بررسی فراوانی ابتلا به ویروس های هپاتیت B و C و HIV در معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد در شهرستان زاهدان در سال 1396

هپاتیت های وایرال یکی از بزرگترین مشکلات سلامت عمومی جامعه به حساب می آید که به طور تقریبی بیش از 257 میلیون نفر در جهان به هپاتیت B و 70 میلیون نفر به هپاتیت C مبتلا هستند. هر دو ویروس به هپاتوسیت های موجود در کبد تهاجم می کنند که نهایتا می توانند موجب عوارضی مانند فیبروز کبدی ، سیروز و هپاتوسلولار کارسینوما شوند(1). شیوع هپاتیت B  در جهان بر اساس منطقه ی جغرافیایی اندمیک به سه دسته ی با شیوع پایین ( کمتر از 2% ) ، شیوع متوسط ( 7-2 %) و شیوع بالا ( بیش از 8%) تقسیم می شوند. مناطق با شیوع بالا که بیش از 8% افراد دارای HBsAg مثبت هستند شامل جنوب شرقی آسیا و آفریقا می شوند که 45% جمعیت جهان نیز در این مناطق زندگی می کنند. کشورهای مدیترانه ای و ژاپن جزء مناطق اندمیک متوسط به حساب می آیند و 43% جمعیت جهان در این مناطق هستند و در آخر 12% جمعیت جهان نیز در مناطق اندمیک خفیف هستند که شامل اروپای غربی و شمال آمریکا می شوند. (2). کشور ایران از لحاظ اندمیک بودن در گروه دوم تقسیم بندی یعنی آلودگی متوسط ( 7-2 %) قرار دارد و این پراکندگی در استان های مختلف ، متفاوت بوده است (3). بیشترین میزان اندمیک بودن در مناطق قبیله ای یافت شد که ازدواج های درون قبیله ای، سنت های قبیله، بی سوادی و عدم دسترسی به سیستم های بهداشتی در آن مناطق رواج داشت(4). سالانه 600 هزار نفر در اثر ابتلا به هپاتیت  Bجان خود را از دست می دهند. هپاتیت B ، ویروسی است که از طریق تزریق ، رابطه ی جنسی و انتقال خون منتقل می شود. در سال 1982 یک واکسن موثر علیه ویروس هپاتیت B ساخته شد ولی با این حال انتقال این ویروس از طریق راه های ذکر شده  همچنان صورت می گیرد(5). واکسن هپاتیت B شیوع این ویروس و همچنین بار مالی و اقتصادی و اجتماعی ای که به  جامعه تحمیل می شد را در کشورهای صنعتی شده کاهش داد ولی با این وجود طبق مطالعات مروری سیستماتیک امروزه 257 میلیون نفر به هپاتیت B مبتلا هستند. واکسن هپاتیت B که سالانه در برنامه ی واکسیناسیون کشوری در بدو تولد تزریق می شود به میزان زیادی موجب کاهش شیوع این ویروس شده است. به علاوه واکسیناسیون افراد پرخطر مانند سابقه ی زندانی بودن افراد ، افرادی که مکررا خون دریافت می کنند، بیماران دیالیزی، معتادان تزریقی و کارمندان سیستم های بهداشتی درمانی ، نیز از گسترش این ویروس کاسته است(6).

هپاتیت C نیز همانند هپاتیت B به عنوان یه مشکل جهانی مطرح شده است. شیوع هپاتیت C در کشورهای توسعه یافته  درحدود 3% می باشد(2). شیوع این ویروس در آسیای مرکزی و آسیای شرقی در حدود 12-1 % متغیر است که از از میان 6 ژنوتیپ ویروس هپاتیت C ، ژونوتیپ 3 در آسیا شیوع بیشتری دارد(39%)(7). شیوع هپاتیت C در ایران و در استان های مختلف کشور از 3/0 % تا 6/1 % متغیر بوده است (8). بعد از ورود ویروس به بدن  و ایجاد عفونت حاد هپاتیت C حدود 20 تا 50% ویروس به طور خودبه خودی توسط بدن پاکسازی می شوند و 50 تا 80% هم امکان ایجاد عفونت مزمن هپاتیت C وجود دارد و در صورت ازمان این عفونت احتمال ایجاد سیروز کبدی ، هپاتوسلولار کارسینوما و مرگ به علت بیماری های کبدی وجود دارد(9). در سال 2014 ، 19695 نفر به علت ابتلا به هپاتیت C جان خود را از دست دادند (10). ریسک فاکتورهای شناخته شده برای انتقال این ویروس شامل انتقال خون، اعتیاد تزریقی، رفتارهای جنسی ناسالم، پروسیجرهای پزشکی غیراستریل، نیدل استیک شدن، حجامت ، تاتو کردن و سوراخ کردن گوش به صورت غیر بهداشتی می باشد(11). بیشترین انتقال این ویروس در آمریکا و کشورهای غربی  به صورت تزریق مواد مخدر و استفاده از نیدل مشترک است(12). در خصوص هپاتیت C ، تاکنون واکسنی برای این ویروس ساخته نشده است بنابراین کنترل و پیشگیری این بیماری وابسته به ارزیابی های دقیق فرآورده های خونی ، مواد مخدر و تعویض نیدل سرنگ می باشد(13). از طرفی به علت بی علامتی هپاتیت C و اینکه 75 % افراد مبتلا  به این ویروس از وجود ویروس در بدن خود ناآگاه اند لذا غربالگری هپاتیت C یک ضرورت به حساب می آید(10).

از طرفی ویروس HIV نیز برای سلامت جامعه تهدید به حساب می آید و شیوع آن در سال 2014 ، 9/36 میلیون نفر بوده است که از این میان 6/1 میلیون نفر در اثر ابتلا به این عفونت فوت کرده اند(14). طبق مطالعات انجام شده سه کشور آسیایی ایران ، عراق و عربستان سعودی به دلیل جمعیت متراکمی که دارند از لحاظ شیوع HIV اپیدمیک می باشند. به علاوه تشخیص HIV در این سه کشور دچار مشکل شده و بسیاری از افراد از آلودگی خود آگاهی ندارند و به همین علت برای درمان خود دیر مراجعه می کنند(15). طبق مطالعات انجام شده اولین علت مرگ و میر ناشی از از ایدز به علت مراجعه ی دیر هنگام برای درمان و علل بعدی آن می توان سل و بیماری های باکتریال را نام برد (16).شیوع این ویروس در ایران در حدود 30183 بوده است که بیشترین شانس انتقال مربوط به اعتیاد تزریقی ( 67% ) بوده است(17). ریسک فاکتورهای اصلی انتقال این ویروس از طریق اعتیاد تزریقی و رابطه ی جنسی محافظت نشده است. در جهان شیوع این ویروس در زنان بیشتر است اما در ایران بیش از 91% مبتلایان مرد هستند که از میان مبتلایان به این ویروس 4400 نفر به علت ابتلا به این ویروس جان خود را از دست دادند(18).  از طرفی به علت اینکه راه های انتقال هپاتیت C و HIV تقریبا مشابه یکدیگر است ، ابتلای همزمان به HIV و هپاتیت C بسیار شایع است(19). به علاوه مطالعات نشان داده است که مرگ و میر ناشی از ابتلای هم زمان به هپاتیت B و C و HIV نسبت به ابتلای HIV به تنهایی به میزان بیشتر و سریعتری رخ می دهد(20).

با توجه به شیوع قابل توجه این ویروس ها در ایران که می تواند بار جانی و مالی زیادی را به جامعه تحمیل کند و به علاوه شیوع بسیار بالای این ویروس ها در معتادان تزریقی و عدم آگاهی افراد مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد نسبت به ابتلای به این عفونت ها ، هدف از این مطالعه بررسی فراوانی ویروس های هپاتیت B و C و HIV در معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد در شهرستان زاهدان در سال 1396 می باشد.

بررسی متون:

• Folch و همکاران (2016)،  مطالعه ای مقطعی در اسپانیا با هدف بررسی شیوع و بروز HIV و HCV در بین مهاجرانی که معتادان تزریقی بودند انجام دادند. در این مطالعه 661 نفر وارد مطالعه شدند و نمونه ی بزاق دهان جهت ارزیابی anti-HIV antibody و anti-HCV antibody از این افراد اخذ شد به علاوه پرسشنامه ای جهت جمع آوری اطلاعاتی مانند نوع ماده ی مخدر مصرفی و دفعات مصرف این ماده ، استفاده از سرنگ مشترک ، روابط جنسی و ... تهیه گردید. نتایج این مطالعه نشان داد که شیوع HIV و HCV در معتادان قدیمی ( افرادی که بیش از 5 سال مصرف مواد مخدر داشتند) 6/20 % و در میان معتادان جدید ( کمتر از 5 سال سابقه ی مصرف مواد مخدر) 4/59 % بوده است(21).

• Heimer و همکاران، مطالعه ای در 8 شهر روسیه با هدف بررسی شیوع و سرولوژی HCV در بین معتادان تزریقی و فاکتورهای مرتبط با عفونت انجام دادند. در این مطالعه 2596 نفر وارد مطالعه شدند که از این افراد نمونه ی خون جهت ارزیابی تست های سرولوژیک HCV و HIV-1 اخذ شد. نتایج این مطالعه نشان داد که 71% این افراد HCV مثبت بودند که از این میان 73% مرد و متوسط سن آنها 28 سال بود. فاکتورهای مرتبط با HCV مثبت شامل افزایش مدت زمان تزریق(p<0.0001 ) ، ابتلای همزمان به HIV-1 ( p<0.0001 )و استفاده از سرنگ مشترک ( p=0.016 ) بودند(22).

• Rosinka و همکاران (2015)، مطالعه ای مقطعی در لهستان با هدف بررسی فراوانی HIV و HCV و ریسک تزریق در معتادان تزریقی انجام دادند. در این مطالعه 776 نفر وارد مطالعه شدند. نمونه ی سرم جهت ارزیابی anti-HIV antibody و anti-HCV antibody اخذ شد و برای تشخیص HIV از Enzyme- linked immunoassay ( ELISA ) استفاده شد. عواملی مانند بی خانمان بودن ، سابقه ی زندان ، زمان اولین تزریق ، فاصله ی زمانی بین تزریق ها ، استفاده از سرنگ مشترک ، استفاده از اپیوئیدها و تزریق در 30 روز اخیر نیز برای این افراد ثبت شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شیوع HIV به طور متوسط 18% بود و شیوع HCV در مناطق مخنلف در بازه ی 44% تا 68% گزارش شد(23).

• Saraswati و همکاران ( 2015)، مطالعه ای کوهورت در هند با هدف بررسی شیوع HIV ، هپاتیت B و C در معتادان تزریقی انجام دادند. در این مطالعه 3748 نفر وارد مطالعه شدند که ابتدا از این افراد نمونه جهت ارزیابی HIV گرفته شد. سپس افرادی که در این طرح نام نویسی کرده بودند ، در follow up اول عفونت HBV و HCV نیز برای آنها بررسی شد که برای عفونت HBV از HBs-Ag سرمی و برای HCV از           HCV-antibody استفاده شد و در صورت مثبت بودن HCV-antibody  جهت تایید تشخیص از      HCV RNA PCR  استفاده گردید. به علاوه افرادی که در روز نام نویسی جهت HIV آزمایش داده بودند و آزمایش آنها منفی گزارش شده بود در  مجددا follow up اول جهت ارزیابی HIV تحت ارزیابی قرار گرفتند. نتایج این مطالعه نشان داد که شیوع HIV 9/25 % و HBV 7/9 % و HCV 7/53 % می باشد که از این میان 6/19 % عفونت هم زمان HIV و HCV داشتند و 26% افراد HIV مثبت ، HBs-Ag مثبت بودند(24).
• Hope و همکاران (2013) ، مطالعه ای مقطعی در انگلستان، با هدف بررسی شیوع و ریسک فاکتورهای HIV ، HBV و HCV در معتادان تزریقی انجام دادند. در این مطالعه 395 نفر وارد مطالعه شدند که نمونه ی بزاق این افراد جهت ارزیابی anti-HIV ، anti-HCV و anti-HBc نوع IgG گرفته شد. برای ارزیابی HIV از تست GACELISA استفاده شد. به علاوه اطلاعاتی نظیر اطلاعات دموگرافیک، استفاده از امکانات بهداشتی، سابقه ی زندان ، نوع ماده ی مخدر مصرفی، رفتارهای جنسی پرخطر، استفاده از سرنگ مشترک نیز از این افراد گرفته شد. نتایج این مطالعه نشان داد که 5/1 % افراد HIV ، 9% anti-HBc مثبت و 5% نیز HCV مثبت بودند. به علاوه 46% افراد کوکائین و 12% آمفتامین مصرف می کردند. همچنین 86% افراد استروئید آنابولیک و 32% هورمون رشد تزریق می کردند که 88 % تزریق اینتراماسکولار و 39% به صورت ساب کوتانئوس داشتند. 1/9 % افراد نیز در روابط جنسی خود بیش از 10 شریک جنسی و 20% بیش از 5 شریک جنسی داشتند(25).
• دوستی ایرانی و همکاران (2017)، مطالعه ای مقطعی در استان لرستان با هدف بررسی شیوع  HIV ، HBV و HCV و فاکتورهای مرتبط با آن در افراد بی خانمان استان لرستان انجام دادند. در این مطالعه 307 مرد بی خانمان وارد مطالعه شدند. نمونه ی خون جهت اندازه گیری anti-HIV ، HBs-Ag و HCV Ab  اخذ شد و اطلاعاتی نظیر تحصیلات، شغل، وضعیت تاهل ، تعداد فرزندان و نوع ماده ی مخدر مصرفی از این افراد گرفته شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شیوع HIV ، 51/6 % ، HBs-Ag 98/0 % و HCV Ab مثبت 27/31 % و شیوع ابتلای هم زمان HIV و HCV نیز 76/5 % بوده است. بیشترین مواد مخدر مصرفی نیز هروئین 3/44 % و متا آمفتامین 04/41 % و اپیوم ها 76/24 % گزارش شد(26).

• زمانی و همکاران (2010)، مطالعه ای مقطعی کمی در فولادشهر با هدف بررسی شیوع عفونت های HIV ، HCV و HBV و رفتارهای پرخطر مرتبط با مصرف مواد مخدر در معتادان تزریقی انجام دادند. در این مطالعه 118 معتاد تزریقی وارد مطالعه شدند. نمونه خون جهت ارزیابی HBsAg ، HCV Ab و HIV Ab از این افراد اخذ شد و چک لیستی جهت ارزیابی رفتارهای پرخطر برای این افراد تهیه شد. نتایج این مطالعه نشان داد که شیوع HIV 7/0 % و نیز HBV  7/0 % و HCV 4/59% می باشد. 31% این معتادان هنگام تزریق از سرنگ مشترک استفاده  می کردند. به علاوه بین افزایش مدت زمان تزریق و ابتلا به عفونت HCV ارتباط وجود داشت(27).

• فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد در شهرستان زاهدان در سال 1396 چقدر است ؟
• فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سن چگونه است؟
• فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی اعتیاد تزریقی چگونه است؟
• فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی ابتلا به هپاتیت B و C و HIV در اعضای خانواده چگونه است؟
• فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی زندانی بودن چگونه است؟
• فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب استفاده از سرنگ مشترک چگونه است؟
• فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی انجام خالکوبی و حجامت چگونه است؟

تعیین فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد در شهرستان زاهدان در سال 1396

اهداف اختصاصی :

• تعیین فراوانی ویروس هپاتیت B در معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد در شهرستان زاهدان در سال 1396
• تعیین فراوانی ویروس هپاتیت C در معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد در شهرستان زاهدان در سال 1396
• تعیین فراوانی ویروس HIV در معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد در شهرستان زاهدان در سال 1396

اهداف جزئی :

• تعیین فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سن
• تعیین فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی اعتیاد تزریقی
• تعیین فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی ابتلا به هپاتیت B و C و HIV در اعضای خانواده
• تعیین فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی زندانی بودن
• تعیین فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب استفاده از سرنگ مشترک
• تعیین فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد بر حسب سابقه ی انجام خالکوبی و حجامت

دانشگاه علوم پزشکی / معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی /  سازمان بهزیستی

هپاتیت بی : HBS Ag , HBcAb مثبت

این مطالعه از نوع توصیفی مقطعی می باشد که به بررسی فراوانی آلودگی به ویروس هپاتیت B و C و HIVدر معتادان مراجعه کننده به مراکز  ترک اعتیاد  می پردازد.

نمونه های تحقیق ، تمامی معتادان مرد مراجعه کننده در سال 1396 به مراکز ترک اعتیاد  در شهرستان زاهدان می باشند.

معیار های ورود:

• افراد بالای 15 سال
• افرادی که تمایل به شرکت در این طرح را دارند و برگه ی رضایت نامه کتبی را پر کرده اند.

معیارهای خروج:

• افرادی که در خون دهی ناتوان اند.

با توجه به این که نمونه های این تحقیق به روش سرشماری جمع آوری خواهند شد بنابراین تمامی افراد مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد وارد مطالعه خواهند شد. با توجه به فرمول آماری ذیل و مطالعه ای که kakchapati و همکاران انجام دادند برای مطالعه حاضر حجم نمونه ی 490 نفر تخمین زده شد(28).

n=Z2P(1-P)d2

در این مطالعه از روش نمونه گیری سرشماری استفاده خواهد شد و تمامی افراد مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد  وارد مطالعه خواهند شد.

در این مطالعه ابتدا از افراد رضایت نامه ی کتبی اخذ شده و چک لیستی مبنی بر اطلاعات دموگرافیک و برخی ریسک فاکتورها تکمیل می شود. سپس 10 سی سی خون وریدی از بیمار گرفته و جهت انجام آزمایش ها به آزمایشگاه تخصصی ارسال خواهد شد.

این مطالعه برای مدت 1 سال طراحی شده است. برای اجرای کار با مراجعه به 9 مرکز ترک اعتیاد مردان شهرستان زاهدان و با کسب رضایت نامه ی کتبی که برای هر فرد طراحی شده است، مبنی بر رضایت مشارکت در مطالعه، نمونه هایی که شرایط ورود به مطالعه را داشته باشند انتخاب و از آنها اطلاعات فردی و تلفن اخذ می گردد. به علاوه چک لیستی برای اطلاعات دموگرافیک، سابقه ی ابتلا به عفونت HIV  ، HBV و HCV در خانواده و برخی دیگر از ریسک فاکتورها تهیه و تکمیل خواهد شد. سپس 10 سی سی خون وریدی از این افراد پس از تکمیل چک لیست اخذ خواهد شد و برای این کار از لوله ی لخته استفاده خواهد شد. سپس نمونه های گرفته شده جهت اندازه گیری سطح سرمی HBsAg ، anti-HBc،  anti-HCV antibody ، anti- HIV antibody به آزمایشگاه تخصصی ارسال خواهد شد. برای انجام تست ها از تست ELISA استفاده خواهد شد. برای یکسان سازی دقت اندازه گیری یک نفر از همکاران اعداد را گزارش می دهد. درصورت مثبت شدن تست های anti-HCV antibody ، anti- HIV antibody ، برای این افراد HCV RNA PCR و HIV PCR انجام خواهد شد.  ابتدا 200 میکرولیتر از نمونه سرم فرد به طبق پروتکل کیت استخراج اسید نوکلئیک ویروسی( شرکت تکاپوزیست) استخراج شده و تا زمان انجام پی سی ار در فریزر 20- درجه سانتیگراد نگهداری می شود. برای بررسی وجود ویروس در نمونه استخراجی از کیت های تشخیصی شرکت سیناژن استفاده می شود. محصول پی سی ار در حضور کنترل مثبت کیت و مارکر 100bp بر روی ژل آگاروز 1 درصد بررسی و نتایج به صورت مثبت و منفی گزارش می گردد. 

برای توصیف داده های کمی از شاخص های توصیفی شامل میانگین و انحراف معیار و نسبت درصد برای توصیف داده های کیفی از فراوانی و درصد استفاده خواهد شد

طبق دفترچه ی کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در پژوهش های در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

1. هدف اصلی هر پژوهش ‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.
4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.
6.  
7. اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.
8. طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.
9.  
10. هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.
11. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    
12. انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.
13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
15.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
18. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.
20. در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.
21. برخی از افراد یا گروه‌هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان‌که ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.
22.  از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.
23. در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.
24. اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

طبق دفترچه ی کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در پژوهش‌ بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران

1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

5- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

9- پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

10- پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روش‌ها و محصولاتی منجر شود که به استفاده‌ی تجاری از آن‌ها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفاده‌ی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایت‌نامه‌آورده شود.

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

12- در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده شود. 

راهنماهای اختصاصی

فصل 4- زیست‌بانک‌ها

1- ذخیره‌سازی اعضاء، بافت‌ها یا اجزای بدنی با منشأ انسانی باید با اخذ رضایت آگاهانه باشد. در رضایت‌نامه باید نحوه و مدت نگه‌داری و استفاده‌های احتمالی آتی آورده شود.

2- فرد حق دارد هر وقت که بخواهد درخواست کند که نمونه‌هایش از زیست‌بانک خارج شوند. این در صورتی است که هویت دهنده ی نمونه مشخص یا قابل ردیابی باشد.

3- در صورتی که هویت فرد دهنده‌ی نمونه، مشخص یا قابل ردیابی باشد، برای هر پژوهش جدید باید از فرد یا نماینده‌ی قانونی او رضایت آگاهانه گرفته شود.

4- در مورد نمونه‌هایی که هویت دهنده‌ی آن‌ها قابل ردیابی نباشد، می‌توان با استناد به رضایت‌نامه‌ی کلی اولیه، پژوهش‌های جدید را بدون اخذ رضایت‌نامه انجام داد.

5- در استفاده از بافت‌های ذخیره شده در زیست‌بانک‌ها - در صورتی که امکان استفاده‌ی درمانی و پژوهشی وجود داشته باشد - باید اولویت به مصارف درمانی داده شود. در هر حال، انجام پژوهش نباید به میزان و کیفیت استفاده‌های درمانی لطمه‌ای وارد کند.

طبق دفترچه ی کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در پژوهش‌ بر گروه های آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران

فصل اول: کلیات

1- در پژوهش‌های علوم پزشکی نباید از افراد آسیب‌پذیر به‌عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود و تنها در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که  دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.

2- افراد آسیب‌پذیر باید در تمامی مراحل طراحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.

3- طراحی و اجرای پژوهش باید به‌گونه‌ای باشد که کرامت انسانی، احترام و تمامیت جسمانی و روانی این شرکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.

4- در صورت ضرورتِ استفاده از افراد آسیب‌پذیر در پژوهش، باید تا حد ممکن افرادی به‌عنوان آزمودنی انتخاب شوند که درجات کم‌تری از آسیب‌پذیری را دارا باشند.

5- در پژوهش‌های غیر درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نتایج پژوهش برای خود شرکت‌کننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیب‌پذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکت‌کننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.

6- در پژوهش‌های درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نسبت فایده به زیان مورد انتظار برای خود آزمودنی به‌گونه‌ای باشد که انجام پژوهش را مبتنی بر منافع شخص آزمودنی توجیه کند.

7- داشتن تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین، ضرورت اخذ رضایت‌آگاهانه از خود آزمودنی را مرتفع نمی‌کند. در مورد افرادی که تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین (اعم از سرپرست قانونی) دارند، باید تا حد ممکن از خود فرد هم رضایت آگاهانه و آزادانه اخذ شود.

8- امتناع فرد از قبول یا ادامه‌ی شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت.

فصل پنجم: زندانیان

1. زندانی به فردی گفته می‌شود که بر اساس ضوابط قانونی محصور یا محبوس شده است.
2. هدف پژوهش باید در راستای منافع فرد آزمودنی باشد یا در ضمن نداشتن خطر برای او، در راستای منافع سلامت زندانیان باشد.
3. برای انجام هرگونه پژوهش بر روی افراد زندانی، باید رضایت آگاهانه از آزمودنی‌ها اخذ شود. عدم پذیرش شرکت در مطالعه نباید هیچ‌گونه تأثیری در دریافت خدمات سلامت یا رفتار مسؤولین زندان با زندانیان داشته باشد.
4. زندانیان را نباید به‌عنوان آزمودنی ترجیحی در تحقیقات شرکت داد. هر گاه انجام پژوهشی با استفاده از آزمودنی‌های آزاد امکان‌پذیر باشد، نباید آن پژوهش را صرفاً به‌علت راحت‌تر یا عملی‌تر بودن بر روی زندانیان انجام داد.
5. باید رازداری در مورد تمامی اطلاعات زندانی‌ها حفظ شود مگر این‌که حفظ رازداری منجر به ایجاد خطر جدی برای افراد دیگر شود و از هیچ طریقی جز نقض رازداری نتوان جلوی آن خطر را گرفت. در این صورت،  باید اطلاعات مربوطه فقط در حدی که از آن خطر جلوگیری کند، و با اطلاع خود آزمودنی، افشا شود.
6. هرگونه منافع احتمالی که به دنبال شرکت در پژوهش برای فرد زندانی فراهم می‌شود در مقایسه با وضعیت عمومی زندگی زندانی در زندان، نباید به اندازه‌ای باشد که توانایی فرد برای ارزیابی آزادانه‌ی خطرات پژوهش در برابر منافع آن مختل شود. هرگونه مرخصی یا تخفیف یا تبدیل مجازات نباید به‌عنوان پاداش مشارکت در پژوهش در نظر گرفته شود. این امر باید در زمان اخذ رضایت آگاهانه به اطلاع آزمودنی رسانده شود.
7. انتخاب آزمودنی برای شرکت در پژوهش باید عادلانه بوده، از مداخله‌ی مسؤولان زندان و سایر زندانیان به دور باشد.

• مشارکت کنندگان تحقیق در هر مرحله از تحقیق از همکاری امتناع کنند.
• مشارکت کنندگان تحقیق برخی اطلاعات را دقیق و صحیح گزارش نکنند.
• مشارکت کنندگان تحقیق در مرحله ی نمونه ی خون ، از دادن خون امتناع نمایند.

هپاتیت B - هپاتیت C -  اعتیاد -  HIV

1.            Ortega-Prieto AM, Dorner M. Immune Evasion Strategies during Chronic Hepatitis B and C Virus Infection. Vaccines (Basel). 2017;5(3).

2.            Karabulut N, Bulut Y, Telo S. Frequency of Hepatitis B and C Viruses, and HIV Among Drug Addicts in the Eastern Anatolia, Turkey. Jundishapur J Microbiol. 2015;8(8):e19698.

3.            babamahmoudi f, haghshenas m. challenges of chronic hepatitis B and it's  treatments. clinical exellence. 2012;1(1):2-26.

4.            Ray G. Current Scenario of Hepatitis B and Its Treatment in India. J Clin Transl Hepatol. 2017;5(3):277-96.

5.            Zimmermann R, Marcus U, Schaffer D, Leicht A, Wenz B, Nielsen S, et al. A multicentre sero-behavioural survey for hepatitis B and C, HIV and HTLV among people who inject drugs in Germany using respondent driven sampling. BMC Public Health. 2014;14:845.

6.            Stasi C, Silvestri C, Voller F. Emerging Trends in Epidemiology of Hepatitis B Virus Infection. J Clin Transl Hepatol. 2017;5(3):272-6.

7.            Mahajan R, Midha V, Goyal O, Mehta V, Narang V, Kaur K, et al. Clinical profile of hepatitis C virus infection in a developing country- India. J Gastroenterol Hepatol. 2017.

8.            GHEZELDASHT SA, HEDAYATI-MOGHADDAM MR, SHAMSIAN K, FATHIMOGHADAM F, BIDKHORI HR, REZAEE SA. Prevalence of Hepatitis C Virus Infection in General Population of Mashhad, Northeastern Iran. Iran J Public Health. 2017;46(3):408-13.

9.            Jeong SH, Jang ES, Choi HY, Kim KA, Chung W, Ki M. Current status of hepatitis C virus infection and countermeasures in South Korea. Epidemiol Health. 2017;39:e2017017.

10.          Ahmed KT, Almashhrawi AA, Ibdah JA, Tahan V. Is the 25-year hepatitis C marathon coming to an end to declare victory? World J Hepatol. 2017;9(21):921-9.

11.          Mokhtari M, Basirkazeruni H, Rostami M. The Correlation between Different Risk Factors of Hepatitis C and Different Genotypes. Adv Biomed Res. 2017;6:45.

12.          Seong MH, Kil H, Kim YS, Bae SH, Lee YJ, Lee HC, et al. Clinical and epidemiological features of hepatitis C virus infection in South Korea: a prospective, multicenter cohort study. J Med Virol. 2013;85(10):1724-33.

13.          Rao VB, Johari N, du Cros P, Messina J, Ford N, Cooke GS. Hepatitis C seroprevalence and HIV co-infection in sub-Saharan Africa: a systematic review and meta-analysis. Lancet Infect Dis. 2015;15(7):819-24.

14.          Platt L, Easterbrook P, Gower E, McDonald B, Sabin K, McGowan C, et al. Prevalence and burden of HCV co-infection in people living with HIV: a global systematic review and meta-analysis. Lancet Infect Dis. 2016;16(7):797-808.

15.          Massah O, Moradi A, Farhoudian A, Amini-Lari M, Joulaei H, Daneshmand R. HIV Programs in Iran (Persia), Iraq and Saudi Arabia: A Brief Review of Current Evidence in West and Southwest Asia. Addict Health. 2016;8(3):136-44.

16.          Lewden C, Drabo YJ, Zannou DM, Maiga MY, Minta DK, Sow PS, et al. Disease patterns and causes of death of hospitalized HIV-positive adults in West Africa: a multicountry survey in the antiretroviral treatment era. J Int AIDS Soc. 2014;17:18797.

17.          Jamshidimanesh M, Khoie EM, Mousavi SA, Keramat A, Emamian MH. Perceptions of Iranian Female Drug Users Toward HIV Testing: A Qualitative Content Analysis. J Int Assoc Provid AIDS Care. 2017:2325957417724202.

18.          Haghgoo SM, Joula H, Mohammadzadeh R, Sabour S, Yousefi R, Ghahramani G, et al. Epidemiology of HIV/AIDS in the East Azerbaijan Province, Northwest of Iran. Jundishapur J Microbiol. 2015;8(8):e19766.

19.          Hsu CS, Kao JH. HIV/HCV Coinfection in Taiwan. AIDS Rev. 2016;18(4):193-7.

20.          Thornton AC, Jose S, Bhagani S, Chadwick D, Dunn D, Gilson R, et al. Hepatitis B, hepatitis C and mortality among HIV-positive individuals. AIDS. 2017.

21.          Folch C, Casabona J, Espelt A, Majo X, Merono M, Gonzalez V, et al. High Prevalence and Incidence of HIV and HCV Among New Injecting Drug Users With a Large Proportion of Migrants--Is Prevention Failing? Subst Use Misuse. 2016;51(2):250-60.

22.          Heimer R, Eritsyan K, Barbour R, Levina OS. Hepatitis C virus seroprevalence among people who inject drugs and factors associated with infection in eight Russian cities. BMC Infect Dis. 2014;14 Suppl 6:S12.

23.          Rosińska M, Sierosławski J, Wiessing L. High regional variability of HIV, HCV and injecting risks among people who inject drugs in Poland: comparing a cross-sectional bio-behavioural study with case-based surveillance. BMC Infectious Diseases. 2015;15(83):1-11.

24.          Ray Saraswati L, Sarna A, Sebastian MP, Sharma V, Madan I, Thior I, et al. HIV, Hepatitis B and C among people who inject drugs: high prevalence of HIV and Hepatitis C RNA positive infections observed in Delhi, India. BMC Public Health. 2015;15:726.

25.          Hope VD, McVeigh J, Marongiu A, Evans-Brown M, Smith J, Kimergard A, et al. Prevalence of, and risk factors for, HIV, hepatitis B and C infections among men who inject image and performance enhancing drugs: a cross-sectional study. BMJ Open. 2013;3(9):e003207.

26.          Doosti-Irani A, Mokhaeri H, Chegini Sharafi A, Aghasadeghi MR, Hajimiragha M, Saki M, et al. Prevalence of HIV, HBV, and HCV and Related Risk Factors amongst Male Homeless People in Lorestan Province, the West of Iran. J Res Health Sci. 2017;17(1):E1-6.

27.          Zamani S, Radfar R, Nematollahi P, Fadaie R, Meshkati M, Mortazavi S, et al. Prevalence of HIV/HCV/HBV infections and drug-related risk behaviours amongst IDUs recruited through peer-driven sampling in Iran. Int J Drug Policy. 2010;21(6):493-500.

28.          Kakchapati S, Maharjan M, Rawal BB, Dixit SM. Social determinants and risk behaviors associated with prevalent Hepatitis C and HIV/HCV co-infection among male injection drug users in Nepal. Arch Public Health. 2017;75:39.

این پژوهش به منظور  برسی یک طرح توصیفی تهیه شده است. در صورت تمایل به شرکت در این مطالعه اطلاعاتی پیرامون مشخصات فردی، خانوادگی از شماگرفته نمی شود و در صورت داشتن شرایط ورود به مطالعه از شما خواسته می شود تا به سوالاتی در مورد پرسشنامه ها ،پاسخ دهید.

خون گیری صورت می گیرد

با توجه به وضعیت شیوع بالای HIV ، هپاتیت B و هپاتیت C می توان به آمار دقیق تری از وضعیت ابتلا به این ویروس ها در گروه های پرخطر از جمله معتادان مراجعه کننده به مراکز ترک اعتیاد دست یافت تا در صورت ابتلا ، به این افراد گزارش داده و در مراحل درمانی مبتلایان به این ویروس ها کمک کننده باشد.

بر اساس مطالعات انجام شده، این مطالعه هیچ گونه خطری برای شما ندارد

این طرح عوارض جانبی خاصی به همراه نخواهد داشت.

چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

روش جایگزین در این طرح طراحی نشده و در صورت عدم امکان ادامه ی طرح توسط مشارکت کنندگان ، این افراد از مطالعه خارج خواهند شد.

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند

شماره تلفن پژوهشگر09117690913 در اختیار شما قرار داده می شود تا در صورت نیاز سوالات خود را مطرح نمائید.

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

کد :

سن :                                                                                            شماره تماس :

ریسک فاکتورها :

•  
• سابقه ی ابتلا به هپاتیت B یا C در اعضای خانواده
• سابقه ی زندانی بودن
• استفاده از سرنگ مشترک حتی یک بار
• خالکوبی
• حجامت
•  
• سابقه ی اعتیاد تزریقی