بررسی تاثیر تزریق موضعی اریتروپویتین در جوش خوردن استخوان در بیماران دچار شکستگی ساق پا مراجعه کننده به بیمارستان خاتم الانبیا(ص) در سال 1397-1396

شکستگی ساق پا یکی از شایعترین شکستگیهای بـالغین است . بروز شکستگی های ساق پا 184 مورد در 100000نفر در سال گزارش شده.(24,7) با توجه به زیادتر شدن حـوادث راننـدگی شانس بروز شکستگیهای باز و خورد شده نیز بیشتر مـیشـود لذا درمان صحیح این شکستگی جزء مهمترین مسائل درمانیسـت.(8) در درجه اول مدیریت جراحی و مراقبت بعد از عمل میتواند به چالش کشیده شود چون بهبود زخم و استخوان ساق پا می تواند مهم باشد. (7) ولی گاهـاً حتـی بـا رعایت تمام اصول، ممکن است که عارضه رخ دهد. شکستگی ساق پا اگر خصوصاً همراه با زخم و لـه شـدگی نسج نرم باشد و یا اگر به دنبال ترومـای پـر انـرژی رخ دهـد و خوردشدگی زیاد داشته باشد احتمــال جـوش نخـوردگی آن زیادتر خواهد شد. از طرفی بعضی روشهـای درمـانی کـه بـا آسیب نسج نرم بیشتری همراه میباشند بـه علـت اخـتلال در خونرسانی استخـوان شـانس جـوش نخـوردگی آن را بیشـتر میکنند.(8)

سالانه، به ازای هر 100000نفر، 26 شکستگی تیبیا اتفاق میافتد و شیوع آن در مردان سه برابر بیش از زنان است و در دو گروه سنی زیاد دیده میشود. در مردان در سن 37 سالگی و به علت ضربه های با انرژی زیاد، و در زنان در سن بالاتراز80 سالگی در اثر پوکی استخوان پدید میآید. (21)

درارتــــــوپـــــدی، استخوانهای تیبیا و فیبولا تحـت یـک مقوله مـورد بررسی قرار میگیرند زیرا هــر دو جـزو اسـتخوانهای بلنـد میباشند و غالباً همراه یکدیگــر دچـار شکسـتگی میشـوند. (25) شکستگی های فیبولا با شکستگی های دیافیز تیبیا که عمدتا در نواحی سوپراتوبرکولر و دیافیز داخلی وجود دارند بروز بیشتر از 75درصد دارند (7) تیبیا واجد حداقل بافت نرم اسـت وخونرسـانی آن نـیز کـم میباشـد،بافت نرم اطراف آسیب پذیر است بطوریکه پوشش عضلات از دست رفته و منجر به کاهش ظرفیت ترمیم استخوانی می شود(25,7,1) بـه همیـن دلیـل صدمـــات شــدید خصوصــاً در صورتیکـه بطـور ناکــافی و غــیرمقتضی درمــان گردنــد، میتوانند عوارض و ناتوانیهای عمده ای را موجب شـوند.(22،18،21) در حـال حـاضر پیـش آگـهی شکســتگی اســتخوانهای ســاق نامطلوب است و بطور معمول شامل عوارضی مانند عفونـت مزمـن (10%) ، عـدم جوش خـوردگـی (15%) و آمپوتاسیون (5%) ،نکروز پوستی و آسیب بافت نرم محل شکستگی و بروز سندرم کمپارتمان می باشد. (22،25) اکثر تاخیر در جوش خوردگی و جوش نخوردن استخوانهای دراز مربوط به شکستگیهای استخوان تیبیاست (18) با توجه بــه عـوارض شکسـتگیها از جملـه اتـلاف نـیروی کـار و هزینـــه های اقتصــادی، اســتفاده از روشهای مناسب درمانی به منظور تسـریع بـهبودی اهمیـت زیادی دارد.(25)همچنین مشکل روانی حاصل از بیماری مزمن شده را نباید از نظر دور نگهداشت.(24)

به طور کلی درمان های پیشنهادی حال حاضر،غیرجراحی شامل گچ گیری و بریس؛ و درمان جراحی شامل ثابت کننده خارجی، میله داخل کانال استخوانی (میله اینترامدولاری (IMN))به صورت لاکینگ و استاتیک و انواع پلاکهای غیرلاکینگ، لاکینگ و بریج میباشد. در شکستگی های دیستال استخوانهای ساق پا توصیه میشود که هر دو استخوان تیبیا و فیبولا ثابت شوند.(18،21،22) برخی برای ترمیم شکستگی های دیستال تیبیوفیبولار استفاده از پیچ و پلاک را توصیه می کنند.(7)

سازمان غذا و داروی امریکا جوش نخوردن را به صورت وجود خط شکستگی در ارزیابی رادیولوژیکی بعد از گذشت 9 ماه از آسیب و تاخیر در جوش خوردن را به عنوان یک شکستگی بدون هیچ نشانه ای از بهبود برای سه ماه متوالی تعریف کرده است.جوش نخوردن استخوان ساق پا یک مشکل ارتوپدی به چالش کشیده است که نیاز دارد تا جراح عوامل متعددی را بررسی و راه درمانی مناسبی را انتخاب کند.(4) توانبخشی طولانی مدت و تاخیر در بازگشت به کار فشار اقتصادی زیادی بر بیماران تحمیل میکند.این حقایق اهمیت پیدا کردن راهی برای سرعت بخشیدن جوش خوردن استخوان و کاهش احتمال جوش نخوردن ان را برجسته کرده.(1)

فرایند بازسازی استخوان به طور عمده شامل 4 مرحله است:فاز التهاب هماتوم،تشکیل کالوس غضروفی،تشکیل کالوس استخوانی و بازسازی استخوان. (6,15) دوره ی هریک از مراحل درمان به طور قابل توجهی متفاوت است و به عوامل مختلفی مثل محل و مشخصات شکستگی ،فاکتورهای وابسته به بیمارو درمان انتخابی بستگی دارد.درحالی که اکثر شکستگی ها با درمان های متداول ترمیم میشوند ولی پتانسیلی برای عوارض و نقص های دایمی با این روش ها وجود دارد.(6)

طی بازسازی استخوان فرایند رگ زایی لازم و ضروری است و به محرک هیپوکسی و تولید فاکتورهای پروانژیوژنیک (proangiogenic) مانند فاکتور رشد اندوتلیال عروقیVEGF) )،Epo،فاکتور رشد فیبرو بلاست (FGF)،Transforming growth factor –beta(TGF-bata) و insulin like growth factorc(IGF )بستگی دارد.(15)

فاکتورهای رشد که در حال حاضر نقش در تقسیم سلولی ،مهاجرت،تمایز و تولید آنزیم ها دارند به نظر می رسد در مراحل مختلف برای تکثیر،بلوغ و تمایز سلول های مزانشیمی ،سلولهای استیوژنیک و استیوبلاست نیز نقش دارند.(17،12)

اریتروپویتین  گلیکوپروتیینی است که به طور عمده توسط فیبروبلاست بینابینی کورتکس و مدولای خارجی کلیه در حیوانات بالغ و توسط سلول های kuffer در کبد طی تکامل جنینی تولید می شود.(15)ودر تشکیل گلبول های قرمز در مغز استخوان نقش دارد. (1) که با اتصال به گیرنده اش در سلول های پیش ساز اریترویید در مغز استخوان عمل می کند.(14،23) مطالعات اخیر نقش اریتروپویتین را در بقای بافت ها و تکثیر سلولی نشان داده و به نظر میرسد که ممکن است اریتروپویتین به تشکیل استخوان و التیام شکستگی کمک کند(1و2)

اریتروپویتین برای بیشتر از دو دهه به صورت بالینی در درمان آنمی بخصوص در مراحل انتهایی بیماری کلیوی استفاده شده و اثرات آنژیوژنیک خود را به خوبی نشان داده است.اریتروپویتین می تواند فرایند آنژیوژنز را به صورت مستقیم یا از طریق VEGF القا کند.نشان داده شده که اریتروپویتین نقش مهمی در تمام مراحل نیووسکولاریزاسیون شامل مهاجرت و تولید سلول های سلول های اندوتلیال و تشکیل عروق دارد.(5)

حضور گیرنده های epo در بافت غیرخونساز مانند سلولهای اندوتلیال مویرگ های مغز،سلولهای عضله صاف عروق،سلولهای میوکارد،نورون ها و آستروسیت ها گزارش شده و این نشان می دهد که در این بافت ها نقشی ایفا می کند.(11،23،10)همچنین وجود mRNA آن در مغز،تستیس،جفت،قلب،ریه ،مغز،استخوان و طحال گزارش شده. و نشان داده شده که epo تاثیرات محافظت بافتی با جلوگیری از اسپاسم عروقی ،آپوپتوز و تنظیم پاسخ های التهابی را داراست.(11)

در شرایط آزمایشگاهی نشان داده شده که اریتروپویتین به طور مستقیم در تمایز سلولهای بنیادی به سلولهای استیوبلاست تاثیر می گذارد که این تاثیر به وسیله ی گیرنده های اریتروپویتین انجام میشود. (10) هرچند که استفاده دوز بیش از حد ان عوارض جانبی جدی مثل افزایش ویسکوزیته ی خون،افزایش فشار خون و ترومبو آمبولی دارد.برای جلوگیری از این عوارض سیستمیک برخی مطالعات از تجویز لوکال epo استفاده کردند و در نتیجه دوز ان باید کنترل شده باشد.( 2،10،3)

گزارش شده که epo سیگنال jak/stat را در سلولهای بنیادی خونساز (HSCS) به منظور تولید پروتیین مورفوژنیک استخوان (BMPs) تولید می کند و بنابراین یک عملکرد غیر مستقیم را در تشکیل استخوان اعمال می کند.(15)

با توجه به شواهد موجود و مطالعات انجام شده قبلی،و با توجه به نقش اریتروپویتین در آنژیوژنز و نقش متقابل آنژیوژنز در ترمیم استخوان،تصمیم گرفته شد در این مطالعه اثر اریتروپویتین در درمان شکستگی ساق پا بررسی شود و بر محدودیت های مطالعات قبلی غلبه شده و راهی برای کاربرد بالینی آن یافت شود.

بررسی متون:

دکتر بخشی و همکاران( 2013) ،مطالعه ای با هدف بررسی تاثیر تزریق موضعی اریتروپویتین در ترمیم شکستگی تیبیوفیبولار در تهران انجام دادند. این مطالعه بر روی 60 بیمار که به طور تصادفی به دو گروه Epo و پلاسبو تقسیم شدند انجام گرفت. بیماران تزریق Epo یا پلاسبو را دو هفته بعد از تثبیت جراحی در محل شکستگی دریافت کردند و برای تعیین دوره ترمیم استخوان با معاینه بالینی و رادیوگرافی پیگیری شدند،دوره جوش خوردگی و بروز جوش نخوردن استخوان در هر دو گروه بررسی شد .با وجود اینکه اطلاعات دموگرافیک و نوع شکستگی در هردو گروه مشابه بود ولی میانگین مدت جوش خوردن در گروه درمان با Epo 2.1هفته کمتر بود.(p=0/01) در گروه کنترل جوش نخوردن استخوان در 6 بیمار و در گروه Epo در 2 بیمار مشاهده شد (p=0/02)وهمچنین در هیچ بیماری عوارض جانبی EPO مشاهده نشد.در نتیجه تزریق Epo داخل محل شکستگی منجر به افزایش سرعت ترمیم می شود.(1)

Ahmet Mihmanli وهمکاران (2009) مطالعه ای با هدف بررسی اثر تجویز زیرجلدی Epo روی کیفیت و تشکیل بازسازی طی استخوانی شدن دیسترکشن مندیبولار انجام دادند. این مطالعه روی 16 خرگوش نر بالغ که به طور تصادفی به دو گروه تقسیم شدند انجام شد،روی استخوان مندیبل خرگوش ها کال استخوانی ایجاد شد.درمان گروه تجربی با 4 دوز IU/Kg 150 rHuEPO در فواصل 48 ساعته انجام گرفت که دوز اول بلافاصله بعد عمل داده شد.گروه کنترل نیز mL/kg 5 /0 محلول ایزوتونیک با همان شیوه دریافت کرد.نتیجه ارزیابی هیستومورفومتریک استخوان تازه تشکیل شده در این مطالعه نشان داد که تعداد رک های خونی و استیوبلاست ها در گروه تجربی به طور قابل توجهی بالاتر از گروه کنترل بود هرچند که تعداد استیوکلاست ها در این گروه گمتر از گروه کنترل بود.. (P < .05) در گروه تجربی ناحیه تشکیل استخوان جدید یزرگتر از گروه کنترل بود. (P< .05).علاوه بر این تعداد فیبروبلاست و کلاژن در واحد سطح در گروه تجربی بالاتر بود. (P> .05)..نتیجه گیری حاصل از این مطالعه این بود که تجویز زیرجلدی Epo سرعت و کیفیت ترمیم استخوان را افزایش می دهد.(13)

6098. Hendrik Duedal Ro¨lfing و همکاران (2011) مطالعه ای جهت آزمایش این فرضیه که اریتروپویتین منجر به افزایش تشکیل استخوان پس خلفی (postrolateral) ستون فقرات در یک مدل خرگوش میشود انجام دادند.بنابراین 34 خرگوش بالغ در سطح L5-L6 با استفاده از gr 2اتوگرافت تحت آرترودز اینترترنسورس پوسترولترال قرار گرفتندو به طور تصادفی به دو گروه تزریق روزانه زیرجلدی Epo یا سالین برای 20 روز تقسیم شدند.درمان 2 روز قبل از عمل آغاز شد.هموگلوبین در ابتدا و 2،4و 6 هفته بعد از عمل اندازه گیری شد.نتیجه این مطالعه با بررسی به وسیله ی CT 6 هفته بعد نشان داد که حجم استخوان همجوشی در گروه Epo به cm3.85 افزایش یافته (3.66–4.05) در مقایسه با گروه کنترل که cm 3.26 بود.(2.97–3.55). (p < 0.01).همچنین نشان داده شد که درمان Epo وسکولاریشن استخوان همجوشی و در نتیجه هموگلوبین را افزایش داده. (p < 0.01).بنابراین میزان جوش خوردن استخوان با توجه به اطلاعات حاصل از معاینات بالینی ،رادیوگرافی و CT در گروه Epo بالاتر بود.(16)

Joerg H. Holstein و همکاران (2006) مطالعه ای با هدف بررسی اثر درمانی Epo روی ترمیم شکستگی بسته فمور موش در Hamburg آلمان انجام دادند. 36 موش SKH1-hr 1روز قبل شکستگی تا 4 روز بعد از آن تحت تزریق Epo قرار گرفتند.گروه کنترل مقدار معادل از ناقل دریافت کردند.بررسی بعد از 2 هفته آنالیز بیومکانیکال 39.6 ± 19.4% نسبت به فمور سمت مقابل نشان داد و در بررسی X-ray افزایش تراکم کالوس (callus density/ spongiosa density) حدود 110.5 ± 7.1% در مقایسه با گروه کنترل وجود داشت.) (14.3 ± 8.2% and 105.9 ± 6.6%) p<0.05). همچنین مطالعات هیستومورفومتریک افزایشی در استخوان معدنی و استویید نشان داد.( (33.0 ± 3.0% versus 28.5 ± 3.6% p<0.05)). بنابراین نتیجه گیری شد که EPO–EPOR در روند استخوانسازی اندوکوندرال، انتقال کالوس نرم به کالوس سخت را افزایش می دهد.(19)

Georg W OMLOR و همکاران (2016) با هدف بررسی اثر یک دوز ازیتزوپویتین به صورت موضعی و سیستمیک روی ترمیم استخوان خرگوش مطالعه ای در آلمان انجام دادند.طی این مطالعه در دیافیز رادیوس 19 خرگوش سفید New Zealand یک نقص mm 15 ایجاد شد.جهت درمان یک اسفنج ژلاتینی با سالین یا Epo خیس شده و داخل فاصله استخوان کاشته شده.گروه درمان سیستمیک Epo را به صورت زیرجلدی دریافت کرد.نتایج ارزیابی رادیولوژی و هیستومورفومتریک نشان داد که تشکیل استخوان در هفته 12 در هر دو گروه درمان نسبت به گروه کنترل افزایش یافته (2.3تا 2.5 برابر).تعیین کمی حجم استخوان و بافت ترمیم بهتر استخوان را بعد از درمان Epo در همه ی پیگیری ها نشان داد که بالاترین مقدار آن بعد از 12 هفته مربوط به گروه Epo موضعی بود (3تا 3.4 برابر).بیشترین وسکولاریشن هم مربوط به گروه های درمان Epo بود.در نتیجه این مطالعه نشان داد که تک دوز اولیه Epo برای افزایش ترمیم استخوان بعد از 12 هفته پیگیری کافی بود.(9)

P. Garcia وهمکاران (2010) در هامبورگ المان مطالعه ای با هدف تاثیر اریتروپویتیتن روی ترمیم استخوان انجام شد. طی این مطالعه در استخوان فمور موش یک فاصله ی استیوتومیmm 0.25 با تکنیک پین تثبیت شد و سپس حیوانات با iu/k g 500Epo یا فقط به وسیله ی ناقل درمان شدند و بعد از 2 و 5 هفته با تستهای رادیولوژیکی ،بیومکانیکال و هیستولوژیکی بررسی شدند. نتیجه ی مطالعه نشان داد که درمان Epo به طور قابل توجهی منجر به افزایش ترمیم استخوان در موش می شود. سختی بیومکانیکال و تراکم رادیولوژیکی بالاتر کالوس استخوانی در هفته 2 و 5 بعد از شکستگی و تثبیت ، و آنالیز هیستولوژیکی که به طور قابل توجهی استخوان بیشتر ،غضروف کمتر و بافت فیبروز را در کالوس استخوانی نشان داد این نتیجه را اثبات میکرد.همچنین وسکولاریشن در گروه درمان Epo به طور قابل توجهی نسبت به گروه کنترل افزایش یافته بود و تعداد سلولهای پیش ساز اندوتلیال نیز در این گروه بیشتر بود.(18)

دکتر خوشوقتی و همکاران (2015) مطالعه ای با هدف بررسی اثر تجویز Epo بر تغییرات تراکم استخوان فمور رت در شرایط بی وزنی در تهران انجام دادند. طی مطالعه 12 رت در دو گروه شاهد و آزمون قرار گرفتند و شرایط بی وزنی در هر دو گروه به اجرا درآمد. گروه آزمون تحت درمان با Epo (IU/Kg 300) و به صورت یک روز در میان قرار گرفتند. در نهایت فمور راست هر رت جدا و تراکم استخوانی اندازه گیری شد. نتیجه مطالعه نشان داد که تراکم استخوانی فمور در گروه آزمون بالاتر بود (0/160±0/003 در مقابل 0/144±0/006، 0/002= p).(23)

-1مدت زمان جوش خوردن شکستگی در گروه آزمون چقدر است؟

مدت زمان جوش خوردن شکستگی در گروه شاهد چقدر است؟-2

3-توزیع فراوانی عوارض شکستگی در گروه آزمون چگونه است؟

4-توزیع فراوانی عوارض شکستگی در گروه شاهدچگونه است؟

5-مدت زمان جوش خوردن در گروه آزمون و شاهد متفاوت است.

تعیین تاثیر تزریق موضعی اریتروپویتین در جوش خوردن استخوان در بیماران دچار شکستگی ساق پا مراجعه کننده به بیمارستان خاتم الانبیا(ص) در سال 97-1396

1-تعیین مدت زمان جوش خوردن شکستگی در گروه آزمون

2-تعیین مدت زمان جوش خوردن شکستگی در گروه شاهد

3-تعیین توزیع فراوانی عوارض شکستگی در گروه آزمون

4-تعیین توزیع فراوانی عوارض شکستگی در گروه شاهد

5-مقایسه مدت زمان جوش خوردن شکستگی در گروه آزمون وشاهد

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان،بیمارستان خاتم الانبیا (ص)

یک فاکتور رشد گلیکوپروتیینی است که به نوعی عاملی خونساز می باشد و به تولید گلبول های قرمز کمک می کند.(1) اریتروپویتین:

تجربی کارآزمایی بالینی

بیماران مراجعه کننده به بیمارستان خاتم الانبیا (ص) زاهدان با شکستگی ساق پا در سال 1396-1397

معیارهای ورود:

رضایت آگاهانه بیماران با شکستگی ساق پا مراجعه کننده به بیمارستان خاتم الانبیا در سال 1397-1396

 عدم وجود بیماری زمینه ای از جمله دیابت،آنمی ،بیماری های قلب و عروق و...

جنس مذکر و سن 18-40 سال

NSAIDعدم استفاده از دارو هایی مثل داروهای ضدانعقاد،استرویید، ،نیکوتین و مسدود کننده های کانال کلسیم؛

عدم مصرف دخانیات

عدم وجود شکستگی پاتولوژیک،شکستگی باز،متافیز،چند شکستگی در اندام تحتانی

  حاصل از تروما با انرژی بالا A, B وجود نوع شکستگی بسته ی

:معیار های خروج

در صورت ایجاد هرگونه مشکل و یا در خواست خود بیمار ،بیمار می تواند از مطالعه خارج شود.

با توجه به مطالعه مشابه (1) حجم نمونه به صورت زیر اندازه گیری شد.

n=(Z1-∝/2+Z1-β)2*(S12+S22)(X1-X2)2

n=(1.96+0.84)*(2.662+3.182)(21.5-19.35)2

n=133.535(2.15)2=30

∝=0.05

β=0.2

Z1-∝/2=1.92

Z1-β=0.84

S12=2.66

S22=3.18

X1=19.35

X2=21.5

در هر گروه 30 نفر باید مورد بررسی قرار گیرد.

آسان و در دسترس،با در نظر گرفتن معیار های ورود برای تخصیص تصادفی،در یک پاکت به تعداد نمونه ها کارت با علامت A, Bقرار داده خواهد شد.سپس بعد از جراحی از یکی از همکاران در خواست می شود که یک کارت از پاکت انتخاب کند که اگر Aانتخاب شود در گروه مداخله و اگر B انتخاب شود در گروه کنترل قرار می گیرد.

مشاهده و معاینه و ابزار مثل فرم اطلاعاتی،قد سنج و ترازو

این مطالعه یک مطالعه ی تجربی می­باشد و جامعه­ی مورد مطالعه آن شامل بیماران با شکستگی ساق پا که در سال 1397 به بیمارستان خاتم الانبیا زاهدان مراجعه کنند خواهد بود.

افراد مورد مطالعه با توجه به معیارهای ورود و با رضایت آگاهانه انتخاب شده و بعد به صورت تصادفی به دو گروه کنترل و شاهد تقسیم می شوند. تمام بیماران باید به وسیله­ی جا اندازی بسته با کارگذاری میله در مغز استخوان درمان شده باشند.

دو هفته بعد از جراحی 4000 واحد اریتروپویتین (2 ویال) تحت شرایط استریل به بیماران گروه آزمون در محل شکستگی تزریق می شود و گروه شاهد نیز میزان معادل پلاسبو دریافت می­کنند.اریتروپویتین استفاده شده در تمام بیماران از یک شرکت سازنده تهیه می شود. بیماران هر چهار هفته تا زمان جوش خوردگی کامل استخوان با معاینه فیزیکی و رادیولوژی پیگیری شده و اطلاعات مربوط به روند جوش خوردن استخوان جمع آوری می­شود.

معیار رادیوگرافی جوش خوردن استخوان ایجاد 3 تا 4 کالوس استخوانی و معیار بالینی آن عدم وجود درد و داشتن ثبات در اندام دچار شکستگی هست.شکستگی که در پایان 9 ماه این معیارها را نداشته باشند جوش نخورده تلقی می شود. در پایان مطالعه اطلاعات جمع آوری شده وارد نرم افزار می­گردد.

برای توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل جداول،فراوانی ها ،و در صد ها و شاحص های مرکزی و پراکندگی استفاده خواهد شد.برای تحلیل داده ها و مقایسه مدت زمان جوش خوردن و عوارض در دو گروه از آزمون های Tمستقل یا من ویتنی و آزمون مجذور کای استفاده خواهد شد. سطح معنی داری 05/ 0 در نظر گرفته می شود.

دفترچه ی راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران

١. هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد .

٢. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنیها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهار ت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

٣. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوهی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهدهی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش کننده ی پژوهش از جمله کمیته اخلاق در پژوهش است .

٤. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینهی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود .

٥ .قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنیها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

٦. در کارآزمایی های بالینی دوسوکور که آزمودنی از ماهیت دارویی یا مداخلهای که برای وی تجویز شده بی اطلاع است، پژوهشگر باید تدابیر لازم جهت کمک رسانی به آزمودنی در صورت لزوم و در شرایط اضطراری را تدارک ببیند .

٧. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

١٠. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرحنامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزماییهای بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرحنامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگیهای سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوهی دیگر، مشوقهای شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامهی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرحنامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرحنامه از سوی کمیتهی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

١١ .کمیتهی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیتهی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود .

١٢ .انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، بهنحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ) ها و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد.

١٣. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

١٤. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

١٥. پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، بهنحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است بهکار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار می رود مطالعه در بر داشته باشد. هم چنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود. 

١٦ .پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

١٧. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائهی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

١٩. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

٢٠ .در مواردی که آگاه کردن آزمودنی دربارهی جنبهای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاعرسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیتهی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاعرسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

٢٦. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوهی تحقق این امر ترجیحاً بهصورت پوشش بیمهای نامشروط باشد.

٢٧. در پایان پژوهش، هر فردی که بهعنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

٢٨. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

٢٩. نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی پژوهش باشد.

٣٠. گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کردهاند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

٣١ .روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد

راهنمای اخلاقی کارآزماییهای بالینی در جمهوری اسلامی ایران

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

١. کارآزماییهای بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرحنامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارندهی بخش ملاحظات اخلاقی، همچنین اطلاعات مربوط به بودجهی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفهای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطال عه باشد.

٢. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرحنامه و دستورالعمل آن توسط کمیتهی اخلاق در پژوهش است. کمیتهی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزماییهای در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.

٣. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضهی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیتهی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذیربط گزارش دهد.

٤. کمیتهی اخلاق مسؤولیت دایمی نظارت بر اجرای اخلاقی پژوهش را بر عهده دارد، لذا پژوهشگر ارشد باید این کمیته را در مورد تمامی تغییرات دستورالعمل مطالعه و هر حادثهی نامناسب جدی در طول مطالعه آگاه سازد. همچنین، هر اطلاعات جدیدی که ممکن است امنیت آزمودنی یا اجرای مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد را باید به اطلاع این کمیته برساند.

٥. کارآزمایی بالینی باید تنها توسط افراد دارای مجوز حرفهای مرتبط و ذیصلاح از نظر علمی انجام گیرد.

٦. انجام کارآزمایی بالینی تنها زمانی قابل توجیه است که جامعهای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج آن پژوهش سود ببرند.

٧ .تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنیها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و همچنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی ها باید بهعمل آید.

٨.. در مرحلهی طراحی مطالعه، باید نحوهی پیگیری آزمودنی ها پس از اتمام مطالعه تعیین شود و در صورت لزوم، برای دسترسی آنها به بهترین روش پیشگیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبتهای مناسب، تمهیدات لازم درنظر گرفته شود. دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نی .ست

٩. در صورت وقوع عوارض یا حوادث نامطلوب قابل انتساب به پژوهش، در حین و پس از مطالعه، پژوهشگر باید اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب را برای آزمودنی، بدون تحمیل هزینه به وی، فراهم آورد. تمهیدات مالی برای انجام این تعهد، نظیر بیمه کردن پژوهش، باید در هنگام طراحی مطالعه در نظر گرفته شده باشد.

١٠. اگر در حین یا بعد از انجام پژوهش، وجود بیماری یا وضعیت مرتبط با سلامت خاصی در آزمودنی تشخیص داده شد، پژوهشگر یا مؤسسهی حامی باید در صورت آزمودنی، وی را از این موضوع آگاه کند.

١١. پژوهشگرموظف است که در صورت رضایت آزمودنی، شرکت او در کارآزمایی را به اطلاع پزشک خانوادهی وی برساند.

١٢. کلیهی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید بهگونهای ثبت، بهکارگیری و ذخیره شود که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آنها فراهم باشد.

١٣. هرگونه پرداخت مالی به آزمودنی باید تنها در محدودهی بازپرداخت هزینههای تحمیلشده به وی در اثر شرکت در پژوهش و قدردانی از او باشد. باید از هرگونه پرداخت غیرمتعارف - که احتمال داشته باشد که آزادی فرد برای قبول یا تداوم مشارکت در پژوهش را خدشهدار کند - خودداری شود.

١٩. در صورتیکه مداخله دارویی در مطالعه مد نظر باشد و داروی مورد نظر در فهرست دارویی کشور وجود نداشته یا به ثبت نرسیده باشد، فرایند صدور مجوز انجام مطالعهی بالینی و همچنین واردات و ترخیص داروی تحقیقاتی مورد استفاده در کارآزمایی بالینی تابع مقررات و ضوابط مربوطه و بهعهدهی سازمان غذا و دارو است.

فصل دوم: رضایت آگاهانه

١. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره بهصورت کتبی باشد. فرم رضایتنامه باید دربردارنده ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیمگیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.

٢. فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، بهعنوان نمایندهی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نمایندهی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخهی آن به آزمودنی تحویل داده میشود و نسخهی دیگر باید توسط پژوهشگر نگهداری شود.

٣. در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایتنامهی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسشهای او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیشگفته نیز باشد

٤. هنگام ارسال طرحنامه برای بررسی توسط کمیتهی اخلاق، فرم رضایتنامهای که قرار است به آزمودنیها ارائه شود، باید به طرحنامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرحنامهی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانهی آن معتبر نخواهد بود.

٥. برای اخذ رضایت، اطلاعات باید ب ه زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نمایندهی قانونی ا و باید فرصت کافی برای پرسوجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید بهطور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.

٦. آزمودنی باید به اطلاعات در مورد بیمه و سایر تمهیدات برای جبران صدمات ناشی از مشارکت در کارآزمایی دسترسی داشته باشد. همچنین، وی باید در مورد درمانهایی که در صورت بروز صدمه یا ناتوانی به دنبال شرکت در کارآزمایی، در اختیار وی قرار خواهد گرفت آگاه شود

٧. اخذ رضایت آگاهانه فرایندی است که از آغاز تا پایان ارتباط پژوهشگر- آزمودنی تداوم دارد. هر زمانکه اطلاعات جدیدی بهدست آید که امکان داشته باشد که در تصمیمگیری آزمودنیها جهت قبول یا تداوم شرکت در پژ. وهش تأثیرگذار باشد، این اطلاعات باید بهصورت مکتوب در اختیار آزمودنیها قرار گیرد.

٨ در زمان اخذ رضایت، باید احتیاط شود که آزمودنیها رضایت خود را تحت محذوریت و بهعلت وابستگی درمانی، اداری و. . . نداده باشند د. ر مواردی که این احتمال وجود دارد، رضایتآگاهانه باید توسط فرد دیگری که اطلاع کافی از مطالعه دارد و در عین حال چنین رابطهای با آزمودنی ندارد، کسب شود.

٩. شروع و تداوم شرکت آزمودنی در پژوهش باید آزادانه باشد. از همین رو، هیچیک از اعضای تیم پژوهش نباید آزمودنیها را برای ادامهی مشارکت در مطالعه مورد اجبار، تطمیع، اغوا، تهدید و یا/ تحت محذوریت قرار دهند.

١٠. از آنجا که تمامی عوارض و خسارات قابل انتساب به پژوهش برای آزمودنیها باید جبران شود، اخذ برائت ذمه هیچ جایگاهی در کارآزمایی بالینی ندارد و نباید در فرم رضایت آگاهانه گنجانده شود. این امر رضایت آگاهانهی پژوهشی را از رضایتنامهی درمانی متمایز می .کند

١١. فرم رضایت آگاهانه که برای اخذ رضایت به آزمودنی داده میشود، باید دربردارندهی اطلاعات ذیل باشد:

١- ١١ عنوان کارآزمایی

٢- ١١ ماهیت پژوهشی کارآزمایی

٣- ١١ هدف کارآزمایی

٤- ١١ درمان ای( مداخله) در کارآزمایی و احتمال تخصیص تصادفی به هر درمان یا مداخله

٥- ١١ روشهای پیگیری شامل روشهای تهاجمی و غیرتهاجمی

٦- ١١ مسؤولیت آزمودنیها

٧- ١١ جنبههایی از کارآزمایی که ماهیت پژوهشی دارد.

٨- ١١ مخاطرات قابل پیشبینی کارآزمایی برای آزمودنی ها

٩- ١١ منافع مورد انتظار برای شرکتکنندگان، چنانچه در یک کارآزمایی هیچگونه منافعی پیشبینی نمیشود باید آزمودنی از آن آگاه باشد .

١١ -١٠ در صورت استفاده از دارونما، توضیح معنای آن، احتمال تخصیص به گروه دارونما، و ذکر خطرات و فواید احتمالی در صورت تخصیص به شاخه یا گروه دریافت کنندهی دارونما

١١- ١١ روشهای درمانی جایگزین که ممکن است در دسترس آزمودنی باشد به همراه منافع و خطرات بالقوهی آن ها

١٢- ١١ عدم تحمیل هزینه به آزمودنی بهواسطهی مداخلات پژوهشی

١٣- ١١ غرامت و درمان صدماتی که در جریان کارآزمایی ممکن است برای فرد ایجاد شود

١٦- ١١ داوطلبانه بودن مشارکت افراد در کارآزمایی و تصریح به اینکه آزمودنیها در هر مرحله از کارآزمایی این حق را دارند که از مطالعه خارج شوند بدون اینکه لازم باشد جریمه یا خسارتی را پرداخت کنند یا درمان معمول ایشان تحت تأثیر قرار گیرد.

١٧- ١١ محرمانهبودن اطلاعات شخصی آزمودنیها و تصریح به انتشار نتایج بهصورت آماری و به نحوی که اطلاعات فردی فاش نشود .

 ١١ -١٨ اشخاصی که حق دسترسی به اطلاعات آزمودنی را خواهند داشت، از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش

 ١١ -١٩ تصریح به اینکه چنانچه اطلاعات جدیدی در مورد سلامت افراد یا تأثیرگذار بر تداوم مشارکت آنها در دسترس قرار گیرد، آزمودنی یا نمایندهی قانونی او در اولین فرصت در جریان قرار خواهند گرفت .

٢٠- ١١ نام و شمارهی تماس شخص یا اشخاصی که آزمودنی میتواند در زمان وقوع عوارض ناخواسته یا برای کسب اطلاعات بیشتر با آنها تماس بگیرد .

 ١١ -٢١ پیشبینی و توصیف شرایطی که در آن شرایط، شرکت فرد در مطالعه ممکن است خاتمه یابد .

٢٢- ١١ مدت زمان مورد انتظار مشارکت افراد در کارآزمایی

٢٣- ١١ تعارض منافع احتمالی پژوهشگران و وابستگیهای حرفهای ایشان

١٢ چنانچه به هر دلیلی کارآزمایی قبل از موعد مقرر خاتمه یافته یا تعلیق شود، مؤسسهی پژوهشی یا پژوهشگر باید آزمودنی را از این موضوع مطلع کند و به او اطمینان دهد که درمان مناسب و پیگیری مورد نیاز برای آنها انجام خواهد شد.

فصل سوم: دارونما

١. فواید، خطرات، عوارض و کارآیی روش مورد آزمون باید در مقابل بهترین روشهای پیشگیرانه، تشخیصی یا درمانی موجود مورد مقایسه قرار گیرد.

٢. استفاده از دارونما در کارآزماییهای بالینی در صورتی که درمان یا مداخلات استاندارد وجود داشته باشد، غیرقابل قبول است، مگر در موارد ذیل

 2-1 شواهدی از اثربخشی بیشتر درمان استاندارد نسبت به دارونما وجود نداشته باشد

 2-2 درمان استاندارد بهدلیل محدویتهای هزینه یا عدم تأمین پایدار آن در دسترس نباشد. البته منظور از محدودیتهای پرداخت هزینه از دیدگاه نظام سلامت است. بنابراین، این مورد شامل حالتی که تأمین درمان استاندارد اثربخش برای افراد غنی یک جامعه ممکن و برای افراد کمدرآمد غیرممکن باشد، نمیشود.

 2-3 چنانچه جامعهی بیماران مورد مطالعه نسبت به درمان استاندارد مقاوم باشند و درمان استاندارد جایگزین برای آنان وجود نداشته باشد.

 2-4 وقتیکه هدف کارآزمایی بررسی تأثیر توأم یک درمان به همراه درمان استاندارد باشد و به هر دلیلی کلیهی افراد مورد مطالعه، درمان استاندارد را دریافت کرده باشند.

 2-5 وقتی که بیماران درمان استاندارد را تحمل نمیکنند و اگر بیماران روی درمان استاندارد نگه داشته شوند، عوارض مرتبط با درمان و زیانهای غیرقابل برگشت با هر شدتی برای آنها ایجاد شود و درمان استاندارد جایگزینی برای آنها وجود ندارد.

2 -6 زمانیکه یک روش پیشگیری، تشخیص یا درمان برای یک وضعیت خفیف مورد بررسی قرار می گیرد و بیمارانی که دارونما دریافت میکنند در معرض خطر اضافی شدید یا غیرقابل برگشتی قرار نمی گیرند.

فصل چهارم: پرداخت غرامت

١. هر گونه خسارت وارده به آزمودنی که ناشی از مشارکت او در کارآزمایی باشد به، نحوی که اگر فرد وارد مطالعه نمیشد چنین اتفاقی برای وی رخ نمیداد، باید بهنحو مناسب جبران شود.

٢. در دستورالعمل کارآزمایی و فرم رضایت آگاهانه باید مشخص شود که مسؤول پرداخت غرامت چه فرد یا سازمانی است. در صورت مشخص نشدن این مورد، مجری اصلی کارآزمایی مسؤول جبران خسارت وارده و پرداخت غرامت است.

٣. جبران خسارت وارده به آزمودنی در کارآزماییهای بالینی در هر صورت باید جبران شود و مشروط به احراز تقصیر پژوهشگر نیست.

٤. موارد زیر مشمول پرداخت غرامت نمیشود:

 4-1 آسیبهای جزیی مانند درد یا ناراحتی مختصر یا قابل درمان

 4-2 هنگامی که فرآورده یا داروی مورد مطالعه نتواند اثر مورد انتظار را داشته باشد .

 4-3 در حین مصرف دارونما، بیماری رو به وخامت گذارد .

 4-4 آسیبی که در اثر تقصیر خود بیمار رخ داده باشد .

4-5 فاز 4 کارآزمایی بالینی

٥. در مواردی که در مورد لزوم یا نحوهی جبران خسارت، میان آزمودنی و پژوهشگر اختلاف نظر وجود داشته باشد، موضوع به کمیته اخلاق در پژوهش تأییدکننده ی مطالعه ارجاع شده و در کمیته تصمیم گیری می .شود

در صورت وجود هرگونه مشکل بیماران می توانند از طرح خارج شوند.

اریتروپویتین-جوش خوردن استخوان-شکستگی ساق پا

Erythropoietin-Bone union-Tibiofibular fracture

1.Bakhshi, H., G. Kazemian, et al. (2013). 'Local erythropoietin injection in tibiofibular fracture healing.' Trauma Mon 17(4): 386-388

2.Rolfing, J. H., J. Jensen, et al. (2014). 'A single topical dose of erythropoietin applied on a collagen carrier enhances calvarial bone healing in pigs.' Acta Orthop 85(2): 201-209

3.Li, D., L. Deng, et al. (2016). 'Evaluation of the osteogenesis and angiogenesis effects of erythropoietin and the efficacy of deproteinized bovine bone/recombinant human erythropoietin scaffold on bone defect repair.' J Mater Sci Mater Med 27(6): 101

4.Jiang, H. J., X. X. Tan, et al. (2016). 'Autologous platelet lysates local injections for treatment of tibia non-union with breakage of the nickelclad: a case report.' Springerplus 5(1): 2013

5.Bakhshi, H., M. R. Rasouli, et al. (2012). 'Can local Erythropoietin administration enhance bone regeneration in osteonecrosis of femoral head?' Med Hypotheses 79(2): 154-156

6.Goldhahn, J., W. H. Scheele, et al. (2008). 'Clinical evaluation of medicinal products for acceleration of fracture healing in patients with osteoporosis.' Bone 43(2): 343-347

7.Neumann, M. V., P. C. Strohm, et al. (2016). 'Complications after surgical management of distal lower leg fractures.' Scand J Trauma Resusc Emerg Med 24(1): 146

8.Nemati, A. and A. H. Fallahi (2013). 'In Reply to: Queries Regarding Local Erythropoietin Injection in Tibiofibular Fracture Healing.' Trauma Mon 18(2): 103-104

9.Omlor, G. W., K. Kleinschmidt, et al. (2016). 'Increased bone formation in a rabbit long-bone defect model after single local and single systemic application of erythropoietin.' Acta Orthop 87(4): 425-431

10.Patel, J. J., J. E. Modes, et al. (2015). 'Dual Delivery of EPO and BMP2 from a Novel Modular Poly-varepsilon-Caprolactone Construct to Increase the Bone Formation in Prefabricated Bone Flaps.' Tissue Eng Part C Methods 21(9): 889-897

11.McGee, S. J., A. M. Havens, et al. (2012). 'Effects of erythropoietin on the bone microenvironment.' Growth Factors 30(1): 22-28

12.Chen, W. J., S. Jingushi, et al. (2004). 'Effects of FGF-2 on metaphyseal fracture repair in rabbit tibiae.' J Bone Miner Metab 22(4): 303-309

13.Mihmanli, A., D. Dolanmaz, et al. (2009). 'Effects of recombinant human erythropoietin on mandibular distraction osteogenesis.' J Oral Maxillofac Surg 67(11): 2337-2343

14.Hiram-Bab, S., D. Neumann, et al. (2017). 'Erythropoietin in bone - Controversies and consensus.' Cytokine 89: 155-159

15.Wan, L., F. Zhang, et al. (2014). 'EPO promotes bone repair through enhanced cartilaginous callus formation and angiogenesis.' PLoS One 9(7): e102010

16.Rolfing, J. H., M. Bendtsen, et al. (2012). 'Erythropoietin augments bone formation in a rabbit posterolateral spinal fusion model.' J Orthop Res 30(7): 1083-1088

17.Sun, H., Y. Jung, et al. (2012). 'Erythropoietin modulates the structure of bone morphogenetic protein 2-engineered cranial bone.' Tissue Eng Part A 18(19-20): 2095-2105

18.Kettunen, J., E. A. Makela, et al. (2002). 'Percutaneous bone grafting in the treatment of the delayed union and non-union of tibial fractures.' Injury 33(3): 239-245

19.Holstein, J. H., M. D. Menger, et al. (2007). 'Erythropoietin (EPO): EPO-receptor signaling improves early endochondral ossification and mechanical strength in fracture healing.' Life Sci 80(10): 893-900

20.Rolfing, J. H. and C. Bunger (2013). 'Queries regarding local erythropoietin injection in tibiofibular fracture healing.' Trauma Mon 18(2): 101-102.

21شهلا ا،چاره ساز س، گوهری ا. درمان شکستگیهای دیستال تیبیا و فیبولا با پلاک تیبیا و پیچهای پروفیبولا. مجله جراحی استخوان و مفاصل ایران، دوره نهم، شماره 1 ،سال 1390

22.دهقان م ، آرتی ه . مقایسه نتایج درمانی شکستگی تنه استخوان تیبیا با روش ثابت کردن با پلاک و کارگذاری میله داخل کانال استخوانی. مجله دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، دوره 8 ،شماره 4 ،سال 1385

23.خوشوقتی ا ، نورمحمدی ع، جهانی ملکی ش. بررسی اثر تجویز اریتروپویتین بر تغییرات تراکم استخوان فمور رت در مدل بی وزنی.فصلنامه علمی پژوهشی ابن سینا، شماره اول،سال 1394

24..سیاوشی ب،سادات م،زهتاب م،گلبخش م. بررسی نتایج درمان جوش نخوردگی استخوان تیبیا، مقایسة عمل جراحی و کارگذاری دستگاه ایلیزارف و سگمان ترانسفر. نشریه جراحی ایران، دوره ۱۶ ،شماره ۲ ،سال ۱۳۸۷

25..ملک پور س،بهتاش ح. بررسی شکستگیهای جوش نخورده تیبیا با استفاده از کونچر بعد از ریم کردن کانال داخل استخوان. مجله دانشگاه علوم پزشکی ایران،دوره 8 ، شماره 23 ، سال 1380

در این پژوهش از بین بیماران با شکستگی ساق پا مراجعه کننده به بیمارستان خاتم الانبیا در سال 1397 ،60 نفر انتخاب کرده و به صورت تصادفی به دو گروه مورد و شاهد تقسیم می کنیم. بعد از در مان شکستگی با میله ی داخل استخوان به صورت بسته اریتروپویتین را در محل شکستگی تزریق و اثر آن را طی درمان برای افزایش سرعت ترمیم و کاهش عوارض بررسی میکنیم.

ندارد

با توجه به اینکه شکستگی مورد بررسی یک شکستگی شایع است و عوارض محتمل بعد از ان اثر زیادی روی کارایی زندگی فرد می گذارد،تزریق اریتروپویتین علاوه بر افزایش سرعت ترمیم استخوان باعث کاهش عوارض ناشی از شکستگی می شود.

شرکت در تحقیق اجباری نبوده و با حمایت پزشک و رضایت بیمار انجام می شود .همجنین با در نظر گرفتن شرایط بیمار ،بیمارانی که احتمال ایجاد عارضه ی اریتروپویتین در آنها وجود داشته باشد وارد مطالعه نمیشوند.

دوز اریتروپویتین با احتیاط انتخاب شده چنانچه مشکلاتی ایجاد شود نمونه مورد مطالعه مجازاست از تحقیق خارج شود.

هزینه تحقیق از طریق معاونت فناوری و تحقیقات دانشگاه علوم پزشکی زاهدان تعیین می گردد.

این تحقیق مطابق پروتکل اخلاقی دانشگاه و براساس روش های روتین بیمارستانی که در جهت تشخیص و درمان بیمار به کار گرفته می شود اجرا خواهد شد.

مطابق پروتکل اخلاقی پژوهش تمام اطلاعات اعم از دموگرافیک ، آزمایشگاهی و بالینی به شکل محرمانه و کد دار آنالیز خواهدشد و حقوق بیمار رادر نظر خواهد گرفت.

آدرس : دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ،خوابگاه یاس

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

*