بررسی رابطه ویژگیهای شخصیتی برون گرایی و خوش بینی با مصرف و انتقال در مراحل مصرف سیگار در دانش آموزان دبیرستانی: یک مطالعه طولی در زاهدان، جنوب شرق ایران- در سالهای 96تا 97

مصرف دخانیات یکی از عوامل خطر مهم و افزایش دهنده بار کلی بیماری ها در دنیا خصوصا در ارتباط با بیماری های مزمن و غیرواگیری چون بیماری های قلبی-عروقی، بیماری های تنفسی، سرطان و سکته مغزی استاستعمال دخانیات مهمترین علت قابل پیشگیری مرگ در دنیا، بخصوص در کشورهای در حال توسعه است(1). مصرف دخانیات سالانه تقریبا 6 میلیون نفر را از بین می برد که بیش از 5 میلیون نفر از آنها مصرف کننده مستقیم دخانیات و بیش از 600 هزار نفر نیز به طور غیر مستقیم در معرض دود دخانیات هستند. اگر روند جاری مصرف دخانیات ادامه یابد، تا سال 2030 سالانه بیش از 8 میلیون نفر در دنیا از بین خواهند رفت که بیش از 80 درصد این مرگ ها در کشورهای در حال توسعه رخ می دهد(2).به هر حال مصرف سیگار، مشکلات مهمی برای بهداشت عمومی ایجاد می‌کند و در کل به عنوان یک علت قابل پیشگیری بیماری ها و مرگ های زودرس مشخص شده است

نیمی از افرادی که امروزه سیگار می کشند، یعنی حدود 650 میلیون نفر، سرانجام به علت مصرف تنباکو خواهند مرد(3). هر یک سال ادامه مصرف سیگار بعد از میانسالی، سه ماه از امید زندگی می کاهد(4). دود سیگار حاوی 4000 ماده شیمیایی است که بیش از 40 مورد از این مواد به عنوان مواد سرطان زا شناسایی شده اند. همچنین بیش از 80 درصد مرگ های سرطان ریه و حدود 30 درصد مرگ های سرطانی به وسیله استعمال دخانیات ایجاد می شود. از کل مرگ های مرتبط با استعمال دخانیات، 46 درصد به علت بیماری های قلبی ـ عروقی، 26 درصد به علت سرطان ریه، 3/14 درصد به سبب آمفیزم و برونشیت، 7 درصد به علت دیگر سرطان ها و 7/6 درصد به سبب سایر عوامل می باشد(5). به همین دلایل برخی از پژوهشگران معتقدند که سیگار مهم ترین معضل بهداشتی می باشد(6).

شیوع مصرف سیگار در مناطق مختلف دنیا متفاوت بوده و 2/14 درصد تا 39 درصد گزارش شده است(7-9). با وجود شیوع بالای مصرف مواد دخانی در کشورهای صنعتی، این کشورها با مطالعه بر روی عوامل مؤثر در مصرف دخانیات و  انجام مداخلات پیشگیرانه توانسته اند کاهش 50 درصدی در مصرف تنباکو در سه دهه گذشته را برای مردمانشان به ارمغان بیاورند، اما در کشورهای در حال توسعه، مصرف تنباکو با افزایش 4/3 درصدی در هر سال همچنان به عنوان یکی از مرگبارترین معضلات بهداشت عمومی است(10).

به نظر می رسد اپیدمی مصرف سیگار و در نتیجه بیماری ها و مرگ و میر وابسته به آن در حال جابجایی به سمت کشورهای در حال توسعه است(11). سهم کشورهای در حال توسعه از استعمال دخانیات معادل 70 درصد کل مصرف دخانیات جهان است و در حدود دو سوم مرگ های ناشی از مصرف دخانیات در کشورهای در حال توسعه اتفاق می افتد(12). بر اساس گزارش بانک جهانی در سال 2008 میلادی هزینه مادی سیگار 193 بیلیون دلار در سال اعلام شده است که یک سوم این میزان مربوط به کشورهای در حال توسعه می باشد و به نظر می رسد مصرف سیگار نقش عمده ای در ایجاد فقر در کشورهای کم درآمد دارد، چرا که پولی که باید صرف غذا و بهداشت شود صرف خرید سیگار می شود. همچنین در صورت کاهش مصرف سیگار به میزان 50 درصد تا سال 2020 از مرگ 180 میلیون انسان جلوگیری خواهد شد(13).

ایران به عنوان یکی از 10 کشور وارد کننده سیگار در جهان شناخته شده است. هر ساله حدود 24 میلیارد سیگار از مسیر قانونی وارد کشور می شود(14). در سال های أخیر شیوع مصرف سیگار در مردان ایرانی از 3/6 درصد تا 5/38 درصد گزارش شده است. یک مطالعه متا آنالیز أخیراً نشان داد که شیوع مصرف سیگار در مردان ایرانی 8/19 درصد می باشد(15). طی یک بررسی شیوع مصرف دخانیات در ایران 2/27 درصد بین مردان و 4/3 درصد در بین زنان اعلام شده است و همین بررسی رقم شیوع را در بین جوانان 19-15 ساله در پسران 5/10 درصد و در دختران 7/0 درصد ذکر کرده است(16).

متأسفانه استعمال دخانیات در چالش اخیر خود نونهالان و نوجوانان را مورد هدف قرار داده است(17). در ایالات متحده آمریکا روزانه بیش از 3200 نوجوان 18 ساله و کمتر اولین سیگار خود را مصرف می کنند و هم چنین هر روز 2100 نوجوان، مصرف سیگار را به صورت روزانه شروع می کنند(18). در سال 2015، میزان مصرف سیگار ( مصرف سیگار در 30 روز اخیر ) دانش آموزان دوره دبیرستان ایالات متحده آمریکا، 3/9 درصد گزارش شده است(19). بر اساس آمار سازمان جهانی بهداشت روزانه بین  8 تا 10 هزار نوجوان و جوان مصرف دخانیات را آغاز می کنند که اکثر آنها در کشورهای در حال توسعه زندگی می کنند(20). طبق گزارشات مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری ها ( CDC ) میزان مصرف دخانیات در گروه های سنی مختلف نوجوانان دنیا از 5 درصد تا 23 درصد متفاوت است(21). مطالعه ای در 25 کشور اروپایی نشان داد که شیوع مصرف سیگار در نوجوانان پسر اروپایی چیزی در حدود 22 در صد است(22).

در مطالعات مختلف صورت گرفته در کشور، شیوع مصرف سیگار در نوجوانان ایرانی بین 5/2 تا 17 درصد گزارش شده است که این میزان در پسران بیشتر از دختران است(23-26). طبق گزارش سازمان جهانی GYTS در سال 2008، در ایران 1/5 درصد دانش آموزان پسر سیگار مصرف می کنند(27). بر طبق آخرین مطالعات در ایران، شیوع مصرف سیگار در پسران و دختران 17 تا 19 ساله به ترتیب، 1/12 و 3/5 درصد به دست آمده است(28). در یک مطالعه مروری، مربوط به مقالات سال های 2014 – 2000 در ایران، که شامل دانش آموزان 19 – 14 می شد، شیوع مصرف سیگار(مصرف در ماه گذشته) 8/16 درصد به دست آمد(29).

تحقیقات مختلف نشان داده اند که هر چه سن آغاز مصرف سیگار کاهش پیدا کند، ترک آن در آینده دشوارتر و غیر محتمل تر خواهد شد(30, 31).  طبق آمار تقریبا 80 درصد بزرگسالان سیگاری مصرف تنباکو را قبل از 18 سالگی آغاز کرده اند(32). نوجوانانی که سیگار مصرف می کنند به احتمال بیشتری به مصرف مواد گرایش پیدا می کنند، درگیری و تعارض بیشتری را با خانواده و سایر افراد جامعه تجربه می کنند و کمتر به فکر سلامتی خویش هستند(33). یکی از مهم ترین چالش ها در پیشگیری از مصرف سیگار در جامعه، پیشگیری از آغاز مصرف در سنین نوجوانی است(34). 

مرحله نوجوانی به دلیل خود محوری و عدم درک یک پارچه و صحیح نوجوان از عواقب مخاطره آمیز رفتارهای خود، مرحله مهمی برای شروع رفتارهای پرخطر محسوب می شود(35). علت واحدی برای شروع مصرف سیگار در نوجوانان وجود ندارد، بلکه کشیدن سیگار رفتار پیچیده ای است که با عوامل روانی – اجتماعی، بیوشیمی و اقتصادی – سیاسی ارتباط دارد(36). دانستن اینکه چه عواملی باعث آغاز مصرف سیگار در سنین نوجوانی می شود، موضوعی بسیار مهم برای سیاست گذاران بهداشتی در جهت اعمال پیشگیری های اولیه از تعداد زیادی از بیماری های مزمن در جامعه می باشد. پر واضح است که گذار از یک مرحله استعمال دخانیات ( مثلا ماهیانه یا تفننی ) باید مقدم بر گذار به مرحله بعدی ( مانند روزانه یا فعال ) باشد و این مراحل به مدت زمانی در حدود چند ماه الی چند سال برای کامل شدن نیاز دارند، بنابراین مطالعه گذار از این مراحل برای درک وضعیت موجود حائز اهمیت است. مطالعات گذشته نشان داده اند که عوامل دور (  distal)  و نزدیک ( proximal ) متعددی همچون دوستان سیگاری، وضعیت اقتصادی – اجتماعی، شرایط خانواده و رفتار خطرپذیر می توانند موجب کاهش یا افزایش احتمال آغاز مصرف سیگار در نوجوانان شوند(37-39).

بسیاری از محققان رفتار مصرف سیگار در نوجوانان را بعنوان پیشرفت در یک سری مراحل در نظر گرفته اند. بعلت مشارکت رشته های مختلفی مثل روانشناسی، اپیدمیولوژی، علوم رفتاری و … در تحقیقات مربوط به مصرف سیگار، تعاریف گوناگونی از مراحل مصرف سیگار وجود دارد. هر چند شروع به مصرف سیگار و ادامه آن در ذات خود یک فرایند پیوسته ای است، در صدها مطالعه سعی شده است که این فرایند را به صورت مراحلی در بیاورند تا بتوان پیشگیری اولیه و ثانویه را در این مراحل گنجاند. در یک مطالعه ای در سال 1980 پیشنهاد شد که مصرف سیگار سیر پیچیده ای دارد و برای اینکه یک فرد سیگاری شود مراحل مختلفی را طی می کند(40). طبق مطالعات قبلی مراحل مصرف سیگار  به طور واضح توصیف شده است که شامل پیش قصد،   قصد یا آمادگی، آزمون یا شروع، تجربه، مصرف عادی و مصرف روزانه می باشد (41).

Kremers و همکاران  نشان دادند که  افراد غیر سیگاری که در مرحله پیش قصد (precontemplation) قرار می گیرند، همگن نیستند و می توان آنها را در سه طبقه Committers ، Progressives و Immotives در نظر گرفت. گروه اول اطمینان دارند که در آینده سیگار نخواهند کشید. گروه دوم برنامه ای برای مصرف سیگار در آینده ندارند (یا برنامه مشخص ندارند) و گروه سوم برنامه برای مصرف در آینده دارند ولی نه در شش ماه آینده(42, 43).

ویژگی های برون گرا ( Extraversion ) و درون گرا  ( Introversion ) از ابعاد اصلی شخصیت انسان ها می باشد. این واژه ها به طور وسیع توسط کارل یانگ ( 1920 ) عمومیت پیدا کرد(44). برون‌گرایی در تمایل به بیرون‌رفتن، پرحرفی، و رفتار پر انرژی نمایان می‌شود، در حالی که درون‌گرایی بیشتر در رفتار انفرادی وخویشتن‌داری آشکار می‌گردد(45). برون‌گرایی و درون‌گرایی هردو معمولاً به عنوان یک زنجیرهٔ پیوستهٔ واحد در نظر گرفته می شود؛ بنابراین، بیشتربودن در یکی از آن دو مستلزم کاهش در دیگری ‌است. کارل یونگ و دیگر اندیشمندان در این زمینه بر این باور هستند که، همه هر دو گرایش برون‌گرایی و درون‌گرایی را دارند، (و معمولا) یکی از آن دو بر دیگری غالب است(46).

یک توافق عمومی وجود دارد و آن این که، شخصیت می تواند در پنج جنبه اصلی توصیف شود. این جوانب شامل : برون گرایی (Extraversion )، سازگاری ( Aqreeableness )، هوشیاری ( Conscientiousness )، روان رنجوری ( Neuroticism ) و هم چنین نداشتن ثبات عاطفی، و اشتیاق نسبت به تجربه های جدید ( Openness to new experiences ) می باشد(47).Fishbein  و Yzer یک مدل یکپارچه پیش گو کننده رفتاری را مطرح کردند که شامل، personal characteristics، normative، behavioral beliefs و self – efficacy می باشد و نشان دادند که، همگی آنها بر قصد مصرف سیگار تأثیر دارند. شخصیت ( Personality ) و عوامل مرتبط با آن، به عنوان عوامل مهم تإثیر گذار بر قصد سیگار کشیدن، شناسایی شده اند(48). مطالعاتی که ارتباط بین شخصیت و مصرف سیگار را بررسی می کنند، از ارزیابی های مختلفی استفاده می کنند. بعضی مطالعات همین پنج بعد اصلی را مورد بررسی قرار می دهند(49). پنج جنبه مهم شخصیت مقایسه شده است با Non smokers و Former smokers و Current smokers، که یکی از اصلی ترین جنبه ها برون گرایی بوده است که، ارتباط آن با Current smokers بسیار بیشتر از دو نوع دیگر بدست آمد(50). در مطالعه ای، 832 نوجوان 13 تا 17 ساله، در دو مقطع زمانی t1 و t2 به فاصله 12 ماه، ابعاد مختلف شخصیت، از جمله برون گرایی، رابطه شان با مصرف سیگار و شروع مصرف سیگار بررسی گردید. در این مطالعه مشخص گردید، برون گرایی هم در مقطع زمانی t1 به صورت مقطعی و هم در زمان t2 با مصرف سیگار رابطه داشت. هم چنین برون گرایی، در بررسی طولی از زمان t1 تا t2 با شروع مصرف سیگار در نوجوانان رابطه مثبت داشت(51). مطالعات دیگری هم هستند که از مقیاس های شخصیتی آیزنگ ( شامل برون گرایی و روان رنجوری ) استفاده می کنند و همچنین مطالعاتی که از مقیاس های روانی استفاده می کنند(52). مطالعه مقطعی Otten و همکاران نشان داد که، نوجوانان با نمره بالای برون گرایی و نمره پایین هوشیاری و سازگاری و ثبات عاطفی بیشتر احتمال دارد که سیگار کشیدن را شروع کنند هم چنین بیشتر احتمال دارد سیگاری همیشگی ( Regular smoker ) بشوند(53).مطالعه ای دیگر نشان داد که سیگاری های مداوم ( دختر و پسر ) به صورت معنی داری نمرات بالایی از لحاظ برون گرایی و روان رنجوری دارند(52). مطالعه ای طولی در افراد سنین 20 تا 25 سال نیز نتایجی مشابه همان نتایج مطالعه قبلی را گزارش کرده است ( سیگاری ها نسبت به غیر سیگاری ها بیشتر برون گرا و روان رنجور هستند )(54). یک توضیح برای این نتایج این است که، افرادی که دارای نمرات بالایی از نظر برون گرایی هستند، ممکن است با سیگار کشیدن به دنبال تحریک و محرک باشند(55).  مطالعاتی که تا کنون در رابطه با درون گرایی و برون گرایی و ارتباط آن با سیگار کشیدن صورت پذیرفته است بیشتر به صورت مقایسه شیوع سیگار کشیدن و یا میزان ترک سیگار در بین افراد درون گرا و برون گرا بوده است(56-59).

از طرفی خوش بینی و بطور کلی، باورهای مثبت بر بیماریها و سلامت جسمانی و روانی انسان تاثیر زیادی می گذارند. تایلر و همکاران (60) در این زمینه بیان می کنند که اگر ادراکات عادی انسان با یک مفهوم مثبت از خود و کنترل شخصی و یک دیدگاه خوشبینانه، حتی کاذب در مورد آینده همراه شود، نه تنها در اداره ی جزر و مد زندگی روزانه، بلکه در کنار آمدن با حوادث بسیار استرس زا و تهدید زای زندگی به افراد کمک می کند (61).داشتن نگاه مثبت به زندگی حتی می‌ تواند بر تجربیات فیزیکی هم تاثیر بگذارد. در این تحقیق، داوطلبانی که به آن ها گفته می ‌شد قدرت تحمل درد بالاتری دارند و بدن ‌شان قوی ‌تر است، در واقع، واکنش کمتری به درد نشان می‌‌دادند. به عبارت دیگر، فکر آدم‌ ها می‌ تواند مانند یک مورفین در بدن عمل کند (62).

تاکنون پژوهش های مختلفی به  بررسی رفتار سیگار کشیدن  با مولفه های روانشناختی پرداخته اند. در برخی مطالعات، عزت نفس پایین در نوجوانی به فراگیری یا تظاهر طیفی از رفتارهای بهداشتی پرخطر از جمله سوء مصرف دارو ،  را مرتبط با این موضوع دانسته اند (64-63). این در حالی است که استرس را با جنبه هایی از رفتار سیگار کشیدن نوجوانی مربوط می دانند (65).در مطالعه دیگری (66) مشخص ساختند افراد سیگاری نسبت به غیرسیگاری از قدرت کمتری در برابر امتناع از فشار همتایان برخوردارند. همچنین افراد سیگاری در مقایسه با افراد غیرسیگاری، والدین، برادران، خواهران و دوستان سیگاری بیشتری داشتند.وینگلیس و همکاران در بررسی عوامل مختلف اثرگذار بر سلامت فردی نشان دادند عواملی مانند ارتباط خوب والد – فرزندی، انگیزه و پیشرفت بالای تحصیلی، خوش بینی و امیدورای به آینده، سیگاری نبودن و جنسیت پسر همگی بطور مستقیم و مثبتی با سلامتی بیشتر در ارتباط می باشند(68-67).

به هر حال اگر مصرف سیگار در نوجوانانی با مشخصات و ویژگی های شخصیتی متمایز، بیشتر باشد، چنین اطلاعاتی ممکن است به طرح مداخلات و برنامه های پیشگیری مؤثرتر و تنظیم سیاست های عمومی کمک کند و شاید در پیشگیری از سیگار کشیدن نوجوانان کاربرد داشته باشد (52). بدیهی است که درک فرایند سیگاری شدن نوجوانان و تعیین پیشگوکننده‌های گذر از مراحل مصرف سیگار اهمیت زیادی در برنامه‌ریزی اقدامات پیشگیری و کنترل خواهد داشت.  بعنوان مثال اگر ما بدانیم چه عواملی احتمال  انتقال نوجوانان از مرحله غیر سیگاری به مرحله سیگار آزموده را افزایش می دهند، می توان با مداخلات در جهت تغییر این عوامل، احتمال پیشرفت را کم کرد و در نتیجه موجب کاهش مصرف سیگار در نوجوانان شد. با توجه به نکات مورد اشاره  وسعت، شدت و پیامدهای منفی قابل ملاحظه این مشکل در نوجوانان، و از آنجائیکه دانش آموزان قشر عظیمی از جمعیت جوان و فعال و کارآمد فردای کشور را تشکیل می دهند، بررسی این مساله بعنوان تهدیدی جدی برای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی آنان می تواند مفید واقع شود. به همین دلیل این مطالعه به دنبال پاسخگویی به این سئوال است که آیا بین مراحل مصرف سیگار با ویژگیهای شخصیتی مانند برونگرایی یا خوش بینی در دانش آموزان رابطه ای وجود دارد؟ بدیهی است که درک فرایند سیگاری شدن نوجوانان، تعیین روند مصرف سیگار در نوجوانان اهمیت زیادی در برنامه ریزی اقدامات یپشگیری و کنترل خواهد داشت. تا کنون مطالعات محدودی در دنیا ارتباط بین درون گرایی و برون گرایی و یا خوش بینی و بدبینی را با مصرف سیگار بررسی کرده اند و بررسی ارتباط ویژگی های شخصیتی با انتقال در مراحل مصرف سیگار بررسی نشده و یا بسیار محدود است. با توجه به اهمیت مطالعه عوامل موًثر در انتقال در مراحل مصرف سیگار در این مطالعه این مهم بررسی خواهد شد تا با ارائه نتایج این مطالعه بتوان گامی مفید در ارائه راه کارهای روانشناختی جهت توقف یا کاهش سرعت انتقال در این مراحل برداشت.

1. توزیع فراوانی و مقایسه متغیرهای سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  در درونگراها و برونگراها چگونه است؟
2. فراوانی متغیرهای گرایش به مصرف سیگار ،سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  در درونگراها و برونگراها متفاوت است
3. مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با نمره درونگرایی ضمن کنترل متغیرهای مخدوش کننده بالقوه شامل  جنس، معدل، رشته تحصیلی، طبقه اجتماعی_ اقتصادی، تعداد افراد خانواده، تعداد خواهر و برادر، زندگی با والدین، وجود فرد سیگاری در خانواده، تعداد دوستان نزدیک سیگاری، فوت نزدیکان موردعلاقه دانش‌آموز در 6 ماه گذشته، وضعیت مصرف قلیان،  تجربه مصرف داروهای نیروزا، تجربه مصرف مواد روان‌گردان، نوع ماده روان‌گردان تجربه‌شده و نمره گرایش به مصرف سیگاردر دانش آموزان دبیرستان زاهدان  ارتباط دارد
4. گرایش به مصرف سیگار ،سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های شناختی خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان  ارتباط دارد
5. متغیرهای گرایش به مصرف سیگار ،سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های جسمانی خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان ارتباط دارد
6. متغیرهای گرایش به مصرف سیگار، سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های عاطفی خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان ارتباط دارد
7. متغیرهای گرایش به مصرف سیگار، سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های رفتاری خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان ارتباط دارد
8. توزیع فراوانی متغیرهای گرایش به مصرف سیگار، سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف در دانش آموزان  بدبین  و خوش بین چگونه است؟
9. فراوانی متغیرهای گرایش به مصرف سیگار ،سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف در دانش آموزان  بدبین  و خوش بین متفاوت است.
10. مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با نمره خوش بینی ضمن کنترل متغیرهای مخدوش کننده بالقوه شامل  جنس، معدل، رشته تحصیلی، طبقه اجتماعی_ اقتصادی، تعداد افراد خانواده، تعداد خواهر و برادر، زندگی با والدین، وجود فرد سیگاری در خانواده، تعداد دوستان نزدیک سیگاری، فوت نزدیکان موردعلاقه دانش‌آموز در 6 ماه گذشته، وضعیت مصرف قلیان،  تجربه مصرف داروهای نیروزا، تجربه مصرف مواد روان‌گردان، نوع ماده روان‌گردان تجربه‌شده و نمره گرایش به مصرف سیگاردر دانش آموزان دبیرستان زاهدان ارتباط دارد

تعیین رابطه ویژگیهای شخصیتی برون گرایی و خوش بینی با مصرف و انتقال در مراحل مصرف سیگار در دانش آموزان دبیرستانی در زاهدان

1. تعیین توزیع فراوانی و مقایسه متغیرهای گرایش به مصرف سیگار، سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  در درونگراها و برونگراها
2. تعیین رابطه مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با نمره درونگرایی ضمن کنترل متغیرهای مخدوش کننده بالقوه شامل  جنس، معدل، رشته تحصیلی، طبقه اجتماعی_ اقتصادی، تعداد افراد خانواده، زندگی با والدین، وجود فرد سیگاری در خانواده، تعداد دوستان نزدیک سیگاری، فوت نزدیکان موردعلاقه دانش‌آموز در 6 ماه گذشته، وضعیت مصرف قلیان،  تجربه مصرف داروهای نیروزا، تجربه مصرف مواد روان‌گردان، نوع ماده روان‌گردان تجربه‌شده و نمره گرایش به مصرف سیگاردر دانش آموزان دبیرستان زاهدان
3. تعیین رابطه متغیرهای گرایش به مصرف سیگار، سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های شناختی خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان
4. تعیین رابطه متغیرهای گرایش به مصرف سیگار، سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های جسمانی خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان
5. تعیین رابطه متغیرهای گرایش به مصرف سیگار ،سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های عاطفی خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان
6. تعیین رابطه متغیرهای گرایش به مصرف سیگار، سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با مولفه های رفتاری خوش بینی در دانش آموزان دبیرستان زاهدان
7. تعیین توزیع فراوانی و مقایسه  متغیرهای گرایش به مصرف سیگار ،سابقه شرکت در گروه‌های سیگاری،  سن در اولین مصرف سیگار، مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف در دانش آموزان  بدبین  و خوش بین
8. تعیین رابطه متغیرهای مراحل مصرف سیگار و  پیشرفت در مراحل مصرف سیگار  با نمره خوش بینی ضمن کنترل متغیرهای مخدوش کننده بالقوه شامل  جنس، معدل، رشته تحصیلی، طبقه اجتماعی_ اقتصادی، تعداد افراد خانواده،  زندگی با والدین، وجود فرد سیگاری در خانواده، تعداد دوستان نزدیک سیگاری، فوت نزدیکان موردعلاقه دانش‌آموز در 6 ماه گذشته، وضعیت مصرف قلیان،  تجربه مصرف داروهای نیروزا، تجربه مصرف مواد روان‌گردان، نوع ماده روان‌گردان تجربه‌شده و نمره گرایش به مصرف سیگاردر دانش آموزان دبیرستان زاهدان

علوم پزشکی زاهدان، سازمان بهزیستی

برون گرایی:این متغیر به وسیله پرسشنامه استاندارد آیزنگ اندازه گیری خواهد شد. هر چقدر نمره درصدی فردی از پنجاه بالاتر باشد، ویژگی شخصیتی فرد گرایش به برون گرایی دارد، و هر چقدر نمره درصدی فردی از پنجاه پایین تر باشد، شخصیت وی درون گراتر می باشد

خوش بینی: کارور ، شی یر  و سیجراستروم خوش بینی را یک متغیر تفاوت فردی می دانند که منعکس کننده حوزه ای است که در آن افراد تجارب مطلوب تعمیم یافته را برای آینده شان حفظ می کنند. از نظر یهو چونگ و چونگ نیز خوش بینی به عنوان یک نگرش موثر فردی نسبت به زندگی محسوب می شود. خوش بینی نقش مهمی در سازگاری با رویدادهای تنش‌زای زندگی دارد. نمره ی هر آزمودنی در پاسخگویی به 10 سؤال مربوط به خوش بینی در این پرسشنامه نشان دهنده ی میزان خوش بینی او می باشد

سیگار: برگ بریده یا خردکرده توتون که معمولاً در کاغذ نازک پیچیده شده است و برای کشیدن دود آن بکار می‌رود به تنها یک نخ سیگار به انگلیسی سیگارت می‌گویند.

نوجوانی: مرحله گذار رشد فیزیکی و روانی انسان است که میان کودکی و جوانی روی می‌دهد این گذار، تغییرات زیستی (بلوغ جنسی)، اجتماعی و روان‌شناختی را دربرمی گیرد.

همگروهی- طولی

دانش آموزان دبیرستانهای دخترانه و پسرانه شهر زاهدان

حجم نمونه با استفاده از نرم‌افزار Stata، با در نظر گرفتن 17/0=P (درصد گذار از مرحله مصرف سیگار آزموده به مرحله سیگاری معمول در مطالعه محمدپوراصل و همکاران)(66)، 07/0P= (اختلاف درصد گذار مورد انتظار از مرحله مصرف سیگار آزموده به مرحله سیگاری معمول در دو گروه درون گرا و برون گرا )، 05/0=α و 90/0=power، 527 نفر در هر گروه برآورد گردید. با توجه به خوشه‌ای بودن نمونه‌گیری (4/1=Design effect)، این تعداد به 791 نفر افزایش یافت (527 * 4/1) و همچنین به دلیل طولی بودن مطالعه و احتمال ریزش (Drop out)، 30% به حجم نمونه اضافه شد. بنابراین 1030 نفر وارد مطالعه خواهند شد.

روش نمونه گیری به این صورت خواهد بود که، از بین نواحی چندگانه آموزش و پرورش، 2 ناحیه به صورت تصادفی انتخاب و از بین دبیرستان های دخترانه و پسرانه این ناحیه ها با در نظر گرفتن اندازه نمونه مورد نیاز، دبیرستان هایی به صورت تصادفی انتخاب می شوند و سپس در دبیرستان های انتخاب شده کلیه دانش آموزان پایه دهم انتخاب خواهند شد.

داده ها با استفاده از پرسشنامه جمع اوری خواهد شد. که پرسشنامه مورد نظر پیوست می باشد

این مطالعه یک مطالعه طولی است که باهدف بررسی رابطه برون گرایی و گذار در مراحل مصرف سیگار در بین دانش آموزان دبیرستانی شهر زاهدان در سال تحصیلی 1397-1396 انجام خواهد شد. روش نمونه گیری به این صورت خواهد بود که، از بین نواحی آموزش و پرورش، 2 ناحیه به صورت تصادفی انتخاب و از بین دبیرستان های دخترانه و پسرانه این ناحیه ها با در نظر گرفتن اندازه نمونه مورد نیاز، دبیرستان هایی به صورت تصادفی انتخاب می شوند و سپس در دبیرستان های انتخاب شده کلیه دانش آموزان پایه دهم انتخاب خواهند شد. با مراجعه به این مدارس و شفاف‌سازی اهداف این پژوهش، دانش‌آموزانی که تمایل به مشارکت در مطالعه دارند با کسب موافقت آگاهانه در مطالعه شرکت داده خواهند شد. در ابتدا پرسشنامه مربوط به وضعیت مصرف سیگار، خصوصیات دموگرافیک و متغیرهای مرتبط با گذار در مراحل مصرف سیگار به همراه پرسشنامه اندازه‌گیری برون گرایی توسط دانش آموزان تکمیل خواهد شد. هشت ماه بعد مجدداً پرسشنامه مربوط به‌اندازه گیری وضعیت مصرف سیگار تکمیل خواهد شد تا میزان گذار در مراحل مصرف سیگار در افراد برون گرا و افراد درون گرا مقایسه گردد. داده های مربوط به مقدار ریسک محاسبه شده به همراه سایر متغیرهای مستقل مورد مطالعه وارد نرم افزار Stata.14  شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت.

گرایش به مصرف سیگار:

گرایش به مصرف سیگار در دانش‌آموزان مشابه Hill و همکاران(69) به‌وسیله شش سؤال اندازه‌گیری خواهد شد که برای گویه: “فکر می‌کنم مصرف سیگار برای من … است” ، شش زوج پاسخ دوقطبی به‌صورت زیر وجود دارد: پسندیده- ناپسند، خوب- بد، جالب-آزاردهنده، خوش‌آیند- ناخوش آیند، سالم- ناسالم و مفید- زیان‌آور. هر زوج به‌عنوان یک سؤال جداگانه در نظر گرفته می‌شود و نمره هر سؤال از 2+ تا 2- درجه‌بندی می‌شود. مثلاً: “بسیار خوش‌آیند” نمره 2+، “خوش‌آیند” نمره 1+، “نه خوش‌آیند، نه ناخوش آیند” نمره صفر، “ناخوش آیند” نمره 1- و“ بسیار ناخوش آیند” نمره‌ 2- می‌گیرند. در کل نمره گرایش به مصرف سیگار برای هر دانش‌آموز از مجموع این نمرات تشکیل می‌شود که دامنه‌اش از 12- تا 12+ می‌باشد(12- کمترین گرایش و 12+ بیشترین گرایش). در یک نمونه 31 تایی در سال1383 در تبریز، آلفای کرونباخ برای توافق درونی این اندازه‌گیری 85/0 به دست آمد(70).

  وضعیت اجتماعی ـ اقتصادی:

 در این مطالعه وضعیت اجتماعی ـ اقتصادی با استفاده از تحصیلات پدر، تحصیلات مادر، دارائی‌های خانوار و درآمد خانوار ساخته خواهد شد. با توجه به اینکه بین این متغیرها همبستگی شدیدی وجود دارد، برای جلوگیری از هم خطی در مدل با استفاده از روش تجزیه به مؤلفه‌های اصلی (Principal Component Analysis) این متغیر ساخته خواهد شد. دانش آموزان با استفاده از این متغیر دریکی از سطوح وضعیت اجتماعی - اقتصادی بسیار بالا، بالا، متوسط، پایین و بسیار پایین طبقه‌بندی خواهند شد.

مواد روان‌گردان:

 منظور از مواد روان‌گردان در این مطالعه، موادی مثل تریاک، حشیش، هروئین، اکستازی و... می‌باشد.

نحوه پیگیری دانش آموزان

در این مطالعه برای اینکه دانش آموزان از پاسخ‌هایی که می‌دهند نگران نباشند، از آن‌ها خواسته می‌شود تا اسم خود را روی پرسشنامه ننویسند. هر دانش‌آموز با یک کد پنج‌رقمی شناسایی می‌شود. اولین رقم از سمت چپ نشان‌دهنده جنس دانش‌آموز (1 پسر و 2 دختر) و دومین رقم نشان‌دهنده مدرسه، سومین رقم نشان‌دهنده کلاس در آن مدرسه و دو رقم آخر نشان‌دهنده شماره فرد در آن کلاس می‌باشد. بنابراین قبل از وارد شدن به کلاس، سه رقم اول کد هر دانش‌آموز مشخص است فقط کافی است ما یک کد دو رقمی به هر دانش‌آموز اختصاص دهیم. اعداد 11 تا 55 بر روی کارت‌های کوچکی نوشته خواهد شد و هر دانش‌آموز در کلاس یکی از این کدهای اختصاصی را به‌طور شانسی بر خواهد داشت و از آن‌ها خواسته خواهد شد تا این کد را در جای مخصوص روی پرسشنامه بنویسند. همچنین به آن‌ها توضیح داده خواهد شد که آن‌ها فقط از روی این کد شناخته می‌شوند و کسی جز خود آن‌ها، از این کد باخبر نیست و لازم است که این کد را تا شش ماه بعد نزد خود نگه‌دارند یا در ذهن خود حفظ کنند و در مرحله بعد بر روی پرسشنامه همین کد را وارد کنند تا اطلاعات دو مرحله به همدیگر متصل شود.   به دلیل امکان فراموشی و گم کردن کدهای دو رقمی، یک کد 6 رقمی مجازی دیگری با استفاده از اطلاعات ثابت دانش آموزان در هر دو مرحله ساخته می‌شود تا در صورت ننوشتن کد دو رقمی در مرحله دوم مطالعه، با استفاده از کد مجازی، کد دو رقمی پیدا شود. برای ساختن کد 6 رقمی مجازی از سواد پدر و مادر، تعداد عمو، تعداد عمه، تعداد دایی و تعداد خاله استفاده خواهد شد.

ضمنا در تعیین مراحل مصرف سیگار نیز جدول زیر مورد ارزیابی قرار خواهد گرفت.

اندازه گیری متغیر برون گرایی

این متغیر به وسیله پرسشنامه استاندارد آیزنگ اندازه گیری خواهد شد. مطالعات زیادی تا کنون، جهت بررسی روابط بین ویژگی های شخصیتی و متغیرهای دیگر از این پرسشنامه استفاده کرده اند(71-73). این پرسشنامه شامل 24 سوال می باشد که همگی دارای پاسخ های بلی و خیر می باشند. نحوه نمره دهی به این صورت می باشد که، پاسخ هایی که ( بلی یا خیر ) با کلید مورد نظر مطابقت داشته باشند، نمره یک و در غیر این صورت نمره صفر می گیرند. سپس هر یک از این نمرات با روش هایی که قبلا توسط متخصصان انجام گرفته، به درصد تبدیل می شوند. هر چقدر نمره درصدی فردی از پنجاه بالاتر باشد، ویژگی شخصیتی فرد گرایش به برون گرایی دارد، و هر چقدر نمره درصدی فردی از پنجاه پایین تر باشد، شخصیت وی درون گراتر می باشد.

اندازه گیری متغیر  خوش بینی (پرسشنامه خوش بینی[1] (LOT-R)

در این پژوهش جهت اندازه گیری خوش بینی از آزمون بازنگری شده جهت گیری زندگی (LOT-R)، استفاده خواهد شد. در ایران اعتبار بازآزمایی این آزمون بر 27 دانش‌آموز پیش‌دانشگاهی با فاصلة ده روز 70/0 به دست آمد. همچنین ضریب آلفای کرونباخ در مطالعه موسوی‌نسب 54/0 به دست آمد. کجباف، عریضی و خدابخشی، اعتبار بالایی در هنجاریابی از نسخة اولیه این آزمون گزارش دادند. همچنین روایی همگرا و افتراقی آن با مقیاس منبع کنترل و مقیاس عزت نفس روزنبرگ تأیید شده‌اند.

این مقیاس دارای 8 ماده است که براساس مقیاس لیکرت چهارنقطه‌ای درجه‌بندی شده است. گزینه‌های مورد نظر عبارتند از: کاملاً موافقم (نمره 4)؛ کمیً موافقم (نمره 3)؛بی نظر(نمره صفر)، کمیً مخالفم (نمره 2) و کاملاً مخالفم (نمره 1). گزاره‌های 2، 5، 6 و 8 به صورت معکوس نمره‌گزاری می‌شوند. هرچه نمره بالاتر باشد دورنمای خوش بینی فرد بیشتر میباشد.

اندازه گیری متغیر گذار در مراحل مصرف سیگار

متغیر وابسته گذار در مراحل مصرف سیگار است که با استفاده از الگوریتم زیر بررسی خواهد شد.

قطر اصلی میزان توقف در هر مرحله و میزان‌های مربوط به بالای قطر اصلی میزان پیشرفت و گذار به مراحل بالاتر و میزان‌های پایین قطر اصلی میزان پسرفت را نشان خواهد داد.

با گرفتن درصد برای کل نمونه و جمع‌کردن درصدهای مربوط به گذار به مراحل بالاتر به‌عنوان میزان پیشرفت در مراحل، جمع‌کردن درصدهای مربوط به توقف به‌عنوان میزان توقف در هر مرحله (احیاناً میزان پسرفت در صورت منطبق بودن با تئوری) به‌عنوان شاخص کلی مربوط به گذار مراحل به تفکیک دو گروه محاسبه‌شده و نهایتاً این دو نسبت با آزمون مقایسه نسبت‌ها باهم مقایسه خواهند شد.

هرکدام از درصدهای مربوط به گذار تک‌تک مراحل با مقایسه نسبت‌ها مقایسه خواهد شد و در صورت نیاز تصحیح برای مقایسات چندگانه نیز اعمال خواهد شد. برای تحلیل کلی داده ها  با توجه به نوع داده ها وهدف مورد نظر از روش های اماری رگرسیونی (رگرسیون خطی،  لوژستیک یا Ordinal regression ) و تحلیلهای تک متغیره مانند تی مستقل و مجذور کای استفاده خواهد شد. تحلیل اصلی داده ها به روش LTA یا Latent Class Analysis خواهد بود

در این طرح کدهای اخلاقی 1، 2،3،4،5،7،  8،  10، 11،12،  13، 14،15، 16،  17،19، 20، 26، 27،28،29،30 و 31  از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران مد نظر  قرار خواهد گرفت.

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7-اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8-طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی‌های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

12-انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20-در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

26-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30-گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

عدم همکاری افراد مورد مطالعه برای شرکت در مطالعه که با توضیح اهداف مطالعه و نهایتا جایگزینی سایرین مرتفع خواهد شد.

سیگار، برونگرایی، خوش بینی، شخصیت، دانش آموزان

1. Tiwari RV, Megalamanegowdru J, Gupta A, Agrawal A, Parakh A, Pagaria S, et al. Knowledge, attitude and practice of tobacco use and its impact on oral health status of 12 and 15 year-old school children of Chhattisgarh, India. Asian Pac J Cancer Prev. 2014;15:10129-35.
2. who. who report on the global tobacco epidemic: 7 Feb / 2008. who. 2008.
3. Organization WH. Cancer control: knowledge into action: WHO guide for effective programmes: World Health Organization; 2007.
4. Doll R, Peto R, Boreham J, Sutherland I. Mortality in relation to smoking: 50 years' observations on male British doctors. Bmj. 2004;328(7455):1519.
5. Cunningham R. Smoke & mirrors: The Canadian tobacco war: Idrc; 1996.
6. Jadid-Milani M, Soheil-Arshadi F, Asadi-Noghabi A. Community Health Nursing (1),(2),(3). Tehran: Andisheh rafi Publisher. 2004:27-8.
7. Daszenies C, Covacevich C. Smoking among high school students in a rural community of Chiloe. Revista medica de Chile. 1999;127(1):38-43.
8. Deressa W, Azazh A. Substance use and its predictors among undergraduate medical students of Addis Ababa University in Ethiopia. BMC public health. 2011; 11(1):660.
9. El Mhamdi S, Wolfcarius-Khiari G, Mhalla S, Salem KB, Soltani S. Prevalence and predictors of smoking among adolescent schoolchildren in Monastir, Tunisia. Eastern Mediterranean Health Journal. 2011;17(6):523.
10. Al Moamary MS, Al Ghobain MO, Al Shehri SN, Gasmelseed AY, Al-Hajjaj MS. Predicting tobacco use among high school students by using the global youth tobacco survey in Riyadh, Saudi Arabia. Annals of thoracic medicine. 2012;7(3):122.
11. Warren CW, Riley L, Asma S, Eriksen MP, Green L, Blanton C, et al. Tobacco use by youth: a surveillance report from the Global Youth Tobacco Survey project. Bulletin of the world Health Organization. 2000;78(7):868-76.
12. Petersen PE. The World Oral Health Report 2003: continuous improvement of oral health in the 21st century–the approach of the WHO Global Oral Health Programme. Community Dentistry and oral epidemiology. 2003;31(s1):3-24.
13. Control CfD, Prevention. Smoking-attributable mortality, years of potential life lost, and productivity losses--United States, 2000-2004. MMWR Morbidity and mortality weekly report. 2008;57(45):1226.
14. Mackay J, Eriksen M, Shafey O. The Tobacco Atlas (2006). American Cancer Society. 2006.
15. Moosazadeh M, Ziaaddini H, Mirzazadeh A, Ashrafi-Asgarabad A, Haghdoost AA. Meta-analysis of smoking prevalence in Iran. Addiction and Health. 2013;5(3-4):140-53.
16. Who. Regional Office for the Eastern Mediterranean. Tobacco free initiative [Online]. 2012; Available from: URL: http://www.emro.who.int/pak/programmes/tobacco-free-initiative.html/. 2012.
17. Khaje Deloi M, Molavi Nojoomi M. Guidelines for controlling and monitoring the tobacco epidemic. Tehran, Iran: Seda Publication. 2003:41-2.
18. Health UDo, Services H. Preventing tobacco use among youth and young adults: A report of the Surgeon General. Atlanta, GA: US Department of Health and Human Services, Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Chronic Disease Prevention and Health Promotion, Office on Smoking and Health. 2012;3.
19. Singh T. Tobacco use among middle and high school students—United States, 2011–2015. MMWR Morbidity and mortality weekly report. 2016;65.
20. Juan-Pablo G, Stefan M, editors. Sexual risk behavior among adolescence: the role of socioeconomic and demographic household characteristics. Global Forum for Health Research; 2004.
21. Lantz PM, Jacobson PD, Warner KE, Wasserman J, Pollack HA, Berson J, et al. Investing in youth tobacco control: a review of smoking prevention and control strategies. Tobacco control. 2000;9(1):47-63.
22. Baška T, Warren CW, Bašková M, Jones NR. Prevalence of youth cigarette smoking and selected social factors in 25 European countries: findings from the Global Youth Tobacco Survey. International journal of public health. 2009;54(6):439.
23. Kelishadi R, Ardalan G, Gheiratmand R, Majdzadeh R, Delavari A, Heshmat R, et al. Smoking behavior and its influencing factors in a national-representative sample of Iranian adolescents: CASPIAN study. Preventive medicine. 2006;42(6):423-6.
24. Mohammadpoorasl A, Fakhari A, Shamsipour M, Rostami F, Rashidian H. Transitions between the stages of smoking in Iranian adolescents. Preventive medicine. 2011;52(2):136-8.
25. Moeini B, Poorolajal J, Gharlipour Gharghani Z. Prevalence of cigarette smoking and associated risk factors among adolescents in Hamadan City, west of Iran in 2010. Journal of research in health sciences. 2012;12(1):31-7.
26. Mohamadkhani S. Prevalence of cigarette smoking, alcohol drinking and illegal drugs use among iranian adolescents. Journal of Kerman University of Medical Sciences. 2011;18(1):32-42.
27. Karimy M, Niknami S, Heidarnia AR, Hajizadeh I, Montazeri A. Prevalence and determinants of male adolescents’ smoking in Iran: An explanation based on the theory of planned behavior. Iranian Red Crescent Medical Journal. 2013;15(3):187-93.
28. Habib E, Shiraz A, Naseri-Kouzehgarani G, Hooman S, Reza M. The determinants of high school students smoking habits with special focus on teachers smoking in Iran: a population based study. Pneumologia (Bucharest, Romania). 2011;61(1):28-33.
29. Ansari-Moghaddam A, Rakhshani F, Shahraki-Sanavi F, Mohammadi M, Miri-Bonjar M, Bakhshani N-M. Prevalence and patterns of tobacco, alcohol, and drug use among Iranian adolescents: A meta-analysis of 58 studies. Children and Youth Services Review. 2016;60:68-79.
30. Breslau N, Peterson EL. Smoking cessation in young adults: age at initiation of cigarette smoking and other suspected influences. American Journal of Public Health. 1996;86(2):214-20.
31. Duncan AE, Lessov-Schlaggar CN, Sartor CE, Bucholz KK. Differences in time to onset of smoking and nicotine dependence by race/ethnicity in a Midwestern sample of adolescents and young adults from a high risk family study. Drug and alcohol dependence. 2012;125(1):140-5.
32. Ballard-Barbash R, Friedenreich CM, Courneya KS, Siddiqi SM, McTiernan A, Alfano CM. Physical activity, biomarkers, and disease outcomes in cancer survivors: a systematic review. Journal of the National Cancer Institute. 2012;104(11):815-40.
33. Kristjansson AL, James JE, Allegrante JP, Sigfusdottir ID, Helgason AR. Adolescent substance use, parental monitoring, and leisure-time activities: 12-year outcomes of primary prevention in Iceland. Preventive medicine. 2010;51(2):168-71.
34. Hiemstra M, Otten R, Engels RC. Smoking onset and the time-varying effects of self-efficacy, environmental smoking, and smoking-specific parenting by using discrete-time survival analysis. Journal of behavioral medicine. 2012;35(2):240-51.
35. Kloep M, Güney N, Cok F, Simsek Ö. Motives for risk-taking in adolescence: A cross-cultural study. Journal of adolescence. 2009;32(1):135-51.
36. JA Allender Bs. community health nursing. philadelphia. 2005;6th ed.
37. Tjora T, Hetland J, Aarø LE, Øverland S. Distal and proximal family predictors of adolescents' smoking initiation and development: a longitudinal latent curve model analysis. BMC public health. 2011;11(1):911.
38. Wang MP, Ho SY, Lo WS, Lam TH. Smoking family, secondhand smoke exposure at home, and quitting in adolescent smokers. Nicotine & Tobacco Research. 2012:nts109.
39. Schaefer DR, Haas SA, Bishop NJ. A dynamic model of US adolescents’ smoking and friendship networks. American journal of public health. 2012;102(6):e12-e8.
40. Leventhal H, Cleary PD. The smoking problem: a review of the research and theory in behavioral risk modification. Psychological bulletin. 1980;88(2):370.
41. Mayhew KP, Flay BR, Mott JA. Stages in the development of adolescent smoking. Drug and alcohol dependence. 2000;59:61-81.
42. Kremers S, De Vries H, Mudde A, Candel M. Motivational stages of adolescent smoking initiation: predictive validity and predictors of transitions. Addictive behaviors. 2004;29(4):781-9.
43. Kremers SP, Mudde AN, de Vries H. Subtypes within the precontemplation stage of adolescent smoking acquisition. Addictive behaviors. 2001;26(2):237-51.
44. Jung CJ. Psychologischen Typen, volume Translation HG Baynes, 1923. Rascher Verlag, Zurich; 1921.
45. Thompson ER. Development and validation of an international English big-five mini-markers. Personality and individual differences. 2008;45(6):542-8.
46. Jung CG. Memories, dreams, reflections: Vintage; 1989.
47. Goldberg LR. An alternative' description of personality': the big-five factor structure. Journal of personality and social psychology. 1990;59(6):1216.
48. Fishbein M, Yzer MC. Using theory to design effective health behavior interventions. Communication theory. 2003;13(2):164-83.
49. Terracciano A, Costa PT. Smoking and the Five‐Factor Model of personality. Addiction. 2004;99(4):472-81.
50. Buczkowski K, Basinska MA, Ratajska A, Lewandowska K, Luszkiewicz D, Sieminska A. Smoking Status and the Five-Factor Model of Personality: Results of a Cross-Sectional Study Conducted in Poland. International journal of environmental research and public health. 2017;14(2):126.
51. Harakeh Z, Scholte RH, de Vries H, Engels RC. Association between personality and adolescent smoking. Addictive behaviors. 2006;31(2):232-45.
52. Wijatkowski S, Forgays DG, Wrzesniewski K, Gorski T. Smoking behavior and personality characteristics in Polish adolescents. International journal of the addictions. 1990;25(4):363-73.
53. Otten R, Engels RC, Van den Eijnden RJ. Smoking behavior in asthmatic and non-asthmatic adolescents: The role of smoking models and personality. Substance use & misuse. 2008;43(3-4):341-60.
54. Cherry N, Kiernan K. Personality scores and smoking behaviour. A longitudinal study. British journal of preventive & social medicine. 1976;30(2):123-31.

70. Eysenck HJ, Eaves L. Causes and effects of smoking. SAGE PUBLIC, BEVERLY HILLS, CA 1980. 1980.
71. McCrae RR, Costa PT, Bossé R. Anxiety, extraversion and smoking. British Journal of Clinical Psychology. 1978;17(3):269-73.
72. Malouff JM, Thorsteinsson EB, Schutte NS. The five-factor model of personality and smoking: A meta-analysis. Journal of Drug Education. 2006;36(1):47-58.
73. Munafo MR, Zetteler JI, Clark TG. Personality and smoking status: A meta-analysis. Nicotine & Tobacco Research. 2007;9(3):405-13.
74. Munafo MR, Black S. Personality and smoking status: A longitudinal analysis. Nicotine & Tobacco Research. 2007;9(3):397-404.
75. Cruickshank J.Positioning positivism, critical realism and social constructionism in the health sciences: a philosophical orientation. Nurs Inq. 2012 Mar;19(1):71-82.
76. Fisher EB.The importance of context in understanding behavior and promoting health.
77. Ann Behav Med. 2008 Feb;35(1):3-18. doi: 10.1007/s12160-007-9001-z. Epub 2008 Feb 16.
78.  Phys Ther Shepard KF, Jensen GM, Schmoll BJ, Hack LM, Gwyer J.  Alternative approaches to research in physical therapy: positivism and phenomenology. 1993 Feb;73(2):88-97; discussion 98-101.
79.  Fakharri A, Jahani A, Sadeghi-Bazargani H, Farahbakhsh M, Asl AM. Personality patterns and Smoking behavior among students in Tabriz, Iran. Electron Physician.2017 Mar 25;9(3):3950-3957
80.  Ra JS, Cho YH.Psychosocial Factors Associated With Smoking Intention in Korean Male Middle School Students. J Sch Nurs. 2017 Oct;33(5):355-363
81.  al'Absi M, Lemieux A, Westra R, Allen S.Early life adversity influences stress response association with smoking relapse.Psychopharmacology (Berl). 2017 Sep 5
82.  Kawabata Y, Hoshi E, Murai K, Ikeya T, Takahashi N, Saitou Y, Kurashima K, Ubukata M, Takayanagi N, Sugita H, Kanauchi S, Colby TV. Smoking-related changes in the background lung of specimens resected for lung cancer: a semiquantitative study with correlation to postoperative course. Histopathology. 2008 Dec;53(6):707-14
83.  Vingilis E, Wade TJ, Adlaf E. What factors predict student self-rated physical health? J Adolesc. 1998 Feb;21(1):83-97.
84.  Vingilis E, Mann RE, Erickson P, Toplak M, Kolla NJ, Seeley J, Jain U Attention deficit hyperactivity disorder, other mental health problems, substance use, and driving: examination of a population-based, representative canadian sample.Traffic Inj Prev. 2014;15 Suppl 1:S1-9. doi: 10.1080/15389588.2014.926341
85.  69.  Hill AJ, Boudreau F, Amyot É, Déry D, Godin G. Predicting the stages of smoking acquisition according to the theory of planned behavior. Journal of adolescent health. 1997;21(2):107-15.
86. Mohammadpoorasl A, Fakhari A, Rostami F, Shamsipour M, Rashidian H, Goreishizadeh MA. Predictors of transition in different stages of smoking: a longitudinal study. Addiction and Health. 2010;2(1-2.(
87. Talati A, Wickramaratne PJ, Keyes KM, Hasin DS, Levin FR, Weissman MM. Smoking and psychopathology increasingly associated in recent birth cohorts. Drug and alcohol dependence. 2013;133(2):724-32.
88. Nieva G, Valero S, Bruguera E, Andión Ó, Trasovares MV, Gual A, et al. The alternative five-factor model of personality, nicotine dependence and relapse after treatment for smoking cessation. Addictive behaviors. 2011;36(10):965-71.
89. Jaiswal RH. Study of personality traits of tobacco-users and non-users among students. Int J Indian Psychol. 2014;2:6-10.

مصرف سیگار یکی از اصلی ترین عوامل ابتلا به بیماری های گوناگون و مرگ می باشد.  مطالعات نشان داده اند، شیوع مصرف سیگار در کشورهای در حال توسعه در حال افزایش می باشد و در کشورهای پیشرفته، با وجود کاهش شیوع مصرف در بزرگسالان، شیوع در نوجوانان، همانند کشورهای در حال توسعه درحال افزایش است و همچنین سن شروع مصرف سیگار در تمام دنیا در حال کاهش می باشد. ثابت شده است که هر چقدر سن شروع مصرف سیگار کمتر باشد، احتمال سیگاری شدن و ابتلا به بیماری های مرتبط با مصرف سیگار و مشکل تر بودن ترک سیگار در آینده افزایش پیدا خواهد نمود. تحقیقات نشان داده اند  که درصد بالایی از مصرف کنندگان سیگار، این عادت بد را از دوران نوجوانی شروع کرده اند. لازم است عوامل مرتبط با شروع مصرف سیگار در نوجوانان بررسی شود تا از این طریق از افزایش شیوع مصرف سیگار پیشگیری گردد.

 شروع مصرف سیگار و مصرف سیگار در نوجوانان به صورت یک مرحله ای نبوده و محققان برای آن مراحل مختلفی را در نظر گرفته اند. شناخت این مراحل و عوامل مرتبط با انتقال در مراحل مصرف سیگار نوجوانان کمک خواهد نمود تا راه های پیشگیری تدوین گردد. شخصیت انسان ها علاوه بر ابعاد مختلف، از یک جنبه نیز به دو بخش درون گرا و برون گرا تقسیم می شود  و از جنبه ای دیگر به صورت خوش بین و بدبین می باشد.تا کنون ارتباط بین این جنبه از شخصیت با مصرف سیگار و یا ترک سیگار بررسی شده است، اما ارتباط آن با انتقال در مراحل مصرف سیگار در نوجوانان بررسی نشده است که در این مطالعه به دنبال بررسی این مهم خواهیم بود تا بر صحیح تر متمرکز شدن برنامه های پیشگیری در جایگاه مناسب کمک شود و در ارائه برنامه های پیشگیری و اموزش بر نوجوانان در جهت ترک سیگار نحوه شکل گیری شخصیت انها نیز مورد توجه قرار گیرد    

خونگیری ندارد

نتایج پژوهش به شرکت کنندگان اعلام خواهد شد. در ضمن برنامه ریزیها توسط مسئولین بر طبق نتایج این طرح در نهایت به نفع شرکت کنندگان و جامعه و خانواده های انان خواهد بود

هیچ عوارض جانبی ندارد

در این تحقیق روش تشخیصی یا درمانی جدید به کار گرفته نمی شود و خسارتی بر تحقیق شوندگان وارد نیست.

در این تحقیق روش تشخیصی یا درمانی به کار گرفته نمی شود

در این تحقیق روش تشخیصی یا درمانی جدید به کار گرفته نمی شود

وضعیت رفتارهای خطر پذیر و تمام اطلاعات افراد در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند. و این تعهد مجریان طرح می باشد

آدرس و شماره تلفن تماس مجری یا مجریان طرح در اختیار تمام آزمودنی ها قرار  میگیرد

شرکت همه افراد در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهند بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودند از پژوهش مذکور خارج شوند. برای این کار در صورت خروح افراد از مطالعه از نظر متدولوژیک نیز تمهیداتی صورت گرفته است

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام. همه افراد با رضایت کامل وارد مطالعه خواهند شد. در ارتباط با رضایت آگاهانه قابل ذکر است که در این طرح هم از دانش آموز و هم از ولی دانش آموز رضایت نامه گرفته خواهد شد. لازم به ذکر است که رضایت آگاهانه ولی دانش آموز به صورت تلفنی نیز انجام خواهد شد تا پاسخهای دانش اموزان تورش دار نباشد

 

د: سوالات مربوط به وضعیت مصرف سیگار

- خودتان را در کدام یک از 6 حالت زیر می دانید؟ (لطفاً یکی از شش گزینه اصلی را انتخاب کنید و سپس قسمت دوم مربوط به آن گزینه را نیز علامت بزنید)

ادامه سوال     1- تا به حال سیگار نکشیده ام، حتی چند پک	1- و مطمئن هستم که هرگز امتحان نخواهم کرد
	2- و نمی خواهم در پنج سال آینده امتحان کنم
	3- ولی می خواهم در پنج سال آینده امتحان کنم
	4- ولی می خواهم در 6 ماه آینده امتحان کنم
	5- ولی می خواهم در یک ماه آینده امتحان کنم
ادامه سوال 2- تا به حال فقط چند پک یا 2-1 نخ سیگار کشیده ام	1-  و نمی خواهم در 6 ماه آینده امتحان کنم 2-  و می خواهم در 6 ماه آینده امتحان کنم   ادامه سوال 3-  و می خواهم در یک ماه آینده امتحان کنم
3- بیشتر از 2 نخ سیگار کشیده ام ولی در  کل کمتر از 100 نخ کشیده ام			1-  ولی نمی خواهم در آینده ادامه دهم 2-  و ممکن است در آینده امتحان کنم
ادامه سوال 4- گهگاهی سیگار می کشم، حداقل در هر ماه یک نخ  سیگار میکشم و در کل بیش از صد نخ کشیده ام                   ادامه سوال       5- هر روز هفته و یا در بیشتر روزهای هفته  سیگار می کشم		1-  آیا بطور جدی قصد ترک سیگار در 6 ماه آینده را دارید؟    1- خیر         2-  بلی                                                               2-  آیا بطور جدی قصد ترک سیگار تا یک ماه آینده را دارید؟  1- خیر         2-  بلی         3-  آخرین بار که سعی کرده اید بطور جدی سیگار را ترک کنید کی بود؟                  1-  هیچ وقت          2- کمتر از 6 ماه قبل             3-  بیش از 6 ماه قبل 1-  آیا بطور جدی قصد ترک سیگار در 6 ماه آینده را دارید؟    1- خیر         2-  بلی                                                                2-  آیا بطور جدی قصد ترک سیگار تا یک ماه آینده را دارید؟  1- خیر         2-  بلی         3-  آخرین بار که سعی کرده اید بطور جدی سیگار را ترک کنید کی بود؟                                                          1-  هیچ وقت         2- کمتر از 6 ماه قبل           3-  بیش از 6 ماه قبل
ادامه سوال 6- قبلا سیگاری بودم ولی ترک کرده ام		1- بیش از 6 ماه است که ترک کرده ام 2-کمتر از 6 ماه است که ترک کرده ام
7- آیا در طول ماه گذشته سیگار مصرف کرده اید؟       1- خیر          2- بلی 8- آیا در طول هفته گذشته سیگار مصرف کرده اید؟     1- خیر          2- بلی 9- اگر تا به حال سیگار کشیده اید، لطفاً بنویسید  اولین سیگار را در چه سنی مصرف کرده اید؟  ....

و:سوالات شخصیت 1

 دانش آموزان گرامی، ابتدا به تعداد 10 عبارت در مورد خوش بینی آورده شده است. لطفاً میزان موافقت یا مخالفت خود را با علامت زدن یکی از گزینه های هر عبارت مشخص کنید. لطفاعبارت ها را به دقت بخوانید .

1. من در موارد نامطمئن معمولاً انتظار بهترین حالت را دارم.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف              5- کاملا مخالف

2. من به راحتی میتوانم آرامش خود را بدست بیاورم.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف             5- کاملا مخالف

3. هرگاه فکر میکنم اتفاق بدی برایم روی خواهد داد، همان برایم اتفاق میافتد.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف              5- کاملا مخالف

4. من همیشه نسبت به آینده خوشبین هستم.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف             5- کاملا مخالف

5. من از بودن با دوستانم لذت میبرم.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف             5- کاملا مخالف

6. برای من مشغول بودن بسیار اهمیت دارد.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف             5- کاملا مخالف

7. من به ندرت انتظار دارم امور بر وفق مرادم باشد.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف            5- کاملا مخالف

8. من به آسانی غمگین میشوم.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف             5- کاملا مخالف

9. من به ندرت بر روی اتفاق افتادن چیزهای خوب حساب باز میکنم.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف             5- کاملا مخالف

10. روی هم رفته انتظار دارم اتفاقات خوب برایم بیفتد تا اتفاقهای بد.

1-کاملا موافق              2- کمی موافق           3-  بی نظر             4- کمی مخالف             5- کاملا مخالف

ل:سوالات شخصیت2

دانش آموزان عزیز، در زیر 24 سوال درباره رفتار و احساسات مختلف وجود دارد. لطفا هر سوال را به دقت بخوانید و پاسخ را علامت بزنید. توجه داشته باشید که پاسخ شما به سوال به صورت بلی یا خیر خواهد بود و حد وسط نخواهد داشت. بنابراین، در پاسخگویی به هر سوال باید رفتار و احساسات عادی و کلی خود را در نظر بگیرید. به همه سوالات پاسخ دهید و وقت خود را روی سوالات خاصی از دست ندهید. پاسخ شما به هر سوال باید اولین واکنش شما درباره آن باشد. بنابراین، زیاد فکر نکنید و اولین پاسخی را که به ذهنتان می رسد علامت بزنید.

با سپاس فراوان

موفق باشید