بررسی مقایسه ای کلونیزاسیون لاکتوباسیل در قسمت ها مختلف پلاک های متحرک ارتودنسی .

دانشکده های دندانپزشکی

سلامتی دهان قسمتی از سلامت عمومی است که به طور مستقیم وغیرمستقیم سلامتی فرد را تحت تاثیر قرارمی دهد. حفره دهان در ابتدای تولد، استریل است اما به طور معمول به فاصله کمی بعد از تولد توسط میکروارگانیسم های مختلف آلوده می گردد. (1, 2)  حفره دهان یک محیط پیچیده حاوی بیش از 700 گونه باکتری است که بیش از 50% آنها بطور اختصاصی ساکن سطوح خاصی از دهان و دندان می باشند و عملکردهای متفاوت دارند . (3)

عوامل محیطی و فردی مانند رژیم غذایی، قرارگیری در معرض فلوراید، بهداشت دهان، جریان بزاق و فاکتور های ایمنی بر روی توزیع میکروفلور دهانی و ایجاد پوسیدگی دندانی تأثیر گذارند. (4) هم چنین دو بیماری عمده دهان، پوسیدگی و بیماری پریودنتال،حاصل عدم تعادل در فلور میکروبی موجود دهانی می باشد که می تواند سبب ظهور باکتری های بالقوه پاتوژن گردد. (5)

یکی از عواملی که سبب عدم توازن میکروبی حفره دهان می گردد درمان ارتودنسی است.       دستگاه های ارتودنسی در دهان علاوه بر اینـکه باعث تغییر در تعـادل اکوسیستم میکـروبی حفره دهان می شونـد، می توانند محیط متفاوتی را از نظر فیزیکی و شیمیایی فراهم کنند و نیز به عنوان یک محل اضافی برای گیر مواد غذایی و سطوحی برای چسبندگی فلور نرمال دهان عمل کنند. مجموعه این عوامل از طریق تغییر باکتریهای غیر بیماریزا به انواع پاتوژن، منجر به تغییر نامطلوب اکوسیستم دهان می شوند . (3)

مطالعات مختلف نشان داده اند که گذاشتن پلاک متحرک ارتودنسی همانند دستگاه ثابت ارتودنسی باعث شروع مشکلات بهداشت دهان می شود. این وسایل با عملکرد تمیزشدن طبیعی دهان تداخل داشته و کلاسپ ها و دیگر اجزا موجب گیر غذایی و تجمع پلاک میکروبی و در نتیجه پوسیدگی دندان ها و مشکلات پریودونتال در فرد می­گردند . (6-8) این وسایل علاوه بر تداخل با بهداشت دهان بخش قابل توجهی از سطوح دندانی را می پوشاند که علاوه بر افزایش جمعیت میکروبی موجب تغییر در فلور میکروبی دهان نیز می شوند. (9)  دستگاه های ارتودنسی بار آلودگی با استرپتوکوک موتانس و لاکتوباسیل­ها را در بزاق و بیوفیلم دندانی افزایش می­دهند.این موضوع به طور خاص مهم است چون باعث افزایش ریسک و شیوع پوسیدگی در بیماران تحت درمان ارتودنسی می شود . (6) از این رو بیماران باید نسبت به عواقب درمان ارتودنسی در سلامت دهان و دندانشان آگاه شوند. به عبارت دیگر پذیرش درمان ارتودنسی مستلزم توجه خاص بیمار نسبت به بهداشت و سلامت دهان وی می باشد. (9)

در مطالعات بسیاری رابطه معنی داری بین لاکتوباسیل و پوسیدگی دندانی وجود دارد . لاکتوباسیل از باکتری های بی هوازی بوده و در طی یک سال اول زندگی در دهان ظاهر می شوند . (10)  بسیاری از مطالعات لاکتو باسیل ها را به عنوان کمک کننده پوسیدگی دندانی معرفی کرده اند . (11) مشخص شده است که لاکتوباسیل ها بیشتر در نواحی پیشروی ضایعات پوسیدگی قرار داشته و احتمالا این باکتری ها با پوسیدگی عاج دندان در ارتباطند .(10)

Ortu و همکاران در سال 2014 با انجام مطالعه اقدام به بررسی سطح استرپتوکوکوس موتانس و لاکتوباسیل بزاق بیماران در طول دوره ی درمان ارتودنسی با Rapid palatal expantion کردند . آن ها 30 بیمار 6 تا 9 سال را به سه گروه 10 نفره تقسیم کردند . در گروه اول بیماران از RPE استفاده می کردند . در گروه دوم بیماران از MC Namara Expander استفاده میکردند و در گروه سوم که گروه کنترل مطالعه بود بیماران درمانی را دریافت نمی نمودند . مشاهدات این مطالعه حاکی از این بود که سطح لاکتوباسیل 6 ماه بعد از استفاده از هر دو دستگاه افزایش می یابد . (12)

Pathak و Sharma (2013)، طی یک مطالعه انواع باکتری های موجود در بیوفیلم دستگاه­های ارتودنسی متحرک را بررسی کردند. در این مطالعه 25 کودک سالم 10 تا 14 سال وارد مطالعه شدند. این بررسی ها نشان داد که بیوفیلم های موجود بر دستگاه های ارتودنسی بطور قابل توجه حاوی باکتری های بی هوازی، انواع استرپتوکوک،     گونه های انتروباکتر و لاکتوباسیل بودند. گونه های باسیلوس و کاندیدا در موارد نادر دیده شد. (3)

توده زعیم و همکاران در سال 1392 (2012) در دانشگاه شهید صدوقی یزد اقدام به بررسی میزان کلونیزاسیون استرپتوکوکوس موتانس در قسمت های مختلف پلاک ارتودنسی کردند . آن ها سه ناحیه را از پلاک متحرک ارتودنسی مورد بررسی قرار دادند : سطح داخلی پلاک – فنر – سطح بایت بلاک . مطالعه ی آن ها نشان دادکه میزان پلاک ایندکس با استفاده از پلاک متحرک به طور قابل ملاحظه ای افزایش می یابد . همچنین تفاوت معنی داری بین سطح بایت بلاک و فنر پلاک متحرک از نظر سطح باکتری مورد نظر مشاهده شد . (13)

Lessa و همکاران (2006)، ارزیابی بالینی آلودگی باکتریایی و سه روش ضدعفونی بیس آکریلی دستگاه های متحرک را مورد بررسی قرار دادند.آن ها 17 کودک را با استفاده از یک جدول اعداد تصادفی به سه گروه تقسیم کردند. سه نوع ماده ضدعفونی کننده به وسیله گروه های مختلف کودکان استفاده شد. نتایج نشان داد که بیس آکریلی دستگاه های ارتودنسی متحرک مورد استفاده کودکان طی مدت یک هفته پس از قرارگیری در دهان دچار آلودگی با کلونی و بیوفیلم استرپتوکوک موتانس شد.(6)

 اگرچه اثر درمان های ارتودنسی ثابت بر روی کلونیزاسیون دهانی میکروارگانیسم های پوسیدگی زا قبلا مشخص شده اما به خوبی مشخص نشده است که آیا وسایل متحرک ارتودنسی نیز می توانند باعث افزایش سطح لاکتوباسیل در حفره دهان شوند یا خیر. بدین منظور و با توجه به اثرات منفی درمان های ارتودنسی بر روی تجمع پلاک و متعاقب آن پوسیدگی دندانی و مشکلات دیگر هدف این مطالعه بررسی کلونیزاسیون لاکتوباسیل در قسمت های مختلف پلاک متحرک ارتودنسی می باشد.

توصیه به رعایت بهداشت در صورت کلونیزاسیون بیشتر از حد طبیعی باکتری لاکتو باسیل خصوصا در ناحیه پیچ اکسپنشن و مولر اول ( با توجه به اهمیت مولر اول در اکلوژن بیمار)

مراکز تحقیقاتی دندانپزشکی

سوالات :

1. پلاک ایندکس بیمار قبل از استفاده از پلاک متحرک ارتودنسی چقدر است ؟
2. پلاک ایندکس بیمار سه هفته بعد از استفاده از پلاک متحرک ارتودنسی چقدر است ؟
3. میزان کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ Expansion پلاک متحرک ارتودنسی قبل از استفاده از دستگاه چقدر است ؟
4. میزان کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ Expansion پلاک متحرک ارتودنسی سه هفته بعد استفاده از دستگاه چقدر است ؟
5. میزان کلونیزاسیون لاکتو باسیل در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول قبل از استفاده چقدر است ؟
6. میزان کلونیزاسیون لاکتو باسیل در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول سه هفته بعد از استفاده چقدر است ؟

فرضیات :

1- پلاک ایندکس بیمار قبل و سه هفته بعد از تحویل پلاک متفاوت است.

2- کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ  expansion پلاک متحرک ارتودنسی قبل و سه هفته بعد از تحویل پلاک متفاوت است.

3- کلونیزاسیون لاکتوباسیل در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول قبل و سه هفته بعد از تحویل پلاک متفاوت است.

4- کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ  expansion پلاک و در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول نسبت به هم متفاوت است.

تعیین و مقایسه کلونیزاسیون لاکتوباسیل در قسمت های مختلف پلاک متحرک ارتودنسی.

1. تعیین پلاک ایندکس بیمار قبل از استفاده از پلاک متحرک ارتودنسی.
2. تعیین پلاک ایندکس بیمار سه هفته بعد از استفاده از پلاک متحرک ارتودنسی.
3. مقایسه پلاک ایندکس بیمار قبل و سه هفته بعد از استفاده از پلاک متحرک ارتودنسی.
4. تعیین کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ Expansion پلاک متحرک ارتودنسی قبل از استفاده از دستگاه .
5. تعیین میزان کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ Expansion پلاک متحرک ارتودنسی سه هفته بعد از استفاده از دستگاه.
6. مقایسه میزان کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ Expansion پلاک متحرک ارتودنسی قبل و  سه هفته بعد از استفاده از دستگاه.
7. تعیین میزان کلونیزاسیون لاکتو باسیل در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول قبل از استفاده از دستگاه.
8. تعیین میزان کلونیزاسیون لاکتو باسیل در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول سه هفته بعد از استفاده از دستگاه.
9. مقایسه میزان کلونیزاسیون لاکتو باسیل در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول قبل و سه هفته بعد از استفاده از دستگاه.
10. مقایسه  کلونیزاسیون لاکتوباسیل در ناحیه پیچ  expansion پلاک و در بدنه پلاک متحرک در مجاورت مولر اول نسبت به هم .

تحقیقات بیشتر در مورد کلونیزاسیون سایر باکتری های موثر در دهان

لابراتوار های ساخت پلاک های ارتودنسی

دانشکده های دندانپزشکی – دانشجویان دندانپزشکی – دندانپزشکان عمومی – دستیاران تخصصی ارتودنسی – متخصصین ارتودنسی – مراکز تحقیقاتی دهان و دندان – مراکز تحقیقاتی میکروبیولوژی

لاکتوباسیل : لاکتوباسیلوس‌ها رادهای گرم مثبت منظم و بلند هستند به طوری که طول آنها به ۱۰ میکرون می‌رسد باکتری‌های این جنس بدون هاگ عمدتاً غیر متحرک اما پرنیاز هستند. پلی مرفیک، بی هوازی و اختیاری هستند. بعضی از گونه‌ها بی هوازی اجباری اند و دارای متابولیسم تخمیری که از طریق تخمیر قندها تولید انرژی می‌کنند که حداقل نیمی از فراورده‌های آن اسید لاکتیک است. (14)

پلاک ایندکس : شاخص میزان پلاک باکتریایی موجود در دهان فرد که به صورت درصد بیان می شود. این شاخص نشان دهنده نسبت سطوح دندانی دارای پلاک به تعداد کل سطوح دندانی است. (9)

پرداخت و صیقلی کردن ناحیه هایی که باکتری در آن کلونیزاسیون بیشتری دارد .

توصیفی - تحلیلی

بیماران  مراجعه کننده به بخش ارتودنسی دانشکده دندانپزشکی زاهدان

معیار های ورود :

1. سن بین 7 تا 11 سال
2. رضایت بیمار و ولی برای شرکت در مطالعه
3. نیاز بیمار به درمان ارتودنسی متحرک (پلاک پیچ دار)
4. رویش یافتن مولر اول دائمی در دهان بیمار

معیار های خروج :

1. وجود پوسیدگی فعال
2. وجود بیماری پریودنتال
3. هرگونه بیماری سیستمیک
4. هر گونه بیماری موثر بر کمیت و کیفیت بزاق
5. هرگونه معلولیت ذهنی و جسمی که بر روی مسواک زدن بیمار تاثیر گذار باشد .
6. عدم رضایت بیمار یا والدین برای شرکت در طرح تحقیقاتی
7. عدم استفاده از پلاک توسط بیمار
8. مصرف انتی بیوتیک توسط بیمار طی مدت درمان

با توجه به مطالعه ی Ortu و همکاران (12) و فرمول آماری زیر تعداد 23 نفر به عنوان حجم نمونه به دست آمد که جهت افزایش دقت نتایج و جلوگیری از ریزش نمونه ها این تعداد به 30 نفر افزایش خواهد یافت .

 N= (z_{1-α̷ 2} +  z_1-β)² (s_d²) / d²

(4.24)²(5.65)²/25 = 22.9555 = 23

نمونه گیری آسان و در دسترس – تمام افراد واجد شرایط به مطالعه وارد خواهند شد . با توجه به این موضوع که هر پلاک با خودش مقایسه میشود طرح نیازی به همسان سازی و تصادفی سازی ندارد .

فرم اطلاعاتی (ضمیمه شماره 1) – معاینه بالینی – بررسی آزمایشگاهی

تعداد 30 نفر از بیماران مراجعه کننده به بخش ارتودنسی که واجد شرایط ورود و فاقد شرایط خروج باشند به مطالعه وارد خواهند شد .طرح درمان بیمار توسط متخصص ارتودنسی تایید شده و برای بیماران پلاک پیچدار تجویز می شود .  به والدین آن ها توضیح کاملی از روند طرح تحقیقاتی داده شده و از آن ها خواسته می شود تا فرم رضایت نامه آگاهانه (ضمیمه شماره دو) را با دقت مطالعه و امضا نمایند . برای هر بیمار یک کد در نظر گرفته شده و در فرم اطلاعاتی (ضمیمه شماره یک) ثبت میگردد . اطلاعاتی از قبیل سن ، جنس ، آدرس و شماره تلفن از طریق مصاحبه با والدین بیمار اخذ شده و در فرم اطلاعاتی ثبت می گردد . در ابتدای مطالعه به بیماران آموزش بهداشت داده شده و پلاک ایندکس بیماران از طریق معاینه بالینی اندازه گیری خواهد شد . برای تعیین پلاک ایندکس از قرص های آشکار کننده (disclosing agents) استفاده می شود . بدین صورت که سطوح دندانی رنگ گرفته شده تقسیم بر تعداد کل سطوح دندانی شده و در صد ضرب می شود . اگر پلاک ایندکس داوطلب بیش از 20 درصد باشد برای داوطلب برساژ و deplaueqing انجام شده و آموزش بهداشت دهان و دندان به خود داوطلب و والدین وی  داده خواهد شد و در جلسات بعدی بیمار از نظر کنترل پلاک مورد ارزیابی قرار میگیرد. پلاک های متحرک که همگی توسط یک تکنسین لابراتوار و با مواد یکسان (آکریل خودپخت مخصوص ترمیم صورتی رنگ شرکت آکروپارس) ساخته شده اند به بیماران تحویل داده خواهد شد . قبل از تحویل پلاک به بیمار ، پلاک از نظر ساخت و پرداخت بررسی شده و به مدت یک دقیقه به وسیله اسپری سارفوسپت (ساخت شرکت رضاراد ایران) ضد عفونی شده و طبق دستور کارخانه یک دقیقه بعد  با آب مقطر شسته خواهد شد و به وسیله گاز استریل پاک می شود . بلافاصله قبل از قرار گیری پلاک در دهان بیمار از بدنه ی اصلی  پلاک متحرک در سطح باکال و لینگوال مولر اول دائمی چپ و راست ، نزدیک حاشیه لثه و همچنین از سطح داخلی بدنه در ناحیه پیچ Expansion توسط دو سواپ استریل جداگانه نمونه گیری خواهد شد . دستگاه به  وسیله دستکش استریل توسط محقق وارد دهان بیمار خواهد شد . سپس به بیمار آموزش استفاده از پلاک متحرک داده خواهد شد . ( استفاده از پلاک به صورت 24 ساعته ، خارج نمودن پلاک هنگام مسواک زدن و غدا خوردن ، مسواک زدن و تمیز کردن پلاک با آب و صابون مایع پس از هر وعده غذایی ) از بیمار خواسته می شود پس از سه هفته مجددا جهت نمونه گیری و بررسی مجدد پلاک مراجعه کند . در جلسه دوم بررسی ، مجددا نمونه گیری از مناطق ذکر شده صورت گرفته و  پلاک ایندکس بیمار پس از اندازه گیری در فرم اطلاعاتی ثبت خواهد شد . تمام نمونه گیری ها  با استفاده از سواپ استریل شده (توسط اتوکلاو در دمای 121 درجه سانتی گراد و تحت فشار 15 پوند بر اینچ مربع و به مدت پانزده دقیقه) انجام شده و بلافاصله به آزمایشگاه انتقال داده میشود تا در محیط کشت اختصاصی لاکتوباسیل (SCD Agar و MRS Bruth) توسط فیلدوپلاتین ، در شرایط میکروایروفیل و دمای 37 درجه سانتی گراد به مدت 48 ساعت انکوبه شود . سپس تعداد کلنی های قابل مشاهده در محیط کشت شمارش شده و در فرم اطلاعاتی ثبت میشود .

داده ها پس از جمع آوری وارد نرم افزار SPSS V.20 خواهند شد . برای توصیف داده ها از جداول ، نمودار ها و شاخص های کیفی و برای تحلیل داده ها از آزمون آماری Paired sample T test با سطح معنی داری 05/0 استفاده خواهد شد .

مقایسه میزان کلونیزاسیون لاکتوباسیل در قسمت های مختلف پلاک در زمان های مختلف

در این مطالعه کد های 1 ، 2 ، 4 ، 5 ، 7 ، 8 ، 10 ، 11 ، 12 ، 13 ، 14 ، 16 ، 17 ، 19 ، 21 ، 25 ، 27 ، 28 و 31 از کدهای راهنمای اخلاق برای حفاظت آزمودنی انسانی رعایت خواهد شد .

همچنین مقدمه و کد های 1 تا 21 از سری کد های راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه های آسیب پذیر در جمهوری اسلامی ایران نیز رعایت خواهد شد.

و نیز کدهای 1 ، 2، 3 ،4 ،5 ،6  ،7 از فصل سوم سری کدهای راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران رعایت خواهد شد .

عدم رضایت داوطلب برای شرکت در مطالعه

عدم استفاده ی مناسب و مداوم از پلاک متحرک

راه حل : تلاش برای بهبود همکاری بیمار به وسیله صحبت کردن با وی ، در صورت ادامه عدم همکاری استفاده از نمونه های دیگر

Removable orthodontic appliance, Lactobacillus, Colonization

پلاک متحرک ارتودنسی ، لاکتوباسیل ، کلونیزاسیون

1.         Bhat S, Hegde K, George R. Microbial contamination of tooth brushes and their decontamination. J Indian Sot Pedo Prev Dent September. 2003;21(3).

2.         Karibasappa G, Nagesh L, Sujatha B. Assessment of microbial contamination of toothbrush head: an in vitro study. Indian Journal of Dental Research. 2011;22(1):2.

3.         Pathak A, Sharma D. Biofilm associated microorganisms on removable oral orthodontic appliances in children in the mixed dentition. Journal of Clinical Pediatric Dentistry. 2013;37(3):335-40.

4.         Batoni G, Pardini M, Giannotti A, Ota F, Rita Giuca M, Gabriele M, et al. Effect of removable orthodontic appliances on oral colonisation by mutans streptococci in children. European journal of oral sciences. 2001;109(6):388-92.

5.         Marcotte H, Lavoie MC. Oral microbial ecology and the role of salivary immunoglobulin A. Microbiology and molecular biology reviews. 1998;62(1):71-109.

6.         Lessa FCR, Enoki C, Ito IY, Faria G, Matsumoto MAN, Nelson-Filho P. In-vivo evaluation of the bacterial contamination and disinfection of acrylic baseplates of removable orthodontic appliances. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics. 2007;131(6):705. e11-. e17.

7.         Peixoto ITA, Enoki C, Ito IY, Matsumoto MAN, Nelson-Filho P. Evaluation of home disinfection protocols for acrylic baseplates of removable orthodontic appliances: A randomized clinical investigation. American Journal of Orthodontics and Dentofacial Orthopedics. 2011;140(1):51-7.

8.          Heintze S. Oral health for the orthodontic patient: Quintessence Publ.; 1999: P120-145 . 

9.         Petti S, Barbato E, Simonetti DAA. Effect of orthodontic therapy with fixed and removable appliances on oral microbiota: a six-month longitudinal study. The new microbiologica. 1997;20(1):55-62.

10.       Badet C, Thebaud N. Ecology of lactobacilli in the oral cavity: a review of literature. The open microbiology journal. 2008;2(1):38-39.

11.       Tanzer JM, Livingston J, Thompson AM. The microbiology of primary dental caries in humans. Journal of dental education. 2001;65(10):1028-37.

12.       Ortu E, Sgolastra F, Barone A, Gatto R, Marzo G, Monaco A. Salivary Streptococcus Mutans and Lactobacillus spp. levels in patients during rapid palatal expansion. Eur J Paediatr Dent. 2014;15(3):271-4.

13-      توده زعیم،محمدحسین ؛ زندی،هنگامه ؛ طباطبایی،زهره ؛ حائریان اردکانی،احمد ؛ قطره سامانی،لادن ؛ امامی،آمنه . « بررسی و مقایسه میزان کلونیزاسیون استرپتوکوک موتانس درقسمت های مختلف پلاک های متحرک ارتودنسی».مجله دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد، سال 1392 ؛ پیاپی 92 ، شماره 3 : 406-415.

در این مطالعه ما به بررسی میزان تجمع نوع خاصی از باکتری موثر بر پوسیدگی دندان بر روی پلاک ارتودنسی می پردازیم.

ندارد

باعث می شود تا نواحی پر خطر از نظر تجمع پلاک بر روی پلاک متحرک ارتودنسی مشخص شود. 

ندارد

ندارد

تمام هزینه های مربوط به طرح تحقیقاتی بر عهده ی مجری طرح می باشد .

ندارد

اطلاعات به دست آمده از نتایج طرح کاملا محرمانه باقی خواهد ماند .

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

فرم اطلاعاتی

عنوان طرح : بررسی و مقایسه کلونیزاسیون لاکتوباسیل در قسمت ها مختلف پلاک های متحرک ارتودنسی .

کد : ................ تاریخ : ......................................    

نام بیمار : ....................................                                   سن : ....................................

پلاک ایندکس : .........................

کلونیزاسیون باکتری در مجاورت مولر اول قبل از تحویل پلاک : ................................................

کلونیزاسیون باکتری در مجاورت مولر اول سه هفته بعد از تحویل پلاک : ..................................