بررسی شیوع کم خونی فقرآهن در کودکان زیر دو سال و عوامل موثر بر آن در شهر زاهدان ،1397.

یکی از شایع ترین و مهمترین مشکلات تغذیه ای دنیا فقر آهن (DEFICIENCY  IRON ) وکمخونی ناشی از آن (Anemia DEFICIENCY  IRON ) است که یک مشکل مهم بهداشتعمومی بخصوص در کشورهای در حال توسعه به ویژه در دوران شیرخوارگی و کودکی است(5-1) . آهن یک ماده معدنی است که برای بسیاری از فرایندهای متابولیک در بدن انسان مورد نیازاست ، مهمتر از همه آنکه آهن به عنوان بخشی از هموگلوبین و در نتیجه  برای تحویل  اکسیژن  بهسلول ها در بدن ما ضروری است  (6،2)  . آهن موجود در شیر مادر  در 6- 4   ماهه ی اول زندگینیازهای کودک را تامین میکند، اما از شش ماهگی به بعد نیاز به آهن در کودکان بطور قابل ملاحظهای افزایش می یابد و شیر مادر به تنهایی نیاز را  برآورده  نخواهد کرد (2و24) . پس از شش ماهگیذخایرآهن نوزاد خالی می شوند و کودک به شدت وابسته به آهن در رژیم غذایی میگردد(6). بسیاری از کودکان خردسال مقدار زیادی از غذاهای غنی ازآهن مانند: گوشت قرمز  و برگ سبز سبزیجاتمصرف نمی کنند ، به همین علت در معرض خطر بیشتر دریافت ناکافی آهن هستند و  این  دریافت ناکافی از آهن ممکن است به تخلیه ی ذخایر آهن بدن و یا کمبود آهن منجر شود ،که اگر درمان نگردد ممکن است به کم خونی فقر آهن (IDA)پیشرفته تبدیل شود ( 25و6). علاوه بر این سازمان بهداشتجهانی(WHO)شیر دهی انحصاری با شیر مادر به مدت شش ماه توصیه میکند ،  اما اظهار میدارد که تغذیه با شیر مادر ممکن است تا حداکثر دو سال ادامه یابد در صورتی که غذای کمکی هم محیا شده باشد (7).  20-25 درصد از کودکان تمام دنیا مبتلا به کم خونی هستند و بیشترین میزان آنمی فقر آهن در کودکان سنین 24- 9ماهه دیده میشود که این موضوع به دلیل رشد سریع آنها میباشد (2). برآورد شده که علت حدود نیمی از تمام کم خونی ها ،فقرآهن است ،که حدود دو میلیارد نفر از مردم جهان به کم خونی فقر آهن مبتلا  هستند و شایع ترین علت آن کمبود  تغذیه ای آهن است (9) .  با توجه  به اطلاعات سازمان بهداشت جهانی(WHO) در سال 2001، 30درصد از کودکان بین 0-4سال و 48درصد از کودکان بین سنین 5-14سال مبتلا به کم خونی در کشورهای در حال توسعه وجود دارند (10). بالاترین شیوع کم خونی درآافریقا(67.6%)  و پس از آن در آسیا (65.5%)است(11). در ایالات متحده آمریکا حدود 9% از کودکان 3-1مبتلا به IDA هستند ،که درنتیجه تغذیه ی حاوی کمبود آهن ایجاد شده است (7) .در مطالعه ای پیرامون بررسی علل شیوع کم خونی در شیر خواران  در سال 1383در شهر یزد که توسط حاجی شعبانی و همکاران انجام شد بیشترین شیوع  کم خونی در فاصله ی سنی 17-6 ماهه مشاهده گردید (1) .مطالعه دکتر درخشان وهمکارش نشان داد که شیوع کم خونی با جنس کودک ارتباطی نداشت (4) . در مطالعه ای که درسال 1386 در رفسنجان توسط دکتر فشارکی نیا و همکاران انجام گردید مشخص شد که در شیوع کم خونی فقر آهن در کودکانی که مکمل آهن مصرف نکردند و یا مادرشان در طول بارداری آهن مصرف نمی کردند بیشتر بود (5). نتایج مطالعه خراشادی زاده و آرمات نشانگر تاکیدی مجدد بر این امر بود که کم خونی فقر آهن یک بیماری چند علیتی می باشد، لذا علاوه بر مصرف قطره آهن ، عواملی مثل: سن مادر  ، جنس کودک و مصرف ماهی در ایجاد  این بیماری  نقش بازی می کند(23). در مطالعه حیدر علی نتایج نشان داد که شیوع کلی آنمی در کودکان 9/26% بوده است و شیوع آنمی فقرآهن براساس اندکس های خونی و RDW مورفولوژی  RBCها 9/16% بوده استو هم چنین بین جراحی و آنمی فقرآهن رابطه معنا دار یافت شد ولی بین تشنج و بیماری های تنفسی باآنمی فقرآهن ارتباطی یافت نشد . (25) در مطالعه ادهم و همکارانش ارتباط معنی داری بین وضعیت مصرف قطره آهن با عملکرد، آگاهی، محل تامین قطره آهن مشاهده شد و شایع ترین علت عدم مصرف قطره آهن، استفراغ کودک و فراموشی مادر بود(26). در مطالعه ای که بروس و هورست در اروپا در سال 2013انجام دادند به این نتیجه رسیدند که میانگین دریافت آهن در نوزادان و کودکان 6-  36  ماه بیشتر درکشورهای اروپایی تقریبا در سطح استاندارد  قرار دارد . با  این وجود  نسبت  بالای  دریافت  ناکافی  و نرخ شیوع بالای (ID) مشاهده شد (6). تمایز بین گروه های سنی مهم است ، زیرا پیامدهای بهداشتی وشیوع کم خونی فقر آهن ممکن است با افزایش سن تغییر کند. تغذیه نیز به احتمال زیاد بین دو گروه متفاوت است. تمایز بین خانوارهای شهری و روستایی و گروه های اجتماعی اقتصادی مهم است،زیرا شرایط اقتصادی و اجتماعی به احتمال زیاد بر سطوح IDA در کودکان است (17, 16) . مطالعه ی انجام شده در استان شاآنسی چین نشان داد که نوزادانی که با شیر مادر تغذیه شده بودندکمتر مستعد ابتلا به کم خونی بودند (21 ) . کم خونی فقر آهن در کودکان می تواند سبب افزایش ابتلا به بیماری های عفونی ،تپش قلب  ، نفس تنگی ،رنگ پریدگی ، ضعف ، خستگی زود رس ،کاهش توانایی جسمی ،تغییرات خلقی ، کاهش تمرکز حواس و نیز کاهش میزان یادگیری شود (2,13,18).در کوتاه مدت نوزادان مبتلا به کم خونی فقر آهن در معرض خطر بالاتر اختلال شناختی ، اجتماعی وعاطفی می باشند (8،10،14،15) .کم خونی فقر آهن همچنین باعث اتلاف منابع آموزشی و مراقبت های بهداشتی،کاهش بهره وری در اثر افزایش مرگ و میر, ابتلا به بیماری در مادران وبالاخره باعث کاهش ظرفیت جسمی و روانی در بخش بزرگی از جامعه میشود (12 , 19). شواهد نشان میدهد که فقر آهن با یا بدون کم خونی ممکن است تاثیر مضر در دراز مدت بر روی روان وعملکرد روانی بگذارد (6). راه های مختلفی از جمله مکمل یاری ، غنی سازی مواد غذایی ، راهبردهای بر پایه ی مواد غذایی برای مبارز با کم خونی فقر آهن وجود دارد. البته درباره ی آهن بایدکنترل بیماری های انگلی را نیز به عنوان یک راهبرد در نظر داشت (20). استفاده از مکمل های آهن برای کنترل کم خونی فقر آهن دوران کودکی درکشورهای در حال توسعه توصیه شده است( 2و24).

دستور العمل های کشوری ایران استفاده از قطره ی آهن به میزان 15 قطره روزانه از سن 6ماهگی همزمان با شروع برنامه تغذیه ی تکمیلی و تا پایان 24 ماهگی است که به طور رایگان توسط شبکه های بهداشتی توزیع می شود (2). استان سیستان و بلوچستان  پهناورترین خطه ی  ایران است  و هر ناحیه از آن  دارای آداب و رسوم ، فرهنگ ، شیوه تغذیه , قومیت و اقلیم خاص و منحصر به فردی است .کم خونی یک بیماری چند عاملی است که با وجود داشتن ظاهر ساده ، در صورت عدم کنترل و درمان به موقع می تواند سبب بروز عواقب اقتصادی- اجتماعی و نیز بهداشتی بسیار گسترده ای در جامعه گردد و جز بیماری هایی باشد که بار زیادی را بر جامعه تحمیل می کند و چون متاسفانه این خطه از مناطق محروم ایران است که چندان توجهی در جهت عمران و آبادانی به آن نگردیده است و نیز بسیاری از خانواده ها در این استان دچار فقر شدید همه جانبه (اقتصادی ، اجتماعی ، روانی ، فرهنگی و ... ) هستند و چون به دلیل کمبود شدید بودجه در این استان ، متاسفانه چندی است که دادن رایگان قطره آهن به مادران و کودکان در بعضی از نقاط سراسر استان سیستان و بلوچستان قطع شده است با وجودآنکه مصرف مکمل آهن برای مادر و کودک ضروری می باشد  و  با توجه به اینکه  در  زمینه ی  یافتن علل کم خونی  فقرآهن کودکان خصوصا کودکان زیر دو سال مطالعات چندانی در این استان صورت نگرفته ، پس بر آن شدیم که میزان شیوع کم خونی فقرآهن  وعوامل موثر برآن را  در کودکان زیر 2سال  شهر زاهدان را  در سال 1397 بررسی کنیم . امید است که این مطالعه بتواند گامی در جهت  ارتقای سطح بهداشت  و سلامت فردی و اجتماعی جامعه بردارد و این راهبرد را در پیش گیرد که  با گزارش میزان شیوع کم خونی  فقر آهن و عوامل موثر بر آن در گروه هدف ( مورد مطالعه ) به مراجع بهداشتی درمانی در سطوح بالاتر بتواند در جهت پیشگیری و درمان  به موقع  این بیماری  و کاهش  بار اجتماعی- اقتصادی  بسیا ر زیاد  وارده  بر خانواده ها و جامعه همکاری لازم را مبذول بدارد .

سوالات :

1) تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن  برحسب  جنس ، رتبه  تولد ، هفته تولد کودک در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

2) میانگین وزن کنونی کودک برحسب کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397 چقدر است ؟

3)  میانگین مقدار هموگلوبین برحسب  کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397 چقدر  است ؟ 

4) تعیین توزیع فراوانی کم خونی  فقر آهن برحسب  زمان شروع مصرف مکمل قطره آهن برای نوزاد در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

5) تعیین توزیع فراوانی کم خونی  فقر آهن برحسب  تغذیه کودک در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان ، 1397 چگونه است ؟

6) تعیین  توزیع  فراوانی کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب نمایه توده بدنی (BMI) مادر و چند قلوزایی، یا سقط و مرده زایی در شهر زاهدان، 1397چگونه است ؟ 

7) تعیین توزیع  فراوانی  کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب  کم خونی در مادر در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

8) تعیین  توزیع  فراوانی  کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب  مصرف قرص های جلوگیری از بارداری در طول دوران شیردهی در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

9) تعیین  توزیع  فراوانی  کم خونی  فقر آهن  در کودکان زیر دو سال  برحسب  تماس  داشتن  مادر با  انواع  اشعه ها  در طول بارداری و یا شیردهی در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

10) تعیین  توزیع  فراوانی کم خونی  فقر آهن درکودکان زیر دو سال برحسب  سن پدر در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

11) تعیین  توزیع  فراوانی  کم خونی  فقر آهن درکودکان زیر دو سال برحسب  (شغل پدر، تحصیلات پدر، مصرف سیگار ، الکل و مواد افیونی و محرک  در دوران بارداری و یا شیردهی توسط پدر، کم خونی در پدر) در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

12) تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن کودکان زیر دو سال برحسب درآمد خانوار در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

13) تعیین  توزیع  فراوانی  کم خونی  فقر آهن کودکان زیر دو سال بر حسب  ازدواج  فامیلی ، یا داشتن سابقه  فامیلی کم خونی فقرآهن  یا تالاسمی در شهر زاهدان، 1397 چگونه است ؟

فرضیات :

  1)  کم خونی فقر آهن با  (جنس ، رتبه  تولد وهفته تولد کودک ) در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397  ارتباط  دارد .

   2)  کم خونی فقرآهن با وزن کنونی در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397 ارتباط  دارد.

  3)  کم خونی فقر آهن با  مقدار هموگلوبین در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397  ارتباط  دارد .

  4)  کم خونی فقر آهن با  زمان شروع مصرف مکمل قطره آهن برای نوزاد در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397  ارتباط  دارد .

  5)  کم خونی فقر آهن با  تغذیه  کودک  در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397  ارتباط  دارد.

6) کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال با  نمایه توده بدنی (BMI) مادرو چند قلوزایی، یا سقط و مرده زایی در شهر زاهدان، 1397 ارتباط  دارد .

7) کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال با  کم خونی در مادر در شهر زاهدان، 1397  ارتباط دارد .

8) کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال با  مصرف قرص های جلوگیری از بارداری در طول دوران شیردهی در شهر زاهدان، 1397  ارتباط  دارد.

9) کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال با تماس داشتن مادر با انواع اشعه ها در طول بارداری و یا شیردهی در شهر زاهدان، 1397 ارتباط دارد.

10) کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال با  سن پدر در شهر زاهدان، 1397  ارتباط  دارد .

11) کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال با  (شغل پدر، تحصیلات پدر، مصرف سیگار ، الکل و مواد افیونی و محرک  در دوران بارداری و یا شیردهی توسط پدر، کم خونی در پدر)در شهر زاهدان، 1397  ارتباط  دارد .

12) کم خونی فقر آهن درکودکان زیر دو سال با  درآمد خانوار در شهر زاهدان، 1397ارتباط  دارد.

13) کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال با  ازدواج فامیلی ، یا داشتن سابقه فامیلی کم خونی فقرآهن یا تالاسمی در شهر زاهدان، 1397 ارتباط دارد .

 تعیین شیوع کمخونی فقرآهن در کودکان زیر 2سال و عوامل موثر بر آن در شهر زاهدان در سال 1397

اهداف توصیفی :

1)  تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن کودکان زیر دو سال برحسب  (جنس ، رتبه تولد وهفته تولد کودک) در شهر زاهدان ، 1397

2)  میانگین وزن کنونی کودکان زیر دو سال برحسب کم خونی فقر آهن در شهر زاهدان، 1397

3) میانگین مقدار هموگلوبین درکودکان زیر دو سال برحسب کم خونی فقر آهن آهن در شهر زاهدان، 1397

4) تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن درکودکان زیر دو سال برحسب زمان شروع مصرف مکمل قطره آهن برای نوزاد در شهر زاهدان، 1397

5) تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب تغذیه کودک در شهر زاهدان، 1397

6)  تعیین توزیع  فراوانی کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب نمایه توده بدنی (BMI) مادر و چند قلوزایی، یا سقط و مرده زایی در شهر زاهدان، 1397

7) تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب کم خونی در مادر در شهر زاهدان، 1397

8) تعیین توزیع فراوانی کم خونی  فقر آهن  در کودکان زیر دو سال  برحسب مصرف قرص های جلوگیری از بارداری در طول دوران شیردهی توسط مادر در شهر زاهدان، 1397

9) تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن  در کودکان زیر دو سال برحسب تماس داشتن مادر با انواع  اشعه ها در طول بارداری و یا شیردهی در شهر زاهدان، 1397

10) میانگین سن پدر بر حسب کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397

11) تعیین توزیع فراوانی کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب (شغل پدر، تحصیلات پدر ، مصرف سیگار، الکل و مواد افیونی و محرک در دوران بارداری و یا شیردهی توسط پدر ، کم خونی در پدر) در شهر زاهدان، 1397

12) تعیین توزیع فراوانی کم خونی  فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب درآمد خانوار در شهر زاهدان، 1397

13) تعیین توزیع فراوانی کم خونی فقر آهن در کودکان زیر دو سال برحسب ازدواج فامیلی ، یا داشتن سابقه فامیلی کم خونی فقرآهن یا تالاسمی در شهر زاهدان، 1397

اهداف تحلیلی :

1)  تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن و جنس ، رتبه تولد ، هفته تولد کودک در کودکان زیر دو سال در شهر زاهدان ، 1397

2)تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن و وزن کنونی درکودکان زیر دو سال در شهر زاهدان ، 1397

3 )تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن و مقدار هموگلوبین درکودکان زیر دو سال  در شهر زاهدان، 1397

4) تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن و استفاده از زمان شروع مصرف مکمل قطره آهن برای نوزاد درکودکان زیر دو سال در شهر زاهدان، 1397

5) تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن و تغذیه کودک  در کودکان زیر دو سال  در شهر زاهدان، 1397

6) تعیین  ارتباط  بین  کم خونی  فقر آهن  در کودکان  زیر دو سال و نمایه توده بدنی (BMI) مادر و چند قلوزایی، یا سقط و مرده زایی در شهر زاهدان، 1397

7) تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن درکودکان زیر دو سال و کم خونی در مادر در شهر زاهدان، 1397

8) تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن کودکان زیر دو سال و مصرف قرص های جلوگیری از بارداری در طول دوران شیردهی در شهر زاهدان، 1397

9) تعیین ارتباط بین کم خونی  فقر آهن  کودکان زیر دوسال و تماس داشتن مادر با انواع اشعه ها در طول بارداری و یا شیردهی در شهر زاهدان، 1397

10) تعیین ارتباط بین کم خونی فقرآهن کودکان زیر دوسال و سن پدر در شهر زاهدان، 1397

11) تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن و شغل پدر، تحصیلات پدر ، مصرف سیگار ، الکل و مواد افیونی و محرک  در دوران بارداری و یا شیردهی توسط پدر ، کم خونی در پدر در شهر زاهدان، 1397

12) تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن کودکان زیر دو سال و درآمد خانوار در شهر زاهدان، 1397

13) تعیین ارتباط بین کم خونی فقر آهن  کودکان زیر دو سال و ازدواج فامیلی ، یا داشتن سابقه فامیلی کم خونی فقرآهن یا تلاسمی در شهر زاهدان، 1397

الف) وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی کشور

ب ) بیمارستان ها و مراکز جامع خدمات شهری و روستایی کشور

ج ) شبکه بهداشت و درمان استان سیستان و بلوچستان

د) سازمان های بیمه گر ( دولتی و خصوصی )

هموگلوبین (HB): پروتئینی است که در گلبول‌های قرمز خون وجود دارد و نقش آن حمل ونقل  اکسیژن و دی اکسید کربن  در خون است که  بر طبق کرایتریای  سازمان بهداشت جهانی  (WHO) : کم خونی  به  هموگلوبین  کمتر از 11 گرم  در دسی لیتر در کودکان اطلاق میشود.(22)

  توصیفی – تحلیلی از نوع مقطعی

جامعه مورد مطالعه :

کودکان زیر دو سال که به مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1397 مراجعه می کنند, می باشد .

- معیار ورود :

- کودکان مورد مطالعه در موقع خونگیری مشکلات بالینی حاد نداشته باشند . 

-   برای مادران دارای کودکان زیر دو سال واجد شرایط این مطالعه , امضا کردن فرم رضایت آگاهانه الزامی است .

معیار خروج :

- در صورت عدم تمایل مادران دارای کودکان زیر دو سال به شرکت در این مطالعه و تکمیل شدن فرم اطلاعاتی توسط پژوهشگر، از نفرات بعدی به عنوان جایگزین (طبق روش نمونه گیری) استفاده خواهد شد .

-از کودکان واجد شرایط مطالعه ، هر کدام که آزمایش کم خونی فقر آهن را در سن 6-9 ماهگی انجام نداده اند ، از مطالعه حذف میشوند و  از نفرات بعدی به عنوان جایگزین (طبق روش نمونه گیری) استفاده خواهد شد .

جهت تعیین شیوع کم خونی در کودکان زیر دوسال شهر زاهدان  و با توجه به نتایج مطالعات قبلی(23) و فرمول برآورد حجم نمونه درذیل وبا توجه به حدود اطمینان 99/69 % و0/31=q=0/69  ، p و0/06= d  ،حجم نمونه برابر 228 محاسبه گردید ،که جهت اطمینان بیشتر تعداد 345 کودک وارد مطالعه خواهند شد.

 انتخاب نمونه ها با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انجام خواهد شد ،که ابتدا مناطق شهر زاهدان را برحسب مناطق شهرداری در نظرمی گیریم و از هر منطقه براساس جمعیت آن ،تعدادی  پایگاه سلامت انتخاب می نماییم. آنگاه در هر پایگاه از میان نوزادان واجد شرایط این مطالعه, به صورت آسان و در دسترس نمونه انتخاب خواهد شد. به دلیل محدودیت منابع و هزینه ها ، اگر تعداد نمونه خیلی زیاد باشد و بخواهیم تمام جامعه هدف را مورد مطالعه قرار دهیم ، دقت پژوهشگران در انجام کار کاهش می یابد، پس بهتر است از روش های نمونه گیری محدود که در آن همه افراد برای انتخاب شدن تقریبا شانس یکسان دارند و نیز قابلیت تعمیم به کل جمعیت مورد مطالعه را دارد ، استفاده کنیم و چون همه مادران باید برای انجام مراقبت های دوران کودکی ، فرزندانشان را به مراکز جامع خدمات سلامت شهری و پایگاه های سلامت محل سکونتشان بیاورند ، و نیز چون در  این مطالعه باید  از کودکان  واجد شرایط آزمایش خون گرفته شود که نوعی عمل مداخله ای محسوب میشود که لازمه آن کسب رضایت آگاهانه از والدین کودکان مدنظر است و همچنین به دلیل آنکه یکی از معیار های  ورود  به  این  مطالعه  انتخاب کودکانی است که در 6  ماهگی آزمایش کم خونی فقر آهن را انجام داده اند  و  براساس نتایج آزمایش دچار کم خونی  فقرآهن  می باشند  ، پس  ما  از  روش  نمونه گیری  آسان  و  در  دسترس  استفاده می نماییم تا همه مادران واجد شرایط شانس برابر برای انتخاب شدن و ورود به این مطالعه داشته باشند و هم چنین پژوهشگر بتواند اهداف ، نحوه اجرای طرح  و  مزایای ناشی  از  انجام  این مطالعه را به صورت حضوری به طور واضح و روشن برای مادران توضیح بدهد و این فرصت فراهم گردد تا خانواده ها بتوانند آزادانه و با آگاهی کامل از شرایط انجام این پژوهش ، تصمیم بگیرند که آیا تمایل به شرکت در این مطالعه را دارند یا خیر و نیز این امکان فراهم شود تا براساس تقسیم بندی مناطق شهرداری  زاهدان  از  بین همه پایگاه های سلامت این شهر بتوانیم  به  تعداد  مناسب  نمونه جمع آوری کنیم ، به گونه ای که قابل تعمیم به کل جمعیت هدف باشد و تمام شهر زاهدان را پوشش بدهد . سپس پس از گرفتن رضایت آگاهانه , از طریق مصاحبه پژوهشگر با مادران و نیز با استفاده از پرونده سلامت افراد مدنظر فرم اطلاعاتی تکمیل می گردد و میزان کم خونی فقرآهن کودکان با توجه به نتیجه آزمایش کم خونی فقرآهن که در سن 6-9 ماهگی برای تمام کودکان انجام میگردد و اطلاعات آن در پرونده سلامت کودک ثبت میشود ، بررسی خواهد شد و نیز مادر و کودک برای انجام دوباره آزمایش کمخونی فقرآهن (CBC )  باید به آزمایشگاه مرجع مراجعه نمایند .

در این مطالعه ابزار  مورد استفاده در جمع آوری داده ها, فرم اطلاعاتی است که بر اساس پرونده خانوار و مطالعات قبلی تنظیم شده است،که بعد از گرفتن رضایت آگاهانه از مادران کودکان واجد شرایط , اطلاعات مربوطه از طریق مصاحبه پژوهشگر از مادران و نیز از طریق مطالعه پرونده سلامت مادران و کودکان و پرونده سلامت خانوار که در پایگاه های سلامت موجود است ، جمع آوری شده و نهایتا وارد فرم اطلاعاتی خواهد شد.

این پژوهش یک مطالعه مقطعی است که به منظور بررسی شیوع کم خونی فقرآهن و عوامل موثر بر آن در کودکان زیر 2 سال شهر زاهدان که به پایگاه های سلامت مراجعه می نماینددر سال 1397 ,  با مجوز کمیته اخلاق پزشکی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان انجام خواهد گردید. با توجه به حدود اطمینان 99/69% و0/31=q=0/69   ، p و0/06= d ,حجم نمونه به روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چند مرحله ای 228 نفر برآورد شد ، که برای اطمینان بیشتر 345 کودک وارد مطالعه خواهند شد . ابتدا مناطق شهر زاهدان را برحسب مناطق شهرداری تقسیم بندی نموده و سپس از هرمنطقه متناسب با جمعیت آن ، پایگاه سلامت انتخاب میشود.  در هر پایگاه سلامت  براساس دفتر مراقبت کودکان زیر 2 سال متناسب با حجم نمونه و تعداد  نوزادان زیر دو سال تحت پوشش , به روش نمونه گیری آسان و در دسترس نمونه های مناسب انتخاب خواهد شد . بعد از اطلاع رسانی توسط مراقبین سلامت  به مادران  کودکان  انتخاب شده و مصاحبه مسولین طرح با مادران , کودکانی که به هر دلیلی دارو مصرف می کنند و یا کم خونی فقرآهن ندارند ، از مطالعه حذف خواهند شد . در روز تعیین شده مادر و کودک در پایگاه سلامت حاضر میشوند و پس از گرفتن رضایت آگاهانه  از مادر , فرم اطلاعاتی  شامل 5 بخش حاوی سوالاتی درباره خصوصیات دموگرافیک مادران و پدران : سن , شغل , میزان تحصیلات و خصوصیات دموگرافیک کودکان : سن , جنس, وزن هنگام تولد, رتبه تولد و نیز سوالات اختصاصی پدر و مادر و نیز چند سوال تکمیلی و ارتباط همه این شاخص ها با ایجاد بیماری کم خونی فقر آهن نوزاد توسط پژوهشگر از طریق مصاحبه از مادر و مطالعه پرونده سلامت مادر وکودک که در پایگاه های سلامت موجوداست ، تکمیل خواهد گردید . میزان کم خونی فقرآهن کودکان با توجه به نتیجه آزمایش کم خونی فقرآهن (CBC) که در سن 6-9 ماهگی برای تمام کودکان انجام میگردد و اطلاعات آن در پرونده سلامت کودک که نزد پزشک یا کارشناس تغذیه حاضر در مراکز جامع خدمات سلامت شهری و یا مراقبین سلامت ثبت میشود ، و براساس نتایج آزمایش مجددکم خونی فقرآهن که از مادر درخواست میشود تا برای انجام این آزمایش کودکشان ، دوباره به آزمایشگاه مرجع مراجعه نماید ،  بررسی خواهد شد.

 اندکس های قابل بررسی در پاسخ آزمایش (CBC)  عبارتند از :

HCT )  HEMATOCRIT , (Hb)  Hemogolobi  ) , PLT)   PLATELETS)   , RDW ,  MCHC ,  MCH ,  MCV  , WBC ,  RBC 

طبق کرایتریای سازمان بهداشت جهانی: کم خونی به هموگلوبین کمتر از 11 گرم در دسی لیتر در کودکان ، کمتر از 12 در مادران اطلاق میشود. کودکانی که هموگلوبین11 یا بیشتر داشته باشند ، به عنوان  فقر آهن  و کودکان  با هموگلوبین کمتر از 11 کم خونی فقر آهن در نظر گرفته خواهند شد . مادرانی که هموگلوبین 12یا بیشتر داشته باشند ، به  عنوان فقر آهن  و مادران  با هموگلوبین کمتر از 12 به عنوان کم خونی فقر آهن در نظر گرفته خواهند شد. (22) سپس داد ه های جمع آوری شده با میانگین ، جداول و نمودارها توصیف خواهند شد .آ نگاه داده ها در نرم افزار SBSS  نوع  16 وارد  و با آزمون های آماری در حدود اطمینان 99/69%  و سطح 31 /0=p  آنالیز خواهند شد.

پس از جمع آوری داده ها و اطمینان از صحت اطلاعات موجود , ابتدا داده ها  وارد  نرم افزار SPSS  نوع 16  خواهند شد  و  با آزمون های آماری با حدود اطمینان 99/69%آنالیز خواهند گردید. سپس برای توصیف داده ها از میانگین , جداول و نمودارها استفاده خواهد شد .

 ا ملاحظات اخلاقی که در این تحقیق مدنظر است عبارتند از :

کدهای استفاده شده از راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروههای آسیب پذیردر جمهوری اسلامی ایران1392:

 از فصل اول: کلیات

- در پژوهش‌های علوم پزشکی نباید از افراد آسیب‌پذیر به‌عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود و تنها در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که  دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.

2- افراد آسیب‌پذیر باید در تمامی مراحل طراحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.

3- طراحی و اجرای پژوهش باید به‌گونه‌ای باشد که کرامت انسانی، احترام و تمامیت جسمانی و روانی این شرکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.

4- در صورت ضرورتِ استفاده از افراد آسیب‌پذیر در پژوهش، باید تا حد ممکن افرادی به‌عنوان آزمودنی انتخاب شوند که درجات کم‌تری از آسیب‌پذیری را دارا باشند.

5- در پژوهش‌های غیر درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نتایج پژوهش برای خود شرکت‌کننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیب‌پذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکت‌کننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.

7- داشتن تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین، ضرورت اخذ رضایت‌آگاهانه از خود آزمودنی را مرتفع نمی‌کند. در مورد افرادی که تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین (اعم از سرپرست قانونی) دارند، باید تا حد ممکن از خود فرد هم رضایت آگاهانه و آزادانه اخذ شود.

8- امتناع فرد از قبول یا ادامه‌ی شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت.

از فصل دوم: نوزادان و کودکان

1. در این راهنما دوره‌ی نوزادی از بدو تولد تا پایان 28 روزگی در نظر گرفته می‌شود. دوره‌ی کودکی نیز به سنینی اطلاق می شود که پس از نوزادی آغاز و تا پایان 18 سالگی ادامه می‌یابد. هم‌چنین، سرپرست قانونی به ولی، قیم، یا فرد بزرگسال دیگری اطلاق می‌شود که بر طبق قانون، سرپرستی کودک را بر عهده دارد.

2- هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد.

3- در نوزادان باید رضایت کتبی هم از پدر و هم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به آن‌ها یا فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آن‌ها کفایت می‌کند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت در هر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهش‌های درمانی لازم است، اما در پژوهش‌های غیردرمانی انجام پژوهش‌ها در چنین شرایطی ممنوع است.

4- کودکان از نظر دارا بودن ظرفیت برای دادن رضایت به سه گروه سنی تقسیم می‌شوند:

زیر 7 سال، 7 تا 15 سال، و بالای 15سال.

1-4- در کودکان زیر 7 سال: باید رضایت کتبی هم از پدر وهم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به یکی از آن‌ها یا فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آن‌ها کفایت می‌کند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت در هر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهش‌های درمانی لازم است، اما در پژوهش‌های غیردرمانی انجام پژوهش‌ها در چنین شرایطی ممنوع است.

7- پژوهش بر نوزادان یا کودکان تنها در صورتی باید انجام گیرد که انجام آن پژوهش بر روی سنین بالاتر امکان‌پذیر نباشد یا توجیه اخلاقی برای انجام آن پژوهش بر روی کودکان وجود داشته باشد.

11- پژوهش‌هایی که مستقیماً سودی به کودکان و نوزادان شرکت‌کننده نرساند، در صورتی که باعث ایجاد منافع برای گروه کودکان و نوزادان شود اخلاقی محسوب می‌شود. البته با این شرط که ضرری را متوجه آزمودنی‌ها نکند.

13- ارزیابی خطر باید توسط تمامی افراد درگیر در پژوهش صورت گیرد که شامل سرپرستان قانونی، محققان، متخصصین درگیر، کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و خود کودک (در صورت امکان) می‌شود.

14- در ارزیابی خطرات ناشی از پژوهش، باید توجه داشت که برخی از مداخله‌هایی که در بزرگسالان کم‌خطر به‌حساب می‌آیند (مانند خون‌گیری وریدی)، در مورد کودکان و نوزادان با در نظر گرفتن درد و اضطرابی که تجربه می‌کنند و اثرات احتمالی آن بر تکامل سیستم عصبی آن‌ها از گروه کم‌خطر خارج خواهد شد.

16- در پژوهش‌هایی که شامل پرسشگری - اعم از مصاحبه یا تکمیل پرسشنامه - اند، باید توجه داشت که احساس گناه، بدبینی یا نگرانی نامناسب در والدینی که مورد پرسشگری قرار می‌گیرند ایجاد نشود. برای این منظور، باید توضیحات لازم در ضمن اخذ رضایت آگاهانه ارائه شود.

17- نباید هیچ‌گونه هزینه‌ی مالی برای شرکت در پژوهش به کودکان یا سرپرست قانونی آنان پرداخت شود ولی هزینه‌هایی که در نتیجه‌ی شرکت در پژوهش متحمل شده‌اند باید پرداخت شود. دادن هدیه‌های کوچک و فاقد ارزش مالی بالا (مانند بسته کوچک مدادرنگی یا کاغذ رنگی یا میان وعده‌های ساده) به کودکان شرکت کننده در پژوهش از نظر اخلاقی ایرادی ندارد و تشویق می‌شود.

18- سرپرستان کودک این حق را دارند که در طی انجام پژوهش کودک خود را همراهی کنند.

19- سرپرستان کودک، در صورت تمایل، باید از فرصت کافی برای مشورت با بستگان، مراقبان بهداشتی و مشاورین مستقل در رابطه با شرکت در پژوهش، برخوردار شوند.

20- باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های سرپرستان کودک در طی پژوهش پاسخ مناسب داده شود.

21- اخذ رضایت آگاهانه از کودک و سرپرستان او ترجیحاً باید توسط شخص یا اشخاصی انجام گیرد که در تیم درمانی او مشارکت ندارند.

کدهای اخلاقی برگرفته شده از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران 1392:

1- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسان ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2- در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3- پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوه ی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره ی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهده ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش کننده ی پژوهش از جمله کمیته ی اخلاق در پژوهش است.

4- مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه ی پایینتر و یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی ها بیش از فواید بالقوه ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8- طراحی و اجرای پژوهشهایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش های قبلی آزمایشگاهی، و در صورت لزوم، حیوانی مناسب باشد.

10- هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح نامه (پروپوزال) به انجام برسد.در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایتنامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایتنامه باید تدوین و به طرح نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح نامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11- کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12- انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

13- کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14- اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان هایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هرآزمودنی باید بداند که می تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیانهای بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامه ی آگاهانه منعکس شود.

16- پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی ها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

18- در پژوهش هایی که از مواد بدنی (شامل بافتها و مایعات بدن انسان)  یا داده هایی استفاده میشود که هویت صاحبان آنها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و یا استفاده ی مجدد از آنها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه دار کند، میتوان در صورت بررسی مورد تصویب کمیته ی اخلاق ، از داده ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.

19- عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

21- برخی از افراد یا گروه هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان که ممکن است به عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمیتوانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه ها آسیب پذیر دانسته میشوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

22- از گروه های آسیب پذیر هیچ گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروهها یا جوامع آسیب پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

23- در پژوهش بر روی گروه های آسیب پذیر، وظیفه ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمیشود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. درهرحال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

24- اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را ازدست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 

25- پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26- هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امرباید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه ی تحقق این امر ترجیحاً به صورت پوشش بیمه ای نامشروط باشد.

27- در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی برحذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظرحمایت کننده ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش ، از جمله  خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی ها و مؤسسه ی حمایت کننده ی پژوهش باشد.

30- گزارشها و مقالات حاصل از پژوهش هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند ،  نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31- روش پژوهش نباید با ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

 کدهای اخلاقی مورد استفاده از راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران:

راهنمای عمومی

1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

راهنماهای اختصاصی

فصل 3 ـ پژوهش‌های شامل پیوند عضو یا بافت از دهنده‌ی زنده

1. در پژوهش‌های پیوند عضو یا بافت، خواست و رضایت‌دهنده‌ی زنده در هر حال بر خواست و منافع گیرنده اولویت دارد. اخذ رضایت کتبی و آگاهانه از دهنده و گیرنده ضرورت دارد. این رضایت آگاهانه‌ی مکتوب باید شامل شیوه‌ی اجرای پژوهش، اهداف، نوع و میزان عضو یا بافتی که اخذ و پیوند خواهد شد و تمامی خطرات ناشی از آن باشد.
2. پژوهش منحصراً در اعضاء و بافت‌های تجدید‌شونده‌ی فرد زنده، مانند مغز استخوان، مجاز است. در موارد خاصی که ضرورت حتمی برای استفاده از سایر اعضاء وجود داشته باشد، با نظارت و تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش دانشگاه، می‌توان از اعضایی که جفت بوده و عارضه‌ی فقدان یکی از آن‌ها قابل چشم‌پوشی است، برای انجام پژوهش استفاده کرد، به‌شرطی که فرد دهنده تا پایان عمر تحت پوشش بیمه‌ای متناسب قرار گیرد و خسارات احتمالی مربوط به اهداء عضو جبران شود. استفاده از اعضاء حیاتی مانند قلب یا مغز، یا اعضای جفتی که فقدان یکی از آن‌ها در کیفیت حیات تأثیر زیادی دارد؛ مثل چشم، در پژوهش ممنوع است.  

4. تا زمانی که پژوهش به مرحله‌ی غیر قابل بازگشت نرسیده است، فرد دهنده می‌تواند از اهدای عضو یا بافت خود منصرف شود. در این صورت، اگر دهنده درخواست کند، عضو یا بافت باید معدوم یا به او تحویل داده شود. در صورتی که فرد دهنده منصرف شود، نباید هیچ‌گونه هزینه‌ای از او اخذ شود.
5.  از مشوق‌های مالی و امتیازات خاص نباید برای ایجاد انگیزه جهت دادن عضو یا بافت استفاده شود.
6. افرادی که توانایی دادن رضایت آزادانه و آگاهانه را ندارند، مانند کودکان، عقب ماندگان ذهنی، بیماران روانی، و زندانیان، نباید دهنده‌ی عضو یا بافت جهت انجام پژوهش باشند. هم‌چنین این گروه فقط می‌توانند در پژوهش‌های درمانی که با احتمال منفعت درمانی مستقیم برای ایشان همراه باشد به‌عنوان گیرنده شرکت کنند.
7. انجام پژوهش نباید هیچ‌گونه خللی در دریافت درمان‌های استاندارد و در دسترس برای فرد گیرنده ایجاد کند.

- در صورت عدم تمایل مادران دارای کودکان زیر دو سال به شرکت در این مطالعه و تکمیل شدن فرم اطلاعاتی توسط پژوهشگر  ، از نفرات بعدی به عنوان جایگزین (طبق روش نمونه گیری) استفاده خواهد شد .

- ممکن است تعصبات قومی – قبیله ای به عدم شرکت مادران کودکان واجد شرایط در این مطالعه و یا ناقص تکمیل شدن فرم اطلاعاتی توسط پژوهشگر منجر گردد ، که در نتیجه این موارد از مطالعه حذف خواهند شد  و  از نفرات بعدی به عنوان جایگزین (طبق روش نمونه گیری) استفاده خواهد شد .

-از کودکان واجد شرایط مطالعه ، هر کدام که آزمایش کم خونی فقر آهن را در سن 6-9 ماهگی انجام نداده اند ، از مطالعه حذف میشوند و و  از نفرات بعدی به عنوان جایگزین (طبق روش نمونه گیری) استفاده خواهد شد .

کم خونی فقراهن (IDA) ,   هموگلوبین(Hb)  , کودکان (children)

1) HagishabaniMR,BarkhordaryK,Ahmadiyya  MH . Evaluation of  iron deficiency  anemia a muony infants  in yazd.University  of  Medical ciences and Health ervices – health-martyr-sadoughi. 2006, 12,1:51-54

2) GholamiA,Salarilak S, BeyranvandA,MousavijahromyL,Gharaaghaji R, Prevalence of and  Factors related to the Lake of consumptiom a and irregular Consumption of iron drop in children 7-21 months in urmia in 1388 . Urmid Medical journal.2010 ,23,1:41-46.

3) Epideniology of iron deficiency and iron deficiency anemia in children in 6-36 months of Kashan1375 .Gournal of grace.1998,7,2:71-74

4)Derakhshans, Derakhshans R. The Prevalence of iron Deficiency anemia in children 4-6 years old kindergarten in the city of Rafsanjan1384.University of Medical Sciences Rafsanjan 2007,6,2:109-114.

5)FesharakianiaA,SharifZadehGhR.Effective Factors on mothers performance regardiny supplementary iron – drop takiny by their children in birjand. University of Medical Sciences.2006,13,3:63-69

6)JafariF,KholdiN,Karimi A, Pabladyan E. Mothers Knowledye of Contraceptive Methodes anemia iron  deficiency and related Fectors. Journal of medical council of Islamic Republic of iran .2015,33,1:27-34

7) Bock F,Borucki K , Vorwerk P , Biemann R, Isermann B . A two and a half year old bresfed toddler presenting with anemia a case report .BMCReS Notes.2014, 16,7:500-1186 

8)Razavi R, Esfahani H, Arefian S, Bazmamoun H. Evaluation of iron deficiency anemia and BMI in children suffering from Helicobacter Pylori infection . Iran g PedHematoloncol.2014,4(4).167-171

9)Desalegna,Mossie A, Gedefew L. Nutritional iron deficiency inemiamagnitude and its predictors among school age children south west Ethiopia a community based cross – sectional study.plos one . 2014,9(12),1:95-114.

10) FesharakiniaA .The Prevalence of iron deficiency and its Anemia in 1-5 years old children and their Monthers in Birgand city .Gournal of fasa University of Medical sciences2013 ,3,4:325-328.

11) HosnyKM ,Banjar ZM , Hariri AH , Hassan AH . Solid lipid  nano particles loaded with iron to overcome barriers for treatment of iron deficiency anemia.annals of Nutrition &metabolism.Drug Des DevelTher. 2015 ,9,8:313-320.

12)FallahiE,SeifiM,Hasanvand M . and the effect of iron supplementation alone and together on iron and zinc of primary school children . University of Medical sciences Kord.2006, 8,3:1-10.

13) Baghersalimi A , Dalili S, Pakdaman F, HassanZadeh A, Dalili H, AbbasiKakroodi M, eta all . is there any relation between Duration of breast feeding and anemia ? Iran G PedHematoloncol (Iranian Gournal of Pediatric Hematology oncology.).2015,5(4),10:218-226.

14)EussenS,AllesM,BrusF,UijerschoutL,Van der Horst-GraatJ.Iron Intake and Status of childen aged 6-36 Moths in Europ:asgstematic review.2015 ,66,2-3:80-92.

15) Verga ME, Widmeier-PascheV , Beck-PopoVicM,Gehrim. Iron deficiency in infancy: is an immigrant more at risk.swiss medwkiy.2014,144:65-140.

16)BlazinaL,DanaT,cantorA,BougatsosC,DonaghM.Routine iron supplemehtatio and screening for iron Deficiency Anemia in children Ages 6to 24 update the u.s.Preventive services Task force Recommendat.:Agency for Healthcare Research and Quality (us).2015,13,1:51-81.

17)Can H, Kurnaz MA, Tuna M,ZeynepA,AtsizsezikH.use of iron sapplements in children aged 1-2 years with iron deficiency anemia: A cross-Sentional study. Pak J med sci.2015,31(5):1227-1232.

18)Alomirah H,AL HootiS,AlHamadN,Jakson RT, Raon A , Al Jahmah N ,et all. PreValence and Determinants of Anemia and iron Deficiency in Kuwait.Int j Env iron Res public Health(MDPL).2015,12(8):9036-9045.

19)DrakesmithH,Black J , HipgraveD,BiggsBA,Pasricha SR. control of iron deficiency anemia in low and middle-income countries.Blood.2013,121(14),4:17-26

20)Pakam R ,MiddeM,Ps,uriaG ,Naikk.Prevalence and severity of Anaemia stratified by Age and ctender in Rural india.Anemia.2014,4:176-182.

21)LuoR,shiy,ZhouH,yueA,ZahangL,sylyiaS,etall.Anemia and feeding practices in among infants in rural shanxiprovice in china.Nutrients.2014,6(12),22:5975-5991

22) WHO, Iron deficiency anemia assessment, prevention and control: a guide for program managers, world health organization , Geneva, Switzerland. 2001,1-132

23) Khorashadizadeh F , Aramat M . Frequency of iron deficiency anemia and some related factors in children aged 6 to 24 months hospitalized in Imam Reza hospital of Bojnourd in the first quarter of 2009. Journal of North Khorasan University of Medical Sciences. 2011,2(4):19-24.

24) Kargar Novin Z, Jalali M ,et all. Comparison of the effect of weekly and daily iron therapy on children aged 6 to 24 months with anemia Iron in the south of Tehran. cientific and Research Journal of Shahid Beheshti University of Medical Sciences & Health Services. 2011,20(69):40-48.

25) Heidar Ali S . Evaluation of the prevalence of iron deficiency in children under the age of 5 admitted to Amir Al-Momenin Hospital in 2002-2005. Islamic Azad University, Tehran Medical Unit.      

  26) Adham D,Abazari M ,et all. A Survey of Iron Supplementation Consumption and its RelatedFactors in Children Aged 6-24 Months: a Case Study in ArdabilCity. Journal of HealthArdabil University of Medical Sciences.2016,8(1):20-26.

هدف از انجام این طرح پژوهشی تشخیص زودهنگام کودکان مبتلا به کم خونی فقرآهن می باشد ، تا در جهت تسریع بهبود وضعیت کودک اقدامات لازم حمایتی و درمانی صورت بگیرد تا از عوارض این بیماری که در آینده در صورت عدم تشخیص زودرس و عدم درمان ایجاد خواهد شد و باعث میشود تا کودک نتواند تا آخر عمر یک زندگی سالم و با آرام داشته باشد جلوگیری شود ، با این شرط که هیچ گونه عوارض جانبی یا پیامد منفی برای کودکان مشارکت کننده در این طرح و والدین آنها نداشته باشد .

نحوه انجام کار به شرح زیر است :

 ابتدا از هر منطقه زاهدان براساس جمعیت آن تعدادی پایگاه سلامت انتخاب میشود. سپس از بین کودکان واجد شرایط این مطالعه تعدادی نمونه انتخاب میگردد. سپس مادران این کودکان توسط مراقبین سلامت از نحوه انجام این طرح آگاه می شوند  و سپس از مادر درخواست میگردد تا برای امضای فرم رضایت آگاهانه و تکمیل نمودن فرم اطلاعاتی در پایگاه سلامت حضور یابند و برای انجام آزمایش کم خونی فقرآهن کودکشان به آزمایشگاه مرجع مراجعه نمایند .

1/5 سی سی خون غیر ناشتا از ورید جلوی آرنجی با سرنگ یک بار مصرف و استریل جهت بررسی سطح هموگلوبین و هماتوکریت گرفته میشود . و دلیل اصلی انجام آزمایش کم خونی فقرآهن کودکان (CBC) و گرفتن نمونه خون از کودکان زیر دوسال، صرفا کمک نمودن  به  تشخیص  زودهنگام  و بی دغدغه  بیماری کمخونی فقرآهن  و نیز تلاش در جهت  تسریع روند  بهبود کودک  دلبندتان خواهد بود.

در صورت انجام این طرح وضعیت کم خونی فقرآهن کودکان شرکت کننده ، در مراحل ابتدایی و خفیف این بیماری کاملا مشخص میشود و آنگاه برای کمک به بهبود سلامت کودکان روش های حمایتی و درمانی مناسب و به صرفه انجام خواهد شد تا بتوان این بیماری را در همان مراحل اولیه که هنوز عوارضی برای کودک ایجاد نکرده مورد درمان جدی و پیگیری قرار داد تا در بقیه عمر کودک بتواند زندگی سالم و شادابی داشته باشد و هم چنین خانواده کودک را از داشتن دغدغه شدید به واسطه بیماری و درد و رنج کودکشان و نیز از صرف نمودن هزینه های بسیار گزاف که در صورت تشخیص دیررس و یا درمان نشدن کم خونی فقرآهن  ،به دلیل ایجاد عوارض بسیار و به وجود آمدن بیماری هایی چون بیماری های زمینه ای که به علت کمخونی فقرآهن ایجاد شده و یا این بیماری تشدید کننده بیماری هایی باشد که در آینده نه چندان دور گریبان گیر کودکشان خواهد شد و او را از داشتن یک زندگی آرام و سالم محروم خواهد کرد نجات داد و  میزان بار اجتماعی- اقتصادی وارد بر جامعه را هم کاهش داد .

انجام این طرح هیچ گونه پیامد منفی برای خانواده کودکان واجد شرایط شرکت کننده در آن نخواهد داشت و همچنین انجام آزمایش کم خونی فقرآهن کودکان (CBC) و گرفتن نمونه خون از کودکان زیر دوسال هیچ گونه عوارض جانبی یا ضرری را برای کودک تحت هیچ شرایطی به دنبال نخواهد داشت .

و دلیل اصلی انجام این طرح و نیز گرفتن آزمایش خون از کودک صرفا کمک نمودن به تشخیص زودهنگام و بی دغدغه کمخونی فقرآهن و نیز تلاش در جهت تسریع روند بهبود کودک دلبندتان خواهد بود .

هیچ عارضه ای در این مطالعه برای کودکان مدنظر به وجود نمی آید.

کلیه هزینه های مربوط به انجام آزمایش کم خونی فقرآهن کودکان (CBC) بر عهده مجری طرح خواهد بود و خانواده کودکان مشارکت کننده در این طرح پژوهشی مجبور به پرداخت هیچ گونه هزینه ای نخواهند بود .

با آنکه بیماری کم خونی فقرآهن یک بیماری چند علیتی میباشد و عوامل بسیاری میتواند در ایجاد آن موثر باشد ، اما تشخیص قطعی این بیماری تنها با انجام آزمایش کمخونب فقرآهن تحت عنوان (CBC) که به صورت روتین در سن 6-9 ماهگی باید برای کودک انجام گردد و نیز انجام مجدد این آزمایش بعد از این سن جهت پیگیری وضعیت بیماری در کودک و بررسی اینکه آیا روند بهبودی اتفاق افتاده است و در غیر این صورت باید در جهت تسریع بهبودی کودک و جلوگیری از پیشرفت بیماری و ایجاد عوارض ناشی از آن تلاش شود. بدین وسیله کلیه مادرانی که از انجام روش فوق خودداری نمایند با حفظ احترام در محضرشان از مطالعه خارج خواهند شد .

به کلیه والدین کودکان مشارکت کننده در این طرح پژوهشی اطمینان داده میشود که نتایج کلیه آزمایش هاو نتیجه انجام این طرح  به اطلاع خانواده ها خواهد رسید و نتایج آزمایش ها وپاسخ سوالات فرم اطلاعاتی مربوطه بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت کودک و بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

پردیس دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

09393978881

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

-  حتما از ولی یا قیم کودک رضایت اخذ می گردد.

فرم اطلاعاتی مربوطه

نام پرسشگر:  _____   تاریخ :  _____    نام کودک : _____    شماره تلفن مصاحبه شونده :  _____

بخش اول :

1.1)   سن مادر :    _____                            سن پدر :   _____

1.2) تحصیلات مادر :  _____                     تحصیلات پدر : _____   

1.3) شغل مادر :   _____                              شغل پدر : _____ 

بخش دوم :

2.1) جنس کودک :     _____          

2.2 ) رتبه تولد ( کودک مدنظر چندمین فرزند خانواده است ) :    _____

2.3 ) هفته تولد :

42 - 41  هفته       39 – 40  هفته       37 -  38 هفته          قبل از هفته 37 بارداری

2.4 ) وزن کنونی کودک : _____     

2.5) انجام آزمایش کمخونی فقرآهن کودک (CBC) در 6-9 ماهگی :      بله       خیر

2.6) محل ثبت نتیجه آزمایش فقرآهن  6-9 ماهگی :

پایگاه سلامت   پزشکمتخصص

 پزشک مرکز جامع خدمات سلامت         

  کارشناس تغذیه مرکز جامع خدمات سلامت                 

2.7) وجود کم خونی فقرآهن در کودک :                بله          خیر

2.8) مصرف مکمل قطره آهن توسط نوزاد :           بله          خیر

2.9) زمان شروع مصرف مکمل قطره آهن برای نوزاد :     __________

2.10) تغذیه کودک :

   شیر مادر        شیر خشک            شیر گاو            غذاهای کمکی

2.11)آیا کودک تغذیه انحصاری با شیر مادر دارد ؟            بله           خیر

-اگر بله، به طور دقیق مشخص کنید: 

-  مقدار دقیق آن در هر روز (چندبار در طول روز ) :    __________

- سن دقیق شروع تغذیه با شیر مادر : __________   

- سن خاتمه تغذیه با شیر مادر :    __________

2.12) آیا کودک تا به حال از شیر خشک تغذیه داشته است ؟       بله         خیر

- اگر بله ، به طور دقیق مشخص کنید :

- مقدار دقیق آن در هر روز (چند بار در طول روز  و چند میلی لیتر  ) :    __________ __________ 

 - سن دقیق شروع تغذیه با شیر خشک :      __________

- سن خاتمه تغذیه با شیر خشک :    __________

2.13) آیا کودک تا به حال از شیر گاو یا  بز  تغذیه داشته است ؟      بله               خیر

- اگر بله ، به طور دقیق مشخص کنید :

- مقدار دقیق آن در هر روز (چندبار در طول روز و چند میلی لیتر  ) :    __________ __________ 

 - سن دقیق شروع تغذیه با شیر گاو یا بز :      __________

- سن خاتمه تغذیه با شیر گاو یا بز :    __________

2.14) آیا کسی غیر از والدین از کودک مراقبت میکند ؟           بله             خیر    

- اگر بله ، نسبت آن فرد با کودک را بنویسید :

____________________________________________

2.15) آیا کودک دارای آلرژی(حساسیت) / عدم تحمل یا محدودیت غذایی است؟    بله     خیر    

- اگر بله، مشخص کنید: ____________________________________________

2.16) آیا کودک در هنگام تشخیص کم خونی تحت درمان با دارو بود؟       بله        خیر

- اگر بله، نام دارو ، علت مصرف و مدت زمان مصرف را مشخص کنید: ____________________________________________

2.17) آیا کودک آب یا آب میوه می خورد؟        بله          خیر

- مقدار دقیق آن در هر روز (چندبار در طول روز و چند میلی لیتر  ) :    __________ __________ 

 - سن دقیق شروع تغذیه با آب یا آب میوه :      __________

- سن خاتمه تغذیه با آب یا آب میوه :    __________

2.18) آیا کودک چای می خورد؟

- مقدار دقیق آن در هر روز (چندبار در طول روز و چند میلی لیتر  ) :    __________ __________ 

 - سن دقیق شروع تغذیه با چای  :      __________

- سن خاتمه تغذیه با چای  :    __________

2.19) آیا کودک در طول روز از شیشه شیر به جای پستان مادر استفاده می کند؟    بله      خیر  

2.20) آیا کودک از شیشه شیر در رختخواب استفاده می کند؟      بله        خیر

- اگر بله:          گاه به گاه ___        بیشتر وقت ___

2.21)آیا مادر برای شیر دادن به کودک از فنجان استفاده میکند ؟    بله      خیر

2.22) آنچه که بهترین تغذیه جامد فعلی کودک را توصیف می کند (همه مواردی را که مشاهده می کنید را بررسی کنید) :                   غلات             پوره نوزادان   

• سن زمانی که غلات آغاز شد: ____________
• سن زمانی که غلات متوقف شد  :___________

2.23) قبل از شناسایی کم خونی فقرآهن ، کودک مکمل آهن دریافت کرده است ؟    بله      خیر     

2.24) کودک شما کدام یک از موارد زیر را دارد ؟

 حفره های دندانی        سکته مغزی         نارسایی قلب        تاخیر رشد          سیانوز

 خونریزی ریوی                از دست دادن آهن از طریق دستگاه گوارش و ادرار

بخش سوم ) اطلاعات تخصصی مادر :

1.3) نمایه توده بدنی (BMI) مادر :

  کمتر از 5/18            5/18-9/24                  9/24- 9/29               30 و بیشتر

2.3 ) چندقلوزایی :             داشته است                نداشته است

3.3) سقط و مرده زایی :           داشته است                نداشته است

4.3) کم خونی در مادر :      

  تالاسمی        هموفیلی           آنمی فقرآهن              سایر موارد             کم خونی ندارد

5.3) مصرف قرص های جلوگیری از بارداری در طول دوران شیردهی   :     بله       خیر

6.3) تماس داشتن مادر با اشعه در طول بارداری و یا شیردهی:

امواج رادیولوژی           امواج سونوگرافی              امواج پرتودرمانی           سایر موارد

بخش چهارم ) اطلاعات اختصاصی پدر:

1.4) مصرف سیگار ، الکل و مواد افیونی و محرک  در دوران بارداری و یا شیردهی توسط پدر :

                    استعمال داشته است               استعمال نداشته است

2.4) کم خونی در  پدر:

تالاسمی            هموفیلی         آنمی فقرآهن          سایر موارد         کم خونی ندارد

بخش پنجم ) اطلاعات تکمیلی خانوار :

1.5 ) ازدواج فامیلی :       بله        خیر

2.5) داشتن سابقه فامیلی کم خونی فقرآهن یا تالاسمی:          بله        خیر

3.5) درآمد ماهیانه خانوار (برحسب تومان ): ___________