بود. 81درصد از بیماران از خوردن نمک اجتناب میکردند.77/9درصدالکل مصرف نمیکردند.51/9درصد ورزش میکردند و44درصد دو بار در روز علایم بیماری خود را چک میکردندوکه نتیجه گرفته شد رفتار خودمراقبتی مصرف دارو وکنترل بیماری وفعالیت فیزیکی نیاز به بهبود دارد وبیمارانی که تاریخچه کوتاهی از فشارخون بالا دارند وجوانتر ومرد هستند رفتارخود مراقبتی کمتری دارندوارائه دهندگان مراقبت باید توجه بیشتری به تشخیص اخیر بیماری وجوان بودن ونوع جنسیت داشته باشند(20).

دریک مطالعه ای مولر وهمکاران اثر PLB(تنفس لب غنچه ای)را روی Pao2،Paco2وSao2در بیماران با بیماری COPDدر حالت استراحت وفعالیت ارزیابی کردند.آنها متوجه شدند کهPLBدر حالت استراحت افزایش معنی داری درPao2وSao2وکاهش معنی داری در Pco2ایجاد میکند(21).

مطالعه ای دیگر توسط جونز وهمکاران در مورد تکنیکهای نوتوانی ریه مانندPLBانجام شد.نتیجه گرفتند که تکنیکهای نوتوانی ریه مانند PLBمیتوانند مصرف اکسیژن را در بیماران مبتلا به COPDکاهش دهند همچنین این محققین پیشنهاد میکنند که بیماران با COPDباید استفاده از تکنیکهای نوتوانی ریه را یادبگیرند تا نیازهای متابولیک تنفسی به حداقل برسد(22).

مطالعه ای دیگر توسط Tiepوهمکاران در مورد تکنیکهای تنفسی انجام شد نشان داد که تمرین تکنیکهای تنفسی PLBبه طور منظم می تواند باعث افزایشSao2شود وهمچنین یک تمایل به افزایش Pao2دیده شد(23).

مالتایس وهمکاران نیز به بررسی تأثیر برنامه بازتوانی خانگی در بیماران مبتلا به COPDومقایسه آن با برنامه بازتوانی سرپایی پرداختند.در این پژوهش نشان داده شد که تغییر آماری معنی داری درتنگی نفس واحدهای مورد پژوهش در مدت 3ماه و1سال وجود دارد(24).

ضرورت واهمیت تحقیق:

بر اساس مطالعات اخیر، بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه به علت عود مکرر علائم، عدم آگاهی این افراد از چگونگی خودمراقبتی یکی از دلایل بستری شدن مجدد آن ها در بیمارستان است که آموزش می تواند از این امر جلوگیری کند.این بیماران نیاز به برنامه های خودمراقبتی دارند که بتوانند در فعالیت ها و رفتارهای مراقبت از خود از جمله مصرف منظم داروها و پیگیری منظم بیماری مشارکت داشته باشند و از این طریق بر آسایش، توانایی های عملکردی و فرآیندهای  بیماری خود تأثیرگذار باشند.بدلیل  شیوع بالا و سیر مزمن بیماری مزمن انسدادی ریه  و این درگیری طولانی مدت زمان مناسبی را برای بیمار فراهم آورده تا بتواند با آموزش نحوه مراقبت از خود با یک کیفیت تنفسی مناسب به زندگی خود ادامه داده و میزان بستری مجدد و صرف هزینه ها را کاهش داده.تأثیر عوامل آموزشی در توسعه ورشد خود مراقبتی وعملکرد تنفسی بیماران اثبات شده است ولی اکثر پژوهش ها ی گذشته ،پس از آموزش بیماران تاثیر آموزش را به صورت کیفی و فقط به وسیله پرسشنامه کیفیت تنفس ارزیابی کرده بودند و با توجه به اینکه این نوع ارزیابی صرفا بر اساس خود گزارشی بیمار مبنی بر بهتر یا بدتر شدن کیفیت تنفسی است و صحت اطلاعات را نمی توان به صورت کمی ارزیابی کرد.وحتی مطالعات محدودی هم که به صورت کمی به ارزیابی وضعیت بیماران پرداخته بودند این ارزیابی را از روی معیار های آنالیز گازهای خون شریانی انجام داده بودند که این معیار نیز به این علت که تغییرات در این معیارها همزمان با بد حال شدن بیماران و نیاز به بستری آنها اتفاق می افتد نمی تواند معیار مناسبی برای ارزیابی وضعیت تنفسی بیماران با بیماری مزمن تنفسی  غیر بستری باشد اما مهمترین معیار برای ارزیابی عملکرد تنفسی بیماران مزمن تنفسی  بستری ،اندازه گیری معیارهای عملکردی تنفسی مثل (حجم خروجی هوای بازدمی ثانیه اول و ظرفیت حیاتی و سرعت خروج هوای بازدمی) است. که در پژوهش حاضر در کنار روش های مورد استفاده قبلی استفاده خواهد.

1میانگین نمره کیفیت تنفس در بیمارانCOPDدوگروه مداخله وکنترل پس از آموزش خودمراقبتی متفاوت است.

-2میانگین نمره شاخص FVCدر بیماران COPDدر دوگروه مداخله وکنترل پس از آموزش خودمراقبتی متفاوت است.

3-میانگین نمره FEV1دربیماران COPDدر دوگروه مداخله وکنترل پس ازآموزش خودمراقبتی متفاوت است.

4-میانگین نمره شاخص FEV1-FVC در دوگروه مداخله وکنترل پس از آموزش خودمراقبتی متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش خودمراقبتی برعملکرد وکیفیت تنفسی در بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه بستری دربیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان در سال1397

-1تعیین ومقایسه میانگین نمره کیفیت تنفس در دو گروه مداخله وکنترل قبل وبعداز آموزش خودمراقبتی

-2تعیین ومقایسه میانگین نمره شاخص FVCدر دوگروه مداخله وکنترل قبل وبعداز آموزش خودمراقبتی

-3تعیین ومقایسه میانگین نمره شاخص FEV1در دوگروه مداخله وکنترل قبل وبعداز مداخله آموزش خودمراقبتی

4-تعیین ومقایسه میانگین نمره شاخص FEV1-FVC در دوگروه مداخله وکنترل قبل وبعدازمداخله خودمراقبتی

بیمارستانها،بهزیستی،خانه سالمندان،کلینیکهای درمانی،دانشگاه های علوم پزشکی

خودمراقبتی

تعریف نظری:

خودمراقبتی،به فعالیتهایی گفته می شود که افراد برای ارتقاء سلامتی پیشگیری ازبیماری،محدودکردن بیماری وحفظ سلامت خود انجام می دهند.برنامه خود مراقبتی شامل مراقبت درتمامی زمینه ها ازجمله دارو و درمان رژیم غذایی،ورزش وتحرک وبازتوانی بر اساس توانایی های بالفعل وبالقوه بیماران می باشد(25).

تعریف عملی:

با استفاده ازبرنامه آموزشی مدون توسط محقق بر اساس مجموع مطالعات قبلی شامل: ورزشهای تنفسی وتکنیکهای سرفه مؤثر،تنفس دیافراگمی،لب غنچه ای ،نحوه و زمان مصرف داروها ورژیم غذایی مناسب واستفاده از اسپیرومتری انگیزشی با توجه به توانایی های بالفعل وبالقوه بیماران COPDطی جلسات آموزشی،به صورت آموزش چهره به چهره همگام با بیمار انجام خواهد شد.

بیماری مزمن انسدادی ریه:

تعریف نظری:

بیماری مزمن انسداد ریه(COPD)،یک بیماری تنفسی با پیشروی آهسته می باشد،که ناشی ازانسداد جریان هوا در راه های هوایی،پارانشیم ریه یا هردو را درگیر می کند.محدودیت جریان هوا هم پیشرونده می باشد و هم،همراه با واکنش التهابی غیر طبیعی به ذرات مضر یا گازها است.

تعریف عملی:

 براساس تشخیص قطعی پزشک ،مورد شناخته شده COPD باشد.

عملکردتنفسی:(FEV-FVC)

تعریف نظری:

FEV1:(حجم بازدم اجباری)

حجم هوایی که در ثانیه اول ضمن انجام بازدم از ریه خارج می شود.درافراد عادی 80% ظرفیت حیاتی است.

تعریف عملی:

براساس نسبت FEV1بهFVCبوسیله اسپیروگرام ومنطبق با میزان نرمال این پارامترهامی باشد.مقدار نرمال FVC/FEV1حدود75%تا80% است(12).

تعریف نظری:

FVC:(ظرفیت حیاتی اجباری)

حجمی ازهواکه با حداکثرتلاش بازدم خارج می شود.

تعریف عملی:

براساس نسبت FEV1بهFVCبوسیله اسپیروگرام ومنطبق بامیزان نرمال این پارامترهامی باشد.مقدارنرمال FVC/FEVحدود75%تا80%است(26).

کیفیت تنفس:

تعریف عملی:نمره ای که فرد از پرسشنامه ارزیابی کیفیت تنفس سنت جرج دریافت می کند. 0-25 کیفیت بسیارخوب،26-50 کیفیت خوب،51-75 کیفیت متوسط،76-100 کیفیت ضعیف

کارآزمایی بالینی

 بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه

معیارهای ورود:سن بین 40تا65سال به بالا در صورت عدم ابتلا به بیماری قلبی وعروقی،داشتن سواد خواندن و نوشتن، عدم ابتلا به بیماری های روانی وشناختی واختلالات بینایی وشنوایی که برقراری ارتباط با بیمار را غیر ممکن کند،سابقه یک بار بستری شدن،سکونت در شهر زاهدان،عدم  تحصیل و عدم اشتغال در گرایش های گروه پزشکی وپیرا پزشکی، فقدان سابقه آموزش رسمی در مورد بیماری مزمن انسدادی ریوی، داشتن تمایل شرکت در مطالعه، امکان برقراری تماس تلفنی، آشنایی با زبان فارسی، عدم مصرف  مواد روان‌گردان، محرز بودن ابتلا به بیماری مزمن انسدادی ریوی و عدم ابتلا به بیماری قلبی ریوی

معیارهای خروج شامل: عدم حضوردر بیش از 3جلسه کلاس‌های آموزشی ،عدم دسترسی به برقراری  تماس تلفنی با بیمار و خانواده او در حین اجرای پژوهش،عدم تمایل به ادامه مشارکت در مطالعه،مرگ در اثربیماری یا حوادث دیگر

3- حجم نمونه و روش محاسبه آن:

حجم نمونه را با استفاده از فرمول حجم با توجه به مطالعات گذشته برای گروههای مداخله وشاهد با حدود اطمینان 95%وتوان آزمون80% حجم نمونه در هر گروه 35نفر می باشد(16, 18)

= 30

  نمونه گیری به روش آسان (در دسترس) انجام خواهد شد.با مراجعه پژوهشگر به بیمارستان علی ابن ابیطالب ،بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه که در مرحله ترخیص از بیمارستان قرار دارند بر اساس معیارهای ورود برای مطالعه انتخاب و سپس به صورت تصادفی به دو گروه کنترل و مداخله تقسیم می شوند.به این صورت که ابتدا یکی از نامها (گروه کنترل وشاهد)برداشته خواهد شد.اولین فرد مراجعه  کننده،در گروه مداخله قرار داده خواهد شد سپس  وبه این ترتیب نمونه ها به صورت یک در میان در دوگروه قرار داده می شوند.

ابزارجمع آوری داده ها در  این مطالعه شامل:،فرم مشخصات فردی(سن وجنس ،وضعیت تاهل،سطح تحصیلات) وفرم مربوط به اطلاعات بیمار(سابقه بیماری زمینه ای،طول مدت بستری)،پرسشنامه تنفسی سنت جورج وابزارهای سنجش عملکرد تنفسی (اسپیرومتر ) می باشد..

1)فرم مشخصات فردی:

شامل دو بخش می باشد یک بخش متغیرهای دموگرافیک مثل(سن،جنس،وضعیت تآهل،سطح تحصیلات وقومیت)است بخش دوم مربوط به اطلاعات بیماری(بیماری زمینه ای و طول مدت بستری)

ابزار سنجش وارزیابی کیفیت تنفسی:

این پرسشنامه به بیش از ٣٥ زبان زنده دنیا ترجمه شده است وحتی ویرایش آن با مفاهیم زبان آمریکایی _ انگلیسی صورت گرفته است(27).ترجمه اسپانیایی این پرسشنامه نشان داد که بین این پرسشنامه با نوع اصلی آن بزبان انگلیسی تفاوت چشمگیری از نظر روائی و پایائی مفاهیم وجود ندارد(28, 29).

ابزار مورد استفاده در بررسی کیفیت تنفسی در بیماران مزمن انسدادی ریه ،پرسشنامه سنت جورج می باشد..این پرسشنامه در سه بخش تنظیم شده است .بخش اول شامل شکایات ریوی از نظر توالی وشدت می باشد)علایم Symptoms)و بخش دوم شامل فعالیت هایی است که می تواند منجر به محدودیت حرکتی وتنگی نفس گردد (Activity)وبخش سوم شامل تأثیرات عملکرد اجتماعی واختلالات روانی-اجتماعی(اثرگذاریImpact) ناشی از بیماری مزمن تنفسی است که در ابعاد مختلف مورد سنجش قرار می گیرد.این پرسشنامه قبلا در مطالعات متعدد مورد استفاده قرارگرفته است وروائی و پایایی این ابزار در داخل وخارج کشور تایید شده است. نتایج مطالعه فلاح تفتی وهمکاران در ارتباط با این ابزار نشان می دهد که این ابزار دارای روایی و پایایی مناسب بوده و درارزیابی تنفسی بیماران مبتلا به بیماری مزمن تنفسی قابل استفاده است.در مطالعات دیگری نیز مشخص شد که این ابزار دارای روایی و پایایی مناسب برای اندازه گیری کیفیت تنفسی بیماران مبتلا به اختلالات تنفسی است(30, 31).در این مطالعه نیز برای اثبات پایایی پرسشنامه ابتدا پرسشنامه توسط 10 بیمار تکمیل و پس از مدت زمان 4 ساعت مجدد توسط همان بیماران پرسشنامه تکمیل خواهد شد(روش test-retest )و ضریب همبستگی بین دو نوبت تکمیل پرسشنامه محاسبه خواهد شد.

نحوه امتیازدهی پرسشنامه سنت جورج بصورت درصدی از صفر تا عدد100می باشد.به گونه ای که برای بیماری که در بین گزینه های یک سؤال بهترین حالت را که نشاندهنده کیفیت تنفسی بالاتر است،انتخاب کند صفردرنظرگرفته می شود وبالعکس.گزینه های بینابینی هر سؤال بسته به تعدادگزینه های سؤالات به روش تسهیم به نسبت بین صفر تا 100امتیازدهی شد.بطور مثال در یک سؤال 5گزینه ای،امتیاز گزینه ها به ترتیب صفر،25،50،75،100بود.درپایان سؤالات هرقسمت،جمع امتیازات آن قسمت مشخص میشود ونمره کل پرسشنامه نیزبا جمع امتیازات هرقسمت، حاصل میگردد.

ودرمجموع پرسشنامه بگونه ای تعریف شده که عددصفر نشانگرسلامت کامل بوده وبتدریج با افزایش آن،کیفیت تنفسی پایین تری را نشان میدهد.این پرسشنامه براحتی وحداکثر درعرض ده دقیقه تکمیل می شود واعتبار وتکرارپذیری آن بارها در بیماران مبتلا به COPDوآسم مورد پذیرش قرار گرفته است.

در بررسی عملکرد تنفسی این بیماران ازاسپیرومتری استفاده می شود. وضعیت تنفسی کلیه بیماران یک نوبت قبل ازآموزش و یک نوبت بعد از آموزش با اسپیرومتری سنجیده می شود.نوع دستگاه اسپیرومتری ،مدل Alpha-رومیزی،ساده،سریع وقابلیت اندازه گیری پارامترهای مختلف از قبیل FVC-FEV1ودقت اندازه گیری بالا .ساخت شرکت Vitalographمی باشد.

پس از کسب مجوز کتبی ازمعاونت تحقیقات وفناوری وکمیته اخلاق،پژوهشگردر بخش داخلی بیمارستان علی ابن ابیطالب زاهدان  حضور می یابدابتدا به صورت در دسترس از بین بیماران مزمن انسدادی ریه واجد شرایط ورود به مطالعه ،افراد انتخاب وبه صورت تصادفی به دو گروه مداخله وکنترل تقسیم میشوند.قبل از شروع  مداخله در بیماران هر دو گروه،میزان FVC وFEV1 با استفاده از اسپیرومتر اندازه گیری شد وداده ها ثبت میگردد.کیفیت تنفسی بیماران بوسیله پرسشنامه تنفسی سنت جورج ،که توسط بیماران تکمیل میشود،سنجیده میشود واطلاعات لازمه توسط کمک پژوهشگر ثبت میگردد.سپس8جلسه آموزشی براساس  برنامه خودمراقبتی، برای بیماران انجام می شود

برنامه آموزشی این بیماران به صورت آموزشی چهره به چهره،پمفلت آموزشی،سی دی،سخنرانی واستفاده از ابزارهای آموزشی  مناسب این بیماران مانند اسپیرومتری تشویقی،آموزش ورزشهای تنفسی وتمرینات تنفسی عمیق ،تنفس دیافراگمی،تنفس لب غنچه ای وآموزش رژیم های غذایی ،آموزش نحوه استفاده صحیح از اسپری های تنفسی و داروها ،اکسیژن درمانی،راههای جلوگیری از عفونت و اجتناب از محرک های محیطی،توسط  خود پژوهشگر(کارشناسی ارشد پرستاری داخلی جراحی) توضیح داده خواهد شد. .فرم رضایت نامه آگاهانه توسط ایشان تکمیل میگردد .در گروه کنترل فقط در یک جلسه در مورد بیماری مزمن انسدادی ریه وعوارض وعلایم آن توضیح داده خواهد شد.درگروه مداخله،جلسات آموزشی به صورت 8جلسه ودر طول4 هفته وهفته ایی دو روز،روزهای شنبه و سه شنبه ساعت10صبح وبه مدت30 دقیقه انجام خواهد شد که در چند گام زیر خلاصه شده است. الف: تعیین نیازهای آموزشی خود- مراقبتی بیماران بر اساس مدل نیاز سنجی،تعیین توانایی های بیماران درروز اول بستری بر اساس چک لیست نیازسنجی آموزشی بیماران براساس الگوی خودمراقبتی ب: آموزش برنامه خود- مراقبتی در تمام زمینه ها ازرژیم دارویی تا برنامه بازتوانی، راه حل های جدید و روش های مناسب بمنظور دستیابی به بهترین روش خود- مراقبتی برای بیماران و خانواده آن ها شرح داده خواهد شد. و همچنین محتوای آموزشی به صورت کتابچه ای در اختیار بیماران قرار می گیرد.برنامه خود- مراقبتی ظرف مدت 45 روز توسط بیماران اجرا خواهد شد. وتوسط محقق پیگیری خواهند شد.

.پس از پایان دوره مطالعه ،عملکرد تنفسی بیماران بر اساس شاخص FVCوFEV1با استفاده از اسپیرومتر اندازه گیری وثبت میشود وکیفیت تنفسی با استفاده از پرسشنامه کیفیت تنفسی،که یک قسمت مربوط به اطلاعات دموگرافیک ویک قسمت مربوط به عملکرد تنفسی میباشد،مورد بررسی قرار گیرد.

در این پژوهش جهت تجزیه وتحلیل داده ها از آمار توصیفی نظیر فراوانی،درصد،میانگین وانحراف معیار استفاده خواهد شد.جهت بررسی  نرمال بودن داده ها ازآزمون شاپیرو ویلک یا کلموگروف اسمیرینف استفاده خواهد  شد.و در صورت نرمال بودن داده ها ازآزمون تی مستقل و تی زوجی جهت مقایسه داده ها استفاده خواهد شد.در صورت نرمال نبودن توزیع داده ها از معادل ناپارامتریک (من ویتنی یو ،ویلکاکسون و کای دو)استفاده خواهد شد

راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی در جمهوری اسلامی ایران1392

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

1. کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.
2. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.
3. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.

فصل دوم: رضایت آگاهانه

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2.  فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3.  در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد
4.  هنگام ارسال طرح‌نامه برای بررسی توسط کمیته‌ی اخلاق، فرم رضایت‌نامه‌ای که قرار است به آزمودنی‌ها ارائه شود، باید به طرح‌نامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرح‌نامه‌ی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانه‌ی آن معتبر نخواهد بود.
5.  برای اخذ رضایت، اطلاعات باید به زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید فرصت کافی برای پرس‌وجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید به‌طور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

 2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

 25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

 28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

عدم همکاری بیماران در هنگام انجام کار ،خستگی بیماران،مشکلات روحی وروانی که ممکن بین دوره های آموزشی برای آنها پیش آید،خاموش بودن تلفن همراه بیماران وعوض کردن خط تلفن وعدم آنتن دهی.

خودمراقبتی (self-care)،عملکردتنفسی، Respiratory Function،کیفیت تنفسیRespiratory quality)،یماری مزمن انسداد ریه(Chronic obstructive pulmonary disease

1.         Lee Y-M. Chronic obstructive pulmonary disease: respiratory review of 2014. Tuberculosis and respiratory diseases. 2014;77(4):155-60.

2.         Crighton EJ, Ragetlie R, Luo J, To T, Gershon A. A spatial analysis of COPD prevalence, incidence, mortality and health service use in Ontario. Health reports. 2015;26(3):10.

3.         Murray CJ, Lopez AD. Alternative projections of mortality and disability by cause 1990–2020: Global Burden of Disease Study. The Lancet. 1997;349(9064):1498-504.

4.         Sharifi H, Masjedi MR, Emami H, Ghanei M, Eslaminejad A, Radmand G, et al. Burden of obstructive lung disease study in Tehran: Prevalence and risk factors of chronic obstructive pulmonary disease. Lung India: Official Organ of Indian Chest Society. 2015;32(6):572.

5.         Lee SJ, Kim SW, Kong KA, Ryu YJ, Lee JH, Chang JH. Risk factors for chronic obstructive pulmonary disease among never-smokers in Korea. International journal of chronic obstructive pulmonary disease. 2015;10:497.

6.         Vestbo J, Hurd SS, Agustí AG, Jones PW, Vogelmeier C, Anzueto A, et al. Global strategy for the diagnosis, management, and prevention of chronic obstructive pulmonary disease: GOLD executive summary. American journal of respiratory and critical care medicine. 2013;187(4):347-65.

7.         Chhabra SK, Dash DJ. Acute exacerbations of chronic obstructive pulmonary disease causes and impacts. The Indian Journal of Chest Diseases & Allied Sciences. 2014;56:93-104.

8.         Beran D, Zar HJ, Perrin C, Menezes AM, Burney P. Burden of asthma and chronic obstructive pulmonary disease and access to essential medicines in low-income and middle-income countries. The Lancet Respiratory Medicine. 2015;3(2):159-70.

9.         Russo R, Coultas D, Ashmore J, Peoples J, Sloan J, Jackson BE, et al. Chronic obstructive pulmonary disease self-management activation research trial (COPD–SMART): Results of recruitment and baseline patient characteristics. Contemporary clinical trials. 2015;41:192-201.

10.       Effing TW, Bourbeau J, Vercoulen J, Apter AJ, Coultas D, Meek P, et al. Self-management programmes for COPD: moving forward. Chronic respiratory disease. 2012;9(1):27-35.

11.       Cicutto LC, Brooks D. Self-care approaches to managing chronic obstructive pulmonary disease: a provincial survey. Respiratory medicine. 2006;100(9):1540-6.

12.       Riegel B, Jaarsma T, Strömberg A. A middle-range theory of self-care of chronic illness. Advances in Nursing Science. 2012;35(3):194-204.

13.       Pool MK, Nadrian H, Pasha N. Effects of a self-care education program on quality of life after surgery in patients with esophageal cancer. Gastroenterology Nursing. 2012;35(5):332-40.

14.       Kaşıkçı MK. Using self‐efficacy theory to educate a patient with chronic obstructive pulmonary disease: A case study of 1‐year follow‐up. International Journal of Nursing Practice. 2011;17(1):1-8.

15.       Omidi A, Kazemi N, Khatiban M, Karami M. Effect of self-care education on self-efficacy in patients with chronic obstructive pulmonary disease in the educational and medical centers of Hamadan university of medical sciences. Sci J Hamadan Nurs Midwifery Facul. 2015;23(2):74-84.

16.       Masoodi R, Mohammadi E, Nabavi S, Ahmadinejad F. The effect of Orem based self-care program on physical quality of life in multiple sclerosis patients. Journal of Shahrekord Uuniversity of Medical Sciences. 2008;10.

17.       sadat izadi avanji F aM, hajbagheri A. Investigating the effect of breathing training with lips collected in patients with

Chronic obstructive pulmonary disease. Journal of Shahid Sadoughi University of Medical Sciences and Health Services. 2006;2(14):61-7.

18.       Khoshkesht S, Zakerimoghadam M, Ghiyasvandian S, Kazemnejad A, Hashemian M. Effect of Pulmonary Rehabilitation Program on Severity of Symptoms in Patients with Chronic Obstructive Pulmonary Disease. Preventive Care in Nursing & Midwifery Journal. 2015;5(1):23-36.

19.       Shahbodaghi Z, Borhani F, Rayani M. The effects of salf-care program on blood pressure of patients with diabetes. Medical-Surgical Nursing Journal. 2014;3(3):169.

20.       Hu H, Li G, Arao T. Prevalence rates of self-care behaviors and related factors in a rural hypertension population: a questionnaire survey. International Journal of Hypertension. 2013;2013.

21.       Mueller RE, Petty TL, Filley GF. Ventilation and arterial blood gas changes induced by pursed lips breathing. Journal of applied physiology. 1970;28(6):784-9.

22.       Jones AY, Dean E, Chow CC. Comparison of the oxygen cost of breathing exercises and spontaneous breathing in patients with stable chronic obstructive pulmonary disease. Physical therapy. 2003;83(5):424-31.

23.       Tiep BL, Burns M, Kao D, Madison R, Herrera J. Pursed lips breathing training using ear oximetry. Chest. 1986;90(2):218-21.

24.       Maltais F, Bourbeau J, Shapiro S, Lacasse Y, Perrault H, Baltzan M, et al. Effects of home-based pulmonary rehabilitation in patients with chronic obstructive pulmonary disease: a randomized trial. Annals of Internal Medicine. 2008;149(12):869-78.

25.       Bandura A. The self system in reciprocal determinism. American psychologist. 1978;33(4):344.

26.       Hinkle JL, Cheever KH. Study Guide for Brunner & Suddarth's Textbook of Medical-surgical Nursing: Lippincott Williams & Wilkins; 2013.

27.       Wilson CB, Jones PW, O'leary CJ, Cole PJ, Wilson R. Validation of the St. George's Respiratory Questionnaire in bronchiectasis. American journal of respiratory and critical care medicine. 1997;156(2):536-41.

28.       LeMone P, Burke K, Dwyer T, Levett-Jones T, Moxham L, Reid-Searl K. Medical-surgical nursing: Pearson Higher Education AU; 2015.

29.       Brown D, Edwards H, Seaton L, Buckley T. Lewis's Medical-Surgical Nursing: Assessment and Management of Clinical Problems: Elsevier Health Sciences; 2017.

30.       Tafti SF, Cheraghvandi A, Marashian M, Emami H, Mokri B. Measurement of the validity and reliability of the persian translation of the saint george respiratory questionnaire for patients with chronic obstructive pulmonary disease. The open respiratory medicine journal. 2009;3:107.

31.       Tafti SF, Cheraghvandi A, Mokri B, Talischi F. Validity and specificity of the Persian version of the Saint George Respiratory Questionnaire. Journal of Asthma. 2011;48(6):589-92.

32.       Bourbeau J, Nault D, Dang-Tan T. Self-management and behaviour modification in COPD. Patient education and counseling. 2004;52(3):271-7.

شما در این طرح تحقیقاتی چند جلسه آموزش بابت آشنایی با بیماری تنفسی خودتان و مراقبت های مربوط به آن را دریافت می کنید .و بعد از گذشت مدت زمانی برای ارزیابی تاثیر آموزش یک تست تشخیصی به نام اسپرومتری برای شما انجام می شود که کاملا بی خطر است و شما فقط لازم است در لوله یک دستگاه کوچک بازدم انجام دهید که هیچ دردی هم ندارد

خونگیری ندارد.

مزایای این پژوهش برای بیماران مزمن انسدادی ریه ، کم کردن هزینه های بستری ودرمان وهمچنین روند درمان سریعتر ومراجعات بعدی کمتر میباشد مشکلات تنفسی آنها کمتر میشود.

این روش آموزشی عوارض  ندارد.و به شما در افزایش آگاهی مراقبت از خودتان کمک می کند

عوارضی  ندارد

همه هزینه ها از محل طرح تحقیقاتی پرداخت می شود و برای شما هزینه ای ندارد

ندارد

در هیچ از مراحل تحقیق از انجام و گزارش نتایج نامی از شما برده نمی شود و فقط داده های اندازه گیری شده گزارش خواهد شد

در هر زمان که شما نیاز به اطلاعات بیشتر در زمینه مطالعه و بیماریتان داشتید می توانید با شماره تلفن های زیر که مربوط به اینجانب حیدری دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری تماس حاصل نموده و سوال تان را مطرح نمایید.09136205421

شما مجاز هستید که قبول نکنید وارد مطالعه شوید.و در هر مرحله از انجام مطالعه حاضر به ادامه روند مطالعه نبودید .می تواند از مطالعه خارج شوید و این مسئله هیچ تاثیری در ادامه درمان شما نخواهد داشت.

اینجانب با رضایت کامل پرسشنامه های مربوط به طرح تحقیقاتی را تکمیل کرده و با رضایت کامل  تست اسپریومتری را انجام می دهم.

رضایت نامه شرکت در طرح بررسی مقایسه ای تاثیر آموزش انفرادی و گروهی خودمدیریتی بر کیفیت زندگی مرتبط با سلامت بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه

1. من  می‌دانم  که اهداف این پژوهش عبارتند از:

بررسی تاثیرآموزش خودمراقبتی بر عملکردو کیفیت تنفسی بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه  انجام خواهد شد

2. من می­دانم که شرکت من در این پژوهش کاملاً داوطلبانه است و مجبور به شرکت در این پژوهش نیستم.

به من اطمینان داده شد که اگر حاضر به شرکت در این پژوهش نباشم، از مراقبت‌های معمول تشخیصی و درمانی محروم نخواهم شد و رابطه درمانی من با مرکز درمانی و پزشک معالجم دچار اشکال نمی‌شود.

3. من می‌دانم که حتی پس از موافقت با شرکت در پژوهش می‌توانم هر وقت که بخواهم، پس از اطلاع به مجری، از پژوهش خارج شوم و خروج من از پژوهش باعث محرومیت از دریافت خدمات درمانی معمول برای من نخواهد شد.
4. نحوه‌ی همکاری اینجانب در این پژوهش به این‌صورت است:

اینجانب به عنوان شرکت کننده در این پژوهش مشارکت می کنم .

5. منافع احتمالی شرکت اینجانب در این مطالعه به این شرح است:

شرکت در این پژوهش باعث افزایش میزان آگاهی من در مورد نحوه مدیریت بیماری مزمن انسدادی ریوی در خانه و بیمارستان شده و همچنین اجرای این برنامه باعث بهبود کیفیت زندگی بیماران مزمن انسدادی ریه خواهد شد . 

6. آسیب‌ها و عوارض احتمالی شرکت در این مطالعه به این شرح است:

هیچ گونه عارضه ای اینجانب را تهدید نخواهد کرد .

7. در صورت عدم تمایل به شرکت در مطالعه روش معمول درمانی برای من ارائه خواهد شد که منافع و عوارض آن به این شرح است :

 عدم شرکت در این پژوهش هیچ زیانی را متوجه من نخواهد کرد .

8. من می­دانم که دست اندر کاران این پژوهش،  کلیه اطلاعات مربوط به من را نزد خود به صورت محرمانه نگه‌داشته و فقط اجازه دارند فقط نتایج کلی و گروهی این پژوهش را بدون ذکر نام و مشخصات اینجانب منتشر کنند.
9. می­دانم که کمیته اخلاق در پژوهش با هدف نظارت بر رعایت حقوق اینجانب می‌تواند به اطلاعات من دسترسی داشته باشد.
10. من می‌دانم که  هیچ‌یک از هزینه‌های انجام مداخلات پژوهشی به شرح ذیل بر عهده من نخواهد بود.

تمام مداخلات پژوهشی برای واحدهای پژوهش رایگان است .

11. خانم / آقای علی اکبر کیخا و نسیم حیدری پور جهت پاسخگویی به اینجانب معرفی شد و به من گفته شد تا هر وقت مشکلی یا سوالی در رابطه با شرکت در پژوهش مذکور پیش آمد با ایشان در میان بگذارم و راهنمایی بخواهم.

آدرس و شماره تلفن ثابت و همراه ایشان به شرح به من ارائه شد:

• آدرس: زاهدان فلکه مشاهیر دانشکده پرستاری و مامایی

12. تلفن همراه: 09136205421
13. من  می‌دانم که اگر در حین و بعد از انجام پژوهش هر مشکلی اعم از جسمی و روحی به علت شرکت در این پژوهش برای من  پیش آمد درمان عوارض، و هزینه‌های آن و غرامت مربوطه بر عهده مجری خواهد بود.
14. من می­دانم اگر اشکال یا اعتراضی نسبت به  دست اندرکاران یا روند پژوهش دارم می­توانم با کمیته اخلاق در پژوهش دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به آدرس: زاهدان فلکه دکتر حسابی ساختمان مرکزی معاونت تحقیقات و فن آوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان  مراجعه  و مشکل خود را به صورت شفاهی یا کتبی مطرح نمایم.
15. این فرم اطلاعات و رضایت آگاهانه در دو نسخه تنظیم شده و پس از امضا یک نسخه در اختیار من و نسخه دیگر در اختیار مجری قرار خواهد گرفت.

پرسشنامه دموگرافیک بیماران مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه

این پرسشنامه برای بررسی اطلاعات شخصی و اطلاعات مربوط به بیماری شما طراحی گردیده است . لطفا در صورت تمایل جاهای خالی را تکمیل و گزینه های صحیح را علامت بزنید .

1- نام و نام خانوادگی :

2- سن:        

3- جنس:                     مرد                   زن     

4- وضعیت تأهل:        مجرد           متأهل               جداشده                  همسرفوت شده           

5-محل سکونت :        شهرکرد              حومه       

6- تحصیلات :      ابتدایی      راهنمایی    زیر دیپلم                دیپلم             دانشگاهی  

7- کفایت درآمد :    کافی           نسبتا کافی                   ناکافی 

 8- وضعیت اشتغال :   شاغل                بیکار                  خانه دار                           بازنشسته

 9-  وزن :                                    قد :                           

     شاخص توده بدنی:  ................              لاغری مفرط        طبیعی       اضافه وزن                     چاق

10-سابقه بیماری :                    کمتر از یکسال                     1-5 سال               بالاتر از 5 سال

 11- سابقه ابتلا به بیماری های دیگر      بله                                  خیر

     در صورت پاسخ مثبت نوع بیماری را انتخاب کنید :    دیابت         پوکی استخوان     بیماری های قلبی         عفونت      اضطراب و افسردگی           بیماری های ریوی               نام ببرید : .....

12- شدت بیماری :                 مرحله 2                     مرحله 3                      

13- مصرف سیگار:                        دارد                           ندارد                 ترک کرده

      میزان مصرف سیگار بر اساس تعداد نخ در روز:  ..................

زمان ترک سیگار :  زیر یکسال      1-5 سال    5-10 سال   بالای 10 سال

14- داروهای مصرفی :

پرسشنامه استاندارد بیماران ریوی ( اقتباس از بیمارستان سنت جورج )

این پرسشنامه برای بررسی کیفیت تنفسی مرتبط با سلامت در بیماران مزمن انسدادی ریه طراحی گردیده است . لطفا در صورت تمایل نزدیک ترین گزینه مورد نظر را علامت بزنید .

لطفاً مشکلات تنفسی خود را در طول 4 هفته گذشته شرح دهید.

                                                                   تقریباً‌  هرروز    چندین روز درهفته     چندین روز درماه        فقط هنگام عفونت    اصلا

1. آیا در طول  یکماه گذشته سرفه داشته اید.                   O                    O                          O                    O                      O 

2. آیا در طول یکماه گذشته خلط داشته اید.                           O                    O                         O                    O                      O 

3. آیا در طول یکماه گذشته تنگی نفس داشته اید.       O                             O                        O                   O                         O    

4. آیا در طول یکماه گذشته خس خس داشته اید.      O          O             O          O            O                                                                

5.  در طول یکماه گذشته حملات شدید تنگی نفس و مشکلات ریوی داشته اید.

الف)بیش از 3 بار  O           ب)3 بار O             ج)2 بار  O            د)یک بار O                                   ه)هیچ حمله یا ناراحتی حاد تنفسی جدی نداشته ام O    

6. در صورتیکه حملات شدید تنگی نفس و مشکلات ریوی جدی در طول ماه گذشته داشته اید ، چند روز طول کشیده است .

الف) بیش از یک هفتهO              ب)سه روزیا بیشتر  O                     ج) یک روزیا دو روز O               د) کمتر از یک روز O   

7. درطول یکماه گذشته ، بطور متوسط در طول هر هفته چند روز احساس نشاط و سلامتی داشته اید.

الف) تقریباً هیچ روز O               ب) 2-1 روز O                  ج) 4-3 روزO                            د) تقریباً هر روز O

  ه) بدون استثناء تمامی روزهاO                                                       

8. اگر خس خس سینه داشته اید آیا موقع صبح بیشتر بوده است.     بلی O               خیر O

بخش دوم

وضعیت تنفسی خود را چگونه تعبیر می کنید لطفاً‌ یکی از دوایر را علامت بزنید.

• مهمترین مشکل زندگی من                              O                                              

• مشکلات زیادی برای من ایجاد می کند.               O                 

• مشکلات کمی برای من ایجاد می کند.                 O                

• مشکلی برای من ایجاد نمی کند.                        O        

اگر شاغل هستید :

• وضعیت تنفسی باعث شد دیگر کار نکنم                                        O
• وضعیت تنفسی من با کارم تداخل داشت یا باعث شد تغییر شغل دهم        O
• وضعیت تنفسی من روی کارم تاثیری ندارد                                     O

 این قسمت در رابطه با فعالیت های است که معمولاً ایجاد تنگی نفس می کند. لطفاً‌ هر دایره ای را که در حال حاضر در مورد

 شما صدق می کند علامت بگذارید.                                           صحیح                   غلط 

• نشستن یا بی حرکت دراز کشیدن                                              O                     O                 
• استحمام یا تعویض لباس                                                    O                     O                
• راه رفتن در منزل                                                           O                      O                              
• راه رفتن در خارج از منزل در محل صاف                             O                      O   

• بالا رفتن از پله                                                              O                      O                                  
• بالا رفتن تپه                                                                O                       O                               
• ورزش کردن و یا بازی های فعالانه نظیر بسکتبال و یا تنیس        O                      O

این قسمت سوالات بیشتری در رابطه با سرفه و تنگی نفس مطرح شده است لطفاً هر کدام را که در حال حاضر در  مورد شما صدق می کند علامت بگذارید.  

                                                                    صحیح          غلط       

♦    سرفه مرا اذیت می کند.                                         O           O   

♦   سرفه مرا خسته می کند.                                         O           O   

 ♦هنگام صحبت کردن تنگی نفس ایجاد می‌ شود                  O            O            

 ♦هنگام خم شدن تنگی نفس ایجاد می شود.                        O            O   

 ♦سرفه یا تنگی نفس خواب مرا مختل کرده است.                 O            O   

 ♦من خیلی سریع خسته می شوم.                                      O           O  

در این قسمت سوالاتی در رابطه با سایر مسائلی که مشکلات تنفسی برای شما ایجاد می کند مطرح شده است. لطفاً‌  هر کدام را که در حال حاضر در مورد شما صدق می کند را علامت بزنید.                                صحیح          غلط

• سرفه و نحوه تنفس من موجب شرمندگی در جمع می شود .                     O           O   

• مشکل تنفسی من موجب آزار خانواده ،‌دوستان و همسایه می شود.           O           O   

• هنگامیکه نتوانم بطور طبیعی تنفس کنم هول می شوم یا می ترسم.              O           O   

• احساس می کنم که نمی توانم مشکلات تنفسی خود را کنترل کنم.              O           O   

• فکر می کنم که مشکلات تنفسی من هرگز بهبود نیابند.                              O           O            

• به علت مشکلات تنفسی تبدیل به فردی بیهوده شده ام .                          O           O   

• ورزش برای من خطرناک است.                                                   O           O   

• انجام هر گونه فعالیتی مشکل و سخت به نظر می رسد.                        O           O    

این قسمت در رابطه با داروهای نظیر اکسیژن درمانی ،‌داروهای استنشاقی و قرص ها طرح شده است. لطفاً اگر در حال حاضر دارو مصرف نمی کنید به قسمت ششم بروید و درصورت مصرف دارو، لطفاً مواردی را که در حال حاضر در مورد شما صدق می کند علامت بزنید.                                                                             صحیح      غلط               

داروهای مربوط به بیماری ریوی من کمک چندانی نمی کند.           O           O  

      من از استفاده دارو در جمع احساس شرمنده گی می کنم.                                                                                                                                                                                O           O   

 داروهای تنفسی عوارض جانبی زیادی برای من ایجاد می کند.        O           O   

استفاده از داروهای تنفسی با زندگی من تناقصات زیادی دارد. O                     O

این سوالات در رابطه با تاثیرات مشکلات تنفسی بر فعالیت های شما مطرح شده است. در هریک از این سوالات در صورتیکه یک یا چند مورد آن در مورد شما صادق است گزینه درست را علامت بزنید در غیر این صورت گزینه نادرست را علامت بزنید.       

                                                                                        صحیح        غلط                                                                      

• استحمام یا  لباس پوشیدن وقت زیادی از من می گیرد                                                                 O           O

• من نمی توانم حمام کنم و این عمل خیلی طول می کشد.                                                               O           O
• من از سایر همسالانم کندتر راه میروم و یا برای استراحت باید متوقف شوم .                                     O           O
• کارهایی مانند کارهای خانه زمان زیادی می برد و یا من مجبورم برای استراحت دست از کار بکشم          O           O

• اگر عجله کنم ویا به سرعت راه بروم باید متوقف شوم ویا سرعتم را کم  کنم.                                      O           O
• مشکلات تنفسی انجام فعالیت های نظیر بالا رفتن از تپه  ،‌بالا رفتن از پله فعالیتهای                               O           O

باغبانی سبک مثل علف زنی و یا فعالیت هایی مثل پنچرگیری را برای من مشکل است.

• مشکلات تنفسی انجام کارهایی نظیر حمل بارهای سنگین ، کندن گودال یا برف روبی                            O           O

پیاده روی خیلی سریع را برای من مشکل ساخته است.

• مشکلات تنفسی انجام فعالیت هائی مثل بالا رفتن از پله ها بطور سریع همراه با حمل بار                        O           O

سنگین در سر بالایی یا دویدن سریع را برای من مشکل ساخته است .

تاثیرات مشکلات تنفسی بر فعالیت روزانه شما بطور معمول چیست؟ هریک از مواردی که به علت مشکلات تنفسی در مورد شما صادق است علامت بزنید.   

                                                                                                       صحیح          غلط

• من نمی توانم فعالیت های ورزشی انجام دهم .                                            O           O   
• من نمی توانم فعالیت های تفریحی انجام دهم.                                             O           O   
• من نمی توانم خرید معمولی خانه را انجام دهم .                                           O           O   
• من نمی توانم امور معمولی مربوط به خانه را انجام دهم .                                 O           O   
• من نمی توانم زیاد از تخت خواب یا صندلی خود دور شوم.                                O           O

ذیلا فهرستی از سایر فعالیت هایی که ممکن است مشکلات تنفسی شما را از انجام آن بازدارد آمده است  ( شما اجباری به پاسخ دادن آن ندارید این فهرست صرفاً به منظور یاد آوری تاثیرات مشکلات تنفسی بر فعالیت شما آمده است) درصورت جواب مثبت گزینه صحیح و در غیر این صورت گزینه غلط را علامت بزنید .

                                                                                                                              صحیح             غلط

• پیاده روی                                                                                                           O                O   
• انجام کارهای خانه یا مربوط به باغچه                                                                          O                O   
• نزدیکی و یا فعالیت جنسی                                                                                         O               O   
• رفتن به مسجد یا گردشگری                                                                                       O               O   
• قرار گرفتن در محل های دارای آلودگی هوا یا اتاق های پر از دود                                         O               O   
• ملاقات اقوام یا دوستان یا بازی با بچه ها                                                                        O               O   

لطفاً‌ هر نوع فعالیت مهم دیگری که ممکن است تحت تاثیر مشکلات تنفسی شما قرار گیرد ذکر کنید.

........................................................................................................................................................................................................

لطفاً‌ جلوی موردی که به بهترین نحو تاثیر مشکل ریوی را برشما بیان می کند علامت بزنید .                            

• هیچیک از فعالیتهایی را که  مایل به انجام آن ها هستم متوقف نمی سازد.              O                
  • یک یا دو فعالیتی را که مایل به انجام هستم متوقف می سازد.                     O               
• از اکثر فعالیتهایی که من مایل به انجام آن هستم مرا باز می دارد .                      O                
• از تمامی فعالیتهایی که  مایل به انجام آن هستم مرا باز می دارد.                         O               

                    از شما بجهت تکمیل پرسشنامه سپاسگزاریم  . لطفاً‌ توجه کنید که به تمام پرسشها پاسخ داده باشید.

محتوای آموزشی گروه مداخله شامل:

استفاده از استراتژی های تنفس مؤثر( تنفس عمیق وتنفس لب غنچه ای وتنفس دیافراگمی)استراتژی های کنترل کوتاهی تنفس در شرایط بحرانی،سرفه مؤثر وبرنامه ورزشهای کوششی بودکه توسط محقق در سه بخش وهربخش به مدت حدود 30دقیقه بصورت آموزش وتمرین چهره به چهره اجرا خواهد شد.

روش های آموزش به بیمار /خانواده:

توصیه می شود که فعالیت های روزانه بر اساس میزان تحمل فعالیت تنظیم شود واز انجام فعالیتهای سنگین اجتناب شود.به طور متناوب بین فعالیتها استراحت داده شود.

توصیه می شود که تنفس دیافراگمی با فعالیت هایی مثل راه رفتن،استحمام،خم شدن به جلو،بالا رفتن از پله ها هماهنگ شود.بدین منظور جهت اجتناب از خستگی وتنگی نفس بین فعالیت استراحت شود.

قبل از انجام فعالیت،دم عمیق انجام شود وباشروع فعالیت،بازدم انجام گردد.کارهای سبک وسنگین به تناوب انجام شده وبین آنها استراحت شود.

توصیه می شود که یک نوبت مصرف داروی بتا آدرنرژیک قبل از تمرینات تنفسی و ورزش داشته باشد.

آموزش تنفس لب غنچه ای:

بیمار در وضعیت راحت نشسته ودهان خود رامی بندد و دستها را روی شکم خم می کند از راه بینی حداقل به مدت 2-3ثانیه یک دم عمیق انجام می دهد.(زمان لازم برای گفتن گل را ببویید)در حالیکه لبهای خود را به حالت غنچه ای درآورده ودر طول 4-6ثانیه بازدم می کند، هوا را از ریه خارج می کند وطوری نفس می کشد که زمان بازدم حداقل 2برابر دم طول بکشد(2ثانیه دم+4ثانیه بازدم).(طول زمان مورد نیازمثل گفتن شمع را فوت کنید.) تاریخ وزمان آموزش،میزان تحمل بیمار نسبت به پروسیجرها یادداشت می شود ودر جلسات بعدی براساس میزان تحمل فعالیت بیمار برنامه آموزش تنفس لب غنچه ای ادامه داده می شود.

محقق عملا 2-3بار تنفس با لبهای جمع شده را انجام میدهد سپس از بیماران خواسته می شود این تکنیک را تمرین کنند.درپایان جلسه آموزشی از بیماران خواسته می شود که قبل از خواب وقبل از هر وعده غذایی برای حداقل 30دقیقه PLBرا انجام دهند.به بیماران همچنین شماره تلفن محقق داده می شود تا در صورت داشتن درد در قفسه سینه وتنگی نفس شدید هنگام تمرینات تماس بگیرند.بعد از 45روز پیگیری ،هربیماری به بیمارستان دعوت میشود تا چک لیست وپرسشنامه مجدداتکمیل گردد.(25)

تنفس دیافراگمی(شکمی):

برای انجام تنفس دیافراگمی،از بیمار میخواهیم که دروضعیت نشسته قرارگیرد یک دست را روی شکم قرار دهد درست زیر دنده هاو دست دیگر را روی قسمت میانی سینه به طوری که از وضعیت دیافراگم و عملکرد آن درطی تنفس آگاه شود.یا یک بالش کوچک درمقابل شکم گذاشته شودآهسته وعمیق از بینی نفس بکشد تا جایی که شکم در حد امکان بالا بیاید یا اینکه طوری نفس عمیق انجام دهد تا بالش در حد امکان بالا بیاید.

در حالی که لبها فشرده است وبه فرم غنچه ای درآورده شده و عضلات شکم سفت(منقبض)میشود نفس خود را از دهان خارج کند.(عمل بازدم انجام شود).درهنگام دمیدن نفس به بیمار گفته میشود روی شکم به سمت داخل و بالا فشار وارد کند.هر یک دقیقه تکرار کند وب ین دوره ها2 دقیقه استراحت کند.بتدریج زمان انجام تمرین راتا 5 دقیقه افزایش می دهد.چند بار در روز این کار را تکرار میکند.(قبل از غذا خوردن وقبل از خواب) .هدف تنفس دیافراگمی،استفاده وتقویت دیافراگم درتنفس میباشد.

آموزش انجام اسپیرومتر انگیزشی:

قبل از شروع درمان بیمار در وضعیت نیمه نشسته یا کاملا نشسته قرار می گیرد.تنفس دیافراگمی با هماهنگی محقق انجام میدهد .قطعه دهانی اسپیرومتر را درون دهان بیمار قرار میدهد و از بیمار خواسته می شود که عمل دم انجام دهد ودر انتهای دم در حدود3 ثانیه نفس خود را نگه میدارد وبعد به آرامی بازدم را انجام میدهد.طی ساعات بیداری در هر ساعت 10مرتبه تنفس با اسپیرومتر را تکرار می کند.

آموزش نحوه سرفه کردن  مؤثر:

از بیمارخواسته میشود. در وضعیت نشسته قرار گیرد و مقداری به جلوخم شود.این وضعیت موجب انجام سرفه با قدرت بیشتری میشود و به آرامی از راه بینی عمل دم انجام شود.جهت افزایش احساس آرامش وکاهش کشش عضلات شکم حین سرفه،مفاصل زانو و ران ها راخم کند.چند بار به آرامی از طریق بینی نفس بکشد و سپس از طریق لبهای غنچه شده بازدم انجام دهد.درطی هربازدم دو بار سرفه کند به گونه ای که طی انجام سرفه عضلات شکم را منقبض کند.اگر بیمارمزمن ریوی عمل جراحی نیز انجام داده باید حین سرفه محل جراحی را با کمک فشار محکم دست نگه دارد ویا بوسیله یک بالش یا پتوی تا شده حمایت کند.این عمل چند بارتکرار شود تا ترشحات به قسمت بالای سیستم تنفسی وارد شود.بعد ازسرفه یک دم عمیق انجام شود.

آموزش نحوه تخلیه وضعیتی ترشحات:

برای خروج ترشحات برونش از نیروی ثقل استفاده شود وسپس با سرفه ترشحات خارج شوند.

توصیه می شود که قبل از تخلیه وضعیتی،چنانچه طبق دستور پزشک مربوطه از داروهای استنشاقی برونکودیلاتور یا رقیق کننده خلط استفاده می کند ،می تواند از داروهای استنشاقی خود استفاده نماید.

تمرینات تخلیه وضعیتی،به طورمستقیم روی هر قسمت از ریه ها انجام شود.جهت خروج ترشحات لوب تحتا نی و میانی برونش،سر بیمار به مدت 10-20 دقیقه پایین تر قرار گیرد.جهت تخلیه ترشحات لوب فوقانی برونش سربیمار بالاتر قرار داده شود.

تخلیه وضعیتی روزانه 2-4 نوبت و قبل ازغذا(جهت پیشگیری ازتهوع،استفراغ وآسپیراسیون) ودر زمان خواب انجام شود..

آموزش نحوه انجام دق وارتعاش قفسه سینه :

دق وارتعاش قفسه سینه باعث جدا شدن ترشحات غلیظ وچسبنده به برونشیول ها وبرونش ها می گردند.

جهت انجام دق،دست به شکل فنجان درآورده شود وضربه های ملایم ومنظم بر دیواره قفسه سینه روی نواحی مورد نظر ریه وارد شود.برای پیشگیری از ضربات دردناک،مچ دست به طور متناوب خم وراست شود.

در صورت بروز علایم تنگی نفس فزاینده،ضعف،سردرد جزئی یا هموپتزی،انجام تمرینات تنفسی متوقف شود وپس از بهبودی  واستراحت مجددا شروع شود .

آموزش تغذیه:

تمرینات تنفسی 2 ساعت قبل یا 2 ساعت بعد از غذا انجام شود.

توصیه به مصرف غذاهای غنی از پروتئین و پرکالری به مقدار کم و به دفعات مکرر ازجمله:

لبنیات،سوپ های حاوی خامه

میوه جات خشک ،فندق، گردو و .....

توصیه به مصرف غذاهای حاوی ویتامین بالا (میوه ها،سبزیجات و...)

ازمصرف غذاهای پرحجم خودداری شود.

ازمصرف غذاهای نفاخ مثل لوبیا،کلم،پیاز وحبوبات اجتناب شود(نفخ باعث اختلال در تبادل وتهویه هوا می شود).

توصیه به مصرف مایعات فراوان(8 لیوان روزانه)

توصیه به مصرف غذاهای غنی ازپتاسیم مثل موز،پرتقال،آلو وکشمش.

توصیه به حفظ وزن در حدطبیعی(چاقی باعث اختلال در تنفس شکمی می شود).

بهداشت دهان ودندان رعایت شود.

آموزش دارو درمانی:

درصورت تجویزبتاآدرنرژیک ها (سالبوتامول،سالمترول و...)توصیه می شود دارو فقط برای حملات حاد استفاده شود.

ازقطع خودسرانه دارو اجتناب شود ودر صورت بروزعلایمی مثل درد قفسه سینه وسرگیجه به پزشک اطلاع داده شود.

30-60 دقیقه قبل از ورزش از دارو استفاده شود.ازمصرف زیادمشتقات کافئین(چای،قهوه،شکلات وکولا)با دارو اجتناب شود.

در صورت تجویز داروهای آنتی کلی نرژیک(آترونت،ایپراتروپیوم بروماید و...)توصیه می شود که مایعات فراوان مصرف .

برای برطرف شدن خشکی دهان،بلافاصله پس ازمصرف،شستشوی دهان با آب انجام شود.

برای استفاده از داروهای استنشاقی،دارو باMDI(اسپری،Metered-dose Inhalation)استفاده شود.

آموزش نحوه استفاده از اسپری:

سرپوش برداشته شود ودستگاه صاف نگه داشته وتکان داده شود.

سربیمارکمی به عقب رفته ونفس آهسته خارج شود.

سردستگاه استنشاقی حدود2/5-5خارج از دهان بازقرارگیرد.در هنگام شروع تنفس،به دستگاه جهت آزادکردن دارو فشار آورده شود.

حین آزادشدن دارو،تنفس ادامه یابد وبه مدت 3-5 ثانیه تنفس عمیق وآهسته انجام شود. وبه مدت 8-10 ثانیه نفس حبس شود تا دارو به قسمت های تحتانی راه هوایی برسد.سپس دوباره پاف تکرار گردد وبین هر پاف 1-2 دقیقه فاصله باشد.سرپوش رویMDIگذاشته شود.

بعد از استنشاق،هنگام استفاده از داروهای کورتیکوستروئیدی دهان با آب شسته شود.

در صورت تجویز متیل گزانتین ها(آمینوفیلین وتئوفیلین) توصیه می شود در صورت بروز عوارضی مانند بی نظمی در ضربان قلب،تهوع،استفراغ،اسهال،بی اشتهایی وگیجی به پزشک اطلاع داده شود.

داروها همراه فراورده های کافئین(چای،قهوه،کولا و...)وغذاهای پر پروتئین-کم کالری،کباب پز وسیگار مصرف نشود(باعث کاهش جذب دارو می شوند).

در صورت تجویز داروهای رقیق کننده خلط توصیه می شود که ابتدا داروهای گشادکننده برونش(سالبوتامول،آترونت،آمینوفیلین)مصرف شوند وبعدرقیق کننده خلط.(راه هوایی گشاد شده ورقیق کننده خلط بهتر نفوذ خواهد کرد).

در صورت تجویز آنتی بیوتیک توصیه می شود که دوره درمانی تکمیل شود ودر صورت بروز واکنش های حساسیتی به پزشک اطلاع داده شود.

توصیه می شودکه ازمصرف داروهای ضدسرفه،آرام بخش وخواب آور اجتناب شود(باعث تضعیف عملکرد تنفسی می شود.

آموزش اکسیژن درمانی:

بیشتر بیماران مزمن ریه نیاز به اکسیژن تراپی دارند،لازم است نکات آموزشی در مورد اکسیژن تراپی به بیمار وهمراه بیمار داده شود.

اکسیژن بایددراسباب های قابل حمل باشد تا در موقع نیازبتوان آن را دریافت کرد.

اکسیژن باید به صورت مرطوب داده شودوهنگام استفاده بیمار باید در وضعیت نیمه نشسته قرار گیرد.

در اطراف کپسول اکسیژن از مواد روغنی استفاده نشود،زیرا می تواند باعث آتش سوزی شود.از کشیدن سیگار وروشن نمودن شعله در کنار کپسول اکسیژن خودداری شود.

وسایل برقی مورد استفاده در اتاق مثل سیم های زنگ برقی،صورت تراش،رادیو و وسایل ساکشن کردن از نظرکارکردن وخارج نشدن جرقه کنترل گردد.

ازپوشیدن لباس هایی که از الیاف مصنوعی تهیه شده اند واحتمال ایجاد الکتریسیته دارد،اجتناب شود.

کنترل لوله هاازنظر سوراخ ونشت اکسیژن الزامی است.

مقدار اکسیژن برحسب دستورپزشک برقرارشود.

سایر نکات آموزشی بیماران COPD:

جلوگیری از عفونت:

از شرکت در اجتماعات شلوغ اجتناب شود.ازتماس با افراد با سابقه عفونت های تنفسی مکرر خودداری شود.واکسن آنفلوآنزا وپنومونی سالانه تزریق شود ودرصورت بروزنشانه هایی مثل تغییر در رنگ ومیزان خلط،تشدیدسرفه،تغییرات رفتاری،افزایش خستگی،تشدیدتنگی نفس،افزایش وزن،ادم اندام های محیطی وتب به پزشک مراجعه شود.

اجتناب ازمحرکات:

ازتماس باعوامل محرک سیستم تنفسی اجتناب شودودرصورت امکان شغل مناسب انتخاب شود.استنشاق ذراتی چون دود سیگار وتدخین تحمیلی(استنشاق دود سیگار دیگران)،دود،گرد وغبار محیط،پودرتالک و اسپری آئروسل اجتناب شود.

به تغییرات ناگهانی درجه حرارت ورطوبت هوا توجه شود واز تغییرات شدیدهوا جلوگیری شود.ازرفتن به مناطق با هوای آلوده وگرم یا سرد اجتناب شود وازاستنشاق گازهای خطرناک خودداری شود.هوای اتاق مرطوب نگهداشته شود(ازبخور در منزل استفاده شود)درصورت آلوده بودن هوای محیط در موقع بیرون رفتن وتماس باآب وهوای سرد از ماسک های فیلتر داراستفاده شود.همچنین ازصعود به ارتفاعات بلند اجتناب شود(باعث تشدیدهیپوکسی می شود).

آموزش درمورد مشکلات جنسی بیماران COPD:مقاربت باعث تنگی نفس می شود.بنابراین توصیه می شود که در هنگام مقاربت،تنفس با لبهای غنچه انجام شود واز داروهای گشادکننده برونش قبل ازمقاربت استفاده شود.

آموزش تمرینات مربوط به تفکر وتلقین جهت کنترل اضطراب تنگی نفس:بیمار در حالت نشسته یا درازکش قرارگیرد.سپس تمامی عضلات بدن شل شده،عمل دم از راه بینی به آرامی انجام شود.عمل بازدم ازطریق لبهای غنچه شده(به هم فشرده)انجام شود(این اقدامات به مدت 10-20 دقیقه انجام شود).سپس بیمار استراحت کند.حدود 5 دقیقه از جملات مثبت (مثل من کنترل بدن خویش را دوست دارم )استفاده شود.بعد به راحتی نفس کشیده وکم کم به وضعیت عادی خود برگردد.از داروهای  ضداضطراب وضدهیجان تجویز شده توسط پزشک استفاده شود(32)