بررسی تاثیر آموزش بهداشت جنسی بر خودکارآمدی و عملکرد جنسی پس از زایمان زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396

زنان رکن اصلی خانواده را تشکیل می دهند وسلامت جسم و روان آنها بر سلامت جسم و روان خانواده و تربیت فرزندان آنها اثر مستقیم دارد(1). فعالیت جنسی یک بخش مهم و جزء لازم در زندگی زنان می باشد(2) و ارضای مطلوب تمایلات جنسی در تکوین شخصیت انسان و سلامت فردی، اجتماعی ودستیابی به آرامش و آسایش نقش مهمی  را ایفا می کند(3) بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت سه بعد جسمانی ،روانی واجتماعی دارد و تغییر در هر یک از این ابعاد موجب تاثیر بر سایر ابعاد می شود(4).ازسویی یکی از جنبه های مهم مفهوم سلامت ،سلامت روان است (5) و در این میان سلامت جنسی نه تنها نشانه ای از سلامت روانی است، بلکه اختلال در آن سلامت بدنی را نیز به شدت تحت تاثیر قرار می دهد(6). سلامت جنسی به معنای هماهنگی و سازگاری جنبه های جسمی  عاطفی، عقلانی و اجتماعی انسان است که منجر به ارتقای شخصیت، روابط و عشق در او می گردد(7).

لذت بردن ازتمایلات جنسی، داشتن یک نوزاد سالم، تبدیل شدن به یک مادر ، و بر قراری یک رابطه مملو از رضایت روحی و احساسی با همسر از اهداف مهم بهداشت باروری برای یک زن هستند(8). با این وجود، باروری، رضایت زناشویی و زندگی جنسی زنان رابه چالش می کشد و سال های باروری را تبدیل به یک مرحله آسیب پذیر در زندگی جنسی زنان می کند(9)زایمان و به دنیا آوردن فرزند رویدادی بزرگ در زندگی زناشویی می باشد و اثار جسمانی، عاطفی ،اجتماعی زیادی بر  زندگی زن می گذارد که باعث تغییر در عملکرد جنسی زنان می شود(10).. در دوره بارداری و همچنین پس از زایمان زنان با تغییرات فراوانی در بعدهای جسمانی، روانی و عوامل اجتماعی، فرهنگی و مذهبی مواجه می شوند که بر کیفیت زندگی و بهداشت جنسی آن ها و همسرشان تاثیر خواهند گذاشت (11). به همین دلیل بسیاری از زنان بازگشت به روابط جنسی قبل از بارداری را برای هفته ها و حتی ماه ها بعد از زایمان به تاخیر می اندازند. این تاخیر در بازگشت به دلایل متفاوتی از جمله شیردهی، طولانی شدن لوشیا، درد پایدار پرینه، ترس از بارداری وضعیت ناپایدار نوزاد رخ می دهد(12). اولین مقاربت جنسی بعد از زایمان می تواند یک گام مهم برای شروع رابطه صمیمی اولیه برای زوجین باشد (13).سلامت جنسی مستلزم یک رویکرد مثبت و محترمانه  به مسائل جنسی و روابط جنسی و همچنین تجربه جنسی لذت بخش است (15،14). پاسخ جنسی یعنی واکنش های فیزیولوژیکی  که فرد به دنبال تحریک جنسی نشان می دهد ومشتمل بر چهار مرحله میل جنسی، انگیزش ،ارگاسم وفرونشینی است(14). عملکرد جنسی به معنای میل جنسی،رضایت جنسی،تحریک وارگاسم تعریف می شود(16)عموما زوجین کاهش چشمگیری را در فعالیت جنسی و صمیمیت از شروع  بارداری تا بعد از زمان زایمان راتجربه میکنند.. (15)

حدود 40تا50درصداززنان ازمشکلات جنسی رنج می برندکه اکثرآنها درطی دوره ی بعداززایمان هستند. (17)اختلال عملکرد جنسی بر اساس تعریف انجمن روانپزشکی آمریکا به صورت اختلال در  سیکل پاسخ جنسی و اختلالات درد نزدیکی جنسی تعریف شده است. بر اساس مطالعات 40 تا 80 درصد زنانی که زایمان طبیعی همراه با اپیزیوتومی داشته اند دچار اختلال عملکرد جنسی می شوند(12)اگر چه حدود90درصداززنان فعالیت جنسی را از 6 هفته پس اززایمان شروع می کنند، ازاین تعداد 83درصد مشکلات جنسی را درسه ماهه اول و 64 درصد درطی 6 ماه اول پس اززایمان تجربه می کنند(17) شیوع اختلال عملکرد جنسی در مطالعات کشورهای دیگر40%ایالات متحده وسوئد، 29.6% مالزی گزارش شده (10)نتایج مطالعه الیف وهمکاران(2011) نیزدرترکیه نشان دادکه 91.3 درصد اززنان دردوره پس اززایمان حداقل یک مشکل جنسی را تجربه می کنند (18).درمطالعه ای که بر روی325تااززنان استرالیایی انجام شدنزدیک به دوسوم این زنان گزارش کردند که اختلالات عملکردجنسی رادر طول سال نخست بعد زایمان تجربه نموده اندوسه چهارم این افراد گزارش کردند که از نارضایتی جنسی رنج می برندشایع ترین مشکلات بین مشکلات عملکرد جنسی در این زنان،به ترتیب اختلال کاهش میل جنسی،مشکلات ارگاسم واختلال برانگیختگی بود(19)هم چنین درمطالعه دیگری که در پاریس برروی395زن در دوره پس از زایمان مشخص گردید که تعداد رابطه جنسی درهفته در 75%زوجین کاهش یافته است که این کاهش تعداد به علت صرف وقت برای فرزند(66.7%)ودیسپارونیا(57.1%)بوده است وهمچنین64%از زنان گزارش کردند که رضایت جنسی ایشان نسبت به قبل کاهش یافته است(20)در کشور ایران نیز60.3%در بیرجند،89%در قزوین و73.2%در یزد گزارش شده است(21).درمطالعه شیروانی وهمکاران(2010)حدودنیمی اززنان (41.4 درصد)طی یک سال بعداززایمان درجاتی ازاختلال عملکرد جنسی داشتند که 71.4 درصد درطی سه ماه اول بعداززایمان بودند (22).

مطالعه مرقاتی (2011)نشان داد که میزان خودکارامدی جنسی زنان پس از زایمان پایین است خودکارامدی جنسی پایین اعتماد به قابلیت خود در حوزه فعالیت های جنسی در حاملگی وپس از زایمان انتخاب وپذیرش رفتارهای جنسی مناسب وعملکرد جنسی مناسب را دچار مشکل می سازد (23)

در زنان نخست زا از یک طرف کاهش میل جنسی به دلایلی از قبیل  خستگی،درد پرینه ،کاهش انعطاف پذیری مهبلی و ترس از زخمی شدن مهبل و ترمیم زخم های مهبلی و یا بارداری مجدد، و از طرفی دیگرنگرانی بابت  کسب رضایت جنسی شوهر وجود دارد. (25،24).سایر عوامل مشکل ساز شامل ترس ازبیدارشدن کودک کاهش  احساس جذاب بودن تغییربرداشت های ذهنی ازخودیاتغییر خلق وخو می باشد(26)این مشکلات جنسی ممکن است تاثیرات منفی میان مدت و بلندمدت بر بهداشت روحی و جسمی و ارتباطات و توسعه خانواده داشته باشند (27).برای بسیاری از زنان اختلالات جنسی از لحاظ فیزیکی مختل کننده و از لحاظ روانی پریشان کننده و از لحاظ اجتماعی منزوی کننده است. (28)در واقع عدم اشنایی وبی توجهی به مسایل جنسی می تواند پیامد های گستردهای به دنبال داشته باشد که از جمله انها میتوان به مواردی نظیر افزایش اختلالات زناشویی ،اعتماد به نفس پایین ،افسردگی ،افزایش خشونت های خانوادگی ،افزایش بیماریهای مقاربتی وافزایش امار طلاق اشاره کرد. (29) اختلالات جنسی به یکی از دلایل اصلی طلاق زوجین تبدیل شده است.مطالعه ی فروتن و جدید میلانی (1387)در شهر تهران وبا موضوع بررسی شیوع اختلالات جنسی  در میان متقاضیان طلاق نشان میدهد که 66.7 درصد مردان و 68.4 درصد زنان از زندگی جنسی خود با همسرانشان راضی نبودند از نظر میزان عملکرد جنسی مردان2/71درصد در حد خوب و1/23 درحد متوسط و9/5درصد در حد ضعیف وزنان 26درصد در حد خوب،2/56درصد در حد متوسط و8/17درصد در حد ضعیف بودند (30).

بدیهی است انجام مراقبت ها و اقداماتی برای ارتقاء سلامت مادران و افزایش کیفیت زندگی آنها به ویژه با در نظر گرفتن مسایل جنسی در مراقبت های بعد از زایمان یکی از راه های ارتقای کیفیت زندگی زنان در این دوره است.از طرفی یکی از عواملی که به ارتقای سلامت عمومی زنان منجر میشود خودکارآمدی جنسی است. (31و27)

فعالیت جنسی و رضایت حاصل از آن به عنوان یکی از اساسی ترین ابعاد زندگی انسان ها مطرح است و عملکرد جنسی سالم نقش مهمی در احساس سلامتی و بالا بردن کیفیت زندگی دارد(32). بسیاری از پژوهشگران معتقدند که آموزش مسائل جنسی باعث بالا بردن بهداشت جنسی افراد شده و رضایت آن ها را به دنبال دارد. برخی از پژوهشگران معتقدند که یک متغیر اصلی و پنهان در زمینه عملکرد جنسی به عنوان خود کارآمدی جنسی[1] نقش تعیین کننده ای دارد(33و32). خود کارآمدی جنسی باوری است که هر فرد در مورد توانایی خود در عملکرد موثر فعالیت های جنسی و مطلوب بودن برای شریک جنسی خود دارد. چنین باوری، نوعی خود ارزیابی از توانایی و کارآمدی در رفتار جنسی است(33). وزیری و همکاران در سال 1389 در پژوهش خود نشان دادند که بین خود کارآمدی جنسی و رضایت زناشویی ارتباط معناداری وجود دارد به گونه ای که خود کارآمدی جنسی می تواند رضایت زناشویی را پیش بینی کند(33). سازمان بهداشت جهانی آموزش جنسی را به عنوان یک نیاز برای زنان قلمداد می کند و آموزش اصول صحیح فعالیت جنسی و رسیدگی به مشکلات جنسی زوجین را از اجزاء اساسی و استاندارد مراقبت های بهداشتی معرفی می نماید(32). به نظر می رسد آموزش بهداشت جنسی بر روی عملکرد جنسی زنان تاثیر می گذارد. بهبودی مقدم و همکاران (2015) با بررسی تاثیر برنامه آموزش جنسی بر روی90 زن متاهل 45-20 ساله که دارای اختلال عملکرد جنسی و فاقد افسردگی شدید بودند و به طور تصادفی به دو گروه 45 نفره مداخله و کنترل تقسیم شده بودند، گزارش کردند که آموزشهای انجام شده در 4 جلسه یک ساعته که به طور هفته ای برای گروه مداخله انجام شده بود نسبت به مشاوره های روتین در گروه کنترل باعث بهیود عملکرد جنسی زنان می شود(34).

اکثر پژوهش های انجام شده در رابطه با درمان مشکلات جنسی  ،از خود کارآمدی جنسی به عنوان یک متغیر مداخله گر با نقش تعیین کننده نام میبرند. (37و36و35)

ﭼﻨیﻦ باوری ﻧﻮﻋی ﺧﻮد ارزیﺎﺑی از ﺗﻮاﻧﺎیی و کﺎرآﻣﺪی در رﻓﺘﺎر ﺟﻨﺴی  اﺳﺖ .خود کارامدی جنسی برای داشتن یک عملکرد مناسب ومطلوب ضروری است(38)در واقع خود کار امدی جنسی پیش گویی کننده عملکرد جنسی است وارتباط کلی بین بین اضطراب در فعالیت جنسی واختلال عملکرد جنسی وجود دارد(39) .در پژوهش های مختلف خود کارآمدی جنسی به عنوان عاملی مهم برای ایجاد یک رابطه جنسی سالم و رضایت بخش ذکر شده است الک (2005) در مطالعه خود به این نتیجه رسید که افزایش خودکارآمدی جنسی میتواند یک راهکار برای جلوگیری از مشکلات جنسی در زنان نخست زا باشد. (40)مطالعه میلانی(2013)نیز نشان داد که ببین ارتباط بهتر با شریک زندکی و خودکارامدی جنسی ارتباط مستقیمی وجود دارد. (37)ادراک کارامدی جنسی موضوع  مهمی در زندگی است و اما افرادبه دلیل احساس شرم از ابراز ان منصرف شده و مشکلات جنسی خود  را در قالب افسردگی،اضطراب، اختلال خواب یا علائم ژنیکولوژیک نمایان سازد(41)ا در جامعه

آموزش جنسی بخشی از مراقبت های روتین دوره پس از زایمان را شامل می شود، اما تاثیر این آموزش ها بر روی تغییر رفتار جنسی زنان مورد بحث است(8). آموزش پس از زایمان در حیطه های رفتار جنسی و استفاده از روش های ضد بارداری تا حدودی در تغییر رفتار زنان در دوره پس از زایمان موثر بوده اند و باعث تاخیر در شروع فعالیت جنسی و استفاده موثرتر از روش های ضدبارداری در افراد شده است(50). در این میان برخی از پژوهشگران بر این باورند که چگونگی این آموزش ها ممکن است بر روی کیفیت آموزش ها تاثیر داشته باشند. روش های متفاوتی نیز برای انجام این آموزش ها در دور ه پس از زایمان پیشنهاد شده اند. روش هایی از قبیل آموزش سنتی[1] و مداخله تعاملی شایع تر هستند(48،49) .

ایران به عنوان نمونه ای از یک جامعه سنتی ،مذهبی امور جنسی همیشه در هاله ای ازابهام قرار داشته اسی وحجب وحیایی که در فرهنگ وجود دارد باعث خجالت کشیدن وشرم داشتن در طرح موضوعات مربوط  به امور جنسی می شودبا توجه به اهمیت مسائل جنسی ،اموزش خودکارآمدی جنسی وعملکردجنسی زنان در دوره بعد از زایمان جهت توفیق در زندگی زناشویی و در نتیجه دوام خانواده ها در جامعه ضروری به نظر میرسد لذا این مطالعه با هدف تعیین  تاثیر آموزش بهداشت جنسی  بر خود کارامدی وعملکرد جنسی  پس از زایمان در زنان نخست زای  مراجعه کننده به مرکز بهداشتی و درمانی  شهر زاهدان سال 1396 انجام می شود

مرور بر مطالعات

به کمک کلید واژه های فارسی آموزش بهداشت جنسی، فعالیت جنسی پس از زایمان، خودکارامدی جنسی و عملکرد جنسی و واژه های لاتینPostpartum Sexuality, Sexual Self Efficacy, Sexual Function , Sexual Health Education در پایگاه های اطلاعاتی SID ، Magiran ، Pub Med ، Springer، ٍElsevier ، ProQuest جستجو انجام شد و مطالعات مرتبط بررسی و انتخاب شدند که نمونه ای از آنها در زیر آمده است.

مطالعات داخلی

1. مطالعه ای نیمه تجربی توسط حزبیان و همکاران (2016) با هدف تعیین تاثیر مشاوره بر عملکرد جنسی زنان پس از زایمان در زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمان شهر همدان بر روی دو گروه تخصیص تصادفی مداخله (30نفر) و کنترل (30 نفر) به کمک پرسشنامه شاخص عملکرد جنسی انجام شد. مداخله مورد استفاده در این مطالعه، مشاوره جنسی 4 جلسه ای بود که هر جلسه 60 دقیقه و به فاصله یک هفته ای اجرا شد. پس آزمون در هفته پنجم پس از شروع مشاوره صورت گرفت. نتیجه مطالعه نشان داد که میانگین نمره عملکرده جنسی زنان در دوره پس از زایمان پس از دریافت مشاوره جنسی به صورت معناداری افزایش یافته است(10).
2. مطالعه دیگری توسط ترک زهرانی و همکاران(2016) با هدف تعیین تاثیر مشاوره بر اساس مدل PLISSIT بر عملکرد جنسی زنان در دوره 6 ماهه پس از زایمان بر روی زنان شیرده انجام شد. این کارآزمایی بالینی شاهددار تصادفی شده، بر روی 90 زن شیرده نخست زا که طی دوره 6 ماهه پس از زایمان حداقل یک مشکل جنسی داشتند، اجرا شد. نتایج به کمک شاخص عملکرد جنسی زنان نشان داد که پس از گذشت 4 هفته از مشاوره جنسی ، میانگین نمره کل شاخص عملکرد جنسی در گروه مداخله و کنترل از لحاظ آماری تفاوت معناداری نشان داد که حاکی از تاثیر مثبت آموزش جنسی در دوره پس از زایمان است(43).
3. زارع و همکاران (1395) در یک مطالعه همبستگی که بر روی 104 زن نخست زا در 8 هفته بعد از زایمان تحت عنوان رابطه خودکارامدی جنسی و کیفیت زندگی جنسی با خوشنودی زناشویی در دوره بعد از زایمان انجام دادند، دریافتند که بین خودکارامدی جنسی وخوشنودی زناشویی وکیفیت زندگی جنسی وخشنودی زناشویی همبستگی مستقیم ومعنی دار وجود دارد(28).
4. در یک مطالعه نیمه تجربی که توسط یوسف زاده و همکاران (1392) و با هدف  بررسی تأثیر آموزش های جنسی مبتنی بر آموزه های دینی بر سازگاری زناشویی زنان متأهل انجام شد، 30 زن توسط روش نمونه گیری غیر احتمالی و در دسترس انتخاب و در دوره آموزشی 6 هفته ای با برگزاری یک جلسه 75-60 دقیقه ای شرکت کردند. مطالب آموزشی جنسی شامل کلیاتی در مورد اهمیت مسائل جنسی، مختصری در مورد مهارتهای ارتباطی و اجتماعی زمینه ساز روابط جنسی مناسب تر، توضیحاتی در زمینه مؤلفه های مهم پاسخ جنسی از قبیل میل جنسی، برانگیختگی، ارگاسم یا اوج لذت جنسی، فرونشینی وتفاوت آن در زنان و مردان، عوامل مؤثر برآن و مختصری در ارتباط با اختلالات این مؤلفه ها، بیماریهای مقاربتی و بهداشت جنسی بود. دو هفته پس از اتمام دوره آموزشی پرسش نامه ها مجددا توسط واحدهای پژوهش تکیل شدند. نتایج این پژوهش نشان دادند که افزایش معنی داری درسازگاری زناشویی قبل و بعد از آموزش جنسی وجود دارد(29).
5. در یک مطالعه دیگر که توسط رستم خانی و همکاران (1391) انجام شد و به صورت کارآزمایی بالینی شاهددار تصادفی و با هدف بررسی تاثیر مشاوره بر اساس مدل PLISSIT بر عملکرد جنسی زنان در شهر زنجان طراحی شده بود، 80 زن متاهل به دو گروه مشاوره اختصاصی و مشاوره روتین تقسیم شدند. نتایج در قالب شاخص عملکرد جنسی زنان نشان داد که آموزش و مشاوره بر اساس مدل PLISSIT سلامت جنسی زنان موجب کاهش مشکلات جنسی زنان می شود (13)
6. آرتیمانی و همکاران (1392) یک مطالعه نیمه تجربی بر روی 220 نفر از زنان متاهل با عنوان بررسی تاثیر آموزش بهداشت جنسی بر میزان  رعایت اصول بهداشت جنسی در شهر همدان انجام دادند. آموزش ها در 3 جلسه 120 دقیقه ای ارائه شدند. پرسشنامه قبل و 2 هفته بعد از مداخله تکمیل شدند. نتایج نشان دادندکه آموزش جنسی بر روی آگاهی و عملکرد جنسی افراد تاثیر مثبت داشته است. (44)
7. کریمی و همکاران (1391) در یک مطالعه کارآزمایی بالینی که بر روی 34 زوج در شهر بیرجند و با هدف بررسی آموزش بهداشت جنسی بر رضایت جنسی زوجین  انجام دادند  نشان دادند که  انجام 4 جلسه 120 دقیقه ای آموزش بهداشت جنسی به صورت جداگانه برای مردان و زنان باعث افزایش رضایت جنسی زوجین (توسط پرسشنامه لیندا و کریزی سنجیده شده بود) 3 ماه پس از آموزش در گروه مداخله شده بود که به لحاظ آماری معنادار بود (45).
8. -سریخانی وهمکاران (90)در یک مطالعه کاراز مایی بالینی که بر روی 200 نفر اززنان درشهرتهران تحت عنوان مقایسه میزان اثربخشی اموزش جنسی مبتنی بر الگوی فرانظری واموزش سنتی برخودکارامدی جنسی پس اززایمان انجام دادند نشان دادند که نمره خودکارامدی جنسی قبل وبعد مداخله درهردوگروه اموزش برمبنای الگوی فرانظری بااموزش سنتی از نظر اماری معنادار
9. (pنشان دادتفاوت تغییر خودکارامدی جنسی قبل وبعد مداخله درهردوگروه اموزش برمبنای الگوی فرانظری بااموزش سنتی از نظر اماری معنادار ( p  بودواین تغییر درگروه اموزش بر مبنای الگوی فرا نظری بیشتر بود()

مطالعات خارجی

1. مطالعه ای به صورت کارآزمایی بالینی توسط Lee و Yen در سال 2007 با عنوان ارزیابی تاثیر برنامه آموزش تئوری محور بهداشت جنسی در دوره پس از زایمان بر روی 166 نفر زن در قالب دو گروه کنترل و مداخله در یک مرکز پزشکی در شمال تایوان انجام شد. آموزش جنسی بر اساس تئوری فرانظری تغییر و بر مبنای میزان اطلاعات و آمادگی زنان برای تغییر رفتار جنسی، بلافاصله در روزهای نخست پس از زایمان به آنان ارائه شد. پس از گذشت 8 هفته از آموزش جنسی مجددا ارزشیابی به کمک پرسشنامه های خودکارآمدی جنسی، آگاهی و نگرش جنسی انجام شد. نتایج مطالعه در راستای اهداف نشان داد که استفاده از آموزش مبتنی بر نظریه و تئوری می تواند باعث افزایش آگاهی، تغییر نگرش جنسی و افزایش خودکارآمدی جنسی در زنان زایمان کرده در دوره پس از زایمان گردد(46). 
2.  مطالعه دیگری نیز توسط Lee و Tsai در سال 2012 و با هدف ارزیابی تاثیر برنامه آموزش تعاملی تئوری محور  بهداشت جنسی دوره پس از زایمان  بر روی 145 زن انجام شد.  افراد به صورت تصادفی به 3 گروه تقسیم شدند. در گروه اول برنامه آموزش تعاملی تئوری محور  بهداشت جنسی دوره پس از زایمان  اجرا شد. در مرحله اول این افراد یک پمفلت آموزشی دریافت می کردند. در مرحله دوم یک پرستار آموزش دیده یک برنامه آموزش تعاملی انفرادی  به مدت  15-10 دقیقه برگزار می کرد.  گروه دوم فقط یک پمفلت آموزشی تعاملی دریافت می کرد. گروه سوم نیز فقط آموزش ها و پمفلت های روتین را دریافت می کرد. نتایج نشان داد که گروه اول خودکارآمدی جنسی بالاتر ی داشتند(47).

جمع بندی کلی از مروری بر مطالعات: بر اساس مرور متون و پیشینه تحقیقی که در بالا ذکر شد، آموزش جنسی در دوره پس از زایمان یکی از جنبه های مهم مراقبت های زنان پس از زایمان است که اغلب نادیده گرفنه می شود. همانطور که در بخش مروری بر مطالعات ذکر شد بسیاری از پژوهشگران معتقدند که آموزش مسائل جنسی باعث بالا بردن بهداشت جنسی افراد شده و رضایت آن ها را به دنبال دارد، اما روش موثر تر و کارآمدتر با توجه به مسائل فرهنگی و مذهبی افراد هنوز جای بحث دارد. بنابراین با توجه به اینکه تاکنون پژوهشی در زمینه تاثیر آموزش بهداشت جنسی در دوره پس از زایمان بر روی خودکارآمدی جنسی که یک مولفه اصلی برای رضایت زناشویی زنان می باشد بر روی زنان ایرانی انجام نشده است، انجام این پژوهش ضروری به نظر می رسد.

1. میانگین نمره خودکارآمدی جنسی زنان بعد از آموزش بهداشت جنسی در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.
2. میانگین نمره عملکرد جنسی زنان بعد از آموزش بهداشت جنسی در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش بهداشت جنسی بر خودکارآمدی و عملکرد جنسی پس از زایمان زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396

1. تعیین و مقایسه نمره خودکارآمدی جنسی زنان قبل و بعد از آموزش بهداشت جنسی در دو گروه مداخله و کنترل.
2. تعیین و مقایسه نمره عملکرد جنسی زنان قبل و بعد از آموزش بهداشت جنسی در دو گروه مداخله و کنترل.

ماماها، متخصصین زنان

تعریف نظری آموزش بهداشت جنسی: آموزش جنسی فرایندی است که به رشد جنسی سالم، بهداشت زناشویی، روابط بین فردی، عاطفه، نزدیکی، تصور بدنی و نقشهای جنسیتی کمک می کند. آموزش جنسی به همه ابعادجنسیت مانند ابعاد زیستی، فرهنگی-اجتماعی، روان شناختی و مذهبی توجه میکند(سریخانی و همکاران 2011).

تعریف عملی آموزش بهداشت جنسی:منظور از مشاوره جنسی در این مطالعه، فرآیند 3 جلسه ای است که در روز های سوم الی پنجم، دهم الی چهاردهم و شش هفته پس از زایمان به صورت آموزش انفرادی و چهره به چهره مسائل بهداشت جنسی پس از زایمان با استفاده از وسایل کمک آموزشی و بر اساس محتوای تعیین شده انجام می شود.
 

تعریف نظری خودکارآمدی جنسی: خود کارآمدی جنسی باوری است که هر فرد در مورد توانایی خود در عملکرد موثر فعالیت های جنسی و مطلوب بودن برای شریک جنسی خود دارد. چنین باوری،نوعی خودارزیابی ازتوانایی وکارآمدی دررفتارجنسی است( وزیری و همکاران 2010).

 تعریف عملی خودکارآمدی جنسی: منظور نمره ای است که زنان از پرسشنامه خودکارآمدی جنسی 10 سوالی کسب خواهند کرد که دامنه نمره ای بین صفر تا 30 خواهد داشت.

تعریف نظری عملکرد جنسی: چگونگی عملکرد و رفتار شایسته افراد وقتی با شخصی مناسب و در مکان مناسب جنسی قرار می گیرند(وزیری و همکاران 2010). 

تعریف عملی عملکرد جنسی: منظور نمره ای است که افراد از پرسشنامه عملکرد جنسی (FSFI) کسب می کنند که دامنه نمره ای بین 2 تا 36 دارد.

-نوع مطالعه: :کارآزمایی بالینی

کلیه زنان نخست زایی که برای دریافت مراقبت های پس از زایمان در روزهای سوم تا پنجم بعد از زایمان به مراکز بهداشتی شهر زاهدان در سال 96 مراجعه می کنند

معیارهای ورود:

1. سواد خواندن ونوشتن
2. زایمان اول همراه با پرینه سالم یا پارگی های درجه پایین پرینه (درجه 1و 2 و اپیزیوتومی)
3. عدم وجود بیماری جسمانی و اختلالات روانی پس از زایمان (افسردگی و سایکوز)
4. زندگی با همسر
5. عدم سابقه اختلالات جنسی، بیماری های روانی و اعتیاد پیش از زایمان
6. نوزاد تک قلوی سالم و فول ترم
7. عدم مواجهه با رویدادهای تنش زای عمده طی حاملگی و پس از زایمان
8. عدم وجود عارضه در بارداری و پس از زایمان

معیارهای خروج:

1- غیبت یا عدم حضور در بیش از یک جلسه آموزش بهداشت جنسی

2- بروز هر گونه مشکل حاد و غیر منتظره در مادر، نوزاد یا فرآیند خانواده که منجر به اضطراب و تاثیر بر فعالیت جنسی زوجین شود

3- بارداری در طول انجام پژوهش

حجم نمونه با استفاده از فرمول زیر و با توجه به مطالعه حزبیان و همکاران (10) و حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون 95 درصد در هر گروه 25 نفر مشخص شد که برای افزایش اعتبار مطالعه و امکان تعمیم بخشی نسبی بیشتر و ریزش احتمالی در هر گروه 50 نفر و در مجموع 100 نفر برآورد گردید.

ابتدا از بین زنان زایمان کرده ای که جهت انجام مراقبت های پس از زایمان به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان مراجعه می کنند، افراد واجد شرایط به صورت در دسترس انتخاب می شوند و سپس به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار داده می شوند.

ابزار استفاده شده در این پژوهش پرسشنامه است که متشکل از سه بخش است:

بخش اول حاوی اطلاعات فردی، خانوادگی و مامایی زنان است.

بخش دوم پرسشنامه خودکارآمدی جنسی: این پرسشنامه بر اساس پرسشنامه ی خودکارآمدی عمومی شوارتزر[1] توسط وزیری و لطفی کاشانی ساخته شده است. پرسشنامه ی تهیه شده، 10 سوال دارد که در یک پیوستار چهارگزینه ای، بر اساس مقیاس لیکرت از صفر (اصلا صحیح نیست) تا 3 (کاملا صحیح است) نمره گذاری می شود. دامنه نمرات به دست آمده بین صفر تا 30 متغیر است و نمرات بالاتر نشاندهنده خودکارآمدی جنسی بالاتر در فرد است. اعتبار پرسشنامه ی خودکارآمدی جنسی در ایران با استفاده از روش اعتبار وابسته به محتوا و پایایی آن با استفاده از روش اندازه گیری آلفای کرونباخ 86/0، دو نیمه کردن اسپیرمن - براون 81/0 و روش گاتمن 81/0 بدست آمده است (وزیری و لطفی کاشانی 2010). پایایی این ابزار در پژوهش حاضر از طریق تعیین الفای کرونباخ انجام خواهد شد.

بخش سوم پرسشنامه عملکرد جنسی ([2]FSFI): پرسشنامه عملکرد جنسی زنان مقیاسی است جهت اندازه گیری عملکرد جنسی زنان که توسط روزن[3] و همکارانش ساخته شده است. این پرسشنامه دارای 19 سوال است که در شش حوزه مستقل میل، هیجان جنسی، رطوبت جنسی، اوج لذت جنسی، رضایتمندی و مقاربت دردناک، عملکرد جنسی زنان را می سنجد. در این پرسشنامه از افراد خواسته می شود تا بهترین گزینه که نشان دهنده وضعیت  اخیر بوده است را انتخاب کنند. با جمع کردن نمرات شش حوزه با هم نمره کل مقیاس به دست می آید. به این ترتیب نمره گذاری به گونه ای است که نمره بیشتر نشانگر کارکرد بهتر جنسی است. براساس هم وزن نمودن حوزه ها، حداکثر نمره برای هر حوزه برابر ۶ و برای کل مقیاس ۳۶ خواهد بود. نمره صفر حاکی از آن است که فرد در طول ۴ هفته گذشته فعالیت جنسی نداشته است و بنابراین دامنه نمرات به دست آمده بین 2 تا 36 خواهد بود. اعتبار و پایایی این پرسشنامه توسط سایر پژوهشگران به تایید رسیده است. همچنین در این پژوهش پایایی این پرسشنامه از طریق تعیین الفای کرونباخ انجام خواهد شد.

پژوهشگر پس از تصویب عنوان پژوهش و ضمن کسب اجازه از کمیته اخلاق و بعد از دریافت معرفی نامه رسمی از معاونت تحقیقات و فناوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به مرکز بهداشت زاهدان مراجعه خواهدکرد. بعد از هماهنگی لازم از هر یک از مناطق 5 گانه جغرافیایی شهر دو مرکز که از نظر امکانات اجرایی و فضای فیزیکی مناسب باشند انتخاب خواهند شد. ابتدا از بین زنان نخست زایی که دارای معیارهای ورود به مطالعه بوده وبعد از زایمان به مراکز بهداشتی جهت دریافت نوبت اول مراقبتهای پس از زایمان در روزهای سوم تا پنجم پس از زایمان وگرفتن نمونه کف پای نوزاد مراجعه نموده اند، نمونه ها به صورت در دسترس انتخاب خواهند شد. پس ازصحبت با این خانم ها و توضیح درمورد روش کار درصورت تمایل به شرکت در مطالعه پس ازکسب رضایت کتبی ،افراد به روش نمونه گیری تصادفی در دوگروه مداخله وکنترل جای خواهند گرفت. ابتدا به تعداد کل افراد مورد مطالعه پاکت حاوی گروه ها (A و B ) به طور تصادفی مرتب شده و با تعیین فرد واجد شرایط یکی از پاکت ها به ترتیب به افراد اختصاص خواهد یافت. سپس از هر دو گروه مداخله و کنترل پیش آزمون گرفته خواهد شد که شامل پر کردن پرسشنامه سه قسمتی اطلاعات دموگرافیک ، پرسشنامه خودکارآمدی جنسی و پرسشنامه عملکرد جنسی خواهد بود. اگر نمونه منتخب متعلق به گروه کنترل باشد هیچ مداخله ای از سوی پژوهشگر دریافت نمی کند مگر مراقبت های معمول مراکز را که احتمالا در بر گیرنده هیچگونه آموزش مشخص بهداشت جنسی نیست. ازاین مادران آدرس وشماره تلفن جهت هماهنگی برای انجام پس آزمون گرفته خواهد شد. نمونه های گروه مداخله، آموزش طراحی شده بهداشت جنسی را دریافت می کنند.  اولین جلسه این آموزش به مدت 15 الی 20 دقیقه در همان روز انتخاب ارائه می شود و در پایان جلسه به زنان جزوه نوشتاری و سی دی آموزش تحویل داده خواهد شد تا آن را قبل از جلسه بعدی مطالعه کند. جلسه دوم به مدت 60 دقیقه برای هر یک از زنان پس از هماهنگی و اطمینان از مطالعه مواد آموزشی داده شده، در حداکثر یک هفته ، به صورت تعاملی و پرسش و پاسخ و بحث تشکیل خواهد شد. در ادامه کار زنان در هفته ششم پس از زایمان در جلسه سوم به مدت 60 دقیقه شرکت خواهند کرد. در نهایت 8 هفته پس از زایمان از زنان گروه کنترل ومداخله در زمان مراجعه به مراکز بهداشتی پس آزمون در قالب تکمیل پرسشنامه ها برای بار دوم گرفته خواهد شد و در صورت عدم مراجعه مادران، به طور حضوری به منزل آنان مراجعه و پس آزمون اخذ خواهد شد.

داده ها پس از جمع آوری و کد گذاری توسط نرم افزار 21 spss مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهدگرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد و در ادامه برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های دو گروه مداخله و کنترل از آزمون تی مستقل، مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه از آزمون کای دو و برای تعیین اثربخشی آموزش بهداشت جنسی با کنترل همزمان برخی متغیرهای مخدوش کننده از آزمون تحلیل کوواریانس استفاده خواهد شد.با استفاده از با استفاده از آزمون کولموگروف اسمیرنوف نرمال بودن داده های بدست آمده کنترل خواهد شد در صورت عدم وجود توزیع نرمال در داده ها، از آزمون های ناپارامتریک مشابه استفاده خواهد شد (یو من ویتنی معادل تی مستقل و ویلکاکسون معادل تی زوج). سطح معناداری در این مطالعه 05/0 مد نظر قرار گرفته خواهدشد.

جدول .... : مقایسه میانگین و انحراف معیار نمره خودکارآمدی جنسی قبل و بعد از آموزش بهداشت جنسی در گروه های مداخله و کنترل

راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی در جمهوری اسلامی ایران1392

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

1. کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.
2. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.
3. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.

فصل دوم: رضایت آگاهانه

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2. فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3. در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد
4. هنگام ارسال طرح‌نامه برای بررسی توسط کمیته‌ی اخلاق، فرم رضایت‌نامه‌ای که قرار است به آزمودنی‌ها ارائه شود، باید به طرح‌نامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرح‌نامه‌ی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانه‌ی آن معتبر نخواهد بود.
5. برای اخذ رضایت، اطلاعات باید به زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید فرصت کافی برای پرس‌وجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید به‌طور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

• برای جلوگیری از تبادل و نشت اطلاعات بین زنان گروه مداخله و کنترل با توجه به حساسیت نسبت به موضوع مسائل جنسی، سعی خواهد شد پس از تخصیص فرد به گروه مداخله، آموزش چهره به چهره در اتاق جداگانه و با امکانات پخش فیلم انجام شود تا این خطر تحقیق به حداقل کاهش یابد.
• متقاعد کردن مادران برای اولین حضور در کلاس یکی از چالش های تحقیق است که با کوتاه کردن زمان جلسه اول، بیان اهمیت موضوع و ذکر مطالب جذاب محتوا سعی خواهد شد بر این مشکل فائق آمد.

آموزش، بهداشت جنسی، پس از زایمان، خودکارامدی جنسی، زنان نخست زا

Education, Postpartum, Primiparous, Sexual health, Sexual self-efficacy

1-Morley JE, Kaiser FE. Female sexuality. Med Clin North Am. 2003; 87: 1077-90.

2-Andrews G. Womens sexual health. 2nd Edition. Bailliere tindal. Edinburgh. 2001;.161-72.

3-Baba Nazari L,Kafi SM. Comparative study of mental health and its relative demographic factors in different periods of pregnancy. Res Psychol Health 2007; 1(2):44-52.

4-Ghorbania A, Golchin M. Investigating The mental health status of women in Qazvin province (2008). J Qazvin Univ Med Sci 2011;15(1):55-61.

5-Pak Gouhar M, Vizheh M, Babaei G, Ramezanzadeh F, Abedianian N. Effect of counseling on sexual satisfaction among infertile women referred to Tehran fertility center. Hayat 2008; 14 (1):21-30.

6- Rezaei R,Hejazi SH ,Shahnazarian J, Mahmoudi M, Seyedi Andi SJ. To compare the patient’s body image under hemodialysis treatment with patients renal transplantation. Payash 2009; 8 (3):87- 279.

7-World Health Organization. Sexual Health: working definitions. 2002; Available at:http://www.who.International/reproductive-health/gender/sexualhealth.html (accessed July 24, 2008).

8-Tao Lee J, Tsai J. Education transtheoretical odel-based postpartum sexual health education program improves women’s sexual behaviors and sexual healthjs. J Sex Med 2011;10(11):223-12.

9-Ghana S, Mahasti Joybari L. Sanago A. the sexual experiences of women during pregnancy and lactation. Journal of Obst Gyneco and Infer 2013;60(16):18-24.

10-Hezbiiyan Z, Khodakarami B. Parsa P, Faradmal M J. The effectof postnatal counseling on sexualfunction in women referredto health centersinHamedan. SciJ HamadanNur MidwiferyFac 2016;24(4):272-80.

11- Abdol Z, Thakar R, Sultan AH. Postpartum femal sexual function. Euro jour obs&gyn and repro bio 2009; 145: 133-37.

12-Khajehei M, Doherty M, Tilley PJM. Sauer K. prevalence and risk factors of sexual dysfunction in postpartum Australian women.. J Sex Med 2015;12: 1415-26.

13-Mahdipour Bazkiyae M, Sedaghatifard M. The relationship between marital satisfaction and adjustment spouses intimacy at home. Journal of Analytical-Cognitive Psyghology Spering 2015;6(22):31-21.

14-Rostamkhani F, Ozgoli G, Khoei E, Jafari F, Majd H. Effectiveness ofthe PLISSIT-based Counseling on sexual function of women. J Shahid Beheshti Sch Nurs Midwifery 2012;22(76): 1-9.

15-Sexual and reproductive health. Defining sexual health. Available from:http://www.who.int/reproductivehealth/topics/sexual_health/sh_definitions/en/index.html. Access: June 14, 2013.

16-Baghdari N, Khosravi Z, , Mazlom R, Golmakani N. Compared sexual function in women, after cesarean and vaginal delivery Referred to health centers in Mashhad. Journal of Obstetrics Gynecology and Infertility2012;15(30):14-8.

17-Golmakani N, Zare Z, Khadem N, Shareh H, Shaker M. The effectof pelvic floor muscle exercises program on sexual self‑efficacy in primiparous women after delivery. Journal of Obstetrics Gynecology and Infertility 2014;103(17):32-21.

18-Acele EO, Karacam Z. Sexual problems in women during the first postpartum year and related conditions . J Clin Nurs 2012;21(7-8): 929-37.

19-. Khajehei M, Doherty M, Tilley PJ, Sauer K. Prevalence and risk factors of sexual dysfunction in postpartumAustralian women. J Sex Med 2015; 12(6): 1415-26.

20-. Kouakou KP, Doumbia Y, Djanhan LE, Menin MM, Djanhan Y. Post-partum sexuality. Living in black African couple analysis. J Gynecol Obstet Biol Reprod 2015; 44(3): 280-5.

21-Bakouei F, Omidvar S, Nasiri F. Prevalence of female sexual dysfunctionin married women and its related factors (babol 2006). J Babol Univ Med Sci 2007 ;9(4):59-64.

22- Shirvani M, Nesami M, Bavand M. Maternal sexuality after child birth among Iranian women. Pak J Biol Sci 2010;13(8):385-9.

23- Mreghati Khoii E. Sarikhani R. Jahdi F. Comparing the effectiveness of TTM Based sex education with traditional approach in sexual self-efficacy of primiparous women in postpartum. Msc Thesis, Tehran faculty of Nursing And Midwifery, 2011.

24-Torkzahrani Sh, Banaei M, Ozgoli G, Azad M, Emamhadi M. A Postpartum sexual function conflict in marriage stability. Inte Jour of Med Toxi and Medic 2016;6(2): 88-98.

25- Yeniel AO, Petri E. Pregnancy, childbirth, and sexual function: perceptions and facts. Int Urogynecol J 2014 ;25(1):5-14.

26-Moghimi Hanjani S., Mehdizadeh Tourzani Z. Comparison of sexual function after childbirth inprimiparous women experiencing vaginal delivery andcaesarian section in Karaj city. Quarterly of the Horizon of Medical Sciences 2O15:18(5):224-31.

27- Maasoumi R, Lamyian M, Montazeri A, Azin A, Hajizadeh E. The sexual quality of life-female (SQOL-F) questionnaire: translation and psychometric properties of the Iranian version . Reproductive Health 2013; 10(25):2-6.

28- Zare Z, Golmakani N, Shareh H, Shakeri M, Self-sexual relationship with marital satisfaction and sexual quality of life of women in period. Journal of Student Research Committee, Sabzevar University of Medical Sciences 2016;36(21):1-10.

29- Yousofzadeh S, Namani F, GolmakaniN, NajafiM, EbrahimiM. The effect of sex education based on religious teachings on marital adjustment of married women. IJOGI 2014;16(84):10-19.

3o- Frotan SK, Jadid Milany M. Prevalence of sexual dysfunction in volunteers of divorce referred to family court. Daneshvar Med J 2008;16(78):44-39.

31- Kisa S, Zeyneloglu S, Duygu Y, Guner T. Quality of sexual life and its effect on marital adjustment of Turkish women in pregnancy. J Sex & Marital Therapy 2014;40(4):309-22.

32- World Health Organization.Teaching modules for basic education in human sexuality.1995.

33-Vaziri Sh., Lotfi kashani F., Hoseinian S, Bahram Ghafari S. Sexual self-effi-cacy and sexual satisfaction. Andishe and Raftar 2010 16(4): 75-81.

34- Behboodi Moghadam Z, Rezaei E, Khaleghi Yalegonbadi F, Montazeri A, Arzaqi S M, Tavakol Z and all. The effect of sexual health education program on women sexual function in Iran. JRHS 2015; 15(2): 124-8.

35- Ghavami H. Sanadyzadeh M. Guide to diagnosis and treatment of sexual dysfunction in women and erectile dysfunction in men. Tehran:Talia,2012.

36- Steinke EE, Wright DW, Chung ML, Moser DK. Sexual self-concept, anxiety, and self-efficacy predict sexual activity in heart failure and healthy elders. Heart Lung 2008;37(5):323-33.

37- Melanie J, Gembeck Z. Young females’ sexual self-efficacy associations with personal autonomy and the couple relationship. sexual health 2013; 10: 204-10.

38- Alirezaee S, Ozgoli G, Alavi Majd H. Comparison of sexual self-efficacy and sexual function in fertile and infertile women referred to health centers in Mashhad public in 2013. Pejouhandeh 2014;19(3):136‒131.

39- Bailes SC, Fichten CS, Libman E, Brender W, Amsel R. Sexual self-efficacy scale for female functioning. Handbook of Sexuality-Related Measures. 3rd ed. New York: Syracuse; 2013.

40- Elke R. Laliberté D. Geneviève M. Davis. Young womans sexual adjustment: the role of sexual self-echema, sexual self efficacy, sexual a version and body atttuds. Cjhs 2005; 14 (3): 77-85.

41- Mohammadi Zadeh S, Moradi Joe M, Shams S. The effectiveness of mindfulness training on women's sexual self Breast cancer. Thoujht and Behavior in Clinical psychlogy 2014;8(31):7-16.

42- Bostanikhals Z, Ghanbari A. Married women of reproductive age and experience to understand the importance of sexual health education. Journal of ObstetricsGynecologInfertility2015;18(172):7-17.

43-Torkzahrani SH, Banaei M, Ozgoli G, Azad M, Mahmoudikohani F. The effectiveness of counsultation based on PLISSIT model on sexual function of lactating women.The J Urmia Nurs Midwifery Fac. 2016; 14(7):639-647.

44- Artimani T, BashirianS, Aghababaei S,BashiriF, Shafiee F. effect of sexual health education on sexual health principles. Journal - Research School of Nursing and Midwifery martyr Hamedan 2014;4(21):39-34.

45- Karimi A, dadgar S, afiat M, Rahimi N. The The effect of sexual health education on sexual satisfaction. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility 2013:15(42):23-30.

46- Lee JT, Yen HW. Randomized controlled evaluation of a theory based postpartum sexual health education program. Journal of Advanced Nursing 2007; 60(4):389–401.

47-Lee J-T and Tsai J-L.Transtheoretical model-based postpartum sexual health education program improves womens sexual behaviors and sexual health. JSex Med 2012;9:986-96.

48- SchwartzL, Toohill J, Creedy K, Gamble J, Fenwick J. Factors associated with childbirth self-efficacy in Australian childbearing. BMC Pregnancy and Childbirth 2015;15(29):5-8.

49-Sarikhani R. Mreghati Khoii E.Jahdi F. Comparing the effectiveness of TTM based sex education with traditional approach in sexual self-efficacy of primiparous women in postpartum. Msc Thesis, Tehran Faculty Of Nursing And Midwifery; 2011.

50- Lopez LM, Hiller JE, Grimes DA. Education for contraceptive use by women after childbirth. Cochrane Database SystRev 2010;(1):CD001863.

خانم محترم

بدین وسیله از شما جهت شرکت در پژوهش 'بررسی تاثیر آموزش بهداشت جنسی بر خودکارآمدی و عملکرد جنسی پس از زایمان زنان نخست زای مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396' فوق الذکر دعوت به عمل می آید. اطلاعات مربوط به این پژوهش در این برگه خدمتتان ارائه شده است و شما برای شرکت یا عدم شرکت در این پژوهش آزاد هستید.

برای شرکت در این پژوهش هیچ گونه نمونه خونی از شما گرفته نخواهد شد

 با شرکت در این پژوهش از منافع  آموزش بهداشت جنسی برخوردار خواهید شد و در صورت هر گونه سوال می توانید با اعضای تیم پژوهشی درمیان گذاشته و راهنمایی لازم را دریافت نمایید.

شرکت در این پژوهش برای شما دارای منافع آموزشی است و هیچ گونه عوارض جانبی به همراه ندارد

شرکت در این پژوهش هیچ گونه خطر و عارضه ای برای شما ندارد

هزینه ای برای شما ندارد

اگر چه شما به طور تصادفی در گروه های مداخله و کنترل قرار خواهید گرفت . ما به شما این اطمینان را می دهیم که در صورتی که در گروه کنترل قرار گرفتید پس از پایان پژوهش بسته اموزشی در اختیار شما نیز قرار خواهد گرفت

 کلیه اطلاعات شما محرمانه باقی میماند و در صورت انتشار نتایج مطالعه هیچ گونه نامی از شما برده نخواهد شد 

شما مجبور به تصمیم گیری فوری نیستید و برای تصمیم گیری در این باره می توانید سوالات خود را از تیم پژوهشی بپرسید و با هر فرد صاحب نظری که مایل باشید مشورت نمایید. قبل از امضای این رضایت نامه مطمئن شوید که به نحو کافی و مناسب متوجه تمامی اطلاعات این فرم شده اید و به تمام سوالات شما پاسخ داده شده است.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم  از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

بسمه تعالی

کد:

نام و نام خانوادگی سن تحصیلات خانم

تحصیلات همسر قومیت مذهب مدت ازدواج

• آموزش دوران بارداری: بلی..... خیر.... اطلاعات از طریق سایر منابع : اینترنت... کتاب و مجلات.... افراد خانواده و دوستان...... کادر پزشکی سقط بارداری ناخواسته

زمان اولین رابطه جنسی پس از زایمان سابقه درمان نازائی وجود لوشیا

وجود دردپیرینه

شاخص عملکرد جنسی زنان

تاریخ:

خانم محترم

پرسشنامه حاضر احساسات وپاسخ جنسی شما را طی4هفته گذشته مورد سنجش قرار میدهدلطفاتاان جا که ممکن است به سوالات صادقانه پاسخ دهیدمطمئنباشید پاسخ های شما بهطور محرمانه نگهداری میشود

1. درطی 4هفته گذشته چقدرتمایل به فعالیت جنسی داشته اید؟

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1=هیچ

2- درطی 4هفته گذشته،چقدر میزان شدت تمایل شما به فعالیت جنسی چقدر بوده است؟

5=خیلی بالا

4=بالا

3=در حد معمولی

2=پایین

1=خیلی پایین یا هیچ

3- در طی 4 هفته گذشته،چقدر دچار تههیج جنسی (سر حال بودن)در هنگام فعالیت جنسی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1=هیچ

4-- در طی 4 هفته گذشته،میزان شدت تهییج جنسی (سر حال امدن) در هنگام فعالیت جنسی چقدر بوده است ؟

5=خیلی بالا

4=بالا

3=در حد معمولی

2= پایین یا خیلی پایین

1=خیلی پایین یا هیچ

5- در طی 4 هفته گذشته،چقدر مطمئن بودید که در هنگام فعالیت جنسی،دچار تهییج (سر حال امدن)میشوید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=خیلی زیاد و خاطر جمع

4= خیلی خاطر جمع

3=تا حدی خاطر جمع

2=کمی خاطر جمع

1=تقریبا هیچ یاهیچ

6- در طی 4 هفته گذشته،چقدر دچاراز تهیج جنسی (سر حال امدن)در هنگام فعالیت جنسی،رضایت مند بودید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1= تقریبا هیچ یاهیچ

7- در طی 4 هفته گذشته،چقدر در هنگام فعالیت جنسی ،دچاررطوبت (رطوبت مهبلی)شده اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1= تقریبا هیچ یاهیچ

8-در طی 4 هفته گذشته،چقدر در هنگام فعالیت جنسی ،برای رسیدن به رطوبت (رطوبت مهبلی)چقدر مشکل وسختی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=بی نهایت سختی وغیر ممکن

4=خیلی مشکل بود

3= مشکل بود

2-مقدار کمی مشکل بود

1=تقریبا هیچ مشکلی نبود

9-در طی 4 هفته گذشته، پس از تمام شدن فعالیت جنسی ،چقدررطوبت (رطوبت مهبلی)در شما ماندگار بود؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1= تقریبا هیچ یاهیچ

10- در طی 4 هفته گذشته، حتی پس از تمام شدن فعالیت جنسی ،برای ماندگاری رطوبت(رطوبت مهبلی)چقدر مشکل وسختی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=بی نهایت سختی وغیر ممکن

4=خیلی مشکل بود

3= مشکل بود

2-مقدار کمی مشکل بود

1=تقریبا هیچ مشکلی نبود

11- در طی 4 هفته گذشته،چقدر در هنگام فعالیت جنسی ،به ارگاسم (اوج لذت جنسی)رسیدید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1= تقریبا هیچ یاهیچ

12- در طی 4 هفته گذشته،چقدر در هنگام فعالیت جنسی ، برای رسید ن به ارگاسم (اوج لذت جنسی) چقدر مشکل وسختی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=بی نهایت سختی وغیر ممکن

4=خیلی مشکل بود

3= مشکل بود

2-مقدار کمی مشکل بود

1=تقریبا هیچ مشکلی نبود

13- در طی 4 هفته گذشته، در هنگام فعالیت جنسی ، از رسید ن به ارگاسم (اوج لذت جنسی) چقدررضایتمندی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=خیلی راضی بودم

4=تا حدی راضی بودم

3-تقریبا مساوی ( نه راضی نه نا راضی)

2- تا حدی نا راضی بودم

1- خیلی نا راضی بودم

14- در طی 4 هفته گذشته،از احساس نزدیکی هیجانی با همسرتان چقدررضایتمندی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=خیلی راضی بودم

4=تا حدی راضی بودم

3-تقریبا مساوی ( نه راضی نه نا راضی)

2- تا حدی نا راضی بودم

1- خیلی نا راضی بودم

15- در طی 4 هفته گذشته،از رابطه جنسی با همسرتان چقدررضایتمندی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=خیلی راضی بودم

4=تا حدی راضی بودم

3-تقریبا مساوی ( نه راضی نه نا راضی)

2- تا حدی نا راضی بودم

1- خیلی نا راضی بودم

16- در طی 4 هفته گذشته، در مجموع از نزدیکی جنسی خود چقدررضایتمندی داشته اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=خیلی راضی بودم

4=تا حدی راضی بودم

3-تقریبا مساوی ( نه راضی نه نا راضی)

2- تا حدی نا راضی بودم

1- خیلی نا راضی بودم

17- در طی 4 هفته گذشته، در هنگام نزدیکی جنسی چقدر درد وناراحتی را تجربه کرده اید ؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1= تقریبا هیچ یاهیچ

18- در طی 4 هفته گذشته،به دنبال ویا (پس از نزدیکی ) چقدر درد وناراحتی را تجربه کرده اید؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=تقریبا همیشه

بیشتر اوقات=4

3=گاهی اوقات

2=مقدار کمی

1= تقریبا هیچ یاهیچ

19- در طی 4 هفته گذشته، در هنگام(یا پس از نزدیکی )شدت درد وناراحتی شما چقدر بوده است؟

0= فعالیت جنسی نداشته ام

5=خیلی زیاد

4=زیاد

3-در حد متوسط

2=کم

1= خیلی کم

جدول نمره گذاری

پرسشنامه خود کارامدی جنسی وزیری ولطفی(1392)

در عبارت های زیر به رفتارهایی اشاره شده است که در زندگی جنسی ممکن است برای هر فردی اتفاق افتد

(در پاسخ به سوال ها،گزینه ای را انتخاب کنید که بیش از همه در مورد شما صدق می کند )

اصلا صحیح نیست، صحیح نیست، صحیح است،کاملا صحیح است،

1-اگر به اندازه کافی تلاش می کنم قادرم به راحتی در خود ودیگران لذت جنسی ایجاد کنم

2-به راحتی می توانم اهداف جنسی خود را دنبال کنم وبه مقصود م برسم

3-اطمینان دارم که می توانم در مسائل جنسی با مسائل غیر مترقبه روبرو شوم

4-در روابط جنسی خود به خاطر ابتکار وشایستگی ام می دانم چطور با مو قعیت های غیر قابلپیش بینی مواجه شوم

5-در روابط جنسی به توانایی درونی خودم اعتماد دارم

6-در روابط جنسی می توانم راههای متنوعی برای کسب وایجاد لذت پیدا کنم

7-از نظر جنسی فردی شایسته به حساب می ایم

8-در کسب وایجاد لذت جنسی به توانایی خود اعتقاد دارم

9-در روابط جنسی فردی فعال وکا رامد هستم

10-برای لذت جنسی می توانم راههای متنوعی بیابم