بررسی کیفیت بیولوژیکی،فیزیکی و شیمیایی رواناب های سطحی شهر زاهدان

اداره آب و فاضلاب

توزیع نامناسب آب در سطح جهان و از همه مهم تر،کمبود آب سالم و شیرین در نقاط مختلفی از جهان نگرانی های زیادی را به وجود آورده است. نتایج یافته های علمی نشان می­دهد تا سال 2050بیش از سه چهارم جمعیت جهان به شدت تحت تاثیر کمبود آب شیرین قرار خواهند گرفت(1).

کشور ایران به دلیل قرار گرفتن در کمربند خشک و نیمه خشک زمین ، با میزان بارندگی کم و غیر یکنواخت به عنوان یکی از بزرگترین کشورهای درگیر بحران آب در آینده مطرح می شود. کاهش سالیانه منابع آب شیرین در ایران 3/6 برابر بیشتر از استاندارد جهانی است.(2)

اصطلاح آبهای سطحی به طور کلی برای  تمام آب هایی که به طور دائم و یا موقت روی سطح زمین جاری و یا راکد می باشند به کار می رود و شامل:  دریاها، اقیانوس ها، رودخانه ها، دریاچه ها، نهرها، مسیل ها و ....می شود.

آب­های سطحی از مهمترین منابع آب هستندکه نقش مهمی در تامین آب مورد نیاز فعالیت های مختلف مانند کشاورزی، صنعت، شرب و تولید برق دارند. بسیاری از برنامه­ ریزی­های منابع آب در کشورها براساس پتانسیل بالقوه منابع آب سطحی می باشد برای آگاهی از کیفیت منابع آب و تهیه اطلاعات مورد نیاز باید پایش انجام شود (3).

در اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن و ﺑﻠﻮﭼﺴﺘﺎن ﺑﻪ دﻟﯿﻞآب و هوای خشک و بیابانی، ﺑﺎرﻧﺪﮔﯽ ﻫﺎ ﺑﻪ ﺻﻮرت رﮔﺒﺎری و ﮐﻮﺗﺎه ﻣﺪت ﻫﺴﺘﻨﺪ(4).

شهر زاهدان به دلیل قرار گرفتن در مناطق خشک و نیمه خشک و همچنین ریزش های جوی ناچیز با توزیع نامناسب حجم قابل توجهی از رواناب تولیدی را به صورت جریان های سیلابی از دست می­دهد، در چنین شرایطی بهره برداری و استفاده مجدد از سیلاب ها یکی از راه حل های منطقی جهت فائق آمدن بر مسئله کم آبی است(5).

اﺳﺘﺎن ﺳﯿﺴﺘﺎن وﺑﻠﻮ ﭼﺴﺘﺎن دارای اﻗﻠﯿﻢ ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ و ﻧﯿﻤﻪ ﺑﯿﺎﺑﺎﻧﯽ ﻣﯿ­ﺒﺎﺷﺪ. ﻣﯿﺎﻧﮕﯿﻦ ﺑﺎرش ﺳﺎﻻﻧﻪ در اﯾﻦ اﺳﺘﺎن ﺣﺪود100میلی متر وﻣﺘﻮﺳﻂ دﻣﺎی آن از 22الی 37درﺟﻪ سانتی گراد در ﺗﻐﯿﯿﺮاست.

آب این استان از طریق 8146 حلقه چاه 1681رشته قنات و 1053رشته چشمه با میزان آبدهی 1212میلیون متر مکعب و رودخانه های هیرمند، سرباز، لادیز و بمپور با میزان آبدهی متوسط 4800میلیون متر مکعب تامین می­شود.( سالنامه آماری استان سیستان و بلوچستان. 1394.)

با توجه به جمعیت و نیاز آبی شهروندان زاهدانی و بدلیل محدود بودن منابع آب شیرین با حداکثر ظرفیت تولید 1150لیتر بر ثانیه (آب انتقالی از زابل850 ،آب تولیدی RO210،آب تولبدی چاههای جنگل 90 لیتر بر ثانیه ) فقط حدود 70درصد از این نعمت الهی برخوردارند و حدود 20 درصد از منابع آب محلی(چاهها)که شور تلقی میگردند استفاده میکنند و حدود 10 درصد جمعیتی بالغ بر هشتاد هزار نفر فاقد شبکه که معمولا در حاشیه شهر قرار دارند.(بخش ایمنی آب مرکز بهداشت استان سیستان و بلوچستان- زاهدان)

رواناب شهری به عنوان یکی از منابع آب قابل احیا و با ارزش دربسیاری از نقاط خشک و نیمه خشک جهان مطرح بوده و با گذشت زمان اهمیت آن بیشتر نیز خواهد شد.کشور ایران به عنوان یکی از کشورهای خاورمیانه با کاهش منابع آب تجدید شونده رو به رو بوده و در حال حاضر در سطح کشوربه ویژه در حواشی شهر های بزرگ و مراکز استان ها مناطق وسیعی با پساب ها و آبهای برگشتی آبیاری می شوند.در بیشتر مواقع این آبیاری غیر اصولی بوده و برای کشت سبزیجات و صیفی جات به کار می رود که موجب آلودگی محیط زیست،تجمع آلودگی در خاک و انتقال آن به محصولات تولیدی شده است.با توجه به کمبود آب در مناطق خشک و نیمه خشک، استفاده مجدد ازآبهای نامتعارف از جمله رواناب های سطحی با رعایت ملاحظات زیست محیطی جهت جبران بخشی از این کمبود ضروری است. با توجه به اینکه رواناب های شهری حامل حجم زیادی آب شیرین هستند، به عنوان یک منبع تأمین آب برای مصارف مختلف محسوب میشوند برای استفاده مجدد از این گونه آب ها و کاهش آلودگی محیط زیست، نیاز است که از کیفیت آن آگاهی داشته وبا استانداردها مقایسه شود.(6).

به لحاظ اینکه بخشی از نیاز آبی شهرستان زاهدان توسط دستگاههای آب شیرین کن (تکنولوژی اسمز معکوس) تامین می شود و میزان پساب این دستگاهها 80 لیتر بر ثانیه با ویژگی های کیفی {نیترات(698mg/l)، کل جامدات محلول(mg/l16271)، سختی کل(5890mg/lcaco₃)، کلسیم(1226mg/l)، منیزیم(675mg/l)، سدیم(3369mg/l)، پتاسیم(123mg/l)}می باشد که این میزان قابل توجه به صورت رواناب و در ترکیب با رواناب حاصل از دیگر مسیل های شهر به خارج شهر هدایت شده وبرای آبیاری زمین های کشاورزی حاشیه شهر مورد استفاده قرار میگیرد،که با توجه به اهمیت  مسئله سلامت جامعه ، حفظ محیط زیست و کمبود منابع آبی توجه به این رواناب ها امری مهم و ضروری به نظر می رسد. .(اداره آب و فاضلاب استان سیستان و بلوچستان-زاهدان )

بهداشت و سلامت مردم در مناطق شهری و روستایی بستگی به کمیت و کیفیت آب دارد.با توجه به رابطه بسیار نزدیک و تنگاتنگی که بین کیفیت آب و بیماری های همه گیردر مناطق مختلف وجود دارد سازمان های مختلف در تمام دنیا به دنبال شناسایی دقیق پارامتر های مختلف منابع آب، به خصوص منابع آب آشامیدنی هستند تا به کمک یک برنامه ریزی مدون و مدیریت صحیح، بهترین استفاده از منابع آب را با توجه به توان و کیفیت آن داشته باشند(7).

رواناب های سطحی به دلیل عبور از مسیلهای شهری می توانند حاوی انواع عوامل میکروبی و شیمیایی باشند که مشکلات فراوانی را برای سلامت جامعه به وجود می آورند. مطالعات زیادی رواناب شهری را به عنوان یک منبع عمده آلودگی که تاکنون بیش از6000 آلاینده در آن شناسایی شده بیان کرده اند،که بخشی از این آلودگی ها شامل: رسوبات، فلزات سنگین، هیدروکربن ها، نیتروژن، فسفر، آفت کشها و عوامل بیماری زا است. نکته حائز اهمیت دیگر اینکه مطالعات نشان می دهد که بار آلودگی رواناب های شهری در کشور های در حال توسعه بیشتر از توسعه یافته است.

هدف اصلی مدیریت رواناب شهری در گذشته ، جمع آوری و دفع هر چه سریع تر رواناب سطحی به منظور جلوگیری از سیلابی شدن شهرها در خلال باران های نسبتا بالا و انتقال آن به بیرون از شهر بوده است که امروزه استفاده مجدد از این رواناب ها علاوه بر اهداف فوق میتواند تا حدود زیادی نیاز آبی یک اجتماع را بر طرف سازد(8).

خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب از نقطه نظر مقبولیت آن برای مصرف کننده و حفظ سلامتی ضروری است. پارامترهای فیزیکی از جمله: مواد جامد معلق، کدورت، رنگ، طعم، بو و درجه حرارت که بوسیله حواس بینایی، لامسه، چشایی و یا بویایی قابل تشخیص می باشند. از خصوصیات شیمیایی آب می توان به سختی، فلزات سنگین، نیترات، نیتریت،BOD ،TDS ،CODو...اشاره کرد. همچنین براساس استاندارد های میکروبیولوژی اشرشیا کلی به عنوان میکروارگانیسم شاخص برای آلودگی مدفوعی انتخاب شده است. برای هر یک از این پارامترها در استاندارد ایران و جهان مقادیر مشخصی تعیین شده است که در انتخاب آب مصرفی باید مورد توجه قرار گیرد(9).

نتایج مطالعه ای که در سال 2016 در مناطقی با بارندگی کم انجام شد، نشان داد که رواناب جاده دارای بالاترین غلظت TSSو رواناب سقف مس و گالوانیزه به ترتیب دارای بیشترین غلظت مس و روی بود(10).

همچنین نتایج مطالعه ای در آلمان نشان داد، بسیاری از پارامتر های باکتریایی (اشرشیا کلی ،کلی فرم،استروپتوکوک مدفوعی و کلسترودیوم پرفرنژنس) و آلودگی های انگلی مانند غلظت ژیاردیا و کریپتوسپوردیوم در طول رواناب شدید به طور قابل توجهی افزایش یافته است(11).

هدف این مطالعه، بررسی کیفیت روان آبهای سطحی شهر زاهدان از نظر خواص فیزیکی و شیمیایی، پارامتر های باکتریایی و آلودگی های انگلی می باشد، که مورد توجه قرار نگرفته است.

نتایج این مطالعه می تواند برای مدیران منابع آب، برنامه ریزان شهری و مسئولین محیط زیست در جهت کنترل آلودگی و همچنین مدیریت صحیح رواناب های شهری مفید واقع گردد.

امید است تا با اجرای این طرح و با هدف تعیین کیفیت شیمیایی و میکروبی رواناب های شهر زاهدان ، قدمی در جهت استفاده ی درست و بهینه از رواناب ها ی سطحی برداریم.

بررسی متون

نتایج مطالعه ای بر روی کیفیت روان آب های سطحی کانال فیروز آباد تهران، نشان داد که میانگین pH ،COD ،BOD5 وفلزات سنگین مورد اندازه گیری به جزء نیکل مطابق با استانداردهای پساب آبیاری توسط سازمان حفاظت محیط زیست ایران می باشد.هدایت الکتریکی، کل جامدات محلول، SAR،کلراید و بر در محدوده کم تا متوسط ودرصد سدیم قابل قبول برای آبیاری ارزیابی شد. میانگین میزان کدورت،SST وهمچنین تعداد باکتری های کلیفرم و کلیفرم مقاوم به حرارت بالاتر از استانداردهای پسآب برای استفاده در آبیاری و کشاورزی اندازه گیری شد. حجم نمونه در این مطالعه تعداد چهار نمونه درفصل های بهار و تابستان بود. کیفیت شیمیایی روان آب سطحی کانال فیروزآباد در طبقه بندی ویلکاکس در رده متوسط قرار گرفته و می تواند منبع مهم و جایگزین مطلوب به منظور تأمین نیازهای آبی بخش کشاورزی باشد.(6).

نتایج مطالعه ای که در همدان در سال 1392انجام شد، نشان داد که میانگین غلظت عناصر آهن،سرب و کادمیوم نمونه ها به ترتیب 0.38 ± 0.42، 3.00 ± 4.23 ،4.46 ± 6.48 میکروگرم در لیتر به دست آمد که در مقایسه با مقادیر استاندارد WHOو همچنین سازمان حفاظت محیط زیست ایران بیشتر از مقادیر رهنمود ها بود که  بیانگر آلوده بودن رواناب سطحی مناطق پرترافیک شهر همدان به فلزات آهن، سرب و کادمیوم بود که در ابتدا منجر به تهدید منابع پذیرنده و به دنبال آن، ایجاد مشکلات بهداشتی برای شهروندان می شود. حجم نمونه در این مطالعه 24بیان شد(انتخاب 8ایستگاه نمونه برداری و گرفتن 3 نمونه از هر ایستگاه)(8).

نتایج مطالعه ای دیگر که در سال 2013 در تایوان انجام شد، نشان داد که فلزات سنگین Zn،Fe و Na  در رسوب خشک به ترتیب  با غلظت متوسط ​​34978، 1519 و 1502 ppm می باشند و همچنین نمونه های رواناب از سطح جاده ها حاوی غلظت بالای فلزات سنگینی مانند مس ، سرب، روی و همچنین مقادیر بالای SSوCOD می باشد.حجم نمونه در این مطالعه تعداد 19 نمونه از سه جاده  برای تجزیه و تحلیل رسوب خشک و همچنین تعداد 96 نمونه از 4 بارش برای تعیین کیفیت رواناب جاده انتخاب شد.(12).

همچنین نتایج مطالعه ای در آلمان نشان داد، بسیاری از پارامتر های باکتریایی (اشرشیا کلی ،کلی فرم،استروپتوکوک مدفوعی و کلسترودیوم پرفرنژنس)و آلودگی های انگلی مانند غلظت ژیاردیا و کریپتوسپوردیوم در طول رواناب شدید به طور قابل توجهی افزایش یافته است(11).

نتایج مطالعه ای که در تهران انجام شد بیانگر این بود که میانگین غلظت Zn، Pb، Cd، Cu و Ni به ترتیب 0.04 ،0.097، 0.638، 0.035 میلی گرم در لیتر بود. میانگین غلظت فلزات سنگین در سه کانال اصلی به ترتیب 0.177، 0.176 و 0.145 میلی گرم در لیتربود.غلظت فلزات سنگین در کانال های زهکشی انتخابی از شمال به جنوب افزایش یافته است که دلیل آن شست و شو ،تجمع و حمل فلزات سنگین به سمت ایستگاه جنوبی ذکر شده است.حجم نمونه در این مطالعه تعداد 18 نمونه (9ایستگاه و از هر ایستگاه دو نمونه) بیان شد. (13).

در مطالعه ای دیگر که در شهر بایرویت آلمان در ارتباط با آلودگی رواناب سقف انجام شد،نتایج بیانگر این بود که منابع محلی(به عنوان مثال PAHاز سیستم های گرمایشی)،انحلال قطعات فلزی و آلودگی هوای پس زمینه از منابع آلودگی رواناب می باشند.(14)

نتایج مطالعه ای دیگر در تهران نشان داد که میانگین غلظت TSS, TP, PO4, NH4-N, NO3-N به ترتیب 3.19، 2.23، 0.69، 4.6، 593 میلی گرم در لیتر و میانگین فلزات سنگین آهن، روی، مس، و سرب به ترتیب 185، 600، 11 و43 میباشد که بسیاری از این پارامتر ها بالاتر از حد مجاز تععین شده توسط استاندارد ایران می باشد.  فلز روی در سقف گالوانیزه و خیابان آسفالت نسبت به دیگر سطوح بالاتر بود(15)

در مطالعه ای دیگر که در شهر نیجریه انجام شد ، نتایج نشان داد که میانگین غلظت فلزات سنگین سرب، روی، مس، کروم و کادمیوم به ترتیب 0.66، 0.83، 1.93، 0.44 و0.51 میلی گرم بر لیترمی باشد، که  مس به عنوان غالب ترین فلز موجود در رواناب شناخته شد .نمونه ها در این مطالعه  از 4 محل برداشت شدند.(16).

در مطالعه ای که برای ارزیابی کیفیت رواناب سطحی شهر مشهد انجام شد، تعداد 30 نمونه از دو مسیل اصلی شهر و سرشاخه های آن در فصل های خشک و تر جمع آوری وپارامترهایی مانند غلظت فلزات سنگین(Cr,Ni,Zn,Pb) ،آنیون ها  و کاتیون ها مورد بررسی و آنالیز قرار گرفت، نتایج بیانگر این بود که، غلظت فلزات سنگین در برخی از نمونه ها برای آشامیدن بیشتر از حد مجازبود ولی به طور کلی در رده خوب تا قابل قبول براساس نمودار شولر قرار داشت ، وبرای کشاورزی براساس نمودارویلکوکس،تمام نمونه ها از رده شوری کم تا شور تشخیص داده شد(17).

در مطالعه ای دیگر که در سال 2016 در نیوزلند انجام شد ، نتایج بیانگر این بود که مقدار فلز مس (45 و 28 درصد) در جاده آسفالت خیلی بیشتر از سقف و پارک است و همچنین  مقدار فلز روی  در سقف ها و پارک ها بیشتر است و سطوح جاده و بعد پارک ها(61و38 درصد) دارای بیشترین بار TSSهستند(18).

نتایج مطالعه ای در شهر صنعتی جبیل در عربستان صعودی در سال 2016 نشان داد که افزایش غلظت کلسیم و پتاسیم موجب شوری زیاد رواناب شده و همچنین غلظت کروم(0.0184-0.0154)، منگنز(0.199-0.0608)، آهن(0.035-0.023)و جیوه(0.00135 -0.0084) میلی گرم بر لیتر براورد شد که تخلیه آن به خلیج فارس ممکن است سلامت اکوسیستم های آبی را به خطر بیاندازد.در این مطالعه تعداد 30 نمونه از سه محل در طول کانال جمع آوری شد(19).

در مطالعه ای دیگر که در سال 2015 در چین انجام شد، نتایج نشان داد که برای سیلاب های سنگین رواناب سقف دارای بالاترین غلظت برای روی، منگنز، آهن و سرب به ترتیب(4.40، 0.20، 0.22، 0.03 ) میلی گرم بر لیتر  می باشد و همچنین TSS با میزان 373.77 میلی گرم در  لیتر در جاده ی دارای ترافیک از دیگر مناطق بالاتر است(20).

نتایج مطالعه ای که در سال 2016 در مناطقی با بارندگی کم انجام شد، نشان داد که رواناب جاده دارای بالاترین غلظت TSS  با میانگین (63.2)  میلی گرم در لیتر می باشد، وهمچنین رواناب سقف مس و گالوانیزه به ترتیب دارای بیشترین غلظت مس(1663میکرو گرم در لیتر) و روی(397میکروگرم در لیتر) بود(10).

در مطالعه ای دیگر که در شیراز انجام شد، مهم ترین فلز موجود در رواناب های قابل احیای شهر شیراز، فلز آهن با محدوده(mg/l9.6-0.1) بود .بعد از آهن فلز روی دارای بالاترین غلظت در محدوده(mg/l2.7-0.001) بود، حجم نمونه  در این مطالعه، تعداد 18نمونه در زمان های بدون بارندگی و 21 نمونه در زمان بارندگی در  نقاط مختلف کانال ها و بخش هایی از رودخانه گرفته شد(21).

نتایج مطالعه ای  که بر روی کیفیت فیزیکی شیمیایی آبهای سطحی دشت سیلابی  بیرجند انجام شد بیانگر این بود که بسیاری از پارامترها از قبیل: EC,TDS.COD,BOD₅,Na,DO,CL,K,کلسیم،منیزیم،کربنات ها،نیتریت ،نیترات و....بالاتر از حد مجازWHO می باشد. که برای آشامیدن مناسب نیست.(22)

کمک به نظارت و کنترل دقیق تر رواناب های سطحی و در نهایت حفظ سلامتی و امنیت جامعه

شهرداری ها

1. میزان کدورت،کل جامدات محلول،کل جامدات معلق ،کل جامدات و ذرات قابل ته نشینی در رواناب سطحی شهر زاهدان چه مقدار می باشد؟
2. میزان  قلیاییت،کلسیم، منیزیم، پتاسیم، فسفر ، _{BOD5،  PH  ،  CODدر} رواناب سطحی شهر زاهدان چه مقدار می باشد؟
3. میزان  کادمیوم،کروم،سرب،نیکل،روی،مس در قسمت مایع رواناب سطحی شهر زاهدان چه مقدار می باشد؟
4. میزان  کادمیوم،کروم،سرب،نیکل،روی،مس در قسمت جامد رواناب سطحی شهر زاهدان چه مقدار می باشد؟
5. میزان  شاخص نسبت جذب سدیم رواناب سطحی شهر زاهدان چه مقدار می باشد؟
6. میزان  شاخص درصد سدیم رواناب سطحی شهر زاهدان چه مقدار می باشد؟
7. تعداد   کل کلی فرم در رواناب های سطحی شهرزاهدان چه مقدار می باشد؟
8.  تعداد  کلیفرم مدفوعی در رواناب سطحی شهرزاهدان چه مقدار می باشد؟

تعیین کیفیت فیزیکی،شیمیایی و بیولوژیکی رواناب های سطحی شهر زاهدان 

1. تعیین کدورت،کل جامدات محلول،کل جامدات معلق ،کل جامدات و ذرات قابل ته نشینی در رواناب سطحی شهر زاهدان
2. تعیین قلیاییت،کلسیم، منیزیم، پتاسیم، فسفر ، _{BOD5، PH ، CODدر} رواناب سطحی شهر زاهدان
3. تعیین کادمیوم،کروم،سرب،نیکل،روی،مس در قسمت مایع رواناب سطحی شهر زاهدان
4. تعیین کادمیوم،کروم،سرب،نیکل،روی،مس در قسمت جامد رواناب سطحی شهر زاهدان
5. تعیین شاخص نسبت جذب سدیم رواناب سطحی شهر زاهدان
6. تعیین شاخص درصد سدیم رواناب سطحی شهر زاهدان
7. تعیین کل کلی فرم در رواناب های سطحی شهرزاهدان
8. تعیین کلیفرم مدفوعی در رواناب سطحی شهرزاهدان
9. هدف کاربردی:
10. جمع آوری بانک اطلاعاتی  از رواناب های سطحی شهری ومقایسه با استاندارد های تخلیه پساب جهت کشاورزی و  ارائه راهکارهای مدیریتی جهت کنترل و استفاده آن

ارائه ی راهکارهایی جهت کنترل و جمع آوری رواناب های سطحی شهر و در نهایت فراهم آوردن آسایش مردم

محیط زیست

اداره آب و فاضلاب,شهرداری ها,محیط زیست و...

تعیین کیفیت شیمیایی و میکروبی رواناب های سطحی و کمک به حفظ محیط زیست با ارائه راهکار برای استفاده ازاین رواناب ها

توصیفی مقطعی

رواناب های شهر زاهدان

معیار ورود:

نمونه باید از نقاط مختلف مسیل های درون شهر به صورت نمونه برداری ساده انجام شود.

با توجه به تاثیر انسان و عوامل انسان ساخت بر کیفیت رواناب و همچنین مطالعات انجام شده، حجم نمونه در ابتدا و انتهای هر مسیل اصلی که در اینجا سه مسیل اصلی داریم و شش نمونه از آنها برداشت می­شود،همچنین نمونه­ ی هفتم هم از مخلوط این مسیل ها گرفته می شود. دلیل انتخاب این نقاط برای نمونه برداری این است که تمام  رواناب های سطح شهر به طور کامل از این نقاط عبور می کنند و نمونه هایی از این نقاط می تواند نماینده خوبی برای تعیین انواع آلاینده هایی باشد که از سطح شهر عبور می کند. در نتیجه به طور کلی تعداد21 نمونه (14 نمونه از دو بارش(شرایط تر) و 7نمونه در هنگام عدم بارندگی(شرایط خشک) ) گرفته خواهد شد.

نمونه گیری لحظه ای(ناپیوسته):

برای جمع آوری نمونه لحظه ای از یک محل از پیش تعیین شده می­باشد که معرف خصوصیات رواناب در زمان نمونه گیری است. این روش برای آزمونهای میکروبیولوژی و فیزیکی وشیمیایی مناسب است.

نمونه ها پس از جمع­آوری در مدت زمان کمتر از دو ساعت به آزمایشگاه دانشکده بهداشت منتقل خواهند شد. نمونه های برداشت شده برای آزمایشهای میکروبی در ظروف استریل برداشت و در اسرع وقت به آزمایشگاه منتقل می­شوند و تا زمان آزمایش(حداکثر 2ساعت بعد) در دمای 4 درجه سانتی گراد نگهداری می­شوند همچنین نمونه های آزمایش فلزات سنگین(کادمیوم،کروم، روی، سرب، نیکل و مس) در ظروف پلی اتیلنی با افزودن اسید نیتریک به منظور رساندن pHبه زیر 2اسیدی شده و تا زمان آزمایش در دمای کمتر از 4 درجه سانتی گراد نگه داری می­شوند.

1-6 منطقه مورد مطالعه:

شهرستان زاهدان در جنوب شرقی کشور ایران با طول جغرافیایی 60،53 و عرض جغرافیایی 29،28و کد بین المللی 40856قرار دارد، جمعیت این شهرستان در سال1386،،800460 هزار نفر بوده است،شهرستان زاهدان با مساحت 36581کیلومتر مربع در شمال استان سیستان و بلوچستان قرار گرفته است .میانگین بارش سالانه در این شهرستان 100میلیمتر با ضریب تغییرات سالانه بین 30تا 163درصد متفاوت است و همچنین میانگین درجه حرارت سالانه 2/18درجه سانتی گراد می باشد.

2-6 جمع آوری نمونه ها و آماده سازی:

این مطالعه از نوع توصیفی- مقطعی می­باشد. جمع آوری اطلاعات مقدماتی از قبیل موقعیت جغرافیایی و نقشه­ی رواناب های شهری با مراجعه به شهرداری منطقه ای، بررسی می­گردد. همچنین موقعیت مسیل های اصلی شهر و مشکلات مربوط به نمونه گیری و تردد در هنگام بارش به صورت عینی در میدان عمل مشخص می­شود.

با توجه به دخالت انسان و عوامل انسان ساخت در کیفیت رواناب ، نمونه گیری به صورت لحظه ای در ابتدا و انتهای مسیل های اصلی شهر انجام خواهد شد .

نمونه ها پس از جمع آوری در کمترین زمان ممکن و در شرایط دمایی مناسب به آزمایشگاه منتقل می شوند . .نمونه های برداشت شده برای آزمایشهای میکروبی در ظروف استریل برداشت و در اسرع وقت به آزمایشگاه منتقل می­شوند و تا زمان آزمایش(حداکثر 2ساعت بعد)در دمای 4درجه سانتی گراد نگهداری می­شوند.و همچنین نمونه های آزمایش فلزات سنگین(کادمیوم،کروم،روی،سرب،نیکل،مس) در ظروف پلی اتیلنی با افزودن اسید نیتریک به منظور رساندن PHبه زیر 2اسیدی شده و تا زمان آزمایش در دمای کمتر از 4 درجه سانتی گراد نگه داری می­شوند.

کلیه آزمایشها(کدورت،کاتیون ها، آنیون ها، فسفر،COD,BOD,TDS,PH وآزمایشهای میکروبی) براساس روش های گفته شده درکتاب استاندارد متد انجام خواهد گرفت.

آزمایش فلزات سنگین

برای تعیین میزان فلزات سنگین در بخش مایع، نمونه ها در بطری های پلی اتیلنی جمع آوری شده و بلافاصله PH نمونه ها را تا 2 =PH کاهش داده و سپس با دستگاه ICP در دانشگاه تهران آنالیز می شوند.

برای تعیین میزان فلزات سنگین در بخش جامد  طبق روش زیر آن راهضم کرده وبرای آنالیز به دانشگاه تهران فرستاده می شود.

روش هضم:

به منظور هضم نمونه های رسوبات بستر آب و استخراج فلزات سنگین از روش کرید و همکاران، به دنبال آماده سازی نمونه ها جهت اندازه گیری  و آنالیز با دستگاه ICP ،استفاده می شود..نمونه های رسوبات به منظور جلوگیری از دست دادن ترکیبات فلزی فرار و برای تسهیل آسیاب و غربال، ابتدا درون شیشه ساعت ریخته شده و به مدت 24 ساعت در دمای 60 درجه سانتی گراد در درون فور قرار داده میشوند .نمونه ها بعد به منظور همگن سازی با استفاده از دسته هاون آسیاب و غربال می شوند.به منظور هضم و استخراج فلزات سنگین برای آماده سازی جهت آنالیز با دستگاه ICP با استفاده از روش مخلوط اسید انجام می شود.. یک گرم از هر نمونه رسوبات در درون بشر 50 سی سی ریخته شده، سپس 4 میلیلیتر اسید نیتریک(1+1) و 10 میلی لیتراسید کلریدریک(4+1) افزوده  و با شیشه ساعت پوشیده میشود.سپس بشر محتوی نمونه ها جهت استخراج فلزات سنگین بر روی اجاق،درجه حرارت حدود 95 درجه سانتی گراد برای جلوگیری از جوشیدن قرار داده می شوند وسپس به مدت 2 ساعت حرارت داده شده تا حجم محلول به 10میلی لیتر کاهش یابد و پس از سرد شدن محلول را از کاغذ صافی عبور داده و و به بالن ژوژه 25 منتقل کرده و به حجم می رسانیم و تا زمان آنالیز در دمای آزمایشگاه قرار داده می شوند و در اسرع وقت آنالیز می شوند.

پارامتر های نسبت جذب سدیم و درصد سدیم طبق روابط زیر محاسبه می شود:

Na%={Na⁺*100/Ca²⁺+Mg²⁺+Na⁺+K⁺}

ESP=100(-0.0126+0.01475*SAR) /1+(-0.0126+0.01475*SAR)

SAR=[Na⁺]/√[Ca²⁺]+[Mg²⁺]/2

میانگین و انحراف معیار داده ها با استفاده از نرم افزار SPSSمحاسبه شده و تحلیل می­شود.،همچنین با استفاده از نرم افزار Excelمنحنی استاندارد و نمودارهای مربوطه رسم می­شود.

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد. (کد1)
2. در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.(کد9)
3. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.(کد28)
4. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی پژوهش باشد. (کد29)
5. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.(کد30)
6. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد. (کد31)

دفترچه راهنمای عمومی آزمودنی انسانی

مشکل بودن نمونه برداری از برخی نقاط به دلیل قرار گرفتن نقاط در خارج شهر

مشکل بودن رفت و آمد برای نمونه برداری در هنگام بارش

بحث مربوط به تعطیلی دانشگاه و انجام آزمایشات میکروبی که باید در مدت کوتاهی انجام شود .

مشکلات مربوط به انتقال نمونه به دانشگاه

surface runoff- Zahedan- - heavy metals

رواناب سطحی - -زاهدان- -فلزات سنگین

1. rezayan a, rezayan ah. The Future of Water Crisis in Iran by Scenario. Ecohydrology. 2016;3(1):1-17.
2. Gorjian S, Ghobadian B. Solar desalination: A sustainable solution to water crisis in Iran. Renewable and Sustainable Energy Reviews. 2015;48:571-84.
3. Komasi M, Sharghi S. Surface Water Quality Assessment and Prioritize the Factors Pollute This Water Using Topsis Fuzzy Hierarchical Analysis. Journal of Environmental Health Enginering. 2017;4(2):174-84.
4. Khaksafidi A, Noura N, Biroudian N, NAJAFI NA. Rainfall temporal distribution patterns in Sistan & Balouchestan province (Iran).JOURNAL OF WATER AND SOIL CONSERVATION (JOURNAL OFAGRICULTURAL SCIENCES AND NATURAL RESOURCES)  2010,volume17,number1;page(s)45to61
5. KHEIRKHAH ZMM, ZARCHESHM M. FLOODWATER SPREADING SITE SELECTION USING DECISION SUPPORT SYSTEM & GIS IN DIKHSAM AREA IN SISTAN & BALUCHISTAN PROVINCE.JOURNAL OFENVIRONMENTALSCIENCE ANDTECHONLOGY WINTER  2016,Volume17,number4(67);page(s)165to180
6. Yazdanbakhash A, Eslami A, Rezaei S. Quality assessment of Tehran’s Firoozabad Channel surface runoff for irrigation uses. Journal of Health in the Field. 2017;3(3).
7. HOMAYOONNEZHAD I, AMIRIAN P, PIRI I. INVESTIGATION ON WATER QUALITY OF ZABOL CHAHNIMEH RESERVOIRS FROM DRINKING WATER AND AGRICULTURAL VIEWPOINT WITH FOCUS ON SCHULER & VILCOKS DIAGRAMS. JOURNAL OF ENVIRONMENTAL SCIENCEAND TECHNOLOGY SPRING2016,Voulme18,number1(68);page(s) 1TO12
8. FARZAN M, SOBHAN AS. ANALYSIS OF FE, PB, AND CD CONTENT OF SURFACE RUNOFF IN REGIONS WITH HIGH TRAFFIC INTENSITY IN HAMEDAN,HEALTH SYSTEM RESEARCH SUMMER 2016, Volume13, Number2; page(s)0TO 0  IRAN
9. Keramati H, Mahvi A, Abdulnezhad L. The survey of physical and chemical quality of Gonabad drinking water in spring and summer of 1386. The Horizon of Medical Sciences. 2007;13(3):25-32.
10. Charters FJ, Cochrane TA, O'Sullivan AD. Untreated runoff quality from roof and road surfaces in a low intensity rainfall climate. Science of the Total Environment. 2016;550:265-72.
11. Kistemann T, Claßen T, Koch C, Dangendorf F, Fischeder R, Gebel J, et al. Microbial load of drinking water reservoir tributaries during extreme rainfall and runoff. Applied and environmental microbiology. 2002;68(5):2188-97.
12. Wang Y-J, Chen C-F, Lin J-Y. The Measurement of dry deposition and surface runoff to quantify urban road pollution in Taipei, Taiwan. International journal of environmental research and public health. 2013;10(10):5130-45.
13. Nabizadeh R, Mahvi A, Mardani G, Yunesian M. Study of heavy metals in urban runoff. International Journal of Environmental Science & Technology. 2005;1(4):325-33.
14. Förster J. Variability of roof runoff quality. Water Science and Technology. 1999;39(5):137-44.
15. Kamali M, Ghazvinizadeh S, Tajrishy M, Kayhanian M, editors. Urban Runoff Characteristics in Tehran, Iran. 9th International Conference on Urban Drainage Modeling Belgrade; 2012.
16. Adedeji OH, Olayinka OO. Heavy metal concentrations in urban stormwater runoff and receiving stream. J Environ Earth Sci. 2013;3(7):141-50.
17. Astivani ESH, Moghaddas NH, Ghafouri M. Quantitative and qualitative assessment of surface runoffs in Mashhad. First National Conference on Environmental Health, Health and Sustainable Environment. 2015.
18. Charters FJ, Cochrane TA, O’Sullivan AD. PREDICTING SEDIMENT AND HEAVY METAL LOADS IN STORMWATER RUNOFF FROM INDIVIDUAL SURFACES Stormwater Conference 2016.
19. Siddiqi ZM, Saleem M, Basheer C. Surface water quality in a water run-off canal system: A case study in Jubail Industrial City, Kingdom of Saudi Arabia. Heliyon. 2016;2(6):e00128.
20. Shen Z, Liu J, Aini G, Gong Y. A comparative study of the grain-size distribution of surface dust and stormwater runoff quality on typical urban roads and roofs in Beijing, China. Environmental Science and Pollution Research. 2016;23(3):2693-704.
21. PARVINNIA M,RAKHSHANDEHROU GH.R,MONAJEMI P.INVESTIGATION OF QUALITY AND  RECLAMATION OF URBAN STORM RUNOFF IN CITY OF SHIRAZ.WATER AND WASTE WATER SUMMER 2008,Volume19,Number2(66);page(s)46 TO 55
22. Mansouri B,Salehi J,Etebari B,Kardanmoghadam H,Assessment of the physico-Chmical parameters of Surface water samples in Birjand Flood plain. iran.science Journal of University of Zakho.2013;1(2):420-6.

بررسی ویژگی های فیزیکی،بیولوژیکی و شیمیایی رواناب های سطحی شهر زاهدان

ندارد

تامین سلامت و بهداشت جامعه و پیشگیری از بیماری های منتقله از آب و غذا

حفاظت کمی و کیفی منابع آب و کاهش آلودگی محیط زیست

آلودگی خاک و محیط زیست 

تهدید سلامت منابع آبی و جامعه

با کمک این طرح و اجرای آن میتوان با ارائه راهکارهایی از عواملی که تهدید کننده سلامت جامعه و محیط زیست است جلوگیری به عمل آورد.

84,570,000

ندارد

محرمانه نیست

پرسش نامه ندارد.

ندارد.

ندارد

پرسش نامه ندارد