بررسی وضعیت تغذیه ای کودکان زیر 5سال بر اساس شاخص های انتروپومتریک و استانداردهای (WHO, NCHS, CDC, IOTF ) در شهر زاهدان ، 1397

- مقدمه و بیان مسئله تحقیق (مشتمل بر مرور تحقیقات گذشته داخلی و خارجی مرتبط با موضوع با ذکر منابع و توجیه ضرورت انجام طرح) :

کودکان ارزش مندترین سرمایه های بشر محسوب می شوندو در عین حال آسیب پذیرترین گروه سنی را تشکیل می دهند. علل مختلفی می تواند در فرایند رشد و تکامل کودک تاثیر بگذارد. از جمله آن علل می توان از علل غیر عفونی و از مهمترین علل غیر عفونی از الگوی رفتار تغذیه ای و به طبع آن سوتغذیه کودک نام برد (1،2). از آنجایی که سال های اولیه زندگی کودک مهمترین دوران رشد و تکامل کودک است (3) تغذیه دوران کودکی نقش قابل توجهی در عملکرد جسمی – روحی و اجتماعی سال های بعد کودک ایفا می کند (4). تغذیه مکفی موجب تامین انرژی کافی و ضروری برای یادگیری و پاسخ به محرک های محیطی و در نتیجه ارتقاع رشد و تکامل کودک می گردد (5).

سوی تغذیه یا نارسایی رشد اصطلاحی است که به توقف یا کاهش رشد کودک اطلاق می گردد. بیش از یک ششم بیماری ها در جهان ناشی از سوتغذیه است که این رقم در بعضی مناطق محروم ممکن است به یک سوم برسد. کم وزنی بر اساس منحنی رشد زیر 25% محسوب می شود. نارسایی رشد یک مشکل جهانی است و بر اساس گزارش WHO در کشور های درحال توسعه 30 تا 40 درصد کودکان زیر پنج سال دچار این مشکل می باشند. از این رو 80% کاهش رشد قدی دارند که ناشی از سوتغذیه مزمن است و 20 درصد تنها دچار کاهش وزن هستند(6). سوتغذیه یکی از عوامل اصلی مرگ و میر در کشورهای درحال توسعه است به طوری که ارتباط قوی بین سوتغذیه و میزان مرگ و میر کودکان در این کشورها وجود دارد. مطالعات انجام شده در سال 1380 در گروه های مختلف سنی شهر زاهدان شیوع بالای سوتغذیه را در این شهر نشان می دهد. حدود 800 میلیون تا یک میلیارد کودک در دنیا به درجاتی از سوتغذیه مبتلا هستند که از این تعداد روزانه 40.000 کودک به دلیل نامناسب بودن وضعیت تغذیه ای از بین می رود (7).

بررسی های اخیر تغذیه ای طی سال های اخیر نشان داده است که کشور ما از یک طرف با کمبود تغذیه ای گوناگون از جمله سوتغذیه پروتئن – انرژی، کم خونی فقر آن، اختلالات ناشی از کمبود مواد مغذی شامل ویتامین ها و مواد معدنی و از سوی دیگر بیماری های مزمن مرتبط با تغذیه از جمله چاقی، دیابت، بیماری های قلبی عروقی و انواع سرطان ها میباشد آخرین بررسی کشوری انجام شده در سال های گذشته حاکی از آن است که کم خونی و کمبود آهن در درصد بالایی از جمعیت در گروه های سنی مختلف وجود دارد بطوری که در حدود 23% کودکان زیر دوسال و 26% کودکان 6 ساله از کمبود آهن رنج می برند (8).

در کشور های در حال توسعه 46 تا 54 درصد مرگ کودکان به علت سوتغذیه و عفونت است. در حال حاضر 79% از کودکان دارای سوتغذیه در آسیا، 17% در آفریقا و 3% در آمریکای لاتین است و از نزدیک به 12 میلیون کودک زیر 5 سالی که سالانه در کشور های درحال توسعه می میرند، بیش از 6 میلیون آن ها به طور مستقیم و غیر مستقیم سوتغذیه دارند که میزان یادگیری کودکان در مدرسه و موفقیت های بعدی آنها را در طول زندگی تحت تاثیر قرار می دهد (9).

اطلاعات موجود گویای این است که در کشور های دیگر نیز کم و بیش مشکل سوتغذیه وجود دارد(10). اگر چه ارزیابی وضعیت تغذیه ای بر اساس استانداردهای NCHS از وزارت بهداشت و درمان در کلیه حوزه معاونت های بهداشتی و دانشگاهی از جمله دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در کودکان زیر 5 سال بشکل روتین انجام میشود اما این مطالعه در خصوص ارزیابی وضعیت تغذیه ای بر اساس شاخص های مختلف بین المللی شامل CDC,NCHS,WHO,IOTF طراحی شده است تا ضمن اخذ اطلاعات مقایسه ای بین شاخص های ، فوق در جامعه صورت گیرد و داده های متخذه تجزیه و تحلیل شود .

- سئوالات و/ یا فرضیات پژوهش (باتوجه به اهداف طرح) :

سولات پژوهش

1.  شیوع کم وزنی در کودکان زیر 5 سال شهر زاهدان بر اساس استاندارد    چقدر است؟CDC ,NCHS، WHO
2.  شیوع کوتاه قدی در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس استاندارد چقدر است؟CDC ,NCHS، WHO
3. شیوع لاغری در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس استاندارد های چقدر است؟CDC ,NCHS، WHO
4.  شیوع اضافه وزن در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس شاخص وزن برای قد بر اساس استاندارد چقدر است؟IOTF,CDC ,NCHS،WHO
5.  شیوع چاقی در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس استاندارد چقدر است؟IOTF,CDC ,NCHS، WHO

- هدف کلی تحقیق:

تعیین وضعیت تغذیه ای کودکان زیر 5سال بر اساس شاخص های آنتروپومتریک و استاندارد WHO, NCHS, CDC, IOTF

- اهداف اختصاصی تحقیق:

اهداف توصیفی

1. تعیین شیوع کم وزنی در کودکان زیر 5 سال شهر زاهدان بر اساس استاندارد  CDC ,NCHS، WHO
2. تعیین شیوع کوتاه قدی در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس استاندارد CDC ,NCHS، WHO
3. تعیین شیوع لاغری در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس استاندارد های CDC ,NCHS، WHO
4. تعیین شیوع اضافه وزن در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس شاخص وزن برای قد بر اساس استاندارد IOTF,CDC ,NCHS، WHO
5. تعیین شیوع چاقی در کودکان زیر 5 سال زاهدان بر اساس استاندارد IOTF,CDC ,NCHS، WHO

- سازمان ها ، مراکز و موسسات و سایر بهره­برداران بالقوه دستاوردهای طرح:

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان -کلیه دانشگاههای علوم پزشکی به خصوص معاونت های غذا و دارو- مراکز درمان و مشاوره تغذیه ای در کشور

تعریف واژه های تخصصی: -10

سوتغذیه : سوتغذیه یا نارسایی رشد اصطلاحی است که به توقف یا کاهش رشد کودک اطلاق می گردد (6).

وضعیت تغذیه ای: در کودکان به دو شکل ارزیابی میشود: کم خوری (under nutrition)

بیش خوری (over nutrition).

وضعیت تغذیه ای (Nutritional status) عبارت است از کم خوری که شامل کم وزنی ،کوتاه قدی و لاغری در کودکان زیر 5 سال میباشد.کم وزنی عبارت است از کاهش وزن برای سن در یک جنس مشخص بوده که نمایانگر سوتغذیه در زمان حال است(16). کوتاه قدی عبارت است از کاهش قد برای سن در یک جنس مشخص که نمایانگر سوتغذیه در گذشته است (15).لاغری عبارت است از کاهش وزن برای قد در یک جنس مشخص که نمایانگر سوتغذیه در گذشته نزدیک است (6).اضافه وزن عبارت است از افزایش وزن برای قد در یک سن و جنس مشخص است (14).چاقی عبارت است از افزایش وزن برای قد در یک سن و جنس مشخص است (14).

مرکز کنترل بیماری ها و پیشگیری CDC (center disease for control and prevention)

مرکز ملی امار های بهداشتی NCHS (National center for health and statistics)

سازمان جهانی بهداشت WHO (world health organization)

مرکز بین المللی چاقی IOTF (international obesity task force)

- نوع مطالعه:

مقطعی -توصیفی

- جامعه مورد مطالعه (معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)

کلیه کودکان زیر پنج سال تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396

معیار های ورود:کلیه کودکان تحت پوشش مراکز بهداشتی درمانی شهر زاهدان در سال 1396 که سن زیر پنج سال داشته و دارای شناسنامه بهداشتی میباشند . رضایت کامل خانواده های انها جهت ورود کودکشان به این مطالعه الزامیست.

معیار های خروج:کودکانی که غیر ایرانی و تحت پوشش مراکز فوق نمیباشند از مطالعه خارج خواهند شد.کودکانی که در دوهفته اخیر به بیماری اسهال شدید یا سرماخوردگی شدید یا تب بالا مبتلا شده باشند .کودکان با سابقه نارس بودن، تاخیر رشد داخل رحمی، تیروییدی ،اختلالات ژنتیکی و کروموزومی شناخته شده دارا میباشند از مطالعه خارج خواهند شد

بیماری های همراه علی الخصوص بیماری هایی که موجب کاهش رشد می شوند مثل هیپر تیروئیدی، عفونت مزمن بر حسب تشخیص پزشک متخصص می باشند.

- حجم نمونه و روش محاسبه آن:

با توجه به شیوع چاقی حدود 2درصد در مطالعه منتظری و همکاران ( 16 ) و براورد حجم نمونه از طریق فرمول براورد نسبت ها ( فرمول زیر ) و در نظر گرفتن a = 0.05 و خطای (d= 0.01) برابر با 780 کودک خواهد بود با توجه به افت احتمالی نمونه های مورد بررسی و در نظر گرفتن 20 درصد افت حجم نمونه نهایی 950 کودک وارد مطالعه خواهند شد

n= z _1-a/2 p (1-p)/d² n = 1.96 * 1.96 * .02 * .98 / .0001= 780 ~950

روش نمونه گیری (نحوه تخصیص تصادفی و همسان سازی در صورت لزوم ذکر شود) :

نمونه گیری به صورت چند مرحله ای شامل نمونه گیری طبقاتی ( شهر زاهدان با توجه به تمرکز خانه های بهداشتی به پنج منطقه (مرکز – شمال شرقی و غربی و جنوب شرقی و غربی ) تقسیم شده و مراکز بهداشتی آنها مشخص می گردد سپس هر مرکز در هر طبقه بعنوان یک خوشه در نظر گرفته شده و نمونه گیری خوشه ای در هر منطقه انجام می شود با توجه به حجم جمعیت کودکان پنج سال و کمترهر منطقه بصورت سهمیه ای این کودکان بصورت تصادفی سیستماتیک با توجه به پرونده خانوار انتخاب شده و ارزیابی های مورد نظر روی این کودکام انجام خواهد شد

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ضمیمه1

بررسی وضعیت تغذیه ای کودکان زیر 5سال بر اساس شاخص های WHO, NCHS, CDC, IOTF در شهر زاهدان ، 1396

کد:

نام و نام خانوادگی:

محل تولد و سکونت: شهر/روستا

سن: ماه/سال

وزن: گرم/کیلوگرم

قد: سانتی متر

شاخص توده بدن: (kg/m²)

رتبه تولد: فرزند      الف)اول       ب)دوم           ج)سوم           د)چهام و بیشتر

بعد خانوار:     الف)3 نفر        ب)4 نفر           ج)5 نفر             د)6 نفر و بیشتر

تحصیلات پدر:     الف) بیسواد         ب) سیکل          ج) دیپلم          د) فوق دیپلم

تحصیلات مادر:    الف) بیسواد             ب) سیکل            ج) دیپلم             د) فوق دیپلم

نام پرسشگر

تاریخ

- روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود):

بر اساس اهداف تحقیق نمونه های مورد مطالعه تحت پوشش در مرکز شهر زاهدان مراجعه و پس از ثبت مشخصات دموگرافیکی که شامل نام و نام خانوادگی به شکل کددار و محرمانه اطلاعات مرتبط با سطح تحصیل والدین، شغل، بعد خانوار، رتبه تولد، محل سکونت یادداشت میگردد. وزن گیری با دقت 50± گرم برای کودکان با حداقل لباس و برای قد با دقت 1/0±سانتی متر با قدسنج ثبت می گردد.

بر اساس تعریف WHO,NCHS Z_score<-2SD جهت تعیین وضیعت تغذیه ای بر اساس شاخص های وزن برای سن ، وزن برای قد و قد برای سن به عنوان کم وزنی ، لاغری و کوتاه قدی در نظر گرفته میشود(15). همچنین بر اساس استاندارد CDC صدک کمتر 5 BMI به عنوان کم وزنی و صدک بین 85 تا 95 به عنوان اضافه وزن و صدک بیشتر از 95 به عنوان چاقی در نظر گرفته میشود(16).

- روش تحلیل و توصیف داده‌ها (نمونه‌ای از جدول توخالی ضمیمه شود و روش های آماری مورد استفاده به طور کامل توضیح داده شود):

پس از جمع آوری داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS ورژن 16 تجزیه و تحلیل قرار گیرند ، برای توصیف داده ها از توزیع فراوانی (مطلق و نسبی) و میانگین و انحراف معیار و دامنه تغییرات استفاده میشود. با توجه به استانداردهای مختلف مقادیر هر شاخص با آنها مقایسه و نتیج به شکل کم وزنی ، کوتاه قدی ، لاغری ، اضافه وزن و چاقی گزارش میگردد.

- ملاحظات اخلاقی: ( در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهش های علوم پزشکی الزامی است.)

در این تحقیق با جلب رضایت والدین اعتماد انان جلب تا کودکان مورد مطالعه قرار گیرند و هیچگونه اجباری مبنی بر شرکت انها در مطالعه نیست و هر موقع تمایل داشتند میتوانند از مطالعه خارج گردند ضمنا این تحقیق مطابق کد های اخلاقی ازمودنی ها شرح ذیل است:

دفترچه حفاظت آزمودنی انسانی
کد 1: هدف اصلی هر پژوهش ‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

کد 2:در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

کد 3:پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

کد 4:مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

کد11:کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح نامه و دستورالعمل،این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد.اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست می شود،باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.

 کد13: کﺴﺐ رﺿﺎیﺖ آﮔﺎﻫﺎﻧﻪ و آزاداﻧﻪ در ﻫﺮ ﭘﮋوﻫﺸی کﻪ ﺑﺮ روی آزﻣﻮدﻧی اﻧﺴﺎﻧی اﺟﺮا ﻣیﺷﻮد، اﻟﺰاﻣی اﺳﺖ .ایﻦ رﺿﺎیﺖ ﺑﺎیﺪ ﺑﻪ ﺷکﻞ کﺘﺒی ﺑﺎﺷﺪ .در ﻣﻮاردی کﻪ اﺧﺬ رﺿﺎیﺖ آﮔﺎﻫﺎﻧﻪی کﺘﺒی ﻏیﺮ ﻣﻤکﻦ یﺎ ﻗﺎﺑﻞ ﺻﺮفﻧﻈﺮ ﺑﺎﺷﺪ، ﺑﺎیﺪ ﻣﻮﺿﻮع ﺑﺎ ذکﺮ دﻻیﻞ ﺑﻪ کﻤیﺘﻪی اﺧﻼق ﻣﻨﺘﻘﻞ ﺷﻮد .در ﺻﻮرت ﺗﺄییﺪ کﻤیﺘﻪی اﺧﻼق، اﺧﺬ رﺿﺎیﺖ کﺘﺒی ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻌﻮیﻖ یﺎ ﺗﺒﺪیﻞ ﺑﻪ رﺿﺎیﺖ ﺷﻔﺎﻫی یﺎ ﺿﻤﻨی ﺧﻮاﻫﺪ ﺑﻮد.

کد 14:اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

کد 25 : پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

کد26:هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود.این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد.نحوه ی تحقق این امر ترجیحا به صورت پوشش بیمه ای نامشروط باشد.

کد 28 :پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.

کد 29:نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی پژوهش باشد.

کد30:گزارش ها و مقالات حاصل از پژوهش هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند،نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

کد31:روش پژوهش نباید با ارزش های اجتماعی،فرهنگی و دینی جامعه در تناقض باشد.

کد3-2:انجام هر پژوهش نباید دربردارنده ی تبعیض یا انگ ژنی (stigmatization) فردی یا گروهی باشد.

کد4-2: انجام هر پژوهش نباید دربردارنده ی نقض کرامت انسانی یا حقوق و آزادی های بنیادین انسان باشد.

کد8:هنگامی که پژوهش شامل آزمون هایی باشد که ممکن است نتایج پیش گویی کننده ای در ارتباط با سلامت یا سایر جنبه های زندگی بستگان یا نزدیکان آزمودنی داشته باشد،باید نحوه ی اطلاع رسانی احتمالی به ایشان-یا محرمانه ماندن نتایج-در طی فرایند اخذ رضایت مورد بحث قرار گیرد و در رضایت نامه درج شود.

و همچنین در این تحقیق با جلب رضایت والدین اعتماد انان جلب تا کودکان مورد مطالعه قرار گیرند و هیچگونه اجباری مبنی بر شرکت انها در مطالعه نیست و هر موقع تمایل داشتند میتوانند از مطالعه خارج گردند ضمنا این تحقیق مطابق کد های اخلاقی گروه های اسیب پذیر فصل دوم ( نوزاد وکودکان ) به شرح ذیل است:

  کد1_4:در کودکان زیر 7 سال: باید رضایت کتبی  هم از پدر و هم از مادر گرفته شود در ﺻﻮرت ﻋﺪم دﺳﺘﺮﺳی ﺑﻪ آنﻫﺎ یﺎ ﻓﻘﺪان ﻇﺮﻓیﺖ ﺗﺼﻤیﻢﮔیﺮی درﻫﺮیک از واﻟﺪیﻦ، رﺿﺎیﺖ از یکی از آنﻫﺎ کﻔﺎیﺖ ﻣـ یکﻨـ ﺪ. در ﺻـﻮر ت ﻋـﺪ م دﺳﺘﺮﺳی یﺎ ﻓﻘﺪان ﻇﺮﻓیﺖ در ﻫﺮ دو واﻟﺪ، رﺿﺎیﺖ ﺳﺮﭘﺮﺳﺖ ﻗﺎﻧﻮﻧی واﺟـ ﺪ ﺻـﻼﺣی ﺖ ﺑـﺮا ی اﻧﺠـﺎ م ﭘـﮋوهش ﻫـﺎ ی درﻣﺎﻧی ﻻزم اﺳﺖ، اﻣﺎ در ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎی ﻏیﺮدرﻣﺎﻧی اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎ در ﭼﻨیﻦ ﺷﺮایﻄی ﻣﻤﻨﻮع اﺳﺖ.

کد11: ﭘﮋوﻫﺶﻫﺎ یی کﻪ ﻣﺴﺘﻘیﻤﺎً ﺳﻮدی ﺑﻪ کﻮدکﺎن و ﻧﻮزادان ﺷﺮکﺖکﻨﻨﺪه ﻧﺮﺳﺎﻧﺪ، در ﺻﻮرﺗی کـﻪ ﺑﺎﻋـﺚ ایﺠـﺎد    ﻣﻨﺎﻓﻊ ﺑﺮای ﮔﺮوه کﻮدکﺎن و ﻧﻮزادان ﺷﻮد اﺧﻼﻗی ﻣﺤﺴﻮب ﻣیﺷﻮد .اﻟﺒﺘﻪ ﺑﺎ ایﻦ ﺷﺮط کـﻪ ﺿـﺮری را ﻣﺘﻮﺟـ   ﻪ آزﻣﻮدﻧیﻫﺎ ﻧکﻨﺪ

کد17: نباید هیچگونه هزینه مالی جهت شرکت در پژوهش به کودک یا سرپرست قانونی کودک پرداخت شود وﻟی ﻫﺰیﻨﻪﻫﺎیی کﻪ در ﻧﺘیﺠﻪی ﺷﺮکﺖ در ﭘﮋوﻫﺶ ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺷﺪه اﻧﺪ ﺑﺎیـﺪ ﭘﺮداﺧـﺖ ﺷـود .دادن ﻫﺪیـ ﻪﻫـﺎی  کﻮﭼک و ﻓﺎﻗﺪ ارزش ﻣﺎﻟی ﺑﺎﻻ (مانند ﺑﺴﺘﻪ کﻮﭼک ﻣﺪادرﻧﮕی یﺎ کﺎﻏﺬ رﻧﮕی یﺎ ﻣیـﺎن وﻋـﺪه ﺳـﺎده ) ﺑـﻪ  کﻮدکﺎن ﺷﺮکﺖ کﻨﻨﺪه در ﭘﮋوﻫﺶ از ﻧﻈﺮ اﺧﻼﻗی ایﺮادی ﻧﺪارد و ﺗﺸﻮیﻖ ﻣی ﺷﻮد.

کد18: سرپرست کودک این حق را دارد که طی انجام پروژه کودک خود را همراهی کند.

کد20: باید به تمامی سوالات و دغدغه های سرپرستان کودک طی پژوهش پاسخ مناسب داده شود.

دفترچه گروههای اسیب پذیر

فصل اول: کلیات

1- در پژوهش‌های علوم پزشکی نباید از افراد آسیب‌پذیر به‌عنوان آزمودنی ترجیحی استفاده شود و تنها در صورتی باید از این افراد در پژوهش استفاده شود که  دلیل موجهی برای آن وجود داشته باشد.

2- افراد آسیب‌پذیر باید در تمامی مراحل طراحی و اجرا و گزارش پژوهش مورد حفاظت ویژه قرار بگیرند.

3- طراحی و اجرای پژوهش باید به‌گونه‌ای باشد که کرامت انسانی، احترام و تمامیت جسمانی و روانی این شرکت کنندگان رعایت و حفاظت شود.

4- در صورت ضرورتِ استفاده از افراد آسیب‌پذیر در پژوهش، باید تا حد ممکن افرادی به‌عنوان آزمودنی انتخاب شوند که درجات کم‌تری از آسیب‌پذیری را دارا باشند.

5- در پژوهش‌های غیر درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نتایج پژوهش برای خود شرکت‌کننده یا سایر افرادی که به همان گروه آسیب‌پذیر تعلق دارند مفید باشد و خطر پژوهش برای هر شرکت‌کننده بیش از حد متعارف در زندگی روزمره نباشد.

6- در پژوهش‌های درمانی تنها در صورتی باید از افراد آسیب‌پذیر استفاده شود که نسبت فایده به زیان مورد انتظار برای خود آزمودنی به‌گونه‌ای باشد که انجام پژوهش را مبتنی بر منافع شخص آزمودنی توجیه کند.

7- داشتن تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین، ضرورت اخذ رضایت‌آگاهانه از خود آزمودنی را مرتفع نمی‌کند. در مورد افرادی که تصمیم‌گیرنده‌ی جایگزین (اعم از سرپرست قانونی) دارند، باید تا حد ممکن از خود فرد هم رضایت آگاهانه و آزادانه اخذ شود.

8- امتناع فرد از قبول یا ادامه‌ی شرکت در مطالعه را باید جدی گرفت و به آن احترام گذاشت.

فصل دوم: نوزادان و کودکان

1. در این راهنما دوره‌ی نوزادی از بدو تولد تا پایان 28 روزگی در نظر گرفته می‌شود. دوره‌ی کودکی نیز به سنینی اطلاق می شود که پس از نوزادی آغاز و تا پایان 18 سالگی ادامه می‌یابد. هم‌چنین، سرپرست قانونی به ولی، قیم، یا فرد بزرگسال دیگری اطلاق می‌شود که بر طبق قانون، سرپرستی کودک را بر عهده دارد.

2- هدف از پژوهش باید پیشبرد دانش در رابطه با سلامت نوزادان و کودکان یا ارتقای سلامت و مراقبت از این گروه باشد.

3- در نوزادان باید رضایت کتبی هم از پدر و هم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به آن‌ها یا فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آن‌ها کفایت می‌کند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت در هر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهش‌های درمانی لازم است، اما در پژوهش‌های غیردرمانی انجام پژوهش‌ها در چنین شرایطی ممنوع است.

4- کودکان از نظر دارا بودن ظرفیت برای دادن رضایت به سه گروه سنی تقسیم می‌شوند:

زیر 7 سال، 7 تا 15 سال، و بالای 15سال.

1-4- در کودکان زیر 7 سال: باید رضایت کتبی هم از پدر وهم از مادر نوزاد گرفته شود. در صورت عدم دسترسی به یکی از آن‌ها یا فقدان ظرفیت تصمیم‌گیری درهریک از والدین، رضایت از یکی از آن‌ها کفایت می‌کند. در صورت عدم دسترسی یا فقدان ظرفیت در هر دو والد، رضایت سرپرست قانونی واجد صلاحیت برای انجام پژوهش‌های درمانی لازم است، اما در پژوهش‌های غیردرمانی انجام پژوهش‌ها در چنین شرایطی ممنوع است.

 2-4- در کودکان 7 تا 15 سال تمام، باید رضایت آگاهانه‌ی کتبی از سرپرست قانونی گرفته شود. هم‌چنین، باید متناسب با سطح درک و شناخت کودک، موافقت  آگاهانه‌ی وی نیز اخذ شود. کودک حق دارد که اطلاعات لازم را در حد توانایی فهم خود دریافت کند، نظر خود را بیان کند و تصمیم بگیرد. روش‌های مورد استفاده برای ارائه‌ی اطلاعات و اخذ رضایت، باید متناسب با سن و قدرت فهم کودک باشد

3-4- در کودکان بالای 15 سال، رضایت آگاهانه‌ی کتبی باید هم از سرپرست قانونی و هم از کودک اخذ شود.

5- در مورد کودکانی که بر طبق نظر مراجع قضایی حکم رشد گرفته‌اند، اخذ رضایت از خود فرد ضروری و کافی است.

6- اگر سن سرپرست قانونی کم‌تر از 18 سال باشد، تنها در صورتی می تواند به نیابت از کودک رضایت دهد که ظرفیت تصمیم‌گیری در ایشان محرز شود.

7- پژوهش بر نوزادان یا کودکان تنها در صورتی باید انجام گیرد که انجام آن پژوهش بر روی سنین بالاتر امکان‌پذیر نباشد یا توجیه اخلاقی برای انجام آن پژوهش بر روی کودکان وجود داشته باشد.

8- از حیث برخی از ملاحظات اخلاق در پژوهش، نوزادان به سه گروه تقسیم می‌شوند:

1-8- نوزادانی که از قابلیت زنده ماندن برخوردارند.

2-8- نوزادانی که زنده ماندن آن‌ها مورد تردید است.

3-8- نوزادانی که از قابلیت زنده ماندن برخوردار نیستند.

9- در نوزادانی که از قابلیت زنده ماندن برخوردار نیستند یا زنده‌ماندن آن‌ها مورد تردید است، هر گونه تصمیم‌گیری در مورد احیا یا عدم احیای قلبی - عروقی نوزاد، استفاده از ونتیلاتور، تداوم یا قطع استفاده از ونتیلاتور باید تنها بر اساس منافع سلامت خود نوزاد انجام گیرد و این تصمیمات تحت تأثیر شرکت احتمالی نوزاد در پژوهش قرار نگیرد.

10- نوزادانی که زنده ماندن یا زنده‌نماندن آن‌ها مشخص نیست (مشکوک از نظر قابلیت احیا شدن) در پژوهش شرکت داده نمی‌شوند، مگر این‌که اطمینان حاصل شود که :

1-10- شرکت نوزاد در پژوهش منجر به افزایش احتمال زنده ماندن او می‌شود و تمامی خطرات احتمالی در حداقل ممکن هستند.

2-10-  هدف از پژوهش دستیابی به اطلاعات پزشکی مهم است که از روش‌های دیگر قابل دسترسی نیست و هیچ‌گونه خطر بیش‌تری در نتیجه‌ی شرکت نوزاد در پژوهش برای وی به‌وجود نمی‌آید.

11- پژوهش‌هایی که مستقیماً سودی به کودکان و نوزادان شرکت‌کننده نرساند، در صورتی که باعث ایجاد منافع برای گروه کودکان و نوزادان شود اخلاقی محسوب می‌شود. البته با این شرط که ضرری را متوجه آزمودنی‌ها نکند.

12- در پژوهش‌های درمانی، نسبت فایده به خطرات مورد انتظار برای خود آزمودنی‌ها باید به‌گونه‌ای باشد که انجام پژوهش را بر اساس منافع آزمودنی‌ها توجیه کند.

13- ارزیابی خطر باید توسط تمامی افراد درگیر در پژوهش صورت گیرد که شامل سرپرستان قانونی، محققان، متخصصین درگیر، کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و خود کودک (در صورت امکان) می‌شود.

14- در ارزیابی خطرات ناشی از پژوهش، باید توجه داشت که برخی از مداخله‌هایی که در بزرگسالان کم‌خطر به‌حساب می‌آیند (مانند خون‌گیری وریدی)، در مورد کودکان و نوزادان با در نظر گرفتن درد و اضطرابی که تجربه می‌کنند و اثرات احتمالی آن بر تکامل سیستم عصبی آن‌ها از گروه کم‌خطر خارج خواهد شد.

15- زمانی که لازم نباشد پژوهش حتماً بر روی گروه سنی خاصی از کودکان انجام شود، کودکان بزرگ‌تر برکودکان کم و سن و سال‌تر برای شرکت در پژوهش ارجح‌اند.

16- در پژوهش‌هایی که شامل پرسشگری - اعم از مصاحبه یا تکمیل پرسشنامه - اند، باید توجه داشت که احساس گناه، بدبینی یا نگرانی نامناسب در والدینی که مورد پرسشگری قرار می‌گیرند ایجاد نشود. برای این منظور، باید توضیحات لازم در ضمن اخذ رضایت آگاهانه ارائه شود.

17- نباید هیچ‌گونه هزینه‌ی مالی برای شرکت در پژوهش به کودکان یا سرپرست قانونی آنان پرداخت شود ولی هزینه‌هایی که در نتیجه‌ی شرکت در پژوهش متحمل شده‌اند باید پرداخت شود. دادن هدیه‌های کوچک و فاقد ارزش مالی بالا (مانند بسته کوچک مدادرنگی یا کاغذ رنگی یا میان وعده‌های ساده) به کودکان شرکت کننده در پژوهش از نظر اخلاقی ایرادی ندارد و تشویق می‌شود.

18- سرپرستان کودک این حق را دارند که در طی انجام پژوهش کودک خود را همراهی کنند.

19- سرپرستان کودک، در صورت تمایل، باید از فرصت کافی برای مشورت با بستگان، مراقبان بهداشتی و مشاورین مستقل در رابطه با شرکت در پژوهش، برخوردار شوند.

20- باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های سرپرستان کودک در طی پژوهش پاسخ مناسب داده شود.

21- اخذ رضایت آگاهانه از کودک و سرپرستان او ترجیحاً باید توسط شخص یا اشخاصی انجام گیرد که در تیم درمانی او مشارکت ندارند.

- محدودیت های اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آن ها :

بر اساس هماهنگی های انجام شده با معاونت بهداشتی استان و شبکه بهداشت ودرمان زاهدان و اخذ مجوز ها مبنی بر همکاری مراکز بهداشتی و درمانی شهری و اخذ رضایت والدین کودکان تلاش میگردد در جهت اجرای تحقیق مشکلی ایجاد نشود و متناسب با زمان مراجعه کودکان به مراکز بهداشتی و درمانی ارزیابی ها انجام شود.

Nutritional assessment, children , anthropomorphic, Under weight, Obesity

مراجع مورد استفاده براساس رفرانس نویسی ونکوورتنظیم گردد.

Refrences

1. Salavati Ghasemi Sh, Cheraghi F, Hasan Tehrani T, Moghimbeigi A. The effect of mothers' feeding behavior education on eating habits of their toddler children in Hamadan kindergartens. iranian Journal of Pediatric Nursing. 2016: 2(2): 68 – 79.
2. Kahbazi M, Chehreii A. The effect of supplementary nutrition education by a physician on 6-24 months with failure to thrive. Journal of Arak University of Medical Sciences. 2004; 7(3):21- 6. (persian)
3. Briefel RR, Reidy K, Karwe V, Jankowski L, Hendricks K. Toddlers' transition to table foods: Impact on nutrient intakes and food patterns. American Dietetic Association. 2004; 104 (1 Suppl 1): s38-44.
4. Agostoni C, Braegger C, Decsi T, Kolacek S, Koletzko B, Michaelsen K. Breast-feeding: A commentary by the Espghan Committee on Nutrition. Journal of pediatric gastroenterology and nutrition. 2009; 49(1): 112-25.
5. Van Cauwenberghe E, Maes L, Spittaels H, van Lenthe FJ, Brug J, Oppert JM, et al. Effectiveness of school-based interventions in Europe to promote healthy nutrition in children and adolescents: systematic review of published and ‘grey’literature. British journal of nutrition .2010; 103(06): 781-97.
6. Rytter MJH, Kolte L, Briend A, Friis H, Christensen VB The Immune System in Children with Malnutrition—A Systematic Review. Journal PLoS ONE. 2014: 9(8): 1-19.
7. Ghaljaei F, Nadrifar M, Ghaljeh M. Prevalence of Malnutrition among 1-36 Month Old Children Hospitalized at Imam Ali Hospital in Zahedan. Iran Journal of Nursing (IJN). 2009, 22(59):8-14

8. کیمیاگر م، باژن م. فقر و سوتغذیه در ایران. فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، 1384، سال پنجم(۱۶):۱-۱۹.
9. Nabavi SH, Aslani T, Ghorbani S, Mortazavi SH, Taherpour M, Sajadi S. The prevalence of malnutrition and its related factors among the elderly of Bojnourd, 2014. Journal Kermanshah University of Mededical Sciences. 2015; 19(1): 32-36.
10. Heilskov S, Rytter MJH, Vestergaard C, Briend A, Babirekere E, et al. Dermatosis in children with oedematous malnutrition (Kwashiorkor): a review of the literature. Journal Eur Acad Dermatol Venereol JEADV. 2014: 15(3): 21-37.
11. Christina Hecht , Martina Weber , Veit Grote , Efstratia Daskalou , Laura Dell'Era , Diana Flynn. Disease associated malnutrition correlates with length of hospital stay in children. 2014: 12(4): 53-59.
12. Basiri M, gahramani H, chamanzary L, badiee L. Survey of prevalence of malnutiration in children who study at grade on in gonabad primary school in 2005 – 2006. 2007: 13(1): 40-45.
13. Gafari asl M, Fadakar R, ghavi A, ahmad shear bafi M. related factors to continued breasfeeding in infants. Journal nursing and midwifery. 2012 : 24(72): 1-8.
14. Monasta L, Lobstein T, Cole TJ, Vignerova J, Cattaneo A. defining overweight and obesity in pre-school children: IOTF reference or WHO standard? Obesity Reviews, April 2011, 12(4):295–300
15. Namakin K, Sharifzadeh GR, Zardast M, KHoshmohababt Z, Saboori M. Comparison of the WHO child growth standards with the NCHS for estimation of malnutrition in birjand-Iran. Int J Prev Med. 2014; 5(5): 653–657

Montazerifar F, Karajibani M, Rakhshani F, Hashemi M. prevalence of underweight, overweight and obesity among high-school girls in sistan va baluchestan. Eastern Mediterranean Health Journal,2009, 15( 5):

کودکان ارزش مندترین سرمایه های بشر محسوب می شوندو در عین حال آسیب پذیرترین گروه سنی را تشکیل می دهند. علل مختلفی می تواند در فرایند رشد و تکامل کودک تاثیر بگذارد. از جمله آن علل می توان از علل غیر عفونی و از مهمترین علل غیر عفونی از الگوی رفتار تغذیه ای و به طبع آن سوتغذیه کودک نام برد (1،2). از آنجایی که سال های اولیه زندگی کودک مهمترین دوران رشد و تکامل کودک است (3) تغذیه دوران کودکی نقش قابل توجهی در عملکرد جسمی – روحی و اجتماعی سال های بعد کودک ایفا می کند (4). تغذیه مکفی موجب تامین انرژی کافی و ضروری برای یادگیری و پاسخ به محرک های محیطی و در نتیجه ارتقاع رشد و تکامل کودک می گردد

ندارد

ارزیابی وضعیت تغذیه ای بر اساس شاخص های مختلف بین المللی شامل CDC,NCHS,WHO,IOTF طراحی شده است تا ضمن اخذ اطلاعات مقایسه ای بین شاخص های ، فوق در جامعه صورت گیرد و داده های متخذه تجزیه و تحلیل شود

ندارد

ندارد

از طریق بودجه پژوهشی اعتبار حاصل میشود

 این طرح جایگذین دیگری ندارد.

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

زاهدان- دانشکده پزشکی- گروه تغذیه

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

فرم رضایت از  قیم اخذ خواهد شد

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ضمیمه1

بررسی وضعیت تغذیه ای کودکان زیر 5سال بر اساس شاخص های WHO, NCHS, CDC, IOTF در شهر زاهدان ، 1396

کد:

نام و نام خانوادگی:

محل تولد و سکونت: شهر/روستا

سن: ماه/سال

وزن: گرم/کیلوگرم

قد: سانتی متر

شاخص توده بدن: (kg/m²)

رتبه تولد: فرزند الف)اول ب)دوم ج)سوم د)چهام و بیشتر

بعد خانوار: الف)3 نفر ب)4 نفر ج)5 نفر د)6 نفر و بیشتر

تحصیلات پدر: الف) بیسواد ب) سیکل ج) دیپلم د) فوق دیپلم

تحصیلات مادر: الف) بیسواد ب) سیکل ج) دیپلم د) فوق دیپلم

نام پرسشگر

تاریخ