مقایسه بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست رادیکولر وکیست دنتی ژروس.

ادونتوژنیک کراتوکیست(OKC) که امروزه  به عنوان کراتوکیست ادونتوژنیک تومور شناخته می شود، از پرولیفراسیون اپی تلیال دنتال لامینا در ماگزیلا و مندیبل و در هر سنی اتفاق می افتد.70 تا80% موارد در مندیبل و در ناحیه ی زاویه ی مندیبل  است. این کیست می تواند مدت طولانی نهفته باقی بماند و در رادیوگرافی های معمول دندانپزشکی کشف می شود. در مقایسه با سایر کیست های فکی تمایل زیادی به رشد سریع و عود دارند. بیشتر در دهه دوم و سوم زندگی تشخیص داده  می شوند. (1)

کیست رادیکولر شایعترین کیست استخوان فک است که به صورت ناقص یا کامل توسط اپی تلیوم  مطبق سنگفرشی غیر کراتینیزه پوشیده شده است و در نتیجه ی عفونت کانال ریشه ی یک دندان به وجود می آید. احتمالا این کیست از پرولیفراسیون بقایای اپی تلیالی مالاسز در بافت های پری اپیکال ملتهب  شکل می گیرد. این کیست در ناحیه ی قدام ماگزیلا و پرمولر مندیبل شایعتر است. (2)

کیست دنتی ژروس یک کیست تکاملی ادونتوژنیک است که در اثر احتباس مایع بین اپی تلیوم مینایی کاهش یافته و تاج یک دندان رویش نیافته شکل می گیرد. کیست های دنتی ژروس معمولا منفرد، بدون علامت و با رشد آهسته اند.  مکان های شایع ابتلای آن به ترتیب مولر سوم مندیبل، کانین ماگزیلا، پرمولر دوم مندیبل و مولرسوم ماگزیلا می باشند. (3)

Epidermal growth factor receptor EGFR) )اولین عضو خانواده ی  ErbBیا HER رسپتورهاست، ساختمان آن شامل یک زنجیره ی پلی پپتیدی متشکل از 1186 آمینو اسید است و سه ناحیه دارد: بخش خارج سلولی، بخش داخل غشایی و بخش داخل سلولی که حاوی آنزیم تیروزین کیناز است. بخش خارج سلولی به Epidermal growth factor EGF) ) و لیگاند های مشابه مثل Hepatocyte growth factor (HGF)، Transforming growth factor beta(TGF-B) و نوروگلین متصل می شود و یک کمپلکس ایجاد می شود که به سلول وارد می شود و در نتیجه تیروزین  اتو فسفریله می شود و آبشاری از مسیر های انتقالی فعال می شود که در پرولیفراسیون، هموستاز، مورفوژنز ارگان ها، جنبش و بقای سلولی نقش دارد. این مسیر انتقالی ممکن است توسط تغییراتی مثل جهش ژنی، جا به جایی کروموزومی، توسعه ژنی و تغییر در تولید لیگاند دچار اختلال شده و باعث مهار یا فعالیت بیش از حد رسپتور گردد. وقتی ژن رسپتور دچار اختلال شود، پروتئین های رسپتور به میزان زیادی تولید می شوند و نتیجه ی آن رشد غیرطبیعی سلولها و تشکیل تومور است. افزایش بیان EGFR mRNA و پروتئین آن در تقریبا 90% موارد کارسینوم سلول سنگفرشی ناحیه سر و گردن مشخص شده است. این افزایش بیان علاقه زیادی برای دانستن نقش EGFR در دیگر اپیتلیوم های ناحیه سر وگردن نظیر اپیتلیوم ادنتوژنیک را ایجاد کرده است. مطالعات قبلی بر نقش EGFR در تکامل، مورفوژنز و رویش دندان تاکید کرده اند.(4)

در مطالعه ای  که توسط Razavi و همکارانش در سال 2018 در اصفهان انجام شد، مشاهده شد که همه ی  11 نمونه ی کیست دنتی ژروس مورد مطالعه، برای پروتئین EGFR به صورت  سیتوپلاسمی وغشایی مثبت بودند و EGFR   را در 74/8% سلولها بیان کردند. EGFR در هیچ یک از 11 نمونه ی OKC بیان نشد. (5)

در مطالعه ای که توسط Ramadoss و همکاران در سال 2015 در هند انجام شد نتیجه گرفتند که میزان بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست به میزان قابل توجهی بالاتر از کیست دنتی ژروس و کیست رادیکولر بود.(6)

در مطالعه ی دیگری که توسط Goncalves و همکاران در سال 2012 در برزیل انجام شد، تمام کیست های رادیکولر مورد مطالعه (35مورد) بیان بالایی از EGFR را در تمام لایه های سلولی اپی تلیالی نشان دادند که60% موارد رنگ پذیری شدید و  40% رنگ پذیری ضعیفی داشتند. تمام کیست های دنتی ژروس مورد مطالعه (22مورد) در تمام لایه های سلولی اپی تلیالی برای EGFR مثبت شدند که از این میان 95/24% بیان بالا و 4/76% بیان پایین داشتند. بر اساس شدت بیان 76/19% شدت رنگ پذیری قوی و 23/81% شدت رنگ پذیری ضعیف داشتند. از میان 17 نمونه ی OKC 94/12%  EGFR  را بیان کردند که 75% شدت رنگ پذیری قوی و 25% شدت رنگ پذیری ضعیف داشتند.(7)

در مطالعه ای که توسط de-Oliveira و همکاران در برزیل در سال 2011 در ارتباط با اندازه گیری EGFR در 13 ادنتوژنیک کراتوکیست و 14 کیست دنتی ژروس انجام شد، EGFR به طور عمده در سیتوپلاسم سلول های لایه بازال و سوپرا بازال OKCها و در لایه ی سوپرابازال کیست های دنتی ژروس مشاهده شد. 0% OKC  ها در غشا و 84/6%  در سیتوپلاسم و 15/4%  هم در سیتوپلاسم و هم در غشای سلولها در لایه ی بازال EGFR را بیان کردند ودر لایه ی سوپرابازال 96/9%  EGFR تنها در سیتوپلاسم سلولها  بیان شد. در کیست های دنتی ژروس مورد مطالعه 0% سلولها تنها در غشا و 57/1% تنها در سیتوپلاسم و 42/8%  هم در غشا و هم در سیتوپلاسم  سلولها در لایه ی بازال EGFR   را بیان کردند. در لایه ی سوپرابازال  0% سلولها تنها در غشای سلولی و 82/8%  تنها در سیتوپلاسم و 17/14%  سلولها هم در غشا و هم در سیتوپلاسم EGFR را بیان کردند. (بدون توجه به شدت رنگ).(8)

در مطالعه ای که de-Vicente و همکارانش در سال 2010 در اسپانیا انجام دادند مشاهده کردند که از میان 11 مورد ادنتوژنیک کراتوکیست 73% و از میان 10 مورد کیست دنتی ژروس 40% آن ها و در 30%  کیست های رادیکولر مورد مطالعه (10 مورد) بیان EGFR مثبت شد(بدون در نظر گرفتن شدت رنگ پذیری). تمام OKCها EGFR را در غشای سلولهای لایه بازال نشان دادند. همچنین در تمام کیست های دنتی ژروس و رادیکولری که EGFR را بیان کردند، رنگ پذیری در غشای سلول ها دیده شد. (9)

با توجه به نتایج متفاوت  به دست آمده در ارتباط با بیان EGFR در کیست های ادنتوژنیک، بر آن شدیم تا در این مطالعه به بررسی بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست و کیست رادیکولر و کیست دنتی ژروس بپردازیم تا نقش این فاکتور رشدی در اتیولوژی ایجاد این کیستها مشخص شود.

1- میزان نمره کل بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست چقدر است؟

2- میزان نمره کل بیان EGFR در کیست دنتی ژروس چقدر است؟

3- میزان نمره کل بیان EGFR در کیست رادیکولر چقدر است؟

4- میزان بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست دنتی ژروس و کیست رادیکولر متفاوت است.

مقایسه ی بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست دنتی ژروس و کیست رادیکولر

1- تعییین میزان نمره کل بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست

2- تعیین میزان نمره کل بیان EGFR در کیست دنتی ژروس

3- تعیین میزان نمره کل بیان EGFR در کیست رادیکولر

4- مقایسه ی بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست دنتی ژروس و کیست رادیکولر

مرکز تحقیقات دندانپزشکی- دانشکده های دندانپزشکی

EGFR: رسپتور فاکتور رشد اپی درمال است که در رشد، مورفوژنز و هموستاز سلولی نقش دارد.(4)

مقطعی (توصیفی-تحلیلی)

نمونه های تهیه شده از ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست دنتی ژروس و کیست رادیکولر موجود در آرشیو بخش پاتولوژی دانشکده دندانپزشکی زاهدان.

معیار ورود: بلوک های پارافینی که بافت کافی از نمونه های مورد نظر را جهت بررسی داشته باشند، حاوی نکروز و التهاب نباشند و به درستی فیکس شده باشند.

تمام نمونه های بیوپسی مناسب بخش پاتولوژی دهان دانشکده دندانپزشکی زاهدان است که طی سالهای 1378 تا 1396 جمع آوری شده اند و شامل 30 نمونه ادنتوژنیک کراتوکیست، 30 نمونه کیست دنتی ژروس و 30 نمونه کیست رادیکولر و در مجموع 90 نمونه می باشد.

سرشماری

فرم ثبت اطلاعات (ضمیمه 1)

از بین نمونه های موجود در آرشیو بخش پاتولوژی دهان دانشکده دندانپزشکی زاهدان لامهای مربوط به نمونه های حاوی ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست دنتی ژروس و کیست رادیکولر توسط پاتولوژیست دهان، فک و صورت مورد بازبینی مجدد قرار می­گیرند. سپس از بلوکهای مربوطه برشهای 3 تا 5 میکرونی زده شده و کلیه مراحل آزمایشگاهی طبق دفترچه راهنمای موجود در کیت رنگ آمیزی EGFR موجود است، انجام می گیرد.

 بیان EGFR در غشای سلولی و سیتوپلاسم سلول های سازنده ی کیست ها براساس درصد سلول های رنگ آمیزی شده مثبت و شدت واکنش ارزیابی شد. لام ها پس از اتمام رنگ آمیزی ایمونوهیستوشیمی با استفاده از میکروسکوپ نوری(Nikon, type 4)، مورد ارزیابی قرار می گیرند. ارزیابی رنگ آمیزی در سیتوپلاسم و غشا که به رنگ قهوه ای است، به روش IRS بدین صورت می باشد؛ رنگ پذیری براساس شدت الگوی رنگ آمیزی: عدم رنگ پذیری سلولها= صفر، رنگ پذیری خفیف = 1، رنگ پذیری متوسط = 2، رنگ پذیری شدید = 3 و براساس درصد سلول های رنگ گرفته: عدم رنگ پذیری سلولها = صفر، رنگ پذیری کمتر از ده درصد سلولها =1، رنگ پذیری10تا 50 درصد سلولها =2، رنگ پذیری 51 تا 80 درصد سلولها =3، رنگ پذیری80 تا 100 درصد سلولها =4 برآورد می شوند. سپس در هر نمونه درصد سلول های مثبت و شدت واکنش در هم ضرب می شوند(10) و نتایجی (score)  بین 0 تا 12 بدست می دهد که score کمتر از 3 بعنوان بیان کم و4 score = و بالاتر از آن بعنوان بیان زیاد در نظر گرفته می شود.

داده های بدست آمده از مطالعه بصورت جدول توزیع فراوانی منتقل می­شوند و اطلاعات استخراج شده با استفاده از test  Kruskal Wallisمورد تحلیل قرار خواهد گرفت. در این راستا از نرم افزار آماری SPSS نسخه 21 استفاده می شود.

جدول- مقایسه میزان بیان EGFR در کیست های مورد مطالعه

کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش: کدهای 1، 10، 13، 25، 28، 29، 30، 31  وکدهای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی(فصل 4-زیست بانک ها):کدهای1، 2، 3، 4(ضمیمه2)

ندارد.

گیرنده ی فاکتور رشد اپی درمال، ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست رادیکولر، کیست دنتی ژروس

Epidermal growth factor receptor, odontogenic keratocyst, radicular cyst, dentigerous cyst

1. Pazdera J, Kolar Z, Zboril V, Tvrdy P, Pink R. Odontogenic keratocysts/keratocystic odontogenic tumours: biological characteristics, clinical manifestation and treatment. Biomed Pap Med Fac Univ Palacky Olomouc Czech Repub 2014; 158(2): 170-4.

2. Lin LM, Ricucci  D, Kahler B. Radicular cysts review. JSM Dent Surg 2017; 2(2): 71-3.

3. Paul R, Paul G, Prasad RK, Singh S, Agarwal N, Sinha A. Appearance can be deceptive: Dentigerous cyst crossing the midline. Natl J Maxillofac Surg 2013; 4(1): 100-3.

4. Mohan BC, Angadi PV. Role of epidermal growth factor receptor in odontogenic epithelium and development of odontogenic lesions. Receptors Clin Investig 2015; 2(4): e824.

5. Razavi SM, Torabinia N, Mohajeri MR, Shahriyary S, Ghalegolab S, Nouri S. Expression of Bcl-2 and epithelial growth factor receptor proteins in keratocystic odontogenic tumor in comparison with dentigerous cyst and ameloblastoma. Dent Res J (Isfahan) 2018; 12(4): 342-7.

6. Ramadoss R, Krishnan R, Peddanna SK, Cherian E, Gunasekaran N, Thayalan  D. Immunohistochemical analysis of cytokeratin 10, cytokeratin 14, epidermal growth factor receptor, tenascin, and Ki-67 in selected odontogenic cysts. SRM J Res Dent Sci  2015; 6(2): 96-100.    

7. Goncalves CK, Fregnani ER, Leon JE, Silva-Sousa YT, Perez DE. Immunohistochemical expression of p63 epidermal growth factor receptor (EGFR) and Notch-1 in radicular cysts, dentigerous cysts and keratocystic odontogenic tumors. Braz Dent J 2012; 23(4): 337-43.

8. de-Oliveira  MG, Lauxen Ida S, Chaves AC, Rados PV, Sant'Ana Filho M. Odontogenic epithelium:  immunolabeling of Ki-67, EGFR and Survivin in pericoronal follicles, dentigerous cysts and keratocystic odontogenic tumors. Head Neck Pathol 2011; 5(1): 1-7.

9. de-Vicente JC, Torre-Iturraspe A, Gutierrez A, Lequerica-Fernandez P. Immunohistochemical comparative study of the odontogenic keratocysts and other odontogenic lesions. Med Oral Patol Oral Cir Bucal 2010; 15(5): e709-15.

10. Yang HK, Chen H, Mao F, Xiao QG, Xie RF, Lei T. Downregulation of LRIG2 expression inhibits angiogenesis of glioma via EGFR/VEGF‑A pathway. Oncol Lett 2017; 14(4): 4021-8.

مطالعه حاضر به مقایسه بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست رادیکولر و کیست دنتی ژروس می پردازد.

ندارد.

در این مطالعه با مقایسه بیان EGFR در ادونتوژنیک کراتوکیست، کیست رادیکولر و کیست دنتی ژروس، نقش این مارکر در پیشرفت و تکامل این ضایعات مشخص می گردد.

ندارد.

ندارد.

هزینه به عهده ی مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای پرداخت نخواهد کرد.

ندارد.

اطلاعت شخصی مربوط به هر یک از شرکت کنندگان به صورت محرمانه نگهداری خواهد شد.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت در مطالعه من کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پزوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

ضمیمه 1

مقایسه ی بیان EGFR در ادنتوژنیک کراتوکیست، کیست رادیکولر و کیست دنتی ژروس

سن: ......... سال

جنس: مرد           زن

گروه مورد مطالعه:  ادنتوژنیک کراتوکیست       کیست رادیکولر       کیست دنتی ژروس      

نمره کل بیان EGFR: زیاد       کم