تاثیر اجرای برنامه ترخیص طراحی شده بر کیفیت زندگی و شاخص توده بدنی بیماران مبتلا به سرطان گوارش تحت درمان با شیمی درمانی بستری در بیمارستان های تابعه علوم پزشکی زاهدان1397

در آمریکا پس از بیماری های قلبی وعروقی ،سرطان دومین عامل مرگ ومیراست (1). درایران سرطان بعد از بیماری های قلبی وعروقی و حوادث ،سومین عامل مرگ و میر به حساب می آید (2).سالانه بیش از 30000 نفر از ایرانیان در اثر سرطان جان خود را از دست می دهند .تخمین زده می شود سالیانه بیش از 80000مورد سرطان جدید درایران اتفاق بیافتد (3).سرطان  های دستگاه گوارش ازسرطانهای شایعی بوده که با مرگ ومیر بالایی همراه است میزان بروز این سرطان ها در جوامع مختلف بسیار متفاوت بوده و خصوصیات اپیدمیولوژیک این سرطان ها در دهه های اخیر دگرگون شده است .سرطان مری ،معده، کولون از بدخیمی های شایع در ایران می باشد که سالانه آمار مبتلایان افزایش و مرگ ومیر بر اثراین  بیماری افزایش یافته است (4).سرطان دستگاه گوارش 25درصد ازسرطان ها را بین سرطان های شایع کشورتشکیل می دهد (5).براساس مطالعات انجام گرفته سرطان دستگاه گوارش به دلیل عاملیت مرگ و میر بالا و شیوع بالادر بین سرطان ها از اهمیت خاصی برخوردار است(6).بطور کلی سرطان های دستگاه گوارش تقریبا نیمی (4/44) از مرگ های حاصل از سرطان را به خود اختصاص می دهند(7).سرطان معده یکی از شایعترین سرطان ها در سراسر جهان است ولی در بعضی از مناطق شیوع بالایی دارداین مناطق شامل ژاپن چین شیلی ایرلند ونواحی شمال ایران است.در سال های اخیر نه تنها از اهمیت سرطان معده کاسته نشده است بلکه در برخی از گزارشات از نظر جایگاه نسبی سرطان مری برتری یافته است.در ایران مرگ از سرطان معده در رتبه اول مرگ ومیر های ناشی از سرطان قرار داردسرطان مری چهارمین سرطان شایع در ایران و دومین سرطان شایع دستگاه گوارش است که مبتلایان به آن به 922 مورد در سال 83می رسد(4).شیوع سرطان کولورکتال درایران روبه افزایش است و این سرطان بعنوان یکی از سرطان های شایع در هر دوجنس مطرح می باشد بر اساس آمار اداره سرطان مرکز مدیریت بیماری ها در سال 84در ایران تعداد بروز این سرطان4056 مورد بوده که این مورد 3/7%کل سرطان ها را شامل می شود(8).

بررسی  کیفیت زندگی به عنوان یک موضوع مهم در مطالعات بیماریهای مزمن خصوصا سرطان مطرح  می باشد .بررسی کیفیت  زندگی در مطالعات سلامتی از این لحاظ حایز اهمیت است که به ما در تعیین وضعیت کیفیت زندگی کمک می کند و می تواند نکات مبهم فراوانی را روشن سازد. بین بیماری و کیفیت زندگی ارتباط متقابلی وجود داردو اختلالات جسمانی و  وجود علایم مربوط به آن،اثر مستقیم بر روی تمام جنبه های کیفیت زندگی دارد (9). مطالعات متعددی بر روی اثرات منفی سرطان برابعاد مختلف کیفیت زندگی تاکید کرده اند (10). تشخیص سرطان تجربه بسیار نا خوشایند و غیر قابل باوری برای هر فرد است سرطان باعث می شود شغل ،وضعیت اقتصادی،اجتماعی ،زندگی خانوادگی دچار اختلال شده و منجر به ویرانی زندگی بیمار گردد بخصوص بر روی جنبه های مختلف کیفیت زندگی بیمار تاثیر دارد(11).از دلایل توجه به مفهوم کیفیت زندگی در عصر جدید تاکید بیشتر بر کیفیت زندگی در برابر کمیت زندگی و افزایش سر سام آور هزینه های مراقبت بهداشتی بیان شده است (12). اثرات روانی ناشی از تشخیص سرطان و اثرات جسمی ناشی از درمانهای آن اثر منفی بر کیفیت زندگی فرد می گذارد (13). نوع روش درمانی بر کیفیت زندگی اثر دارد. درمانهای سرطان دارای عوارضی هستندکه بطور کوتاه مدت یا طولانی مدت کیفیت زندگی فرد را به خطر می اندازد.در این میان  هرچه شدت عوارض جانبی تجربه شده در طول درمان بیشتر باشد کیفیت زندگی بیشتر مورد تهدید قرار می گیرد(14).

یکی از درمان های سرطان شیمی درمانی می باشد که دارای عوارض فراوانی می باشد (15). اگر چه شیمی درمانی به عنوان رایج ترین روش مورد استفاده در درمان سرطان میزان بقای عمر این افراد را افزایش داده اما به نوبه ی خود سبب بروز عوارض جانبی کوتاه مدت و بلند مدت در این بیماران می شودبه طوری بیماران مبتلا به سرطان از طیف گسترده ای از علایم و نشانه های جسمی ،روانی و اجتماعی طی فرایند تشخیص ودرمان بیماری خود رنج می برند (13). ). عوارض مربوط به شیمی درمانی می تواند حاد یا مزمن باشدکه از جمله این عوارض می توان به خستگی ،تهوع ،استفراغ ،آنمی و آلوپسی و غیره را نام بردکه میتواند بر کیفیت زندگی اثر منفی بگذارد (12).

سوء تغذیه در بیماران مبتلا به سرطان رایج است (16).مطا لعات نشان می دهند که بین 20%-80%از بیماران مبتلا به سرطان در طول بیماری شان به سمت سوء تغذیه پیش می روندو حدود 20% این بیماران به دلیل عوارض ناشی از سوءتغذیه می میرند (17).سوءتغذیه ناشی از سرطان در صورت عدم تشخیص و اعمال حمایت تغذیه ای مناسب و همزمان با دارو های ضد سرطان منجر به تشدید کاهش اشتها،کاهش وزن و افزایش عوارض ناشی از شیمی درمانی و کاهش کیفیت زندگی می گردد.به خوبی اثبات شده است که سوءتغذیه اثری منفی بر کیفیت زندگی بیماران سرطانی دارد (18).حایز اهمیت آن است که مبتلایان به سوءتغذیه با آموزش های مناسب تغذیه ای از یک سو باعث بهبود نتایج بالینی ،کیفیت زندگی،اثر بخشی طرح های درمانی ضد سرطان و پاسخ به درمان را تضمین  نمود واز سوی دیگرباعث کاهش هزینه های مراقبت و درمان شد (19).

موفقیت هر سیستم منوط به داشتن یک برنامه دقیق و جامع است و سیستم بهداشت و درمان از این امر مستثنی نمی باشد.در این سیستم اهداف متعددی دنبال می شود.یکی از این اهداف، اجرای برنامه مراقبت پیگیر است و در این میان برنامه ترخیص (Discharge planning) بیماران ، قسمت کلیدی و از مسئولیت های اصلی و منحصر به فرد در حرفه پرستاری است (20).برنامه ترخیص فرایندی قاعده مندبه منظور  تداوم مراقبت پس از ترخیص بیماران از بیمارستان است (21). برنامه ترخیص به بررسی سیستم مددجویان و تامین نیازهای مراقبتی آنان در داخل و خارج از مرکز درمانی و آموزش به خانواده جهت انجام مراقبتهای صحیح و پیگیری و ارجاع آن می پردازد. ساختار برنامه ترخیص بر اساس اصول مراقبت، حمایت، پیشگیری، آموزش و هماهنگی بین اعضای تیم مراقبت جهت ارجاع به موقع و پیگیری بیماران است(22).برنامه ترخیص از زمان پذیرش بیمار در بیمارستان شروع شده (23). و فرصتی است برای اینکه بیمار جهت مراقبت از خود و پیگیری درمان آماده شود (24). برنامه ترخیص مدلهای گوناگونی دارد یک مدل آن اجرای آن در بیمارستان  است.مدل دیگر در اجتماع است که این مسئولیت راپرستار بهداشت جامعه بر عهده دارد (25). برنامه ترخیص شامل پیش بینی عوارض بالقوه بیماری و جلوگیری از وقوع آنها در بیمار، کمک به بیمار برای آموختن تکنیکهای خود مراقبتی در طول مدت بستری، همکاری با بیمار برای طرح الگویی مناسب جهت مراقبت در منزل و نهایتا ارجاع و پیگیری توسط مددجو و خانواده است (26). هدف برنامه ترخیص، کاهش طول مدت اقامت در بیمارستان، کاهش پذیرش مجدد، بهبود هماهنگی بین ارایه کنندگان خدمات بهداشتی بعد از ترخیص بیمار است (27).

در کشور های توسعه یافته سیستم ترخیص وپیگیری بعد از ترخیص بسیار قاعده مند و منظم می باشد.بطوریکه این برنامه از زمان پذیرش بیمار تا یکسال بعد از ترخیص بیمار ادامه دارد .اما در کشور های در حال توسعه این برنامه در بیمارستان انجام می شود و پیگیریهای بعدی بصورت ضعیف انجام می شود (28).در کشور ما برنامه ترخیص در بیمارستان ها بسیار ضعیف صورت می گیرد و پیگیری های بعدی فقط در بعضی از بیماریها ازجمله بیماری های قلبی عروقی بیشتر انجام می شود (29).برنامه ترخیص در ایران طبق مطالعات انجام شده در چند مرحله در بیمارستان انجام می شود.که شامل ارزیابی بیمار، آموزش به بیمار و پیگیری بعد از ترخیص می باشدکه بصورت تلفنی یا بازدید در منزل اجرا می شود(30).

با توجه به افزایش شیوع سرطان و اهمیت تاثیر این بیماری بر روی تمام ابعاد زندگی افراد مبتلا و با در نظر گرفتن اینکه بیماران مبتلا به سرطان تحت شیمی درمانی دچار مشکلات متعددی هستند که این امر باعث بستری شدن های مکرر این گروه از بیماران  بعد از شیمی درمانی می شودو باعث انتقال هزینه سنگین به خانواده وجامعه  می شود از اهمیت های پژوهش  حاضر می باشد . بدون تردید آموزشی که بیمار در دقایق آخر دریافت می کند هرگز نمی تواند جایگزین آموزش ،مشاوره و پیگیری باشد که در تمام طول مدت بستری بیمار در بیمارستان از زمان پذیرش تا چند ماه بعد از ترخیص شود .با توجه به این اینکه هیچ مداخله آموزشی در این زمینه در مبتلایان به سرطان گوارش انجام نگردیده است از طرف دیگر شواهد موجود پیرامون تاثیر اجرای برنامه ترخیص بر کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان گوارش در کشور ایران اندک است، لذا این مطالعه با هدف تعیین تاثیر اجرای برنامه ترخیص طراحی شده برکیفیت زندگی  و شاخص توده بدنی بیماران مبتلا به سرطان گوارش  (مری-معده-کولورکتال)تحت درمان با شیمی درمانی  بستری در بیمارستان های تابعه علوم پزشکی زاهدان طراحی شده است.

مروری بر مطالعات :

جهت دستیابی به مطالعات انجام  شده پیرامون این پژوهش جستجوی دقیق و وسیع با کلید واژه های استاندارد mesh در بانک های اطلاعاتی فارسی  و لاتین با کلید واژه های فارسی سرطان،شیمی درمانی،برنامه ترخیص ،کیفیت زندگی و کلید واژه های انگلیسی Cancer Discharge planning,Quality of life Gastrointestinal,، Chemotherapy,در پایگاه های اطلاعاتی  magiran , SID, Pub med , google scolar , Elsivier,  science direct بین سالهای 1990-2017جستجو انجام شد و مقالات مرتبط مورد بررسی قرار گرفت.سپس مقالاتی که بیشترین تناسب و ارتباط با موضوع پژوهش داشتند انتخاب شده که در این جا به معرفی آنها می پردازیم.

نیکبخت نصر آبادی و همکاران در سال 1395 در مطالعه ای با عنوان تاثیراجرای  برنامه ترخیص بر کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان پستان که بصورت نیمه تجربی در بیمارستان امام خمینی (ره) تهران صورت گرفت.در این پژوهش نمونه 72 نفری به روش نمونه گیری در دسترس و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش( 36 نفر)وگروه کنترل (36نفر)که ابزار جمع آوری داده ها در این پژوهش پرسشنامه کیفیت زندگی سرطان  استفاده گردید. در گروه کنترل افدامات روتین بخش انجام گرفت و در گروه مداخله برنامه ترخیص از زمان پذیرش تا شش هفته بعد از ترخیص انجام شد .برنامه ترخیص شامل چهار مرحله مراقبت قبل از عمل، پیگیری بعد از عمل، مشاوره تلفنی و بازدید در منزل بود. د ضمن بررسی آگاهی بیمار، مشکلات و نیازهای آموزشی وی با چک لیست تعیین و راهنماییهای  لازم ز جمله ارایه اطلاعاتی در مورد بیماری، آزمونهای تشخیص، پروسیجر درمانی،آمادگی قبل از عمل، مراقبتهای بعد از عمل، فرایند ترخیص، داروهای تجویز شده، عوارض احتمالی بعد از عمل و راههای جلوگیری از آنها، انجام ورزش اندام فوقانی بعد از عمل، نحوه تعویض پانسمان در منزل و مراقبت از درنها( ارایه میشد. نتایج نشان داد که برنامه ترخیص بر روی کیفیت زندگی تاثیر مثبتی داشته است (30).

رستمی و همکاران (1393) در مطالعه نیمه تجربی با عنوان بررسی تاثیر اجرای برنامه طراحی شده ترخیص بر کنترل متابولیک و خودکارآمدی بیماران بستری مبتلابه دیابت نوع دو در بیمارستان واسعی سبزوار انجام داد .به این روش که نمونه گیری بصورت در دسترس و تصادفی دردو گروه کنترل (35 نفر )و آزمون (35نفر) انجام گرفت. برنامه طراحی‌شده ترخیص در قالب فرایند پرستاری به همراه ویزیت در منزل و پیگیری تلفنی پس از ترخیص توسط پژوهشگر انجام شد. برنامه به مدت 3 ماه پیگیری پس از ترخیص بیمار از بیمارستان ادامه داشت. نتایج نشان دارد که  برنامه طراحی شده ترخیص باعث خودکارآمد شدن بیماران و سبب بهبود برخی از فاکتورهای متابولیک (هموگلوبین گلیکوزیله، تری گلیسیرید، فشارخون سیتولیک) در بیماران دیابتی شده بود (31).

در مطالعه ای دیگرصادقی و همکاران (1391)در تحقیق نیمه تجربی با عنوان ﺗﺎﺛیﺮاﺟﺮای ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺮﺧیﺺ ﻃﺮاﺣی ﺷﺪه ﺑﺮ کیﻔیﺖ زﻧﺪﮔی کﻮدکﺎن ﺳﻦ ﻣﺪرﺳﻪ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺑیﻤﺎریﻬﺎی ﻣﺎدرزادی ﻗﻠﺒی ﺗﺤﺖ ﻋﻤﻞ ﺟﺮاﺣی که بر روی 60نفر در دو گروه کنترل (30)وآزمون (30)همزمان با هم ودر دو بخش جداگانه اطفال بیﻤﺎرﺳﺘﺎن ﻗﻠﺐ ﺷﻬیﺪ رﺟﺎیی تهران صورت گرفت.انتخاب نمونه بصورت غیر تصادفی ودر دسترس بودابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه کیفیت زندگی کودک مبتلا به بیماری قلبی بود.در گروه آزمون ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺮﺧیﺺ ﺑﺮاﺳﺎس اﻟﮕﻮی ﻓﺮآیﻨﺪ ﭘﺮﺳـﺘﺎری در 5 جلسه درزﻣیﻨـﻪ ﺗﻌیـیﻦ ﻧیﺎزﻫـﺎی آﻣﻮزﺷـی  و ارائه ﺣﻤﺎیﺖ ﻫﺎی ﻋﺎﻃﻔی،و ﭘیﮕیﺮی ﻣﺮاﻗﺒﺘی در ﺑیﻤﺎرﺳﺘﺎن اﺟﺮا ﺷﺪ .ﺳﭙﺲ ﺑﻪ ﻣﺪت4 ﻫﻔﺘﻪ در ﻣﻨﺰل ﭘیﮕیﺮی ﺷدند.کیﻔیﺖ زﻧﺪﮔی کـﻮدک در ﻫﺮ دو ﮔﺮوه، ﻗﺒﻞ از ﻣﺪاﺧﻠﻪ، یکﻤﺎه و ﺳﻪ ﻣﺎه ﭘﺲ از ﺗﺮﺧیﺺ از ﺑیﻤﺎرﺳﺘﺎن ﺳﻨﺠیﺪه شد.نتایج نشان داد کهﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺮﺧیﺺ ﻃﺮاﺣی ﺷﺪه ﺑﺮاﺳﺎس ﻧیﺎز ﻫـﺎی واﻟـﺪیﻦ و کﻮدکـﺎن،ﻣـی ﺗﻮاﻧـﺪکیﻔیـﺖ زﻧـﺪﮔی کﻮدکـﺎن ﻣﺒـﺘﻼ ﺑـﻪ ﺑیﻤﺎریﻬﺎی ﻣﺎدرزادی ﻗﻠﺒی را ارﺗﻘﺎ دهد (26)

در تحقیقی نیمه تجربی بابایی و همکاران (1389)در مطالعه ای با عنوانﺗﺎثیرﺮ اﺟﺮای ﻃﺮح ﺗﺮخیص ﺑﺮ ﻣیﺰان اﺿﻄﺮاب ﺑیﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ اﻧﻔﺎرکﺘﻮس ﻣیﻮکﺎرد که بروی 60 نفر از بیماران بستری در  ﺑﺨـﺶ  ﻣﺮاﻗﺒـﺖ  ﻫـﺎی و یـﮋه  ﻗﻠﺒـی  ﻣﺠﺘﻤـﻊ   درﻣﺎﻧی و ﭘﮋوﻫﺸی رﺳﻮل اکﺮم  (ص)ﺗﻬﺮان واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ ، آﻣﻮزﺷی داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷکی ا یـﺮان انجام دادند. کهﺑﺮﻧﺎﻣﻪ ﺗﺮﺧیﺺ ﺑﺮ اﺳﺎس اﻟﮕﻮی ﻓﺮآیﻨﺪ ﭘﺮﺳﺘﺎری به مدت 5  ﺟﻠﺴﻪ و هر جلسه به مدت 30 دقیقه در دو گروه کنترل (30نفر)و مداخله (30نفر)در ﺑیﻤﺎرﺳﺘﺎن   اﺟـﺮا وبه مدت 4 هفته در منزل پیگیری گردید. نتایج نشان دادکه طرح ترخیص باعث کاهش اضطراب بیماران مبتلا به انفارکتوس میو کارد می شود (22).

در مطالعه ای ظریف یگانه و همکاران(1386)  با عنوان ارزیﺎﺑی وﺿﻌیﺖ ﺗﻐﺬیﻪ ﺑیﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن در ﻃی ﺷیﻤی درﻣﺎﻧی در  ﺑیﻤﺎرﺳﺘﺎن   ﻫﺎی  ، ﺗﺎﺑﻌﻪ داﻧﺸﮕﺎه ﻋﻠﻮم ﭘﺰﺷکی و ﺧﺪﻣﺎت ﺑﻬﺪاﺷﺘی درﻣﺎﻧی ایﺮان بر روی 71 بیمار مبتلا به انواع بدخیمی که  در دو بیمارستان رسول اکرم(ص)و شهید فیروزگرتهران صورت گرفت.این مطالعه در سه مقطع قبل و حین و بعد از شیمی درمانی انجام و بوسیله شاخص های تن سنجی قد و وزن بیماران اندازه گیری شد.نتاج نشان داد کهﻣیﺰان ﺳﻮءﺗﻐﺬیﻪ در اﻓﺮاد ﻓﻮت ﺷﺪه در ﻃﻮل درﻣﺎن، ﺑیﻤﺎران در ﻣﺮﺣﻠﻪ ﭘیـﺸﺮﻓﺘﻪ ﺑیﻤـﺎری واﻓـﺮاد ﺑـﺎ ﺑﺪﺧیﻤی ﻫﺎی ﺑﺎ ﻣﻨﺸﺎ ﻧﺎﺷﻨﺎﺧﺘﻪ و ﻫﻤﭽﻨیﻦ ﻗﺴﻤﺖ ﻓﻮﻗﺎﻧی دﺳﺘﮕﺎه ﮔﻮارش و ریﻪ ﺑیﺸﺘﺮ از ﺳﺎیﺮیﻦ ﺑﻮد (32).

مطالعات تاثیر برنامه ترخیص را بر کیفیت زندگی  در ایران کم صورت گرفته که محدود به همین مطالعات می باشد.

Mounirو همکاران(2016)در مطالعه ای با عنوان تاثیراجرای  برنامه ترخیص بر کیفیت زندگی بیماران انفارکتوس حاد که بصورت نیمه تجربی دربخش مراقبت ویژه بیمارستان منصور مصرکه بر روی 86 بیمارسالخورده بالای 60 سال مبتلا به انفارکتوس میوکارد حاد انجام دادند ونمونه ها از طریق نمونه گیری تصادفی ساده به دو گروه کنترل (نفر43)و مداخله (43 نفر)تقسیم شدند.اجرای طرح بدین صورت بود که بعد از نیاز سنجی آموزشی بیماران در 4جلسه 30 دقیقه ای طی 3 تا 6 روز انجام و پیگیری تلفنی2 و 4 ماه بعد از ترخیص بصورت تلفنی انجام شد نتایج نشان داد نمره کل کیفیت زندگی بعد از اجرای طرح بهبود یافت اما تفاوت معنی داری بین گروه ها نداشت (33).

در مطالعه  )Cajanding2015) با عنوان تاثیر برنامه ترخیص سازمان یافته  بروضعیت عملکردی و رضایت مندی بیماران قلب که بصورت نیمه تجربی بر روی  143 نفر از بیماران قلبی در فیلیپین انجام گرفت.نمونه ها از طریق نمونه گیری  تصادفی ساده به دو گروه کنترل(68نفر)و مداخله(75نفر) تقسیم شدند.و سپس برنامه ترخیص را در گروه مداخله انجام ویکماه بعد از مداخله رضایتمدی بیماران مورد بررسی قرار گرفت مداخله شامل آموزش به روش سخنرانی توسط پرستار در طی سه روز، ارایه فیدبک، حل مساله وبرنامه ریزی عملی بود.در گروه کنترل مراقبت روتین انجام شد.نتایج نشان داد که برنامه ترخیص باعث بهبود وضعیت عملکردی و رضایت مندی بیماران قلبی شده است اما تفاوت معنی داری بین گروه ها نداشت(34).

در مطالعه مروری  Phillips باعنوان  تعیین یک برنامه ترخیص جامع در بیماران سالمند مبتلا به نارسایی احتقانی قلب بعد از ترخیص (2004) با این هدف که برنامه ترخیص باعث کاهش مرگ و میر ،کاهش طول مدت بستری،کاهش هزینه های درمانی و بهبود کیفیت زندگی انجام داد.نتایج نشان داد که برنامه ترخیص در طول مدت بستری و بهبود زندگی ومرگ و میر در گروه مداخله موثر بوده است .اما در کاهش هزینه هادر گروه کنترل و مداخله  تفاوت معنی داری نداشت (25).

در تحقیق نیمه تجربیLin (2005) با عنوان تاثیر برنامه ترخیص در بیماران ارتوپدی در تایوان انجام گرفت .نمونه ها  از طریق نمونه گیری تصادفی و در دسترس به دو گروه کنترل(40نفر )و مداخله(40نفر )تقسیم شدند.در گروه مداخله برنامه ترخیص بعد از ترخیص اجرا شد به بیماران بر اساس چک لیست آموزش داده شدندو پیگیری تلفنی بعد از ترخیص انجام شد.   گروه کنترل مراقبت های معمول را دریافت کردند.نتایج نشان داد که برنامه ترخیص در بهبود این بیماران موثر بوده است (35).

با عنایت به موارد مورد بررسی قرار گرفته فوق ملاحظه گردید که با توجه به شیوع سرطان این مطالعه در بیماران مبتلا به سرطان انجام نشده است و بیشتر مطالعات کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان سینه را مورد توجه قرار دادند وسرطان دستگاه گوارش کمتر در مطالعات مورد توجه قرار گرفته است.و از طرفی با توجه به افزایش بستری شدن این بیماران به دلایل عوارض شیمی درمانی با انجام این مطالعه می توان شاید بتوان هزینه های درمان وبستری را دراین بیماران کاهش داد.

1. کیفیت زندگی در بعد عملکرد جسمانی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
2. کیفیت زندگی دربعد ایفای نقش بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
3. کیفیت زندگی دربعد احساسی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
4. کیفیت زندگی دربعد شناختی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
5. کیفیت زندگی در بعد اجتماعی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
6. حیطه کلی کیفیت زندگی  بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
7. شدت خستگی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
8. شدت درد بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
9. شدت تهوع واستفراغ بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
10. شدت تنگی نفس بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
11. کیفیت خواب بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
12. اشتها بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
13. شدت یبوست بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
14. شدت اسهال بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
15. شدت مشکلات اقتصادی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.
16. شاخص توده بدنی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش در دو گروه مداخله وکنترل پس از اجرای طرح ترخیص متفاوت است.

تعیین تاثیر اجرای برنامه ترخیص طراحی شده بر کیفیت زندگی و شاخص توده بدنی بیماران مبتلا به سرطان گوارش تحت درمان با شیمی درمانی  بستری در  بیمارستان های تابعه علوم پزشکی زاهدان

1. تعیین و مقایسه میانگین بعد عملکرد جسمانی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
2. تعیین و مقایسه  میانگین بعد ایفای نقش بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
3. تعیین و مقایسه میانگین بعد احساسی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
4. تعیین و مقایسه میانگین بعد شناختی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
5. تعیین و مقایسه میانگین بعد اجتماعی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
6. تعیین و مقایسه میانگین حیطه کلی کیفیت زندگی  بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
7. تعیین و مقایسه  میانگین شدت خستگی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
8. تعیین و مقایسه  میانگین شدت درد بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
9. تعیین و مقایسه  میانگین شدت تهوع واستفراغ بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
10. تعیین و مقایسه میانگین شدت تنگی نفس بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
11. تعیین و مقایسه  میانگین کیفیت خواب بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
12. تعیین و مقایسه  میانگین  اشتها بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
13. تعیین و مقایسه  میانگین شدت یبوست بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
14. تعیین و مقایسه  میانگین شدت اسهال بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
15. تعیین و مقایسه  میانگین شدت مشکلات اقتصادی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل
16. تعیین و مقایسه  ومیانگین شاخص توده بدنی بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی  قبل و بعد از اجرای برنامه ترخیص طراحی شده در گروه مداخله و کنترل

وزارت بهداشت ودرمان وآموزش پزشکی-بیمارستان ها و بخش های انکولوژی

برنامه ترخیص

تعریف نظری: بخشی از مراقبت های مداوم پرستاری که بیمار در زمان ترخیص توانایی مراقبت از خود را داشته باشد.که شامل شناسایی ،بررسی،تعیین اهداف، برنامه ریزی ،مداخله، هماهنگی و ارزیابی همراهان بیماردر زمان بستری و پس از ترخیص می باشد (36).

تعریف عملی:برنامه ترخیص شامل مراحل زیر می باشد :ارزیابی بیمار براساس چک لیست  شایعترین عوارض جانبی شیمی درمانی انجمن سرطان آمریکا و اولویت بندی عوارض جانبی در بیماران و آموزش در مورد عوارض  در طی سه جلسه متوالی 45-60 دقیقه ای در بیمارستان.ارایه پمفلت آموزشی در مورد شایعترین عوارض شیمی درمانی در روز ترخیص و ارسال پیامک در روز سوم، پنجم و پانزدهم  در مورد عوارض  شیمی درمانی ونحوه کنترل آن،آزمایشات و مراجعات بعدی  خواهد بود.  

کیفیت زندگی:

در این مطالعه کیفیت زندگی بیماران سرطانی با استفاده از 'پرسش نامه اختصاصی سنجش کیفیت زندگی در مبتلایان به سرطان(QLQ-C30) ارزیابی خواهد شد. این پرسش نامه، پرسش نامه ای چند بعدی و متشکل از 30 سوال است که کیفیت زندگی را در 5 حیطه عملکردی( جسمانی(5 سوال)، ایفای نقش(2 سوال )، احساسی(4 سوال )، شناختی(2 سوال ) و اجتماعی(2 سوال )) و 9 حیطه علایم( خستگی(3سوال)، درد(2سوال)، تهوع و استفراغ(2سوال)، تنگی نفس(1سوال)، اسهال(1سوال)، یبوست(1سوال)، کاهش خواب (1سوال)، کاهش اشتها(1 سوال)و مشکلات اقتصادی ناشی از ابتلا به بیماری(1سوال) و یک حیطه کلی کیفیت زندگی (2سوال)اندازه گیری خواهد شد. نمره هر حیطه در گستره ای بین 0-100 تعیین خواهد شد.این پرسشنامه دارای 30سوال است و ازمقیاس چهار درجه ای لیکرت (هرگز،کم،متوسط، زیاد)برای سنجش پاسخها استفاده خواهد شدبه جز در مورد سوالات مربوط به وضعیت کلی که دارای مقیاس 7درجه ای از خیلی ضعیف1تا عالی7خواهد بود.

تعریف نظری کیفیت زندگی: درک هرفرد  از زندگی ، فرهنگ، ارزشها، اهداف،انتظارات، استانداردها و علایق شان است(37).

تعریف عملی کیفیت زندگی:نمره ای که بیمار از پاسخ به2سوال مربوط به حیطه کلی  از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری خستگی: فقدان انرژی جسمانی و روانی مناسب و کافی که موجب اختلال در فعالیتهای روزمره زندگی فرد می گردد(38).

تعریف عملی خستگی:نمره ای که بیمار از پاسخ به 3سوال مربوط به خستگی از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری تهوع و استفراغ:تهوع به  احساس بالا آوردن غذا و به هم خوردن دل  می گویند.واستفراغ خروج با فشار محتویات درون معده از راه دهان و گاه از راه بینی به بیرون است(39).

تعریف عملی تهوع و استفراغ:نمره ای که بیمار از پاسخ به 2سوال مربوط به تهوع واستفراغ از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری درد:یک تجربه حسی و عاطفی است که در اثر یک صدمه بافتی واقعی یا بالقوه ایجاد می شود.درد رایج ترین علت مراجعه به مراکز بهداشتی است(40).

تعریف عملی درد:نمره ای که بیمار از پاسخ به 2سوال مربوط به درد از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری تنگی نفس:  احساس ناخوشایند دشواری و سختی تنفس و سطحی شدن تنفس گویند. (کوتاه و سطحی بودن تنفس)(41).

تعریف عملی تنگی نفس:نمره ای که بیمار از پاسخ به 1سوال مربوط به تنگی نفس از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری اسهال: دفع روزانه مدفوع به صورت شل یا آبکی همراه با افزایش قابل توجه دفعات اجابت مزاج (سه بار یا بیشتر در روز )را گویند(42).

تعریف عملی اسهال:نمره ای که بیمار از پاسخ به 1سوال مربوط به اسهال از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری یبوست:تاخیر در انتقال مواد دفعی و ماندن بیش ازحد آن در روده ها را یبوست می گویند(42).

تعریف عملی یبوست:نمره ای که بیمار از پاسخ به 1سوال مربوط به یبوست از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری خواب: یک حالت منظم تکرار شونده و به آسانی برگشت پذیر ارگانیسم است که با بی حرکتی نسبی و بالارفتن قابل توجه آستانه واکنش به محرکهای خارجی در مقایسه با حالت بیداری مشخص است(43).

تعریف عملی خواب:نمره ای که بیمار از پاسخ به 1سوال مربوط به خواب از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری کاهش اشتها: یکی از نشانه‌های بیماری است که کم شدن یا نبود اشتها را می‌رساند.که در بسیاری از بیماری‌های جسمی و روانی دیده می‌شودو ممکن است به سوءتغذیه و اختلالات ناشی از آن منجر شود(44).

تعریف عملی کاهش اشتها:نمره ای که بیمار از پاسخ به 1سوال مربوط به اشتها از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری مشکلات اقتصادی: شکاف میان وضعیت فعلی و وضعیت مطلوب اقتصادی را می گویند(45).

تعریف عملی مشکلات اقتصادی:نمره ای که بیمار از پاسخ به 1سوال مربوط به مشکلات اقتصادی از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و دامنه نمره ای بین 0 تا 100 خواهد داشت.

تعریف نظری عملکرد جسمانی:  تعادل ما بین کلیه ابعاد جسمی را عملکرد جسمانی می گویند(46).

تعریف عملی عملکرد جسمانی:نمره ای که بیمار از5 سوال حیطه عملکرد جسمانی  از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و گستره  نمره آن بین 0 تا 100 خواهد بود.

تعریف نظری ایفای نقش: یک روش آموزشی قوی است که برای یاددهی مهارتهای بین فردی ومهارتهای ارتباطی به خصوص در زمینه هایی که با محتوای هیجانی همراه هستند، بسیار ارزشمند است و میتواند در تغییر برداشتها و گسترش حس هم دردی مفید واقع شود(47).

تعریف عملی ایفای نقش:نمره ای که بیمار از2 سوال حیطه عملکردی ایفای نقش  از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و گستره  نمره آن بین 0 تا 100 خواهد بود..

تعریف نظری عملکرد احساسی: بازتاب ذهنی تأثیرات مادی (فیزیکی) است که شالوده همه ادراکات به شمار می‌رود(48).

تعریف عملی عملکرد احساسی:نمره ای که بیمار از4 سوال حیطه عملکردی احساسی  از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و گستره  نمره آن بین 0 تا 100 خواهد بود..

تعریف نظری عملکرد شناختی: به حافظه، یادگیری، سرعت پـردازش اطلاعـات، ادراک دیـداری - فضـایی و عملکرد اجرایی گفته می شود(49).

تعریف عملی عملکرد شناختی:نمره ای که بیمار از2 سوال حیطه عملکردی شناختی  از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و گستره  نمره آن بین 0 تا 100 خواهد بود..

تعریف نظری عملکرد اجتماعی: پردازش ذهنی بر مبنای تعاملات و در برگیرنده فرآیندهایی درگیر در درک، تفسیر تمایلات و هیجانات افراد دیگر و ارائه پاسخ به آنها می باشد(50)

تعریف عملی عملکرد اجتماعی:نمره ای که بیمار از2 سوال حیطه عملکردی اجتماعی  از پرسشنامه کیفیت زندگی مبتلایان به سرطان بدست می آورد و گستره  نمره آن بین 0 تا 100 خواهد بود..

شاخص توده بدنی

تعریف نظری:

شاخص توده بدنی شامل ابزاری برای نشان دادن وزن در بالغین است(51). که از آن برای بررسی وضعیت تغذیه بیمار استفاده می شود.

تعریف عملی:

شاخص توده بدنی در این مطالعه شامل اندازه گیری وزن براساس کیلوگرم بر مجذور قد بر حسب متر خواهد بود. طبقه بندی بر اساس تعریف سازمان بهداشت جهانی( کمتر از 16/5 = دچار کمبود وزن شدید، 16/5-18/5= کمبود وزن، 18/5-25=عادی، 25-30= اضافه وزن، 30-35 = چاقی کلاس1 و 35-40= چاقی کلاس2، بیش از 40=چاقی کلاس3)انجام خواهد شد(52).

مطالعه پژوهش مداخله ای از نوع کارآزمایی بالینی  است.

 کلیه بیماران مبتلا به سرطان دستگاه گوارش تحت شیمی درمانی در سال1397که در بیمارستان های علی ابن ابیطالب(ع) و خاتم الانبیا(ص)زاهدان بستری می شوند.

معیار های ورود به مطالعه:

1- مرحله سرطان 2 یا 3 مندرج در پرونده بیمارباشد.

2- سن بالای 18 سال داشته باشد.

3-از سلامت ذهنی و روانی برخوردار باشد.

4-آگاهی داشته وقادر به برقراری ارتباط باشد.

5-شرایط تهدید کننده زندگی(تنگی نفس،اینتوباسیون )را نداشته باشد.

6-بیماری خاص(بیماریهای مزمن مانند دیابت-فشارخون)نداشته باشد.

7-حداقل یک بار تحت شیمی درمانی قرار گرفته باشد.

8-به تلفن دسترسی داشته باشد.

9- بیمار مبتلا به سرطان مری، معده و یا کورکتا ل باشد.

ملاک های خروج از مطالعه:

1-عدم همکاری و عدم تحمل شرایط پژوهش توسط بیمار

2-پیشرفت بیماری به گرید های پیشرفته وفوت بیمار در حین پژوهش

حجم نمونه با توجه به مطالعه ارشدی وهمکاران (2015)با حدود اطمینان 95%و توان آزمون آماری95%در هر گروه 34 نفر و به منظور افزایش اطمینان و در نظر گرفتن ریزش در هر گروه 45 نفر ودر مجموع 90 نفر تعیین می شود. فرمول زیر xبار است.

n = (Z_1-α/2+Z_1-β)²(S²₁ +S²₂)/(X₁-X₂)²

1/96=Z_1-α/2

1/64=Z_1-β

11/33=S 1

9/33=S 2

36/80=X 1

45/95=X 2

33/34=n

نمونه گیری در دسترس و سپس به روش قرعه کشی نمونه ها در دو گروه مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت.تعداد 90 عدد کارت رنگی با رنگ های مختلف آبی و قرمزتهیه می شود.کارتهای آبی به تعداد 45 عدد به گروه کنترل و 45 عدد کارت قرمز برای گروه مداخله در نظر گرفته می شود.کارت ها به صورت تصادفی مرتب  می شود. پس از مراجعه به بخش و بررسی بیمار وتعیین واجد شرایط بودن وی بر اساس معیار های ورودبه ترتیب از روی کارت ها یک کارت به هر بیمار اختصاص یافته که براساس رنگ آن وارد گروه کنترل یا مداخله خواهد شد.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه اطلاعات فردی و پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان

1. فرم اطلاعات فردی و اطلاعات مربوط به بیماری سرطان مانند :سن ، جنس ، تاهل ، قومیت، قد،وزن ، و شغل،تحصیلات ،سابقه بیماری،خواهد بود.
2. پرسشنامه استاندارد کیفیت زندگی EORTC QLQ C30  (27) متعلق به سازمان اروپایی تحقیقات ودرمان سرطان ﺟﻬﺖ ﺑﺮرﺳﯽ ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ ﻣﺒﺘﻼﯾﺎن ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن اﺳﺘﻔﺎده می شود که دارای 30 سوال در 5ﻣﻘﯿﺎس ﻋﻤﻠﮑﺮدی ﺷﺎﻣﻞ سوال جسمانی (5 سوال)،ایفای نقش (2 سوال)،احساسی (4)سوال،شناختی (2سوال)،اجتماعی (2سوال) و 9 حیطه علایم ( ﺧﺴﺘﮕﯽ، ﺗﻬﻮع و اﺳﺘﻔﺮاغ، درد، ﺗﻨﮕﯽ ﻧﻔﺲ، اﺧﺘﻼل ﺧﻮاب، ﮐﺎﻫﺶ اﺷﺘﻬﺎ، ﯾﺒﻮﺳﺖ، اﺳﻬﺎل و ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺎﻟﯽ )و ﺣﯿﻄﻪ ﮐﻠﯽ ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ را ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ . ﻧﺴﺨﻪ ﻓﺎرﺳﯽ اﯾﻦ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ را اﻧﺠﻤﻦ اروﭘﺎﯾﯽ ﺗﺤﻘﯿﻖ و درﻣﺎن ﺳﺮﻃﺎن (European organization for research and treatment of cancer)  به عنوان ابزاری روا و پایا تایید کرده است.در انداره گیری پایایی مقدار ﺿﺮﯾﺐ آﻟﻔﺎی ﮐﺮوﻧﺒﺎخ در ﻣﻮرد ﻣﻘﯿﺎسﻫﺎی ﭼﻨﺪ ﮔﺰﯾﻨﻪای، در ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ اﻧﺪازهﮔﯿﺮی ﮐﯿﻔﯿﺖ زﻧﺪﮔﯽ بیماران مبتلا به سرطان (QlQ-C30)،از 48-95 درصد متغییر است.

 روایی و پایایی این پرسشنامه در مطالعه صفایی و همکاران با عنوان بررسی روایی و پایایی  پرسشنامه اختصاصی سنجش کیفیت زندگی در مبتلایان به سرطان در سال 1386 تاییدشده است.در تحلیل پایایی پرسشنامه بیشتر حیطه ها،از پایایی مناسب(ضریب آلفای کرونباخ بیشتر از 0.7 )(76%-93%)برخوردار بودند،بجز سه حیطه خستگی ،درد،تهوع واستفراغ که دارای پایایی قابل قبول تشخیص داده شدند.تمام حیطه های چند سوالی  دارای روایی همگرایی مناسب بودند(rبیشتر از 0.4) (28).

در این مطالعه پایایی  این پرشسنامه با استفاده محاسبه ضریب الفا کرونباخ گزارش خواهدشد.

روش کار به این صورت خواهد بود که بعد از فراهم کردن و اخذ معرفی نامه از معاونت تحقیقات و فن آوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و کسب مجوز های لازم به بیمارستانهای تابعه علوم پزشکی مراجعه کرده و با مسئولین بیمارستان و بخش برای همکاری در اجرای مطالعه هماهنگی لازم به عمل خواهد آمد.از بین افرادی که دارای شرایط و معیار های ورود به مطالعه خواهند بود،نمونه گیری به صورت در دسترس انجام خواهد شد و به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت. سپس پرسشنامه کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان QLQ-C30در گروه کنترل و مداخله توسط پژوهشگر پر خواهد شد.

 در گروه مداخله در روز اول بستری  شاخص توده بدنی محاسبه خواهد شد. در ادامه برنامه ترخیص  اجرا خواهد شد.برنامه ترخیص بدین صورت خواهد بود که بیماران براساس چک لیست عوارض جانبی شیمی درمانی انجمن سرطان آمریکا   مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت این چک لیست شامل 16 عارضه شایع در بیمارانی که تحت  شیمی درمانی قرار گرفته اند می باشد. سپس در مواردی که بیمار دچار اختلال باشد بر اساس تهدید حیات و آزارندگی علایم اولویت بندی انجام خواهد شد  و سپس در سه جلسه متوالی به مدت 45-60دقیقه ای به بیمار و خانواده وی آموزش داده خواهد شد.در   زمان ترخیص نیز پمفلتی به بیماران در مورد عوارض شیمی درمانی داده خواهد شد. سپس در روز سوم و پنجم و پانزدهم  مجددا با تمرکز بر  عوارض شیمی درمانی و نحوه کنترل آن ،در مورد آزمایشات بعدی ، مراجعات بعدی ، اطلاعات عمومی در مورد سرطان مانند کنترل درد،نحوه تهیه داروهای مخدر و شیمی درمانی پیامک به بیمار داده خواهد شد. سپس 1 ماه بعد از اولین اندازه گیری( شاخص توده بدنی و کیفیت زندگی) مجددا شاخص توده بدنی و پرسشنامه کیفیت زندگی QLQ-30 در گروه مداخله پر خواهد شد.

در گروه کنترل در روز اول بستری  شاخص توده بدنی محاسبه و  سپس پرسشنامه کیفیت زندگی QLQ-30پر خواهد شد.و1ماه بعد  از اولین  اندازه گیری (شاخص توده بدنی و کیفیت زندگی) مجددا موارد فوق  ارزیابی خواهد شد.

داده هاپس از جمع آوری و کد گذاری توسط نرم افزار spss21مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. ابتدا فراوانی ،درصد ،میانگین،انحراف معیار،حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین خواهد شد.برای بررسی نرمالیتی داده ها از آزمون کولمو گراف اسمیرنف استفاده خواهد شد. در صورت نرمال بودن  برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون های تی زوجی و برای مقایسه میانگین دو گروه مداخله و کنترل و تغییرات آن از آزمون تی مستقل استفاده خواهد شد.در صورت نرمال نبودن از آزمون های معادل یعنی من ویتنی وویلکاکسیون استفاده خواهد شد.مقایسه فراوانی متغیر های کیفی دو گروه از آزمون های کای دو استفاده خواهند شد.سطح معنا داری در این مطالعه 0،05مد نظر خواهد بود.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی در جمهوری اسلامی ایران1392

فصل اول: ارزیابی سود و زیان

1. کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.
2. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.
3. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.

فصل دوم: رضایت آگاهانه

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2.  فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3.  در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد
4.  هنگام ارسال طرح‌نامه برای بررسی توسط کمیته‌ی اخلاق، فرم رضایت‌نامه‌ای که قرار است به آزمودنی‌ها ارائه شود، باید به طرح‌نامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرح‌نامه‌ی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانه‌ی آن معتبر نخواهد بود.
5.  برای اخذ رضایت، اطلاعات باید به زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید فرصت کافی برای پرس‌وجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید به‌طور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.

عدم حضورو همکاری برخی افراددر همه جلسات آموزشی،ترخیص زود هنگام از جمله مشکلات احتمالی است که در صورت وقوع،با جایگزین کردن بیمار واجد شرایط دیگری مشکل رفع خواهد شد

سرطان دستگاه گوارش،سرطان مری،سرطان معده،سرطان کولورکتال، شیمی درمانی، طرح ترخیص،شاخص توده بدنی

Cancer- Chemotherapy- Discharge planning-Esophageal cancer-Gastric cancer-colorectal cancer-body mass index -Gastrointestinal 

1.            Holley SK, editor Evaluating patient distress from cancer-related fatigue: an instrument development study. Oncology nursing forum; 2000.

2.            Ataollahi MR, Sharifi J, Paknahad MR, Paknahad A. Breast cancer and associated factors: a review. Journal of Medicine and Life. 2015;8(Spec Iss 4):6-11.

3.            Zendedel K, Sedeghi Z, Hasanlo Z, Nahvijo A. Upgrade quality of cancer registration in Iran Part I: Evaluation of results of cancer in this country. J Res Hakim. 2009;12:42-6.

4.            Esmailnasab N, Taymoori P, Darabi F. Comparison of Quality of Life 3 and 9 Months after Surgery in Patients with Gastrointestinal Cancer. The Journal of Urmia University of Medical Sciences. 2013;24(4):226-34.

5.            Mosavi-Jarrahi A, Mohagheghi MA. Epidemiology of esophageal cancer in the high-risk population of Iran. Asian Pacific Journal of Cancer Prevention. 2006;7(3):375.

6.            Sadjadi A, Malekzadeh R, Derakhshan MH, Sepehr A, Nouraie M, Sotoudeh M, et al. Cancer occurrence in Ardabil: Results of a population‐based Cancer Registry from Iran. International journal of cancer. 2003;107(1):113-8.

7.            Biglu MH, Tabatabaei S. Gastrointestinal cancers in Iran: Iranian scientists approach to gastrointestinal cancers researches in international databases. Koomesh. 2017;19(1).

8.            Moghimi-Dehkordi B, Safaee A, Zali MR. Prognostic factors in 1,138 Iranian colorectal cancer patients. International journal of colorectal disease. 2008;23(7):683-8.

9.            Crakowski M. Health-related quality of life outcomes in clinical research. Am J of Epidemiology. 1999;283:215.

10.          Aaronson NK, Ahmedzai S, Bergman B, Bullinger M, Cull A, Duez NJ, et al. The European Organization for Research and Treatment of Cancer QLQ-C30: a quality-of-life instrument for use in international clinical trials in oncology. JNCI: Journal of the National Cancer Institute. 1993;85(5):365-76.

11.          Heydarnejad MS, Hassanpour DA, Solati DK. Factors affecting quality of life in cancer patients undergoing chemotherapy. African health sciences. 2011;11(2).

12.          Baghaei R, Sheykhi N, Mohammadpour Y, SHarifi M. Evaluation Of The Effects Of Educational Package On Controlling The Complications Of Chemotherapeutic Agents On Symptum Scales Of Quality Of Life In Patients With Brest Cancer Undergoing Chemotherapy. Journal of Urmia Nursing and Midwifery Faculty. 2013;11(9):667-79.

13.          Ashkhaneh Y, Mollazadeh J, Aflakseir A, Goudarzi MA. Study of difficulty in emotion regulation as a predictor of incidence and severity of nausea and vomiting in breast cancer patients. Journal of Fundamentals of Mental Health. 2015;17(3):123-8.

14.          Flanagan S, Damery S, Combes G. The effectiveness of integrated care interventions in improving patient quality of life (QoL) for patients with chronic conditions. An overview of the systematic review evidence. Health and quality of life outcomes. 2017;15(1):188.

15.          Michael M, Tannock IF. Measuring health-related quality of life in clinical trials that evaluate the role of chemotherapy in cancer treatment. Canadian Medical Association Journal. 1998;158(13):1727-34.

16.          von Meyenfeldt M. Cancer-associated malnutrition: an introduction. European Journal of Oncology Nursing. 2005;9:S35-S8.

17.          Guenter P, Curtas S, Murphy N, Orr M. The impact of nursing practice on the history and effectiveness of total parenteral nutrition. Journal of Parenteral and Enteral Nutrition. 2004;28(1):54-9.

18.          Bauer J, Egan E, Clavarino A. The scored patient-generated subjective global assessment is an effective nutrition assessment tool in subjects with chronic obstructive pulmonary disease. European e-journal of clinical nutrition and metabolism. 2011;6(1):e27-e30.

19.          van Bokhorst-de van der Schueren MA. Nutritional support strategies for malnourished cancer patients. European Journal of Oncology Nursing. 2005;9:S74-S83.

20.          Watts RJ, Pierson J, Gardner H. How do critical care nurses define the discharge planning process? Intensive and Critical Care Nursing. 2005;21(1):39-46.

21.          Wyatt GK, Donze LF, Beckrow KC. Efficacy of an in‐home nursing intervention following short‐stay breast cancer surgery. Research in nursing & health. 2004;27(5):322-31.

22.          Babaei M, Mohammad Khan Kermanshahi S, Alhani F. Influence of discharge planning on anxiety levels in patients with myocardial infarction. koomesh Journal. 2011;12(3):272-8.

23.          Lin S-C, Cheng S-J, Shih S-C, Chang W-L, Chu C-H, Tjung J-J. The past, present, and future of discharge planning in Taiwan. International Journal of Gerontology. 2013;7(2):65-9.

24.          Behar-Horenstein LS, Guin P, Gamble K, Hurlock G, Leclear E, Philipose M, et al. Improving patient care through patient-family education programs. Hospital Topics. 2005;83(1):21-7.

25.          Phillips CO, Wright SM, Kern DE, Singa RM, Shepperd S, Rubin HR. Comprehensive discharge planning with postdischarge support for older patients with congestive heart failure: A meta-analysis. JAMA. 2004;291(11):1358-67.

26.          F. Sadeghi MS, S. Kermanshahi PD, R. Memariyan PD. The Effect of Discharge Planning on the Quality of life of School-age Children with Congenital Heart Disease Undergoing Heart Surgery. Scientific Journal of Hamadan Nursing & Midwifery Faculty. 2013;21(1):15-25.

27.          Shepperd S, Lannin NA, Clemson LM, McCluskey A, Cameron ID, Barras SL. Discharge planning from hospital to home. The Cochrane database of systematic reviews. 2013(1):Cd000313.

28.          Payne S, Kerr C, Hawker S, Hardey M, Powell J. The communication of information about older people between health and social care practitioners. Age Ageing. 2002;31.

29.          Ghafari S, Mohamadi E. The reasons of lack of discharge planning performance by nurses. Iran Journal of Nursing. 2007;19(48):55-66.

30.          Nikbakht nasrabady A, Salmani S, Emani poor M, Hosseni M. The Effects of Discharge Planning on Quality of Life in Breast Cancer Patients. Novin Health Journal. 2017;1(2):26-33.

31.          Rostami Z, Abedi H, Kalyani MN. The Evaluation of Hospital Discharge Plan effects on the Self-caring Ability of the Patients Suffering Type-2 Diabetes&58; A Randomized Clinical Trial. International Journal of Medical Research and Health Sciences. 2016;5(2):92-8.

32.          Zarif Yeganeh M, Eghtesadi S, Vakili M, Faghih A, Haghani H, Noormohammadi I, et al. Nutritional assessment of cancer patients during chemotherapy in Iran University of medical sciences affiliated hospitals, 2006-2007. Razi Journal of Medical Sciences. 2009;16(65):0-.

33.          Mounir EH, Elhameed SHA, Shrief WI, El-Safty EE. Effect of Implementing a Nursing Discharge Plan on Quality Of Life of Geriatric Patients with Acute Myocardial Infarction.

34.          Cajanding RJ. Effects of a Structured Discharge Planning Program on Perceived Functional Status, Cardiac Self-efficacy, Patient Satisfaction, and Unexpected Hospital Revisits Among Filipino Cardiac Patients: A Randomized Controlled Study. The Journal of cardiovascular nursing. 2017;32(1):67-77.

35.          Lin P-C, Wang J-L, Chang S-Y, Yang F-M. Effectiveness of a discharge-planning pilot program for orthopedic patients in Taiwan. International Journal of Nursing Studies. 2005;42(7):723-31.

36.          Shepperd S, Lannin NA, Clemson LM, McCluskey A, Cameron ID, Barras SL. Discharge planning from hospital to home. The Cochrane database of systematic reviews. 2013;1(1).

37.          Holzner B, Kemmler G, Sperner-Unterweger B, Kopp M, Dünser M, Margreiter R, et al. Quality of life measurement in oncology—a matter of the assessment instrument? European Journal of Cancer. 2001;37(18):2349-56.

38.          Béthoux F, editor Fatigue and multiple sclerosis. Annales de réadaptation et de médecine physique; 2006: Elsevier.

39.          Watcha MF, White PF. Postoperative nausea and vomiting. Its etiology, treatment, and prevention. Anesthesiology. 1992;77(1):162-84.

40.          sudars b. Pain.Electrolyte Shock.Cancer and End of life care. Abed Saeady ed2015.

41.          Ziaee M, Sharifzadeh GR, Mirzaei J, Lotfi L, et al. Admission reasons and common clinical findings in elderly patients were admitted in infectious disease wardof Vali-e-Asr hospital in Birjand in 2009-2010. 2012.

42.          Suddarths B. Digestion. Fatemeh Bahramnejad ed2010.

43.          Potter PA, AG P. Fundamental of Basic Nursing. 5 ed2003.

44.          Chamay-Weber C, Narring F, Michaud P-A. Partial eating disorders among adolescents: A review. Journal of adolescent health. 2005;37(5):416-26.

45.          Looman WS, O'Conner-Von SK, Ferski GJ, Hildenbrand DA. Financial and employment problems in families of children with special health care needs: implications for research and practice. Journal of Pediatric Health Care. 2009;23(2):117-25.

46.          Dehdari T, Heidarnia A, Ramezankhani A, Sadeghian S, Ghofranipour F, Etemad S, et al. Planning and evaluation of an educational intervention programme to improve life quality in patients after coronary artery bypass graft-surgery according to PRECEDE-PROCEED model. 2008.

47.          Robinson-Smith G, Bradley PK, Meakim C. Evaluating the use of standardized patients in undergraduate psychiatric nursing experiences. Clinical Simulation in Nursing. 2009;5(6):e203-e11.

48.          Stordeur S, D'hoore W, Vandenberghe C. Leadership, organizational stress, and emotional exhaustion among hospital nursing staff. Journal of advanced nursing. 2001;35(4):533-42.

49.          Schoonheim MM, Meijer KA, Geurts JJ. Network collapse and cognitive impairment in multiple sclerosis. Frontiers in neurology. 2015;6:82.

50.          Adolphs R. Neural systems for recognizing emotion. Current opinion in neurobiology. 2002;12(2):169-77.

51.          Garrow JS, Webster J. Quetelet's index (W/H2) as a measure of fatness. International journal of obesity. 1985;9(2):147-53.

52.          Moreira-Silva I, Santos R, Abreu S, Mota J. Associations between body mass index and musculoskeletal pain and related symptoms in different body regions among workers. SAGE Open. 2013;3(2):2158244013491952.

53.          Fayers P, Bottomley A. Quality of life research within the EORTC—the EORTC QLQ-C30. European Journal of Cancer. 2002;38:125-33.

54.          Safaee A, Moghimi BD, Tabatabaie SHR. Reliability and Validity of the QLQ-C30 Questionnaire in Cancer Patients. Armaghane Danesh Bimonthly Journal. 2007;12(2):79-88.

تاثیر اجرای برنامه ترخیص طراحی شده بروضعیت تغذیه ای وکیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان گوارش  تحت درمان با شیمی درمانی  مراجعه کننده به بیمارستان علی ابن ابیطالب(ع)زاهدان

ندارد

با اجرای این طرح می توان از عوارض شیمی درمانی پیشگیری کرد وطول عمر بیماران مبتلا به سرطان را طولانی کرد.

ندارد

ندارد

این طرح برای شما هیچ هزینه ای ندارد

ندارد

کلیه اطلاعات شما به صورت محرمانه و سری باقی خواهد ماند

آدرس : دانشکده پرستاری و مامایی زاهدان

شماره تماس:00371192451

شرکت شما در این آزمون کاملا اختیاری بوده و هیچ اجباری در کار نیست

اینجانب با رضایت کامل وپس از توضیحات کافی پژوهشگر و با اختیار کامل وبدون هیچ گونه اجباری  در این پژوهش شرکت می کنم.