بررسی اثر درمان ارتودنسی بر سطح ایمونوگلوبولین A بزاقی

مراکز اموزشی و درمانی

حفره دهان یک محیط پیچیده حاوی بیش از 700 گونه باکتری است که بیش از 50 درصد آنها به طور اختصاصی ساکن سطوح خاصی از دهان و دندان می‏باشند و عملکردهای متفاوت دارند. دستگاه‏های ارتودنسی در دهان علاوه بر اینـکه باعث تغییر در تعـادل اکوسیستم میکـروبی حفره دهان می‏شونـد، می‏توانند محیط متفاوتی را از نظر فیزیکی و شیمیایی فراهم کنند و نیز به عنوان یک محل اضافی برای گیر مواد غذایی و سطوحی برای چسبندگی فلور نرمال دهان عمل کنند. مجموعه این عوامل از طریق تغییر باکتری‏های غیربیماریزا به انواع پاتوژن، منجر به تغییر نامطلوب اکوسیستم دهان می‏شوند(1).

درمان ارتودنسی علاوه بر تغییر بار میکروبی محیط دهان همچنین می‏تواند بر روی ظرفیت بافرینگ، اسیدیته و میزان جریان بزاق نیز تأثیر داشته باشد. التهاب بافت همبند ممکن است به دنبال استفاده از بندهای ارتودنسی ایجاد شود که حاکی از تأثیر نامطلوب دستگاه‏های ارتودنسی بر وضعیت لثه می‏باشد که حتی ممکن است در افرادی که بهداشت دهانی را به طور مطلوب رعایت می­کنند، بروز نماید(2).

یکی از مهمترین و پیچیده ترین اعمال بزاق، نقش دفاعی آن می باشد که عمدتاً توسط ایمونوگلبولینها، بخصوص IgA ترشحی صورت می پذیرد(3). این سیستم دفاعی بر علیه کلیه میکروفلورای دهان در نواحی مختلف عمل می کند. IgA ترشحی (S-IgA) نیز بعنوان محور اصلی دفاع ایمنی اختصاصی در بزاق عمل کرده و نقش مهمی را در هموستاز میکروفلورای دهان ایفا می کند (4).

آنتی بادی های از این نوع در حفظ و یکپارچگی سطوح دهان و دندان (مینا و غشای مخاطی) از طریق ممانعت از چسبندگی میکروب ها شرکت می کنند(5). آنتی بادی های S-IgA به طور مستقل، و یا کمپلکس، در واکنش های آنتی ژن آنتی بادی در غشای مخاطی ( تا حدودی در مینای دندان ) شرکت کرده و و نفوذ باکتری و سموم را محدود می کنند(6).

بیشترین میزان (90درصد) S-IgA توسط غدد بزاقی پاروتید و تحت فکی تولید می شود(7). مقدار ایمونوگلوبولینها در بزاق و در سرم متفاوت است. در برخی از فرآیندهای پاتولوژیک، این تغییرات رابطه معنی دار داشته و می توانند ارزش تشخیصی داشته باشند. کاهش میزان S-IgA نتیجه تغییر در ایمنی دهان و علت برخی از فرآیندهای پاتولوژیک دهان است(8و9).

این امکان وجود دارد کهS-IgA تجمع پلاک لثه را از نظر تشکیل و شکل گیری تعدیل کند. در التهاب لثه، میزان نفوذپذیری عروق خونی لثه و خود لثه افزایش می یابد و میزان S-IgA افزایش می یابد. بنابر این S-IgA خط اول دفاع در برابر عوامل بیماری زا بوده و می تواند به عنوان یک شاخص برای سلامت عمومی و برای ارتباط بین این وضعیت و محیط دهان استفاده شود (8).

Youness و همکاران ( 2015) در مطالعه ای که با هدف بررسی تغییرات IgA بزاقی (S-IGA) در افراد سالم تحت درمان ارتودنسی فعال با دستگاه ثابت و متحرک انجام دادند، بیان کردند که مقدار متوسط S-IgA در بزاق در هر دو گروه تحت درمان ارتودنسی (ثابت و متحرک) پس از درمان بطور معنی داری بیشتر از قبل از درمان می باشد و میزان IgA بزاقی در گروه ارتودنسی ثابت بطور معنی داری بیشتر از متحرک است. رابطه مثبت و معنادار بین S-IgA و درمان ارتودنسی فعال وجود دارد.

Rashkova و Toncheva (2011) نشان دادند که میزان سطح IgA بزاقی در کودکان مبتلا به التهاب لثه بطور معنی داری بیشتر از کودکان سالم بود(11).

ربیعی و همکاران ( 1391) نشان دادند که میزان سطح IgA بزاقی با بروز بیماری لیکن پلان دهانی ارتباط داشته و احتمالا میتوان آن را شاخص احتمالی در ایجاد و یا پیشرفت ضایعات OLP دانست(12). مطلب نژاد و همکاران ( 1381) در مطالعه ای که به بررسی رابطه بین التهاب لثه و ایمونوگلبولینهای بزاق در بیماران مبتلا به تالاسمی ماژور پرداختند نشان دادند که ایمونوگلبولین های بزاق در پاسخ به ژنژیویت بالا نمیرود(13).

با توجه به مطالعات اندکی که در ارتباط با تغییر میزان IgA بزاقی در اثر درمانهای ارتودنسی انجام شده و در این مطالعه به بررسی اثر درمان ارتودنسی بر سطح ایمونوگلوبولین A بزاقی خواهیم پرداخت.

ندارد

ندارد

با استفاده از تعیین سطح ایمونوگلوبولین در بیماران میتوان سطح سلامت دهان  را بررسی کرد

مراکز اموزشی

1- میزان IgA بزاقی قبل از درمان ارتودنسی و 3 و 6 ماه پس از درمان ارتودنسی در گروه بیماران استفاده کننده از دستگاههای متحرک ارتودنسی چقدر است؟

2- میزان IgA بزاقی در قبل از درمان ارتودنسی و 3 و 6 ماه پس از درمان ارتودنسی در گروه بیماران استفاده کننده از دستگاههای ثابت ارتودنسی چقدر است؟

3- ارتباط میزان IgA بزاقی در بیماران دارای دستگاهی ثابت و متحرک در 3 و 6 ماه پس ازدرمان ارتودنسی متفاوت است

بررسی اثر درمانهای ارتودنسی بر سطح ایمونوگلوبولین A بزاقی

ندارد

1- تعیین میزان IgA بزاقی در قبل از درمان ارتودنسی، 3 و 6 ماه پس از درمان ارتودنسی در گروه بیمارانی که از دستگاههای متحرک ارتودنسی استفاده می کنند.

2- تعیین میزان IgA بزاقی در قبل از درمان ارتودنسی، 3 و 6 ماه پس از درمان ارتودنسی در گروه بیمارانی که از دستگاههای ثابت ارتودنسی استفاده می کنند.

3- مقایسه میزان IgA بزاقی در بیماران دارای دستگاههای ثابت و متحرک در قبل، 3 و 6 ماه پس ازدرمان ارتودنسی

بعنوان ازمایش روتین در بیماران تحت درمان ارتودنسی

ندارد

دانشکده دندانپزشکی زاهدان

IgA بزاقی: ایمونوگلوبولین پروتئین هایی هستند که برای محافظت بدن در مقابل پاتوژن ها ساخته می شوند و در خون و مواد ترشحی بدن وجود دارند. IgA بزاقی نوعی پادتن ترشحی دستگاه ایمنی است(4).

دستگاههای ثابت ارتودنسی: در این سیستم دستگاههای ارتودنسی (براکت ها) بر روی دندان ها متصل می شوند و سپس سیم داخل براکتها قرار میگیرد و نیرو توسط سیم به دندان ها اعمال می شود. دستگاهها از ابتدا تا انتهای درمان در دهان بیمار باقی مانده و توسط بیمار قابل برداشتن نیست(15).

دستگاههای متحرک ارتودنسی: این دستگاهها قابل برداشتن و گذاشتن توسط بیمار بوده و طبق توصیه متخصص ارتودنسی باید استفاده شوند(16).

ندارد

ندارد

Cross sectional

کلیه بیماران متقاضی دریافت ارتودنسی که به بخش ارتودنسی دانشکده دندانپزشکی زاهدان مراجعه می نمایند و معیارهای ورود به مطالعه را دارا بوده و برای شرکت در مطالعه رضایت کامل داشته باشد.

معیار ورود:

1- عدم ابتلا به بیماری سیستمیک ژنتیکی

2- عدم دارو درمانی

3- عدم سابقه شیمی درمانی و رادیوتراپی

4- نداشتن هیچ پاتولوژی دهان در معاینه

5- فقدان خشکی دهان

6- عدم پوسیدگی

7- بهداشت دهان خوب

8- 8-15 سال

معیار خروج:

1- عدم رضایت بیمار جهت شرکت در مطالعه

2- مصرف سیگار و دخانیات

ندارد

جهت تعیین حجم نمونه از نرم افزار Power & sample size و فرمول محاسبه¹⁴

n = (Z_1-α/2 + Z_1-β)² ×(s₁² +s₂²) / (μ₁ – μ₂)²

(برای مطالعات آزمون دو میانگین مربوط به یک صفت ) استفاده شد (قوجازاده، عابدینی 86) که با در نظر گرفتن 05/0 α=، توان 80 درصد و انحراف معیار گروه یک 3 s₁=و گروه دو 6 s₂=همچنین میانگین گروه یک 140μ₁= و گروه دو 145μ₂= ( مطالعه Youness et.al. 2015) و خطای 10 درصد تعداد 19 بیمار برای هر کدام از گروه ها برآورد گردید که در هر گروه 20 نفر در نظر گرفته خواهد شد.

روش نمونه گیری آسان و در دسترس از بیمارانی که متقاضی استفاده از دستگاههای ارتودنسی ثابت و متحرک می باشند و معیارهای ورود به مطالعه را داشته انتخاب می شوند.

فرم اطلاعاتی (ضمیمه شماره 1و2) داروهای حاصل از معاینه و نتایج آزمایش ثبت خواهد شد.

گروه بیماران شامل 40 نفر (در هر گروه 20 نفر شامل 10 دختر و 10 پسر) در دو گروه استفاده کنندگان از دستگاه ارتودنسی ثابت و متحرک می باشند. به منظور انتخاب نمونه ها برای هر یک از بیماران، جهت کنترل شرایط ورود و خروج از مطالعه، چک لیست (ضمیمه شماره 2) پر خواهند شد. در صورت موافقت بیماران برای شرکت در طرح فرم رضایتنامه آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی (ضمیمه شماره 2) را قبل از ورود به مطالعه امضا می نمایند.

جمع آموری بزاق در 3 مرحله قبل از درمان ارتودنسی، سه و شش ماه پس از ارتودنسی انجام خواهد گرفت.

به منظور جمع آوری نمونه های بزاقی روش spitting غیر تحریکی استفاده می شود.

به بیماران توصیه می شود که یک ساعت قبل از جمع آوری بزاق از خوردن و آشامیدن (بجز آب) و جویدن آدامس اکید اجتناب شود. جمع آوری نمونه ها بین ساعت 9 تا 12 صبح انجام می شود.از بیماران خواسته می شود ابتدا دهانشان را شسته و 5 دقیقه بعد از شستشو نمونه های بزاق غیرتحریکی در لوله های استریل جمع آوری خواهد شد. از شرکت کنندگان خواسته می شود که بزاق را در کف دهان جمع آوری و سپس آن را در لوله استریل که قبلاً برچسب خورده است بریزند و سپس 5/1 میلی لیتر از بزاق به کمک قطره چکان برداشته و در لوله آزمایش ذخیره خواهدشد. نمونه های بزاق در یخ خشک نگهداری و بلافاصله به لابراتوار انتقال و با دمای معمول 20- درجه سانتی گراد فریز خواهد شد. سطح IgA بزاقی طبق دستور کارخانه با روش ELISA اندازه گیری می گردد.

جهت اندازه گیری، ابتدا نمونه های بزاق سانتریفیوژ گردیده و سپس میزانIgA محلول رویی به روش الایزا و با استفاده از کیت شرکت EASTBIOPHARM کشور آمریکا انجام خواهد گرفت.

جهت آنالیز داده ها از نرم افزار SPSS 23 استفاده خواهد شد. برای مقایسه میزان IgA در صورت نرمال بودن یافته ها از آزمون Independent samples T-Test و در صورت نرمال نبودن یافته ها از ازمون غیر پارامتریک Mann-Whitney استفاده می شود.

جدول 1: اندازه گیری مقادیر SIgA در آزمونهای مختلف

P-value* حاصل از آزمون تی مستقل P-value حاصل از آزمون تی جفت

قبل از انجام پژوهش، در خصوص اهداف این تحقیق توصیه و فرم رضایت نامه کتبی را تکمیل خواهند نمود. با توجه به سن افراد شرکت کننده در تحقیق (15-8 سال) رضایت آگاهانه کتبی از سرپرست قانونی گرفته خواهد شد، همچنین از کودک متناسب با سطح درک و شناخت او موافقت آگاهانه اخذ خواهد شد. راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران، راهنمای عمومی: کدهای 1، 2، 3، 4، 5، 7، 8، 9 و 11

راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران، فصل4: کدهای 1، 2، 3 و 4

براساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران در این مطالعه کدهای: 1، 2، 3،4، 5، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 18، 20، 24، 25، 26، 27، 28، 29، 30 و 31

همچنین براساس راهنمای اخلاق پژوهش بر گروه آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران کدهای:

فصل یک: 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7 و 8

فصل دو: 3 و (1-4، 2-4، 3-4)، 5، 6، 14، 15، 16، 17، 18، 19، 20 و 21

عدم مراجعه بیماران در 3 و 6 ماه پس از درمان جهت تهیه نمونه بزاق

در صورت ریزش، نمونه ها اضافه خواهد شد.

آگاهی- دندانپزشکان – بیماری پریودنتال

1. Pathak AK, Sharma DS. Biofilm associated microorganisms on removable oral orthodontic appliances in children in the mixed dentition. J Clin Pediatr Dent 2013; 37(3): 335-9.
2. Batoni G, Pardini M, Giannotti A, Ota F, Giuca MR, Gabriele M, et al. Effect of removable orthodontic appliances on oral colonisation by mutans streptococci in children. Eur J Oral Sci 2001; 109(6): 388-92.
3. Jansen BG, Rensburg V. Oral Biology 1995; pp: 473-9.
4. Bokor-Bratic M.(2000) Clinical significance of analysis of immunoglobulin A levels in saliva. Medicinski pregled;53: 164-168. [Article in Croatian]
5. Dodds MW, Jonson DA, Yeh CK.(2005) Health benefits of saliva: a review. Journal of Dentistry; 33(3): 223-233.
6. Gonçalves TS, Morganti MA, Campos LC, Rizzatto SM, Menezes LM.(2006) Allergy to auto-polymerized acrylic resin in an orthodontic patient. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics; 129(3); 431-435.
7. Bernimoulin JP.(2003) Recent concepts in plaque formation. Journal of Clinical Periodontology; 30(Suppl 5): 7-9.
8. Marcotte H, Lavoie MC.(1998) Oral microbial ecology and the role of salivary immunoglobulin A. Microbiology and Molecular Biology Reviews; 62(1): 71-109.
9. Ponton J, Bikandi J, Maragues MD, Arilla MC,Elosegui R, Quindos G.(1996) Reactivity of Candida albicans germ tubes with salivary secretory IgA. Journal of Dental Research; 751(6): 1979-1985.
10. Youness S.R, Hussein J.S Refaat W.S, El Hariri H.M, Effect of Orthodontic Treatment on Salivary Immunoglobulin A Levels among a group of healthy Egyptian Children, IOSR-JDMS. Volume 14, Issue 4 Ver. II (Apr. 2015), PP 58-63
11. Rashkova M, Toncheva A, Gingival Disease and Secretory Immunoglobulin a In Non-Stimulated Saliva in Children, Folia Medica. 2011, Volume 52, Issue 4, Pages 48–55
12. ربیعی م، صادقی خانجانی م، کاظم نژاد الف، کهن قدم س، بررسی رابطه اضطراب، سطح کورتیزول و IgA بزاقی با لیکن پلان دهانی، مجله تحقیق در علوم دندانپزشکی، دوره نهم، شماره سوم، پائیز 1391، پیاپی33
13. مطلب نژاد م، جنابیان ن،مصطفی زاده الف، افشاری ن، ژنژیویت و ایمونوگلبولینهای بزاق در بیماران تالاسمی ماژور، مجلۀ دانشگاه علوم پزشکی بابل، سال چهارم، شمارۀ 2 (پی درپی14)، صفحه 7 الی 12، بهار1381
14. قوجازاده م، عابدینی ک، مقدمه ای بر روش تحقیق در علوم پزشکی، انتشارات دانشگاه علوم پزشکی تبریز ، 1386، شابک 3-17-8987-964.
15. Amini F, Rabbani M, Amjadei A. In vivo study on metal release from fixed orthodontic appliances in oral mucosa cells. The Journal of Islamic Dental Association of IRAN (JIDA) . 2006; 18 (3)
16. صفوی سیدمحمدرضا, امامی افشین، تعیین میزان فعال نمودن فنرهای ارتودنسی در دستگاههای متحرک ارتودنسی، مجله دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، پاییز 1381 , دوره 20، شماره 3 ; 335-329

در این پژوهش از بیمارانی که نیاز به درمان ارتودنسی متحرک و ثابت دارند در 3 مرحله قبل از شروع درمان و 3 ماه بعد از درمان و 6 ماه بعد از شروع زمان نمونه بزاق گرفته خواهد شد و هر یک از بیماران نباید به یک ساعت قبل از نمونه گیری بزاق بجز آب چیزی میل نمایند و همچنین نباید آدامس بجوند و نمونه گیری بزاق بین ساعت 11-9 (کنترل کننده پروپوزال) صبح انجام خواهد شد و سپس در نمونه های تهیه شده IgA بزاقی تعیین خواهد شد.

خون گیری انجام نمی شود ونمونه بزاق گرفته می شود.

وجود IgA ترشحی در بزاق موجب حفظ سلامت غشاهای مخاطی و مینای دندان می شود و تعیین سطع این ماده در بزاق بیماران به پیش بینی سلامت بافت دندان در طول درمان کمک خواهد کرد.

گرفتن نمونه بزاقی هیچ عارضه ای ندارد .

با توجه به اینکه عارضه ای متوجه افراد شرکت کننده در طرح نمی باشد لذا جبران عوارض احتمالی موردی ندارد.

در این طرح هیچگونه هزینه ای بر عهده بیمار نخواهد بود و کلیه هزینه های آزمایش و موارد مورد استفاده بر عهده مجری می باشد.

روش جایگزین دیگری وجود ندارد و درصورت عدم پذیرش بیمار از مطالعه حذف خواهد شد.

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج به صورت کاملا محرمانه و صرفا جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند

آدرس دانشکده دندانپزشکی زاهدان – بخش ارتودنسی – عبدالسلام پروین – تلفن تماس: داخلی (233) 33441814

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

ضمیمه شماره 1: پرسشنامه مربوط به طرح تحقیقاتی (پایان نامه)

عنوان: بررسی اثر درمان ارتودنسی بر سطح ایمونوگلوبولین A بزاقی

نام ونام خانوادگی بیمار:

گروه: دستگاه ثابت o دستگاه متحرک o

شماره تماس: سن:

جنس: زن o مرد o

تاریخ نمونه گیری اول (قبل از درمان):

میزان IgA بزاقی در نمونه گیری اول:

تاریخ نمونه گیری دوم (سه ماه پس از درمان):

میزان IgA بزاقی در نمونه گیری دوم:

تاریخ نمونه گیری سوم ( شش ماه پس از درمان):

میزان IgA بزاقی در نمونه گیری سوم:

ضمیمه شماره 2:

نام: ........................ نام خانوادگی: ...................................

• ................

جنس: مرد  زن 

1- پوسیدگی دندانی دارد  ندارد 

2- ابتلا به بیماری سیستمیک و ژنتیکی دارد  ندارد 

3- مصرف دارو دارد  ندارد 

4- سابقه شیمی درمانی و رادیوتراپی دارد  ندارد 

5- معاینه کلینیکی ضایعه پاتولوژی دارد  ندارد 

6- خشکی دهان دارد  ندارد 

7- مصرف سیگار و دخانیات دارد  ندارد 

8- وضعیت بهداشت دهان بد  خوب 