بررسی اثر مداخله آموزشی بر آگاهی و نگرش طلاب علوم دینی اهل سنت ،برای مشارکت در برنامه های پیشگیری از بروز تالاسمی در شهر زاهدان

بیماری تالاسمی نوعی ناهنجاری ژنتیکی است که باعث اختلال تولید هموگلوبین وکم خونی شدید می شود که در آب وهوای مرطوب ونواحی باتلاقی که سابقا ً بیماری مالاریا به دلیل مساعد بودن شرایط زیست میزبانان بی مهره در آنها شایع بوده از شیوع بیشتری برخوردار است (1).

این بیماران به دلیل همولیز خون و کاهش شدید هموگلوبین برای ادامه زندگی نیازمند دریافت دائمی خون هستند  و در شرایط فعلی درمان قاطعی برای بیماری وجود نداشته و تنها درمان موثر بیماری پیوند مغز استخوان می باشد که به دلایل تکنیکی و هزینه بسیار فراوان عملا برای بسیاری از بیماران قابل انجام نمی باشد (2-1). 

این بیماری به صورت صفت اتوزومال مغلوب منتقل می گردد و  شایع ترین اختلال تک ژنی در جهان به شمار می رود.

تالاسمی نوع بتا در ایران نیز شیوع بالایی دارد که در شرایط هموزیگوت بعلت مشکلات شدید و تهدید کننده ای که برای بیماران دارد هزینه بسیار گزافی برای سیستم،بهداشتی درمانی کشور وارد می کند(2).

بر اساس مطالعات انجام شده ،این بیماری در منطقه مدیترانه ،ترکیه ، ایران ، هند و جنوب شرق آسیا شیوع بیشتری دارد.

ایران با وسعتی برابر با  1648000کیلومتر مربع، مانند بسیاری از کشورهای منطقه، تعداد زیادی بیمار مبتلا به تالاسمی دارد و بیش از سه میلیون نفر از جمعیت ایران حامل ژن بتا تالاسمی میباشند.

شیوع این بیماری در پاره ای از استان های شمالی و جنوبی بسیار بالا است. بیماری در این نواحی چنان شایع است که در استان‌هائی چون گیلان، مازندران، خوزستان، بوشهر، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و کرمان %۱۰ مردم حامل ژن بیماریزا هستند. این در حالی است که در بقیه ‏‏‎ی نقاط کشور این میزان بین ۴ تا ۸%  می باشد. شیوع بیماری در اصفهان، در مرکز ایران، و دیگر نواحی اطراف زاینده‌رود دوباره افزایش یافته، به حدود ۸% می‌رسد(2).

بر اساس مطالعه عشقی وهمکاران میزان شیوع ژن ناقل تالاسمی در استان 7/9 درصد،   و تعداد بیماران ماژور در استان  حدود  2500 می باشد اما آنچه که دارای اهمیت است ذکر این مطلب است که  اینکه میزان جمعیت استان نسبت به کل جمعیت کشور در حدود 1 نفر به  نفر 27  می باشد میزان بروز بیماری در این استان نسبت به کل کشور 1 به 4 نفر می باشد(2).

بر اساس شواهد  از این تعداد بیمار،  1000 نفر در حوزه  شهرستانهای زاهدان ، خاش و سراوان ساکن بوده،  اما تعداد 576 از آنها از  خدمات بهداشتی درمانی شهرستان زاهدان استفاده می کنند(2). 

وجود این میزان بیماری تبعات فردی و اجتماعی فراوانی برای سلامت در سطح استان دارد.  هزینه های اقتصادی بالا ،  درگیری سیستم بهداشتی برای وتهیه و فرآوری خون تزریقی که اکثر خون های مصرفی در استان را تشکیل می دهد به همراه اختلالات سلامت در بیماران از حمله اختلال رشد، کوتاهی قد، کاهش شنوایی، افسردگی وسطح پایین کیفیت زندگی نیز از مهمترین این موارد می باشد(6-2).

از عوامل موثر در توسعه بیماری در استان نسبت به بقیه نقاط ایران  ازدواج درون‌گروهی و ازدواج‌های خانوادگی  و عوامل قومی و اجتماعی خاص استان می باشد. به‌طور متوسط در ایران در حدود ۲۵% ازدواج‌ها، خانوادگی است.(4-2).

در حال حاضر موثرترین راه پیشگیری از بیماری تالاسمی ازدواج نکردن دو فرد ناقل بایکدیگر است تا از تولد فرزندان مبتلابه تالاسمی ماژور جلوگیری شود(5) .

 استراتژی دیگر پیشگیری از بروز بیماری، انجام آزمایشات  تشخیص قبل از تولد نوزادان مبتلا به تالاسمی ماژور در زوجین ناقلی است که با یکدیگر علارقم توصیه های پزشکی و بهداشتی ازدواج کرده اند و امکان تولد نوزاد مبتلا به تالاسمی ماژور در آنها وجود دارد.

در حال حاضر بر اساس طرح های پیشگیری مختلف میزان بروز بیماری در کشور به شدت کاهش یافته است اما در براساس آمار ارائه شده،  این برنامه ها در استان سیستان و بلوچستان موفقیت قابل قبولی نداشته اند و  لازم است مداخلات بهداشتی و آموزشی موثری بر اساس شرایط خاص محیطی در این استان برای بهبود نتایج این فرآیندها صورت گیرد(2).

بعضی مطالعات انجام شده نقش مبلغان مذهبی بویژه مبلغان اهل سنت را در این زمینه بسیار  موثر می داند(2) از آنجاییکه این افراد بر بسیاری از رفتارهای فردی و اجتماعی مردم بویژه در جمعیت اهل سنت تاثیر دارند ارتقای آگاهی و نگرش طلبه های جوان نسبت به بیماری و فرآیندهای تشخیصی و پیشگیری از بروز بیماری و بویژه سقط جنین در مادرانیکه تشخیص بیماری تالاسمی ماژور در جنین آنها به اثبات رسیده است می تواند نقش اساسی در عملکرد آنها در آینده داشته باشد(2).

در مطالعات مختلفی که در ایران و استان سیستان و بلوچستان انجام شده است آگاهی ، نگرش و عملکرد گروه های مختلف اجتماعی در رابطه فرآیندهای پیشگیری از بروز بیماری مورد بررسی قرار گرفته است. از جمله مطالعه عرب و همکاران (کرمان) و رفیع زاده و همکاران(گیلان) که نشان داده است که دانش آموزان از دانش خوبی درباره بیماری تالاسمی و فرآیندهای پیشگیری آن برخوردار نبوده و آموزش بهداشت می تواند ضمن ارتقای آگاهی آنها عملکرد آنها را در زمان تشکیل خانواده تحت تاثیر قرار دهد(10-9).

همچنین رحیمی و همکاران در قم، کیخا و همکاران در زابل و مرادی و همکاران در شهر بهار نشان دادند که به صورت کلی فقط 13 تا  20 درصد از داوطلبین ازدواج و زوجین ناقل ژن تالاسمی در رابطه با بیماری و پیشگیری از آن از اطلاعات خوبی برخوردار بودند (13-11 و 8)

در این پژوهش قصد بر این است که از طریق ارتقای آگاهی و نگرش این طلبه ها نسبت به فرآیندهای تشخیص و پیشگیری از بروز تالاسمی ماژور، مشارکت آنها در زمانی که به عنوان مبلغ مذهبی مشغول راهنمایی و هدایت مردم هستند در حیطه های مختلف پیشگیری از تالاسمی جمله عدم ازدواج زوجین ناقل، انجام آزمایشات ژنتیکی تالاسمی، ثبت ازدواج ها و انجام سقط جنین بهداشتی که با رعایت اصول مذهبی انجام می شود مردم را تشویق و راهنمایی نمایند. با انجام این امر مهم با اطمینان می توان گفت که در آینده نزدیک از میزان بروز بیماری کاسته خواهد شد.

1. میانگین تغییر نمره آگاهی طلبه ها درباره ماهیت بیماری تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله  بعد از مداخله  آموزشی متفاوت است.
2. میانگین تغییر نمره آگاهی طلبه ها درباره فرآیندهای بهداشتی پیشگیری از بروز بیماری تالاسمی ماژور  در دو گروه مداخله  و کنترل بعد از مداخله آموزشی متفاوت است.
3. میانگین تغییر نمره آگاهی طلبه ها درباره سقط بهداشتی در دو گروه مداخله  و کنترل بعد از مداخله آموزشی متفاوت است.
4. میانگین تغییر نمره نگرش طلبه ها درباره ماهیت بیماری تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله  و کنترل بعد از مداخله آموزشی متفاوت است
5. میانگین تغییر نمره نگرش طلبه ها درباره فرآیندهای بهداشتی پیشگیری از بروز بیماری تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله  و کنترل بعد از مداخله آموزشی متفاوت است.
6. میانگین تغییر نمره نگرش طلبه ها درباره سقط بهداشتی در دو گروه مداخله  و کنترل بعد از مداخله آموزشی متفاوت است.
7. رابطه بین تغییر نمره آگاهی ، نگرش  و سقط بهداشتی در طلبه ها در گروه مداخله  بعد از مداخله  چگونه است.

تعیین  اثر مداخله  آموزشی بر آگاهی و نگرش طلاب علوم دینی اهل سنت ،برای مشارکت در برنامه های پیشگیری از بروز تالاسمی در شهر زاهدان

1. مقایسه میانگین تغییر نمره آگاهی طلبه ها درباره ماهیت بیماری تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله  و کنترل قبل  و بعد از مداخله  آموزشی
2. مقایسه میانگین تغییر نمره آگاهی طلبه ها درباره فرآیندهای بهداشتی پیشگیری از بروز بیماری تالاسمی ماژور  در دو گروه مداخله  و کنترل قبل و بعد از مداخله آموزشی
3. مقایسه میانگین تغییر نمره آگاهی طلبه ها درباره سقط بهداشتی در دو گروه مداخله  و کنترل قبل و بعد از مداخله آموزشی
4. مقایسه میانگین تغییر نمره نگرش طلبه ها درباره ماهیت بیماری تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله  و کنترل قبل و بعد از مداخله آموزشی
5. مقایسه میانگین تغییر نمره نگرش طلبه ها درباره فرآیندهای بهداشتی پیشگیری از بروز بیماری تالاسمی ماژور در دو گروه مداخله  و کنترل قبل و بعد از مداخله آموزشی
6. مقایسه میانگین تغییر نمره نگرش طلبه ها درباره سقط بهداشتی در دو گروه مداخله  و کنترل قبل و بعد از مداخله آموزشی
7. تعیین رابطه بین تغییر نمره آگاهی طلبه ها درباره ماهیت بیماری تالاسمی و نگرش  آنها و آگاهی آنها درباره ماهیت بیماری تالاسمی، فرآیندهای بهداشتی پیشگیری از بروز بیماری و سقط بهداشتی در گروه مداخله  بعد از مداخله  آموزشی

دانشگاه علوم پزشکی، مرکز بهداشت استان 

آموزش:

تعریف نظری: انجام فعالیت های مختلفی است که  برای ایجاد ،تغییر ،تبدیل و ابقاء رفتار صورت می گیرد

روند حل مسئله که هدف ازآن تسهیل یادگیری فراگیراست (7، 1).

مجموعه تصمیمات واقداماتی که یکی پس از دیگری اتخاذ میشود یا انجام می گیرد و هدف از آن دستیابی هر چه بیشتر فراگیر به هدفهای آموزشی است (7).

نگرش

نظری:  نسبت به رفتار می باشد که اشاره یه احساس کلی دوست داشتن یا تنفر به هر گونه رفتار معین دارد.هر چقدر نگرش شخص نسبت به یک رفتار مطلوب تر باشد ، بیشتر احتمال می رودکه وی قصد انجام آن رفتار را داشته باشد.

عملی: نمره دریافتی فرد از سئوالات حیطه نگرش پرسشنامه

تجربی

معیارهای ورود:

-1رضایت افراد برای شرکت در مطالعه

2- کسانی که تا پایان پژوهش در مدارس دینی فوق مشغول به تحصیل باشند.

1. افرادی که در دو سال آخر سطح مشغول به تحصیل باشند.

معیارهای خروج:

1- افرادی که در خانواده خود تجربه و سابقه بیمار تالاسمی دارند.

2. افرادی که به تعداد کافی در جلسات آموزشی شرکت نکرده باشند.(دو سوم جلسات)
3. مهاجرت ویا مرگ
4. عدم رضایت از ادامه برنامه در هرکدام از مراحل برنامه پژوهشی
5. ترک تحصیل  

با توجه به اینکه فقط طلبه های مشغول به تحصیل در دو سال آخر سطح وارد مطالعه میشوند و فقط هم دو مدرسه هست که شامل این افراد میشود لذا به صورت تصادفی یکی از مدارس بعنوان گروه مداخله و یکی بعنوان گروه کنترل  انتخاب خواهند شد.

سعی خواهد شد که از نشر برنامه آموزشی از گروه مداخله به گروه کنترل جلوگیری شود.

در این مطالعه با توجه به اهمیت  نقش سابقه تحصیلی، این متغیردر گروه کنترل بر اساس گروه مداخله همسان خواهد شد.

در این مطالعه با توجه به اهمیت  نقش  سابقه تحصیلی، این  متغیر  در گروه کنترل بر اساس گروه مداخله همسان خواهد شد.

پس از تعیین حجم نمونه(هرگروه  81 نفر که با احتساب ریزش احتمالی 100 نفر در هر گروه وارد مطالعه می شوند. ) وتعیین گروه آزمون  و کنترل افراد بصورت تصادفی از کلیه طلبه های مدارس گروه آزمون وکنترل انتخاب خواهند

 روش کار:

بعد از تصویب پروپوزال و دریافت نامه کمیته اخلاق دانشگاه برای انجام پژوهش به مرکز بهداشت استان مراجعه می شود تا با همکاری معاونت اجتماعی دانشگاه و بویژه  دفتر آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت استان و بر اساس پروتکل همکاری بین این دفتر و حوزه های علمیه اهل سنت هماهنگی های لازم جهت انجام پژوهش بعمل آمد. در این پژوهش در صورت امکان  برای آموزش طلبه ها از طلبه هاییکه به عنوان طلبه سفیر سلامت  محسوب می شوند و با دفتر آموزش بهداشت معاونت اجتماعی همکاری دارند استفاده می شود.

در ابتدا افراد گروه های پژوهشی بر اساس روش نمونه گیری انتخاب می شوند.  بعد ازگردآوری اطلاعات مرحله اول ، اطلاعات وارد رایانه شده و با استفاده از نرم افزار SPSS  ورژن 19 مورد تجزیه و تحلیل قرار میگیرند و نیاز های آموزشی افراد مورد پژوهش تعیین میشود.  سپس برنامه آموزشی بر اساس نیازهای آموزشی تشخیص داده شده شامل  رسانه های آموزشی،  و روش های آموزشی و حتی محتوای آموزشی تدوین و طراحی میگردد. بدیهی است که برای تدوین  محتوای آموزشی از  اخرین دستورالعمل های وزارت بهداشت درباره پیشگیری از بیماری تالاسمی استفاده می شود.

سعی می شود برای ایجاد تغییرات نگرشی بر اساس نتایج پیش آزمون  از روش بحث گروهی و رسانه های تصویری و حتی فیلم آموزشی و هر روشی که سبب تغییر نگرش شود استفاده شود.

درصورت لزوم برای ارتقای نگرش آنها نبست به فرآیندهای پیشگیری بیماری،  تمهیدات لازم برای بازدید این افراد از بخش بستری بیماران تالاسمی  فراهم  می شود

برای ارتقای آگاهی طلبه ها در حیطه های مختلف؛  محتوی لازم در این زمینه براساس دستورالعملهای وزارت بهداشت تهیه می شود و بر اساس استراتژی آموزشی تدوین شده براساس نیازسنجی اولیه در اختیار آنها قرار می گیرد.

سپس برنامه آموزشی برای گروه مداخله  توسط شخص پژوهشگر ویک نفرکارشناس دوره دیده صورت خواهد گرفت،  سپس اطلاعات دوگروه مجدداً پس از دوماه از اتمام مداخله در گروه آزمون مجددا گردآوری می شود.

در جهت رعایت اصول اخلاقی بعد از گرفتن اطلاعات مرحله بعد از مداخله در گروه تجربی برنامه آموزشی برای گروه کنترل هم اجرا می شود.

همچنین در این پژوهش  انجام یک مطالعه اکتشافی نسبت دستیابی بهتر به ادراک افراد نسبت به بیماری برای بکارگیری در مداخله آموزشی اقدام می شود.

در این پژوهش سعی می شود در صورت امکان یک کتابچه آموزشی که قابل استفاده در حوزه های علمیه اهل سنت باشد نیز تهیه شود.

در این پژوهش در جهت حفظ اصول اخلاقی پژوهش،  در پایان جمع آودی اطلاعات مرحله بعد از مداخله آموزشی برنامه آموزشی برای گروه کنترل نیز انجام می شود.

با استفاده از پرسشنامه محقق تنطیم شده که دارای سازه های آگاهی و نگرش است پس از سنجش روایی وپایایی پرسشنامه اطلاعات مرحله اول بر اساس روش نمونه گیری گردآوری می شود.

براین اساس پرسشنامه شامل دو بخش ،سوالات عمومی و سوالات اختصاصی می باشد.

جهت تعیین وضوح آیتم ها ، پرسشنامه در اختیار 15 نفر از افراد مورد مطالعه  که بعدا در مطالعه نباشند گذاشته خواهد شد تا پرسشنامه را مطالعه کرده و به آیتم ها پاسخ دهند و هرنکته ابهام یا سوالی راجع به آنها دارند بپرسند .بر اساس نظرات و پیشنهادات دریافتی از طرف افراد مذکور ، تغییرات لازم جهت وضوح آیتم ها صورت خواهد گرفت.

برای تعیین اعتبار ( روایی) صوری پرسشنامه ، تعداد 10 نسخه از پرسشنامه در اختیار 10 نفر متخصص آموزش بهداشت، متخصصین خون و آنکولوژی و ژنتیک و کارشناسان غیرواگیر( برنامه تالاسمی) شهرستان گذاشته خواهد شد و از آنها درخواست میگردد با توجه به هدف پزوهش ، در مورد ظاهر پرسشنامه به صورت 'کاملا مناسب' ،'مناسب'،:نامناسب 'اظهارنظر نمایند .در صورتیکه  گزینه های کاملا مناسب و مناسب از طرف متخصصین انتخاب شوند اعتبار ظاهری پرسشنامه تهیه شده جهت انجام پروژه مورد تایید قرار خواهد گرفت

برای تعیین اعتبار محتوایی (CVR)پرسشنامه ، تعداد 10 نسخه از پرسشنامه را در اختیار 10 نفراز متخصصین خون و آنکولوژی و ژنتیک و کارشناسان غیرواگیر( برنامه تالاسمی) شهرستان می گذاریم واز آنها می خواهیم تا میزان تناسب آیتم های ابزارها رابه صورت،آیتم ضروری است،آیتم مفید است اما ضروری نیست،آیتم ضرورتی ندارد،را مورد ارزیابی قرار دهند.

همچنین برای محاسبه شاخص روایی محتوایی(CVI)جهت اطمینان از اینکه آیا آیتم ها جهت اندازه گیری سازه ها به بهترین نحو طراحی شده اند سه معیار 4 قسمتی به صورت ذیل برای هر آیتم در پرسشنامه درنظر گرفته واز همان متخصصین آموزش بهداشت می خواهیم اظهار نظر کنند.

ساده و روان بودن

عبارت ساده نیست

2- عبارت نسبتاً ساده است

3- عبارت، ساده است.

4-عبارت ،کاملا ساده است.

مربوط بودن

1- عبارت مربوط نیست.

2- عبارت ، نسبتا مربوط است.

3- عبارت ،مربوط است.

4- عبارت ،کاملا مربوط است.

شفافیت و واضح بودن:

1-عبارت، واضح نیست.

2- عبارت ، نسبتا واضح است.

3- عبارت ،واضح است

4-عبارت ،کاملا واضح است.

محاسبه شاخص روایی محتوا توسط مجموع تعداد امتیاز موافق برای هر آیتم با رتبه 3 و 4 تقسیم بر تعدادکل پاسخ ها اندازه گیری می شود.

نمره CVI بالاتر از 79%،مناسب تشخیص داده می شود.

نمره CVI بین 79%تا 70% سئوال برانگیز بوده و به اصلاح و بازنگری نیاز دارد.

نمره CVIکمتر از 70%غیرقابل قبول بوده و باید حذف شود.

بر اساس نظرات و پیشنهادات چنانچه نمره CVI مناسب تشخیص داده شود اعتبار محتوی پرسشنامه فراهم شده مورد تایید قرار خواهد گرفت.

تعیین پایایی ابزار مورد استفاده:

برای تایید پایایی پرسشنامه، پرسشنامه در اختیار 30نفر از افراد مورد مطالعه ( به غیر از گروه های شرکت کننده در مطالعه )جهت تکمیل قرار خواهد گرفت ،( در این مورد از آزمون آلفا کرونباخ استفاده خواهد شد. ) ضریب الفا کرونباخ می تواند بین 0تا 1 باشد ، که صفر بیانگر این است که هیچکدام از آیتم ها با هم ارتباطی ندارند و 1 بیانگر آنست که تمام آیتم ها یکسان هستند.معمولا مقادیر بزرگ تر از 7/0 قابل قبول هستند

بعد از تصویب پروپوزال و دریافت نامه کمیته اخلاق دانشگاه برای انجام پژوهش به مرکز بهداشت استان مراجعه می‌شود تا با همکاری دفتر آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت استان و بر اساس پروتکل همکاری بین این دفتر و حوزه‌های علمیه اهل سنت هماهنگی‌های لازم جهت انجام پژوهش به عمل آمد.

بعد از تعیین مراکز پژوهشی ، بر اساس روش نمونه‌گیری مطالعه مدارس دینی موردپژوهش انتخاب می‌شوند.

سعی خواهد شد که گروه کنترل و آزمون با یکدیگر تماسی نداشته باشند تا انتشار اطلاعات آموزشی به گروه کنترل صورت پذیرد.

سپس بر اساس کلاس‌های مدارس افراد به میزان لازم وارد مطالعه خواهند شد.

در مرحله اول اطلاعات افراد موردپژوهش با استفاده از پرسش‌نامه پژوهشی اخذ می‌شود .  در صورت لزوم برای این کار از مصاحبه نیز استفاده خواهد شد.

بعد از گردآوری اطلاعات مرحله اول ، اطلاعات وارد رایانه شده و با استفاده از نرم‌افزار SPSS  ورژن 19 مورد تجزیه‌وتحلیل قرار می‌گیرند و نیازهای آموزشی افراد موردپژوهش تعیین می‌شود.  

سپس بر اساس نیازهای آموزشی مشارکت‌کنندگان در پژوهش، برنامه آموزشی ، رسانه و روش‌های آموزشی و حتی محتوای آموزشی تدوین و طراحی می‌گردد.

برای تدوین محتوای آموزشی از آخرین دستورالعمل‌های وزارت بهداشت درباره پیشگیری از بیماری تالاسمی، مقالات و مستندات استفاده می‌شود. در این پژوهش برای ارائه برنامه‌های آموزشی از  روش‌های آموزش گروهی ازجمله کلاس‌های آموزشی و روش‌های بحث استفاده می‌شود.

حداقل دو جلسه آموزش گروهی برای افراد موردمطالعه،  برنامه‌ریزی و اجرا می‌شود. برای تقویت و استمرار برنامه‌های آموزشی،  سی دی آموزشی و یا کتابچه آموزشی نیز ارائه می‌شود.

 بعد از دو ماه (زمان  انتظار) اطلاعات افراد موردپژوهش مجدد گردآوری می‌شود. سپس اطلاعات فوق از طریق نرم‌افزار وارد یارانه شده و دوباره  مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته و از طریق آزمون‌های آماری میانگین سازه‌های آموزشی در دو گروه مداخله و کنترل در مراحل قبل و بعد از مداخله مورد مقایسه قرار می‌گیرند.

درنهایت بعد از گرفتن اطلاعات مرحله دوم مطالعه در جهت رعایت موازین اخلاقی در پژوهش برنامه آموزشی برای گروه کنترل نیز اجرا می‌شود.     

برای توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل درصد و میانگین استفاده خواهد شد.

برای تحلیل داده ها ابتدا نرمال بودن آنها براساس آزمون آماری شایپرو- ویلک  استفاده میشود .همچنین برای بررسی تفاوت میان قبل و بعد از مداخله از آزمون T مستقل و یا در صورت لزوم از معادل ناپارامتری آن (من ویتنی ) استفاده میشود.

در این پژوهش معیار‌های اخلاق از جمله آزادی و اختیار عمل جهت شرکت در پژوهش، محرمانه بودن اطلاعات نزد پژوهشگران، توضیح مراحل و اهداف طرح برای مشارکت کنندگان درآغاز پژوهش و حفظ شخصیت و شأن انسانی افراد در تمام مراحل پژوهش رعایت خواهد شد.

ضمن اینکه:

 ( در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهش های علوم پزشکی الزامی است.)

در این مطالعه کد 1 و3 و 5  و 10 و 11 و 13 و 15 و 16 و 17 و 19 و 25 و 28 الی 31 راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران (1392) استفاده خواهد شد که شامل کسب رضایت آگاهانه فارغ ازهرگونه اجبار ، تهدید ، تطمیع و اغوا بوده و اطلاعات مربوط به روش اجراء و هدف ازانجام تحقیق ، زیانهای احتمالی ،فواید ، ماهیت و مدت تحقیق را به میــزانی که با آزمودنی ارتباط دارد به وی تفهیم نموده و به سئوالات او پاسخ های قانع کننده داده خواهد شد. پژوهش بر اساس پروپوزال انجام ، فرم رضایت اگاهانه اخذ و قبل از تأیید کمیته اخلاق اجرا نخواهد شد . عدم قبول شرکت در پژوهش یا ادامه ندادن همکاری تأثیری در ارائه خدمات بهداشتی درمانی به فرد نخواهد داشت . اطلاعات مربوط به آزمودنی را بعنوان راز تلقی و آن را افشاء نمی نماییم و ضمناً شرایط عدم افشاء آن را نیز فراهم خواهیم کرد، مگر آنکه در این مسیر محدودیتی داشته باشد که در اینصورت باید قبلاً آزمودنی را مطلع نماییم. درنهایت نیز نتایج پژوهش‌ صادقانه ، دقیق، و کامل به نحوی که ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد منتشر و روش پژوهش با ارزش‌های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض نخواهد بود .

1- برای کاهش محدودیت‌ها قبل از ارایه پرسشنامه به افراد ، آموزش‌های کافی برای تکمیل پرسشنامه و هدف تکمیل آن به کلیه افراد توسط پرسشگران توضیح داده می‌شود.

2- در صورت نیز از پرسشگرهای توانمند در زبان بلوچی استفاده می شود.

3- افزایش 10 درصدی تعداد نمونه‌ها  تا اگر به دلایلی تعدادی از افراد از مطالعه خارج شدند مشکلی پیش نیاید.

4-  برگزاری کلاس‌های آموزشی  با نظر خواهی از طلبه ها و اساتید .

5- گرفتن رضایت مدارس برای انجام پژوهش

آموزش  مدل ، تالاسمی ،طلبه ، زاهدان

1.       Study the pre-university and high school students’ level of knowledge on Thalassemia in Guilan. Journal of Holistic Nursing and Midwifery. 2010;20(2):34-9.

2- Miri-Moghaddam E, , Motaharitabar E,  Erfannia L, Dashipour A, Houshvar m. High School Knowledge and Attitudes towards

Thalassemia in Southeastern Iran. IJHOSCR 8(1) - ijhoscr.tums.ac.ir – January 1, 2014 : p; 24-30.

3.       Eshghi P, Sanei Moghaddam E, Hasheini S. Prevalence of hemoglobinopathies in Sistan and Balouchistan province in the southeast of Iran. Scientific Journal of Iranian Blood Transfusion Organization. 2013;9(4).

4.       حقی, پولادی, حسینپورفیضی, حسینپورفیضی. بتا تالاسمی در ایران. ماهنامه علمی پ‍ژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد. 2010;18(2):127-33.

5.       Muncie Jr HL, Campbell J. Alpha and beta thalassemia. American family physician. 2009;80(4):339-44.

6.       پور عث, میاندشتی زم, محبی س, رحیمی ط, نوروزی م. بررسی نیازهای آموزشی داوطلبین ازدواج شهر قم نسبت به تالاسمی و عوامل مرتبط با آن: یک مطالعه مقطعی. تحقیقات نظام سلامت.8(5):791-8.

7.       Lakhani N, Gill PS, Modell B. Thalassaemia among Asians in Britain. British Medical Journal. 1999;318(7187):873-4.

8.       عابدین ثپ, زهرا مم, سیامک م, طاهره ر, مهدی ن. بررسی نیازهای آموزشی داوطلبین ازدواج شهر قم نسبت به تالاسمی و عوامل مرتبط با آن: یک مطالعه مقطعی.

9.  عرب م،  عباس زاده ع. تاثیر  آموزش تالاسمی  بر آگاهی دانش آموزان. مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی قزوین .1382  2، 47-43   

10.     زاده ر, رحمتی, کریمی, لقاء م, رفتار ب, یونسی, et al. بررسی میزان آگاهی دانش آموزان دوره های پیش دانشگاهی و متوسطه استان گیلان درباره تالاسمی. مجله پرستاری و مامایی جامع نگر. 2010;20(2):34-9.

11.     Rezaie Keikha R, Masoudy G, Ramazani AA, Shahraki M, Naderi M. The survey of the knowledge and practice of thalassemia couples based on Health Belief Model in Sistan area. Scientific Journal of Iran Blood Transfus Organ. 2016;12(4):369-77.

12.     Moradi A, Hosseini S, Moradi A, Daneshyar A. Knowledge of Couple about Thalassaemia at the Stage of Marriage in Bahar City. Scientific Journal of Hamadan Nursing & Midwifery Faculty. 2007;15(2):33-43.

13.    ابراهیم مم, پیمان ع, اسماعیل صم, سیدمحمد ه. شیوع هموگلوبینوپاتی ها در استان سیستان و بلوچستان در جنوب شرق ایران.

14.     زاده دش, حیدرنیا ع, پور فاغ, آقا اپح, صفاری م. نظریه ها ، مدلها و روشهای آموزش بهداشت و ارتقاء سلامت. تهران -انتشارات سبحان1388. 224 p.

15.     Mazloomy MahmoodAbad S, Mehri A, Morovati SharifAbad M, Fallahzadeh H. Application of extended model of planned behavior in predicting helmet wearing among motorcyclist clerks in Yazd (2006). Journal of Birjand University of Medical Sciences. 2007;14(4):9-15.

16.     McClenahan C, Shevlin M, Adamson G, Bennett C, O'neill B. Testicular self-examination: a test of the health belief model and the theory of planned behaviour. Health Education Research. 2007;22(2):272-84.

17.     Hyde MK, White KM. Disclosing donation decisions: the role of organ donor prototypes in an extended theory of planned behaviour. Health education research. 2009;24(6):1080-92.

18.     Ajzen I, Driver BL. Application of the theory of planned behavior to leisure choice. Journal of leisure research. 1992;24(3):207.

19.     White KM, Wellington L. Predicting participation in group parenting education in an Australian sample: the role of attitudes, norms, and control factors. The journal of primary prevention. 2009;30(2):173-89.

20.     Vallance JK, Murray TC, Johnson ST, Elavsky S. Understanding physical activity intentions and behavior in postmenopausal women: an application of the theory of planned behavior. International journal of behavioral medicine. 2011;18(2):139-49.

21.     Elliott MA. Predicting motorcyclists’ intentions to speed: effects of selected cognitions from the theory of planned behaviour, self-identity and social identity. Accident Analysis & Prevention. 2010;42(2):718-25.

22.     Krones T, Keller H, Becker A, Sönnichsen A, Baum E, Donner-Banzhoff N. The theory of planned behaviour in a randomized trial of a decision aid on cardiovascular risk prevention. Patient education and counseling. 2010;78(2):169-76.

23.     Boudreau F, Godin G. Understanding physical activity intentions among French Canadians with type 2 diabetes: an extension of Ajzen's theory of planned behaviour. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. 2009;6(1):35.

در این پژوهش معیار‌های اخلاق ازجمله آزادی و اختیار عمل جهت شرکت در پژوهش، محرمانه بودن اطلاعات نزد پژوهشگران، توضیح مراحل و اهداف طرح برای مشارکت‌کنندگان در آغاز پژوهش و حفظ شخصیت و شأن انسانی افراد در تمام مراحل پژوهش رعایت خواهد شد

نیازی نیست

افزایش آگاهی و تجربیات شخصی و اجتماعی

ندارد

نیست

بر اساس هزینه انجام شده

کلیه اطلاعات شخصی در همه مراحل محرمانه خواهدبود.

به کلیه سئوالات افراد در حوزه پژوهش به صورت صادقانه پاسخ داده می شود.

داوطلبان حضور درر هر مرحله می توانند از ادامه حضور در پژوهش انصراف دهند.

همه افراد با رضایت شخصی و مستند وارد پوهش می شوند.

پروپوزال پیواست شد.