بررسی اثرات پیش درمانی لووتیروکسین بر پارامترهای رفتاری، الکتروفیزیولوژی، تغییرات سطح سرم و بافتی هورمون های تیروئید در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین

حافظه عملکرد مهم مغز است. حافظه توانایی یک فرد در جهت  ثبت وقایع و اطلاعات، حفظ آن در طی یک دوره زمانی کوتاه و بلند، و به خاطر آوری آن ها هنگام نیاز و استفاده از این اطلاعات جهت تطابق پاسخ های فرد با محیط است و بنابراین جهت حفظ و ادامه زندگی ضروری است (1). عوامل مختلفی از جمله سن، جنس، استرس، هیجان، عوامل محیطی و تغذیه ای می توانند منجر به فراموشی، فقدان حافظه، فراموشی واضطراب به صورت پیشرفته تر آلزایمر شود (2).

مطالعات فارماکولوژیکی نشان می دهند که سیستم کولینرژیک مغز در حافظه و یادگیری دخیل می باشد (3) به گونه ای که آگونیست گیرنده های کولینرژیک و یا مهار کننده های استیل کولین استراز اثر مثبت و تقویت کننده ای بر حافظه دارند، در حالیکه آنتاگونیست گیرنده های کولینرژیک نظیر اسکوپولامین باعث نقص در حافظه می شود (4). در بیماران مبتلا به آلزایمر نیز انتقال پیام های کولینرژیک د ر مغزدچار مشکل می شود، بعلاوه کاهش تعداد نورونهای کولینرژیک و فعالیت استیل کولین ترانسفراز در قشر مخ و هیپوکامپ بیماران مبتلا به آلزایمر نیز گزارش شده است. فیبرهای کولینرژیک و گابائرژیک در تنظیم تحریک پذیری هیپوکامپ نقش داشته باشند.

مطالعات نشان می دهند که شباهت های زیادی بین نقص حافظه ایجاد شده در بیماران مبتلا به آلزایمر و حیوانات تیمار شده با اسکوپولامین وجود دارد به گونه ای که از اسکوپولامین برای ایجاد مدل حیوانی بیماری آلزایمر در مطالعات فارماکولوژیک استفاده می شود (5).

ارتباط بین محور هیپوتالاموس- هیپوفیز-تیروئید و رفتارهای شناختی در بسیاری از مطالعات آزمایشگاهی اثبات شده است به طور مثال هورمون تیروئید در عملکرد و تکامل سیستم عصبی نقش دارد (6). دو نوع رسپتور آلفا و بتای هورمون تیروئید و انواع ایزوفرم مختلف آن از جمله رسپتور تیروئید آلفا-1 در مناطق مختلف هیپوکامپ شناسایی شده اند (7-8). در غیاب یا کاهش این هورمون و یا رسپتور تیروئید منجر به کاهش میلینه شدن، اختلال در تکثیر، مهاجرت سلول های عصبی و تاخیر در تشکیل سیناپس ها و هایپرپلازی می شود (9-10). در شرایط هیپرتیروئیدی تغییر در نورون های هیپوکامپ و همچنین رویش ناهنجار در دندریت های نورون های منطقه  CA3مشاهده شده (11) و همچنین انشعابات کولینرژیک در منطقه سپتوم هیپوکامپ تحت تاثیر قرار می گیرد به طور مثال در موش های صحرایی تیمار شده با هورمون تیروئید تراکم بیشتری از نورون های حاوی استیل کولین ترانسفراز در منطقه سپتوم میانی و نورون های کولینرژیک در هیپوکامپ وجود دارد (12). یک ارتباط نزدیک بین هورمون تیروئید و عملکرد کولینرژیک وجود دارد. هورمون تیروئید منجر به نمو و حفظ عملکرد کولینرژیک خصوصا در هیپوکامپ و مغز قاعده جلویی می شود (13-14). ارتباط بسیار نزدیکی بین عملکرد هورمون های تیروئیدی و فعالیت نورونهای کولینرژیک وجود دارد. هورمون های تیروئیدی در تمایز و بقا سیستم کولینرژیک و افزایش عملکرد کولینرژیک نقش دارند به طوری که کاهش هورمون های تیروئید منجر به کاهش تمایز و بقای سیستم کولینرژیک می شود (101). هورمون های تیروئیدی توانایی حفظ تعادل سیستم اکسیدانی- غیر اکسیدانی را دارند به طوری که کاهش هورمون های تیروئیدی در ماه 12 و 15 با افزایش استرس اکسیداتیو (15) و افزایش هورمون های تیروئیدی با افزایش برجسته در مقدار فعالبت آنزیم آنتی اکسیدانی مثل کاتالاز همراه می باشد (16). هورمون های تیروئیدی منجر به تکثیر و بقای نورون ها میشود و در شرایط هیپوتیروئیدیسم تعداد نورون های آپوپتوزیس شده در هیپوکامپ افزایش می یابد که منجر به اختلال در عملکرد شناختی و حافظه می شوند (17-18).

منصوری و همکارانش در سال 2016 نشان دادند که اسکوپولامین منجر به اختلال حافظه فضایی و اجتنابی غیر فعال می شود(19).

شبانی و همکارانش در سال 2016 نشان دادند که به کار بردن دوزهای مختلف تیروکسین در  رت های آلزایمری به وسیله افزایش سطح سرم و بافتی هورمون های تیروئیدی و TSH و کاهش تخریب عصبی، افزایش میانگین تعداد spikes/bin، تقویتLTP ، افزایش بیان پروتئین  BDNFو ریلین منجر به بهبود حافظه می شود(20).

Fu و همکارانش در سال 2010 نشان دادند که به کار بردن دوزهای مختلف تیروکسین در رت های آلزایمری منجر به افزایش فعالیت سیستم کولینرژیک به وسیله افزایش فعالیت آنزیم استیل کولین ترانسفراز و افزایش سطح استیل کولین در مغز می شود (21).

Darras و همکارانش در سال 2009 نشان دادند که هورمون های تیروئیدی منجر به تکثیر وبقا نورون ها می شود (17).

 Huang و همکارانش در سال 2008 نشان دادند که در هیپوتیروئیدیسم منجربه افزایش آپوپتوزیس نورون ها در هیپوکامپ شده و کاهش حافظه و فرایند های شناختی می شود (18).

Smith   و همکارانش در سال 2002 نشان دادند که اسکوپولامین منجر به کاهش حافظه فضایی و کاربرد هورمون های تیروئیدی منجر به افزایش حافظه فضایی می شود (12) 

بنابراین با توجه به تاثیر هورمون تیروئید در فرایند حافظه و یادگیری، در تحقیق حاضر اثر دوز   20mg  هورمون تیروئید در مدل حیوانی استفاده شده از اسکوپولامبن برپارامترهای مختلف الکتروفیزیولوژی (ثبت سیگنال تک سلولی هیپوکامپ مغز)،رفتاری ( تست شاتل باکس و elevated pals maze و فضای باز) و بررسی سطح هورمون های تیروئیدی در سرم و بافت مغزی) بررسی خواهد شد

حافظه عملکرد مهم مغز است. حافظه توانایی یک فرد در جهت  ثبت وقایع و اطلاعات، حفظ آن در طی یک دوره زمانی کوتاه و بلند، و به خاطر آوری آن ها هنگام نیاز و استفاده از این اطلاعات جهت تطابق پاسخ های فرد با محیط است و بنابراین جهت حفظ و ادامه زندگی ضروری است (1). عوامل مختلفی از جمله سن، جنس، استرس، هیجان، عوامل محیطی و تغذیه ای می توانند منجر به فراموشی، فقدان حافظه، فراموشی واضطراب به صورت پیشرفته تر آلزایمر شود (2).

مطالعات فارماکولوژیکی نشان می دهند که سیستم کولینرژیک مغز در حافظه و یادگیری دخیل می باشد (3) به گونه ای که آگونیست گیرنده های کولینرژیک و یا مهار کننده های استیل کولین استراز اثر مثبت و تقویت کننده ای بر حافظه دارند، در حالیکه آنتاگونیست گیرنده های کولینرژیک نظیر اسکوپولامین باعث نقص در حافظه می شود (4). در بیماران مبتلا به آلزایمر نیز انتقال پیام های کولینرژیک د ر مغزدچار مشکل می شود، بعلاوه کاهش تعداد نورونهای کولینرژیک و فعالیت استیل کولین ترانسفراز در قشر مخ و هیپوکامپ بیماران مبتلا به آلزایمر نیز گزارش شده است. فیبرهای کولینرژیک و گابائرژیک در تنظیم تحریک پذیری هیپوکامپ نقش داشته باشند.

مطالعات نشان می دهند که شباهت های زیادی بین نقص حافظه ایجاد شده در بیماران مبتلا به آلزایمر و حیوانات تیمار شده با اسکوپولامین وجود دارد به گونه ای که از اسکوپولامین برای ایجاد مدل حیوانی بیماری آلزایمر در مطالعات فارماکولوژیک استفاده می شود (5).

ارتباط بین محور هیپوتالاموس- هیپوفیز-تیروئید و رفتارهای شناختی در بسیاری از مطالعات آزمایشگاهی اثبات شده است به طور مثال هورمون تیروئید در عملکرد و تکامل سیستم عصبی نقش دارد (6). دو نوع رسپتور آلفا و بتای هورمون تیروئید و انواع ایزوفرم مختلف آن از جمله رسپتور تیروئید آلفا-1 در مناطق مختلف هیپوکامپ شناسایی شده اند (7-8). در غیاب یا کاهش این هورمون و یا رسپتور تیروئید منجر به کاهش میلینه شدن، اختلال در تکثیر، مهاجرت سلول های عصبی و تاخیر در تشکیل سیناپس ها و هایپرپلازی می شود (9-10). در شرایط هیپرتیروئیدی تغییر در نورون های هیپوکامپ و همچنین رویش ناهنجار در دندریت های نورون های منطقه  CA3مشاهده شده (11) و همچنین انشعابات کولینرژیک در منطقه سپتوم هیپوکامپ تحت تاثیر قرار می گیرد به طور مثال در موش های صحرایی تیمار شده با هورمون تیروئید تراکم بیشتری از نورون های حاوی استیل کولین ترانسفراز در منطقه سپتوم میانی و نورون های کولینرژیک در هیپوکامپ وجود دارد (12). یک ارتباط نزدیک بین هورمون تیروئید و عملکرد کولینرژیک وجود دارد. هورمون تیروئید منجر به نمو و حفظ عملکرد کولینرژیک خصوصا در هیپوکامپ و مغز قاعده جلویی می شود (13-14). ارتباط بسیار نزدیکی بین عملکرد هورمون های تیروئیدی و فعالیت نورونهای کولینرژیک وجود دارد. هورمون های تیروئیدی در تمایز و بقا سیستم کولینرژیک و افزایش عملکرد کولینرژیک نقش دارند به طوری که کاهش هورمون های تیروئید منجر به کاهش تمایز و بقای سیستم کولینرژیک می شود (101). هورمون های تیروئیدی توانایی حفظ تعادل سیستم اکسیدانی- غیر اکسیدانی را دارند به طوری که کاهش هورمون های تیروئیدی در ماه 12 و 15 با افزایش استرس اکسیداتیو (15) و افزایش هورمون های تیروئیدی با افزایش برجسته در مقدار فعالبت آنزیم آنتی اکسیدانی مثل کاتالاز همراه می باشد (16). هورمون های تیروئیدی منجر به تکثیر و بقای نورون ها میشود و در شرایط هیپوتیروئیدیسم تعداد نورون های آپوپتوزیس شده در هیپوکامپ افزایش می یابد که منجر به اختلال در عملکرد شناختی و حافظه می شوند (17-18).

منصوری و همکارانش در سال 2016 نشان دادند که اسکوپولامین منجر به اختلال حافظه فضایی و اجتنابی غیر فعال می شود(19).

شبانی و همکارانش در سال 2016 نشان دادند که به کار بردن دوزهای مختلف تیروکسین در  رت های آلزایمری به وسیله افزایش سطح سرم و بافتی هورمون های تیروئیدی و TSH و کاهش تخریب عصبی، افزایش میانگین تعداد spikes/bin، تقویتLTP ، افزایش بیان پروتئین  BDNFو ریلین منجر به بهبود حافظه می شود(20).

Fu و همکارانش در سال 2010 نشان دادند که به کار بردن دوزهای مختلف تیروکسین در رت های آلزایمری منجر به افزایش فعالیت سیستم کولینرژیک به وسیله افزایش فعالیت آنزیم استیل کولین ترانسفراز و افزایش سطح استیل کولین در مغز می شود (21).

Darras و همکارانش در سال 2009 نشان دادند که هورمون های تیروئیدی منجر به تکثیر وبقا نورون ها می شود (17).

 Huang و همکارانش در سال 2008 نشان دادند که در هیپوتیروئیدیسم منجربه افزایش آپوپتوزیس نورون ها در هیپوکامپ شده و کاهش حافظه و فرایند های شناختی می شود (18).

Smith   و همکارانش در سال 2002 نشان دادند که اسکوپولامین منجر به کاهش حافظه فضایی و کاربرد هورمون های تیروئیدی منجر به افزایش حافظه فضایی می شود (12) 

بنابراین با توجه به تاثیر هورمون تیروئید در فرایند حافظه و یادگیری، در تحقیق حاضر اثر دوز   20mg  هورمون تیروئید در مدل حیوانی استفاده شده از اسکوپولامبن برپارامترهای مختلف الکتروفیزیولوژی (ثبت سیگنال تک سلولی هیپوکامپ مغز)،رفتاری ( تست شاتل باکس و elevated pals maze و فضای باز) و بررسی سطح هورمون های تیروئیدی در سرم و بافت مغزی) بررسی خواهد شد

1. تجویززیرپوستی  20میلی گرم/ کیلوگرم لووتیروکسین موجب تغییر یادگیری و حافظه اجتنابی غیر فعال در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین می شود.
2. تجویز زیرپوستی 20 میلی گرم/ کیلوگرم تیروکسین باعث تغییر در ثبت تک واحدی از نورونهای هیپوکامپ در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین می شود.
3. تجویز زیرپوستی 20 میلی گرم/ کیلوگرم تیروکسین باعث تغییر در سطح سرم هورمون های تیروئیدی وکاهش    TSH در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین می شود.

بررسی مقایسه میزان اثر پیش درمانی لووتیروکسین برپارامترهای رفتاری،الکتروفیزیولوژی و تغییرات سطح سرم و بافتی هورمون  های تیروئیدی در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین.

  تعیین اثر تجویز زیر پوستی لووتیروکسین بصورت پیش درمان:

1. بر یادگیری و حافظه اجتنابی غیر فعال در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین
2. بر ثبت تک واحدی از نورونهای هیپوکامپ در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین
3. بر سطح T4 , T3 و TSH در سرم و بافت مغزی در موش های صحرایی دریافت کننده اسکوپولامین

دانشگاه ها و مراکز تحقیقاتی

لووتیروکسین: از رده داروهای هورمونی است که به شکل قرص مصرف می شود . این دارو در درمان کم کاری تیروئید ، گواتر و کرتینیسم نوزادان به عنوان جایگزین هورمون تیروئید تجویز می شود. نیمه عمر آن 7روز است . این دارو در بافت ها به هورمون تری یودوتیرونین (T3)تبدیل شده و سطح مناسبی از T3که هورمونی فعال تر از T4 است را به وجود می اورد.

یادگیری: کارکردی است که با ان دانش ، رفتارها، توانمندی ها یا انتخاب های نو یا موجود به ترتیب درک ، تقویت یا اصلاح می شوند که شاید یک تغییر بالقوه در ترکیب داده ها ، عمق دانش ، رویکرد یا رفتار نسبت به نوع و گستره تجارب منجر شود.

اختلالات شناختی : مجموعه ای از اختلال ها و بیماری های عصبی گفته می شود که می تواند به صورت مستقیم با ایجاد اختلال در   Cognitive Function و Executive  function  سیستم عصبی ، موجب اشفتگی در اگاهی فرد نسبت به خود و جهان اطرافش شده و ناهنجاری های رفتاری خاصی را به وجود می اورد. به طوری که زندگی فردی و اجتماعی شخص بیمار را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد.

تجربی –مداخله ای

موش صحرایی نر نژاد ویستار بالغ 250- 200 گرم

 3گروه موش صحرایی 8 تایی براساس مطالعات قبلی

انتخاب 24 سر موش صحرایی با توجه به ملاک های مورد مطالعه وقرار گرفتن حیوان در 3 گروه به صورت تصادفی می باشد.

گروه بندی حیوانات: در این تحقیق از موشهای صحرایی نر نژادویستار‌ در محدوده وزنی 250-200 گرم استفاده می شود. موش ها به صورت تصادفی به 3 گروه 8 تایی به شرح ذیل تقسیم می شوند:

1. گروه کنترل که 10 روز متوالی به صورت زیر پوستیVehicle   دریافت می کنند.

2)گروه دریافت کننده 1 میلی گرم/ کیلوگرم اسکوپولامین که 10 روز متوالی به صورت زیر پوستیVehicle   دریافت می کنند.

3)گروه در یافت کننده mg/kg20 تیروکسبن (به صورت زیر پوستی) که بعد از 10 روز متوالی به صورت زیر پوستی 1 میلی گرم/ کیلوگرم اسکوپولامین دریافت می کنند.

تزریق هورمون های تیروئیدی

   لوو تیروکسین (L-T4) در سود نرمال حل می شود و  HCL  برای تنظیم  pH محلول در 4/7  اضافه می شود و در غلظت   20 میلی گرم/ کیلوگرم به کار برده شد(20).

اندازه  گیری سطح T4 ، T3، TSH سرم و بافت های مغزی

نمونه خون جمع آوری شده سپس با قرار دادن در دستگاه سانتریفیوژ (با 14000 دور در هر دقیقه) به مدت 15 دقیقه، نمونه سرم آن جدا شده و سپس با استفاده از کیت های مناسب سطح T4, T3,TSH   در سرم خون اندازه گیری می شود.

نمونه مغز جداشده از رت ها در فریز دمای 80- نگهداری می شود و سپس بعد از هموژنریزه شده بااستفاده از کیت های مناسب سطح T4, T3,TSH   در بافت مغزی اندازه گیری می شود.

ارزیابی حافظه اجتنابی غیرفعال درون دستگاه شاتل باکس

 در این آزمایشات برای بررسی حافظه اجتنابی غیرفعال از دستگاه شاتل باکس (ساخت شرکت برج صنعت تهران) استفاده می شود. این دستگاه شامل دو محفظه یکی تاریک و دیگری روشن است و کف آنها از مفتولهای فلزی استیل با قطر٢-١ میلیمتر و فواصل یک سانتی متر پوشیده شده است و توسط یک دستگاه تولید جریان الکتریکی شوک خفیفی به میزان ٧۵ ولت، ٣/. میلی آمپر به مدت ٣ ثانیه جریان متناوب در محفظه تاریک و تنها یکبار به کف پای حیوانات اعمال می شود. به این منظور یکی از جعبه ها سیاه و کاملا تاریک می شود و در بالای جعبه دیگر یک لامپ ٤٠ وات روشن می شود. آزمایش در یک اتاق تاریک و مراحل مختلف آموزش برای هر موش در زمان مشخصی انجام خواهد شد (20).

رفتار احترازی غیر فعال با استفاده از تمایل طبیعی موش ها برای محیط های تاریک بررسی می شود.

الف) سازگاری: در روز اول هر موش، در حالی که درب بین محفظه های روشن وتاریک باز می باشد، حیوان در اتاقک روشن قرار داده خواهد شد و به مدت ١٠ دقیقه به آن اجازه داده می شود که با دستگاه آشنا شود و از طریق دریچه، ارتباط اتاقک روشن و تاریک را بیابد. سپس موش از دستگاه خارج خواهد شد و به قفس انفرادی منتقل می شود.

ب) مرحله آموزش یا فراگیری: 24 ساعت بعد از مرحله سازگاری، هر موش در اتاقک روشن (در حالیکه درب گیوتینی بسته خواهد بود) قرار داده خواهد شد، ١٠ ثانیه بعد درب گیوتینی  باز می شود. پس از رفتن موش به اتاق تاریک، زمان تاخیر ورود به اتاق تاریک ثبت و بلافاصله درب بسته می شود و یک شوک الکتریکی (به مدت ٣ثانیه و با شدت ٣/٠ میلی آمپر) از میله های فلزی به کف پا اعمال می شود. 2 دقیقه بعد موش از اتاقک خارج می شود، اگر موش تا ٣٠٠ ثانیه به اتاق تاریک نرفت از دور آزمایشات خارج می شود.

ج) مرحله بخاطر آوری: ٢٤ساعت بعد از مرحله آموزش، به مانند مرحله آموزش (ولی بدون اعمال شوک)  هر موش در اتاقک روشن (در حالیکه درب گیوتینی بسته خواهد بود) قرار داده می شود. ١٠ ثانیه بعد درب گیوتینی باز خواهد شد و زمان تاخیر در ورود به جعبه تاریک یاداشت می گردد. ضمنا مدت زمان برگشت موش از جعبه تاریک به جعبه روشن از مسیر درب گیوتینی باز نیز ثبت خواهد شد. حداکثر زمان برای تاخیر در ورود به جعبه تاریک 300 ثانیه در نظر گرفته خواهد شد  (20).

`

ثبت پتانسیل الکتریکی تک سلولی ( خارج سلولی )  هیپوکامپ مغز( Single- unit)

حیوانات در ابتدا با تزریق کتامین و زایلازین (کتامین90 و زایلازین 10 میلی گرم به ازای هر کیلوگرم وزن بدن) بصورت درون صفاقی بیهوش می شوند. سپس حیوانات در دستگاه استرئوتاکسی قرار داده می شوند. سپس توسط دریل دندانپزشکی جمجمه موش را درست در بالای هیپوکامپ سوراخ می کنیم ( مختصات هیپوکامپ را بر طبق اطلس مغزی موش پیدا می کنیم) و سپس سخت شامه برداشته شده و ثبت خارج سلولی از یک نورون توسط میکرو الکترود تنگستن (WPI ; with extra fine tip; 1MΩ impedance tip) گرفته می شود. میکروالکترودها را با توجه به مختصات استرئوتاکسی به درون هسته شکنج دندانه ای انتقال می دهیم. سیگنال های spike با gain 1000 و 300Hz و 10KHz برای حد پایین و بالای فیلتر تقویت می شود. فقط سلول های منفرد دارای شدت spike ثابت و موجی شکل در طول آزمایش مورد مطالعه قرار می گیرند. پتانسیل های عمل توسط یک نرم افزار   window discriminator ارزیابی می شود. نمونه گیری ثبت های خارج سلولی توسط نرم افزار  Neurocommet بر روی یک کامپیوتر ثبت می شوند. در این آزمایش تنظیمات زمانی برای جمع آوری اطلاعات ثبت می شود و فعالیت آن توسط کامپیوتر به عنوان میانگین فرکانس ها در هر ثانیه محاسبه می شود. برای ارائه اطلاعات، فعالیت واحد با فواصل 1تا 5 دقیقه ای نشان داده می شود (22).

برای بررسی داده ها از نرم افزار SPSS نسخه 19استفاده خواهد شد .از آنالیز واریانس تکراری برای آنالیز مطالعات رفتاری استفاده خواهد شد. داده ها به صورت میانگین ± خطای استاندارد میانگین (Mean±SEM ) نشان داده خواهد شد(21)

1. تهیه و حمل و نقل حیوانات ; 2.روش نگهداری شامل شرایط قفس ها و تهویه فاضلاب نورپردازی  و...3. نیروهای اجرایی (آموزش لازم برای نگهداری حیوانات لباس و امکان حفاظتی آگاهی از وضعیت آبستنی و..) بر اساس پروتکل ها و دستورالعمل های توصیه شده توسط کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی انجام میشود.

تهیه مواد شیمیایی مورد نیاز

Scopolamine, Levothyroxine, Rat, Shuttle box.

1. Sandstead HH, Frederickson CJ, Penland JG, History of zinc as related to brain function. Journal Nutriton.2000;130 (2S):496-502.

2. Nelson RJ. An introduction to behavioral endocrinology.2th Edition, inc, P:593-595

3. Blokland A, Acetylcholine: a neurotransmitter for learning and memory? Brain Res Brain Res Rev, (1995) 285-300.

4. Zarrindast MR, Bakhsha A, Rostami P, Shafaghi B, Effects of intrahippocampal injection of GABAergic drugs on memory retention of passive avoidance learning in rats. J Psychopharmacol, 16 (2002) 313-9.

5. Bartus RT, On neurodegenerative diseases, models, and treatment strategies: lessons learned and lessons forgotten a generation following the cholinergic hypothesis. Exp Neurol, 163 (2000) 495-529.

6. Davis JD., Podolanczuk A., Donahue JE., Stopa E., Hennessey JV., Luo LG., Lim YP., Stern RA. Thyroid Hormone Levels in the Prefrontal Cortex of Post-Mortem Brains of Alzheimer’s Disease Patients. Curr Aging Sci. 2008 1(3): 175–181.

7. Rivas, M. and Naranjo, J. R. Thyroid hormones, learning and memory. Genes, Brain and Behav. 2007 (6):40–44

8. Latasa MJ, Belandia B, Pascual A. THs regulate β-amyloid gene splicing and protein secretion inneuroblastoma cells. Endocrinology 1998 (139):2692–2698

9. Rami A., Patel A.J., Rabie A. Thyroid hormone and the development of the rat hippocampus: morphological alterations in granule and pyramidal cells. Neurosci.1986 (19): 1217–1226.

10. Rami A.,  Rabie   A. Delayed synaptogenesis in the dentate gyrus of the thyroid-deficient developing rat, Dev. Neurosci. 1990 (12): 398–405.

11. Schwegler H. Transient postnatal thyroxine treatment leads to an increased number ofcholinergic neurons in the medial septum and to a higher density ofcholinergic fibers in hippocampal CA3 in rats. Neuroscience Letters 1995 (198): 197-200

12. Smith JW., Evans AT., Costall B. Smythe JW. Thyroid hormones, brain function and cognition: a review brief. Neurosci Biobehav Rev. 2002. 26(1):45-60.

13. Gould E., Butcher L.L. Developing cholinergic basal forebrain neurons are sensitive to thyroid hormone. J. Neurosci. 1989(9):3347-3358.

14. Rami  A., Patel A.J., Rabié A. Thyroid hormone and development of the rat hippocampus: morphological alterations in granule and pyramidal cells. Neurosci. 1986 (19): 1217-1226.

15. Ali KA, Davydov VV. Age peculiarities in changes of free radical oxidation processes in the brain of rats with hypothyroidism. Ukrainskii Biokhimicheskii Zhurnal. 2007; 79:74-80

16. Komosinka-Vassev K, Olczyk K, Kucharz EJ, Marcisz C, Winsz-Szczotka K, Kotulska A. Free radical activity and antioxidant defense mechanisms in patients with hyperthyroidism due to Graves' disease during therapy. Clinica Chimica Acta. 2000; 300:107-117.

17. Darras VM, Van Herck  SL, Geysens S,  Reyns GE. Involvement of thyroid hormones in chicken embryonic brain development. General and Comparative Endocrinology. 2009; 163:58-62.

18. Huang XW, Yin  HM, Ji  C, Qin YF, Yang  RW,  Zhao ZY. Effects of perinatal hypothyroidism on rat behavior and its relation with apoptosis of hippocampus neurons. Journal  of Endocrinological Investigation. 2008; 31:8-15.

19. Mohammad Taghi Mansouria,b*, Yaghoub Farboodb,c*, Bahareh Naghizadehd*, Sohreh Shabanib,c, Mohammad Ali Mirshekare and Alireza Sarkaki. Beneficial effects of ellagic acid against animal models of scopolamine- and diazepam-induced cognitive impairments. VOL. 54, NO. 10, 1947–1953. http://dx.doi.org/10.3109/13880209.2015.1137601

20. Shabani, S., Sarkaki, S., Mard, SA., Ahamgarpour, A., Khorsandi, L., Farbood, Y. 2016. Central and peripheral administration of levothyroxine improved memory performance and amplified brain electrical activity in the rat model of alzheimer's disease. Neuropeptides. 59(2): 111-6. doi: http://dx.doi.org/10.1016/j.npep.2016.09.003

21. Fu, A.L., Zhou, C.Y., Chen, X., 2010. Thyroid hormone prevents cognitive deficit in a mouse model of Alzheimer's disease. Neuropharmacology 58 (4–5), 722–729.

22. He C, Chen QH, Ye JN, Li C, Yang L, Zhang J, Xia JX, Hu ZA. Functional inactivation of hypocretin 1 receptors in the medial prefrontal cortex affects the pyramidal neuron activity and gamma oscillations: an in vivo multiple-channel single-unit recording study. Neuroscience. 2015 Jun 25;297:1-0

ندارد.