رادیکال های آزاد،اتم ها یا مولکول هایی هستند که به دلیل داشتن الکترون آزاد ، در بدن موجودات بسیار واکنش پذیرند و آسیب های زیادی را به ماکرومولکول های بدن جانداران وارد می سازند¹.

در بدن سیستم خاصی برای مقابله با آسیب های حاصل از رادیکال های آزاد وجود دارد که به نام سیستم دفاعی آنتی اکسیدانی معروف است².

زمانی که بین میزان تولید آنتی اکسیدانی تعادل وجود نداشته باشد ، وضعیتی پیش می آید که به آن استرس اکسیداتیو می گویند³.

پاره ای از مطالعات نشان داده اند که رادیکال های آزاد در پاتوژنز چندین بیماری شامل آرتریت روماتوئید سندرم نقص ایمنی اکتسابی ، سرطان و زخمهای دهان نقش دارند^4-6.

انتی اکسیدان ماده ای است که ازآسیب اکسیداتیو به مولکول هدف جلوگیری کند یا باعث تأخیر آسیب می شود. تغییر جزیی در فعالیت فیزیولوژیک آنتی اکسیدان میتواند اثر مخربی بر مقاومت سلولها در برابر آسیبهای ناشی از عوامل اکسیدان یا حتی مرگ سلولها داشته باشد .^7،3 زمانی که آنتی اکسیدان به اندازه کافی وجودنداشته باشدوعدم تعادل بین رادیکالهای ازادوانتی اکسیدان ایجاد شود، رادیکالهای ازاد شروع به آسیب زدن به سلولهای سالم میکنند و مشکلاتی مانند آسیب به سلولهای ایمنی ایجاد کرده و در نهایت باعث افزایش ریسک عفونت میشوند⁴.

تمام مولکولهای موجود در بدن جانداران(لیپیدها،پروتیین ها،کربوهیدراتها و اسید نوکلوییک ) قابلیت آن را دارند که در معرض آسیب اکسیداتیو قرار گیرند.8

زخمهای آفتی عودکننده دهان یکی از شایع ترین اختلالات مخاطی دهان می باشد که شیوع آن در جمعیت عمومی از 5 تا 50 درصد (با میانگین 20 درصد )متفاوت است . زخمهای آفتی عودکننده دهان اتیولوژی چند عاملی دارند و فاکتورهای مختلفی مانند ژنتیک ،اختلالات ایمونولوژیک ،عوامل هماتولوژیک ،افزایش حساسیت غذایی و حتی عوامل روانی مانند اضطراب و استرس نیز در بروز آن نقش دارد⁷.

اسید اوریک   ازانواع انتی اکسیدانهای بدن می باشند،اسید اوریک فراوانترین آنتی اکسیدان غیرانزیمی است که ارزیابی ان می توانددرتعیین وضعیت انتی اکسیدانی بدن مفیدباشد.5

طی مطالعه ای سطح آنتی اکسیدانهای بزاق از جمله سوپر اکسید دسموتاز و اسید اوریک در 32 بیمار مبتلا به آفت و 30 شخص سالم مورد مقایسه قرار گرفت.سطح اسید اوریک در دو گروه تفاوت چندانی نداشت لیکن سطح سایر آنتی اکسیدانها در افراد مبتلا به آفت در زمان بروز آفت افزایش بارزی داشت. ⁵

Xiao-Yan Li و همکاران(2016) با بررسی سطح استرس اکسیداتیو و اسید اوریک در 97 فرد مبتلا به افت(در دوره فعال بیماری و دوره بهبودی) و 97 فرد سالم به این نتیجه رسیدند که میزان استرس اکسیداتیو در افراد مبتلا به آفت به.طور بارز افزایش می یابد، همچنین میزان استرس اکسیداتیو در دوره فعال بیماری به طور مشخص بیشتر از دوره بهبودی می باشد.این در حالی است که غلظت اسید اوریک طی دوره فعال بیماری و دوره بهبود ضایعه تفاوت مشخصی با یکدیگر نداشت.⁹
در مطالعه ای که توسط Bagan و همکاران در سال 2013 در اسپانیا صورت گرفت استرس اکسیداتیو و میزان آنتی اکسیدانها در بزاق 28بیمار آفتی و 29 فرد سالم مورد ارزیابی قرار گرفت و دریافتند که میزان این مارکرهادر بیماران با RAS به طور معنی داری افزایش می یابد¹⁰.

طی مطالعه Cağlayan  و همکاران (2008) بر روی 50 بیمار مبتلا به آفت با هدف بررسی نقش آنتی اکسیدانها در بیماری آفت مشخص گردید که میزان آنتی اکسیدانها  در بیماران مبتلا به RAS و افراد سالم تفاوت مشخصی ندارد و رادیکالهای آزاد نقشی در پاتوژنز RAS ندارد.¹¹

در مطالعه  Ziaudeen   و همکاران (2017)با هدف بررسی وضعیت اکسیدانی،آنتی اکسیدانی در بیماران مبتلا به آفت  مشخص گردید، سطح برخی مارکرهای آنتی اکسیدانی بزاق از جمله گلوتاتیون پراکسیداز و  اسید اوریک در افراد مبتلا به آفت نسبت به افراد سالم  به طور معنی داری کاهش می یابد.¹²

نقصان سیستم دفاعی آنتی اکسیدانی می تواند  نقش عمده ای در پاتوژنز استوماتیت آفتی عود کننده داشته باشد  و  انجام مطالعات در این زمینه  با افزایش دانش و آگاهی در زمینه اتیولوژی بیماری می تواند  راهگشای  ارائه روشهای جدید جهت درمان بیماری  باشد 

این مطالعه با هدف مقایسه سطح  بزاقی  اسید اوریک(در دوره زخمی فعال و دوره بهبودی) در بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده و افراد سالم طراحی شده است

1-سطح اسیداوریک بزاق در بیماران مبتلا به استوماتیت افتی عودکننده در دوره زخمی فعال با افراد سالم متفاوت است 

2.سطح اسید اوریک بزاق دربیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده در دوره بهبودی با افراد سالم متفاوت است 

3-سطح اسید اوریک بزاق  در بیماران مبتلابه استوماتیت آفتی عودکننده در دوره زخمی فعال و دوره بهبودی متفاوت است 

مقایسه میزان اسیداوریک بزاق در بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده در دوره زخمی فعال و دوره بهبودی با افراد سالم

1- تعیین و مقایسه سطح اسیداوریک بزاق در بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده در دوره زخمی فعال و افراد سالم

2.تعیین و مقایسه سطح اسید اوریک بزاق دز بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده در دوره بهبودی  و افراد  سالم 

3.تعیین و مقایسه سطح اسیداوریک بزاق در بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده در دوره زخمی فعال و دوره بهبودی

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

آنتی اکسیدانها: در بدن سیستم‌های خاصی برای مقابله با آسیب‌های حاصل از رادیکال‌های آزاد وجود دارد که به نام سیستم دفاعی آنتی‌اکسیدانی معروف است^2،12

اسید اوریک: فراوانترین آنتی کسیدان غیرانزیمی بدن می باشد3

استوماتیت آفتی عود کننده دهان .. یکی از شایع ترین اختلالات مخاطی دهان می باشد که با زخمهای دردناک و عود کننده مشخص می شود و به سه فرم آفت مینور،ماژور و هرپتی فرم بروز می کند⁷

مورد -شاهدی

جامعه مورد مطالعه: افراد مراجعه کننده به بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی زاهدان

معیار ورود: گروه مورد: بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده 10-30 سال مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی زاهدان که بیماری آنها بر اساس نمای بالینی و تایید متخصص بیماری های دهان مسجل شده باشد ودارای حداقل 1 زخم دهانی در دهان (زخم مدور با حاشیه اریتماتوز کمتر از 1سانتی متر ،آفت مینور)و سابقه حداقل 3بار عود زخم در سال داشته باشد¹⁰. گروه شاهد: افراد سالم فاقد سابقه استوماتیت آفتی عود کننده  مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی زاهدان که از لحاظ سن و جنس با گروه مورد هماهنگ باشند.

معیار خروج از مطالعه شامل ابتلا به بیماری سیستمیک –مصرف دارو(بویژه مصرف اخیر کورتیکواسترویید)–استعمال دخانیات، بارداری و ابتلا به بیماریهای دهان (ضایعات سفید و قرمز، لیکن پلان، لکوپلاکیا و .....)پریودنتیت و... .می باشد10

 حجم نمونه و روش محاسبه آن:

با توجه به مطالعه انجام شده ¹⁰ در سطح اطمینان 95% و توان آزمون 80% حجم نمونه به شرح ذیل محاسبه گردیده است :

   = 30

Z_1-α_/2 = 1.96   و   Z_1-β  =  0.85    

 _{1 ±} S₁ = 2/3 _± 0/61    و   _{2 ±} S₂ = 4/5 _± 0/79      

بنابراین حداقل حجم نمونه در هر گروه 30 نفر بود.

نمونه گیری آسان بر حسب نمونه های در دسترس

پرسشنامه(ضمیمه شماره 1) و جمع آوری بزاق غیر تحریکی

روش اجرا: در این مطالعه  مورد-شاهدی به منظور تعیین سطح  اسید اوریک بزاق،

نمونه بزاق غیر تحریکی به استوماتیت آفتی 30فرد مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده  10-30 سال ( گروه مورد )توسط دانشجوی دندانپزشکی طی دو مرحله (  ابتدا یک روز پس از بروز زخم و سپس 10 روز بعد  که زخم کاملا التیام یافته )جمع آوری میگردد. در این مطالعه نمونه گیری به روش آسان انجام  می شود. این مطالعه بر روی بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده مراجعه کننده به بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی زاهدان انجام  خواهد گرفت .در ابتدا تاریخچه ای مبنی بر عدم ابتلا به بیماری سیستمیک، عدم استعمال دخانیات و مصرف هر گونه داروی سیستمیک بویژه  مصرف اخیر کورتیکواستروییدها و... ونیز سابقه حداقل 3 بار بروز این زخم ها در سال از بیمار گرفته  خواهد شد و پرسشنامه برای فرد تکمیل می گردد(ضمیمه شماره 1).گروه شاهد شامل افراد سالم فاقد سابقه ابتلا به استوماتیت آفتی عود کننده که از لحاظ سن و جنس با گروه مورد هماهنگ باشند. پرسشنامه مذکور(ضمیمه شماره 1) برای این گروه نیز تکمیل می گردد .همچنین فرم رضایت آگاهانه (ضمیمه شماره 2) برای افراد تکمیل می شود.به منظور جمع آوری بزاق در دو گروه مورد و شاهد از روش تف کردن استفاده می شود.در این روش افراد شرکت کننده بدون کاربرد هیچ نوع ماده تحریک کننده در فاصله 2 تا 5 دقیقه هر 60 ثانیه بزاق خود را به داخل لوله با دهانه 1 سانتی متر تخلیه کرده و جمع آوری نمونه بین ساعت 9-10 صبح انجام  خواهد گرفت.(لازم بذکر است که بیمار می بایست حداقل 90 دقیقه قبل از نمونه گیری از خوردن وآشامیدن  اجتناب نماید).نمونه ها بلافاصله بعد از جمع آوری به  آزمایشگاه پردیس فرستاده خواهد شد و در دمای20- درجه سانتی گراد فریز می شود.در نهایت نمونه ها با سرعت 2500 دور در دقیقه سانتریفیوژ گردیده و با استفاده از روش الایزا ، سطح اوریک اسید(بر حسب میکرو مول/لیتر) اندازه گیری می شود. در این بررسی از کیت اسید  اوریک اسیدساخت کمپانی Eastbiopharmچین  استفاده می شود.

داده ها پس از جمع آوری با نرم افزار آماری SPSS19 وارد کامپیوتر شده، جهت بررسی سطح استرس اکسیداتیو تام واوریک اسید در دو گروه مورد و شاهد از آزمون تی  با حد اطمینان 95 درصد استفاده می  شود.

جدول:  میانگین  اسید اوریک بزاق  درافراد مورد مطالعه 

تمام افراد گروه مورد و شاهد در جریان مطالعه قرار می گیرند و از بیماران جهت شرکت در پروژه رضایتنامه کتبی گرفته می شود.

در این مطالعه کدهای اخلاقی بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  و عضو بافت به شرح ذیل مورد استفاده قرار می گیرد.

کد شماره 7، 13، 15، 16، 17، 25 27 و 31 وعضو بافت فصل 4 کد شماره 1-2-3-4-5

 1-عدم همکاری افراد در تهیه نمونه بزاق : جلب همکاری افراد 

استوماتیت آفتی عود کننده،بزاق-آنتی اکسیدان

-saliva- recurrent aphthous stomatitis  - antioxidant

1-Canakci V, Yildirim A, Canakci CF, Eltas A, Cicek Y, Canakci H. Total antioxidant capacity and antioxidant enzymes in serum, saliva, and gingival cervicular fluid of pre eclamptic women with and without periodontal disease. J Periodonto 2007 ;78(8):1602-11. 

2- Brock GR, Butterworth CJ, Matthews JB, Chapple IL. Local and systemic total antioxidant capacity in periodontitis and health. J Clin Periodontol 2004 ;31(7):515-21.

3- Motallebnejad M, Ranjbar Omrani M. The effect of passive smoking on the rate of salivary total antioxidant capacity and lipid peroxidation in 12-15 years children. Thesis No 460.Dental field. Dental School. Babol University of Medical Sciences; Academic years:2011-12

4- Arikan S, Durusoy C, Akalin N, Haberal A, Seckin D.Oxidant/antioxidant status in recurrent aphthous stomatitis. Oral Dis. 2009;15(7):512-5.

5- Karincaoglu Y, Batcioglu K, Erdem T, Esrefoglu M, Genc M. The levels of plasma and salivary antioxidants in the patient with recurrent aphthous stomatitis. J Oral Pathol Med.

2005;34(1):7-12.

6- Battino M, Bullon P, Wilson M, Newman H . Oxidative injury and inflammatory periodontal diseases: the challenge of antioxidants to free radicals and reactive oxygen species. Crit Rev Oral Biol Med 1999;10(2):458–476.

7. Greenberg MS, Burket LW, Glick M. Burket's oral medicine: diagnosis and treatment. 11th ed. Hamilton: BC Decker; 2008.

8-Shils ME, Shike M, ,Ross AC, Caballero B, Cousins RJ. Modern nutrition in health and disease.10thed. New York:Lippicott Williams & Wilkins 2006;685-92.

9- Xiao-Yan Li , Zi-Chuan Zh. Assessment of serum malondialdehyde, uric

acid, and vitamins C and E levels in patients with recurrent aphthous stomatitis

J Dent Sci  2016 ;11(2): 401e404

10-Bagan J1, Saez G, Tormos C, Gavalda C, Sanchis JM, Bagan L, Scully C.Oxidative stress and recurrent aphthous stomatitis.Clin Oral Investig. 2014 ;18(8):1919-23. doi: 10.1007/s00784-013-1181-2. Epub 2014 Jan 10.

11-Cağlayan F, Miloglu O, Altun O, Erel O, Yilmaz AB..Oxidative stress and myeloperoxidase levels in saliva of patients with. recurrent aphthous stomatitis.Oral Dis. 2008 Nov;14(8):700-4..

12-Ziaudeen S, Ravindran R .Assessment of Oxidant-Antioxidant Status and Stress Factor in Recurrent Aphthous Stomatitis Patients: Case Control Study. J Clin Diagn Res. 2017 Mar;11(3):ZC01-ZC04

در این مطالعه سطح  اسید اوریک بزاق (در دوره زخمی فعال و دوره بهبودی)ر بیماران مبتلا به استوماتیت آفتی عود کننده و افراد سالم مقایسه میشود

ندارد

انجام این کارمی تواند درزمینه افزایش  آگاهی  در مورد پاتوژنز استوماتیت آفتی عود کننده  موثرباشد.

ندارد

بیمار  هزینه ای متقبل نخواهد شد

ندارد

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه اطلاعاتی

ضمیمه شماره 1

فرم ثبت اطلاعات

پرسشنامه اطلاعاتی

ضمیمه شماره 1

فرم ثبت اطلاعات

تاریخ:

کد شرکت کننده

سن:

جنس

مبتلا به آفت    می باشد...     دوره زخمی ....      دوره بهبودی.....      سالم....

میزان اسید اوریک بزاق............... میکرو مول