مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی با استانداردها در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1397

الگوی مصرف غذایی شامل طیف وسیعی از رفتارهای مصرف کننده در ارتباط با مواد غذایی شامل مقدار و نوع  مصرف انواع مواد خوراکی، روش پخت، نگهداری و همچنین ضایعات مصرف مواد غذایی است. سبد غذایی الگویی است که اولا حاوی مقدار مناسبی انرژی باشد و ثانیا مواد معدنی و ترکیبات ضروری در حد نیاز را برآورده نماید و در نهایت مجموع ترکیبات آن در شرایط تعادلی و در حد بهینه باشد تا بتواند انرژی لازم را برای انجام فعالیت های روزانه تامین و مقاومت بدن در مقابل بیماری ها را فراهم نماید(۱). الگوی غذایی مطلوب الگویی است که بر پایه سه اصل تعادل، تنوع و کفایت تغذیه ای، ضمن تامین نیازهای تغذیه ای و حفظ سلامت مردم، دربرگیرنده تفاوت های فردی، عادت ها، ارجحیت های غذایی، سواد تغذیه ای اقشار مختلف و منعکس کننده ی امکانات تولید، توزیع و دسترسی اقتصادی و فیزیکی در سطح ملی باشد(۲). رژیم غذایی انسان و نحوه تغذیه او، نقش بسیار مهمی در زندگی و سلامت از بدو تولد تا زمان مرگ دارد.انسان ها با نحوه انتخاب غذا می توانند سلامت خود را در معرض خطر قرار داده و یا موجب ارتقای آن شوند(۳). تعیین الگوی مصرف مواد غذایی راهنمای مناسبی برای آموزش افراد، ارتقاء سواد غذایی ، سیاست گذاری های تغذیه ای می باشدو همچنین تحلیل الگوهای مصرف مواد غذایی می تواند راهنمای مطلوب برای تدوین توصیه های عملی تغذیه ای به مردم باشد به علاوه شناسایی این الگوها دارای اهمیت بیشتری از بررسی تک تک مواد مغذی می باشد؛ زیرا مردم غذا را که حاوی مواد مغذی و غیر مغذی است بصورت ترکیبی مصرف می کنند.اثرات مواد مغذی به طور جداگانه با اثرات همزمان آنها بر سلامت انسان تفاوت دارد(5, ۴). درصد بیشتری از جمعیت ایران را جوانان تشکیل می دهند که در این بین دانشجویان بیشترین سهم را دارا هستند که آنها معمولا  در طی این دوره دانشجویی، به طور نامنظم غذا می خورند ؛ زیرا ترس از چاقی و به وجود آمدن اندام نامناسب در بین اطرافیان، سبب تغییراتی در الگوی مصرف غذا و در نتیجه دریافت ناکافی مواد مغذی در آنان می شود(۶). همچنین تمایل  جوانان  به انواع رژیم های کاهش وزن، برای داشتن اندام مناسب و عدم آگاهی های تغذیه ای در این زمینه، سبب شده که غذاهای سودمند از جمله:  نان، شیر و ... را از برنامه ی غذایی روزانه خود  حذف کنند. عدم مصرف این مواد غذایی میتواند موجب کمبود دریافت انرژی و برخی مواد مغذی از جمله پروتئین، آهن و ... شود. بررسی ها نشان داده الگوی مصرف مواد غذایی نامناسب در جوانان مانند دانشجویان می تواند آنها را به بیماری های مختلفی از جمله بیماری های قلبی و عروقی، پرفشاری خون و ... مبتلا کند که با تغییر ناگهانی شرایط ، مانند ورود از جامعه کوچک دبیرستان به جامعه بزرگ دانشگاه، این موارد چندین برابر تشدید می شود(8, ۷). متخصصان، شناسایی الگوهای غذایی ملل مختلف را برای شناسایی عوامل خطر و ابداع روشهای پیشگیری از انواع بیماری ها از طریق تغییر در این الگوها ضروری می دانند(۹). حدودا  نصف مرگ های زودرس در سنین زیر 65 سال در اثر بیماری هایی است که به نحوی  به تغذیه مربوط شده و قابل پیشگیری  می باشند(۱۰). در سبد غذایی که وزارت بهداشت و درمان طراحی کرده، درصد انرژی تامین شده از گروه کربوهیدرات 63 %  ، پروتئین 13%  و چربی 23/8%  می باشد (۱۱). بررسی الگوی تغذیه مواد غذایی در کشور نشان دهنده نامتعادل بودن رژیم غذایی و عدم تنوع کافی آن است. همچنین مصرف قند و شکر که صرفا ماده ای انرژی زا است بالا بوده و در کشور ما در حال افزایش یافتن است (۱۲). در مطالعه ای با هدف تعیین الگوهای غذایی در بین بزرگسالان تهرانی مشاهده شد افراد جوانتر و مجرد تابعیت بیشتری از الگوی غذایی غربی و زنان امتیاز بالاتری در الگوی غذایی سالم داشتند(۱۳). در طی 4 دهه گذشته هر فرد به طور متوسط 400 کیلو کالری بیشتر از قبل مصرف میکند که این میزان در کشورهای در حال توسعه  600کیلو کالری می باشد(۱۴). پژوهش های قبلی انجام شده روی بزرگسالان ایرانی نشان داد که کربوهیدرات ها جزء اصلی رژیم غذایی آنها  می باشد و مصرف کربوهیدرات تصفیه شده در ایران در بالاترین سطح از جهان است(۱۵).

تغذیه کافی و مناسب نقش قابل توجهی در زندگی افراد دارد و عدم توجه به آن در تمامی مراحل زندگی خصوصا در دوران جوانی، اثرات سوئی بر زندگی انسان می گذارد.همچنین بررسی وضعیت تغذیه در گروه های جمعیتی یک ابزار و معیار کاربردی در ارزیابی سلامت فرد و جامعه است.لذا با توجه به اهمیت مطالب فوق و پیشنهادات پژوهش های دیگر، این مطالعه به بررسی و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی با استانداردها در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان میپردازد.

مروری بر مطالعات انجام شده

الف: در ایران:

صاحب الزمانی و همکاران در مطالعه خود نشان دادند 55/2 درصد افراد مصرف نامطلوبی از گروه گوشت داشتند.  92 درصد آنان مصرف مطلوبی از لبنیات را بیان کردند و فقط 8 درصد مصرف نامطلوبی داشتند. 95/5   درصد دانش آموزان مصرف مطلوب میوه و سبزیجات را بیان کردند 96/3  . درصد ،مصرف  مطلوب نان و غلات و 63/4 درصد مصرف مطلوبی از گروه روغن، چربی و شیرینی داشتند، در حالی که 36/6 درصد مصرف نامطلوب داشتند.69  درصد دانش آموزان مصرف نامطلوبی از گروه تنقلات داشتند و فقط 31 درصد آنان مصرف مطلوبی را گزارش کردند.(۱۶)

نجم آبادی و نجومی، نیز در تحقیقات خود به این نتیجه رسیدند که با وجود این که لبنیات یکی از مهم ترین گروه های غذایی تأمین کننده کلسیم و همچنین گروهی است که سهم با ارزش از پروتئین های حیوانی  40درصد را در رژیم غذایی می تواند داشته باشد، 40/5 خانواده ها از گروه لبنیات استفاده می کردند و 7/6  خانوارها مصرف روزانه این گروه را نداشتند(۱۷).

ب: خارج از ایران:

نوئل  و همکاران  فاکتور غذایی غالب را در بین بزرگسالان پورتوریکو شناسایی کردند: فاکتور 1 الگوی گوشت، و سیب زمینی سرخ کرده غنی از گوشت، گوشت فراوری شده، سیب زمینی سرخ کرده، پیتزا، غذاهای مکزیکی، تخم مرغ، الکل و سایر غلات و ماکارونی و فقیر از میوه و آب میوه، لبنیات کم چرب، ماکیان، سبزیجات و آب مرکبات است. فاکتور 2 الگوی سنتی غنی از لوبیا و حبوبات، برنج، روغن، و کاهش مصرف لبنیات پرچرب، ادویه، مغزها و دانه ها می باشد و همینطور  فاکتور 3 الگوی شیرینی ها شامل مصرف بالای آبنبات، قند و شکلات، نوشابه ها، شربت ها، کیک و کلوچه های شیرین، شورها، دسرهای لبنی و کاهش مصرف ماهی، ماکیان، سبزیجات، روغنها و سوپ است(۵).

Diebello  و همکاران  الگوی غذایی اصلی را در بین افراد بالای 18 سال ساموائی و آمریکائی های ساموائی تبار شناسایی نمودند:  الگوی غذایی نو- سنتی با مصرف بالای غذاهای محلی، از جمله خرچنگ، محصولات نارگیلی، و مصرف کم غذاهای فرایند شده مثل چیپس و الگوی غذایی مدرن شامل غذاهای فرایند شده از جمله برنج، چیپس سیب زمینی، کیک، و مصرف کم غذاهای محلی. این دو الگوی در هر دو جامعه مشابه بود(۱۸).

شموخ- تاسکار و همکاران دو الگوی غذایی غالب را در بین جوانان آمریکایی تعیین نمودند: الگوی غذایی غربی شامل، غلات تصفیه شده، سیب زمینی سرخ کرده، لبنیات پرچرب، گوشت قرمز، گوشت های فرایند شده، تخم مرغ، میان وعده ها، شیرینی ها و دسرها بود و الگوی غذایی سالم نیز شامل، غلات کامل، حبوبات، سبزیجات، میوهها، و آب میوه های %100 طبیعی  می باشد(۱۹).

1. مقدار کالری دریافتی روزانه در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی چقدر است؟
2. مقدار کربوهیدرات دریافتی روزانه در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی چقدر است؟
3. مقدار پروتئین دریافتی روزانه در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی چقدر است؟
4. مقدار چربی دریافتی روزانه در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی چقدر است؟
5. مقدار ویتامین های محلول در آب شامل ویتامین  B₂ , B₁ , B₆ , C , فولیک اسید و نیاسین دریافتی روزانه در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی چقدر است؟
6. مقدار ویتامین های محلول در چربی شامل D,A ,E دریافتی روزانه در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی چقدر است؟
7. مقدار مواد معدنی شامل کلسیم،فسفر،سدیم،پتاسیم،آهن و روی دریافتی روزانه در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی چقدر است؟

ضمنا لازم به ذکر است در خصوص مشخصات دموگرافیکی شامل سن، جنس، سال تحصیلی و نوع اقامت اطلاعات اخذ و ثبت می گردد.

فرضیات:

1. مقادیر کالری دریافتی در افراد مورد مطالعه با مقادیر توصیه شده استاندارد تفاوت دارد.
2. مقادیر کربوهیدرات دریافتی در افراد مورد مطالعه با مقادیر توصیه شده استاندارد تفاوت دارد.
3. مقادیر پروتئین دریافتی در افراد مورد مطالعه با مقادیر توصیه شده استاندارد تفاوت دارد.
4. مقادیر چربی دریافتی در افراد مورد مطالعه با مقادیر توصیه شده استاندارد تفاوت دارد.
5. مقادیر ویتامین های محلول در آب شامل ویتامین  B₂ , B₁ , B₆ , C , فولیک اسید و نیاسین دریافتی در افراد مورد مطالعه با مقادیر توصیه شده استاندارد تفاوت دارد.
6. مقادیر ویتامین های محلول در چربی شامل D,A ,E دریافتی در افراد مورد مطالعه با مقادیر توصیه شده استاندارد تفاوت دارد.
7. مقادیر مواد معدنی شامل کلسیم،فسفر،سدیم،پتاسیم،آهن و روی دریافتی در افراد مورد مطالعه با مقادیر توصیه شده استاندارد تفاوت دارد.

تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی با استانداردها در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1397

1. تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی بر اساس کالری دریافتی روزانه
2. تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی بر اساس کربوهیدرات دریافتی روزانه
3. تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی بر اساس پروتئین دریافتی روزانه
4. تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی بر اساس چربی دریافتی روزانه
5. تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی بر اساس ویتامین های محلول در آب شامل ویتامین  B₂ , B₁ , B₆ , C , فولیک اسید و نیاسین دریافتی روزانه
6. تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی بر اساس ویتامین های محلول در چربی شامل D,A ,E دریافتی روزانه
7. تعیین و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی بر اساس مواد معدنی شامل کلسیم،فسفر،سدیم،پتاسیم،آهن و روی دریافتی روزانه

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

الگوی مصرف مواد غذایی:الگوی مصرف غذایی شامل طیف وسیعی از رفتارهای مصرف
کننده در ارتباط با مواد غذایی شامل مقدار و نوع متداول مصرف
انواع مواد خوراکی، طریقه پخت، نگهداری و همین طور ضایعات
مصرف مواد غذایی است.

مقطعی(توصیفی –تحلیلی)

عبارت است از کلیه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زاهدان در سال 1397

معیار ورود: افرادی که تا 6 ماه گذشته مشکل گوارشی نداشته باشند.

معیار خروج: افرادی که مایل به شرکت درطرح نیستند.

با توجه به مطالعه صاحب الزمانی و همکاران(۱۶) که نسبت دریافت مناسب مواد غذایی را در دانش آموزان ۵۰٪  اعلام کرده بودند و با در نظر گرفتن خطای d=0.05  و  α=0.05  مقدار  =1.96 z _1-α/2 و p=0.5

n = (z _1-α/2)² (p-(1-p)/d²

z _1-α/2=1.96      α=0.05

p= 0.5

d= 0.05                                                                     

n = ( 1.96 * 1.96)*0.5 *0.5/0.05*0.05

n=325

روش نمونه گیری چند مرحله ای شامل طبقاتی ( خوابگاهی و غیر خوابگاهی ) که دانشجویان را به دو گروه خوابگاهی و غیر خوابگاهی تقسیم کرده سپس به صورت تصادفی سیستماتیک و با توجه به جمعیت دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی و بر اساس شماره دانشجو در لیست حضور و غیاب آموزش برای هریک از رشته ها تعدادی از دانشجویان را به عنوان نمونه انتخاب می کنیم.

ابزار جمع آوری داده ها شامل فرم اطلاعاتی یادآمد غذایی 48 ساعته (llacer) می باشد که در پژوهش امیرزاده و همکاران (20) استفاده شده است. این ابزار دارای اطلاعات دموگرافیک و اطلاعات وعده های غذایی استفاده شده طی دو روز شامل صبحانه، ناهار، شام و 3 میان وعده توسط جامعه ی پژوهش می باشد. همچنین صورت غذا، اجزا مواد غذایی، مقدار خانگی و وزن به گرم می باشد. روایی این ابزار در پژوهش های داخلی وخارجی تایید شده و نتایج آن قابل قیاس با روشهای دقیق مانند ثبت غذایی می باشد (21,22). پایایی آن نیز در پژوهش حاضر به روش آزمون – بازآزمون روی 20 نفر از اعضای جامعه مطالعه که طی 10روز پرسشنامه را پر خواهند کرد اندازه گیری و گزارش خواهد شد.

بعد از تعیین اهداف تحقیق و تعیین حجم نمونه و کسب مجوز از دانشگاه و مراجعه به دانشجویان خوابگاهی براساس پرسشنامه ریکال الگوی غذای دریافتی شامل  مقادیر کالری، پروتئین، چربی، کربوهیدرات،ویتامین ها و مواد معدنی دریافتی اخذ و در نرم افزار N4 استخراج و آنالیز شده و با استاندارد های بین المللی که مقادیر توصیه شده انرژی و مواد مغذی در دو گروه درشت و ریز مغذی ها را مشخص می نماید نسبت به مقایسه وضعیت تغذیه ای افراد مورد مطالعه با استاندارد اقدام خواهد شد و به صورت آماری نتایج تجزیه و تحلیل می شود.

نتایج حاصل از یادامد 24 ساعته با استفاده از نرم افزار N4 آنالیز شده و مقدار مواد مغذی بدست آمده با استفاده از نرم افزار SPSS  و آمار توصیفی میانگین و انحراف معیار و دامنه تغییرات شاخص های مورد مطالعه تعیین و جهت مقایسه داده ها از آزمون T test استفاده می شود. P value کمتر از 0/05 به معناب معنا دار شدن داده ها در نظر گرفته می شود.

تحقیق فوق مطابق با بند های اخلاقی مصوب دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به شرح:

۱- هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسان ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوه ی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای آن باشد. در پژوهش های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می گیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره ی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهده ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش کننده ی پژوهش از جمله کمیته ی اخلاق در پژوهش است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه ی پایین تر و یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی ها و تامین سلامت آنها انجام گیرد.

7-اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی ها بیش از فواید بالقوه ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8-طراحی و اجرای پژوهش هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح نامه (پروپوزال) به انجام برسد. در کارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیز تهیه و ارائه شود. طرح نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده ها، وابستگی های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه ی دیگر، مشوق های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت نامه ی آگاهانه به صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت نامه باید تدوین و به طرح نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح نامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته ی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12-انتخاب آزمودنی های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض آمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15- پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری او مؤثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان هایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که می تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره ی خطرات و زیان های بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت نامه ی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی ها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام می گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20-در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره ی جنبه های از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

21-برخی از افراد یا گروه هایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیان که ممکن است به عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه ها آسیب پذیر دانسته می شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

۲۲-از گروه های آسیب پذیر هیچ گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه ها یا جوامع آسیب پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

23-در پژوهش بر روی گروه های آسیب پذیر، وظیفه ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

24-اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه ی تحقق این امر ترجیحاً به صورت پوشش بیمه های نامشروط باشد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش هایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره مند شود.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کننده ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-نحوه ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی ها و مؤسسه ی حمایت کننده ی  پژوهش باشد.

30-گزارش ها و مقالات حاصل از پژوهش هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزش های اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

می باشد.

شرکت در طرح اختیاری می باشد.

الگوی مصرف مواد غذایی، دانشجو، مقادیر توصیه شده مواد خوراکی، مقادیر مرجع رژیمی دریافتی

1.            Asghari G, Rezazadeh A, Hosseini-Esfahani F, Mehrabi Y, Mirmiran P, Azizi F. Reliability, comparative validity and stability of dietary patterns derived from an FFQ in the Tehran Lipid and Glucose Study. British journal of nutrition. 2012;108(6):1109-17.

۲.            Pelletier D. Food and nutrition policy: A biological anthropologist's experiences from an academic platform. American Journal of Human Biology. 2015;27(1):16-26.

۳.            Hazhir MS, Reshadmanesh N, Shahsavari S, Senobar Tahaee N, Rashidi K. Survey of the nutritional regimen of the female students in Kurdistan University of medical sciences regarding energy, macronutrients and micronutrients intake in the second half of 1384. Scientific Journal of Kurdistan University of Medical Sciences. 2006;11(3):26-34.

۴.            Djazayery A, Mehrabi Y, Azizi F. Change in food patterns of Tehrani adults and its association with changes in their body weight and body mass index in District 13 of Tehran: Tehran Lipid and Glucose Study. Iranian Journal of Nutrition Sciences & Food Technology. 2008;2(4):67-80.

۵.            Noel SE, Newby P, Ordovas JM, Tucker KL. A traditional rice and beans pattern is associated with metabolic syndrome in Puerto Rican older adults. The Journal of nutrition. 2009;139(7):1360-7.

۶.            Mirzaeian S, GHIASVAND R, SADEGHIAN F, SHEIKHI M, KHOSRAVI ZS, YADEGARFAR G. Assessing the micronutrient and macronutrient intakes in female students of Isfahan University of medical sciences and comparing them to the set standard values. 2010.

۷.            Variyam JN, Blaylock J, Smallwood D, Basiotis PP. USDA's Healthy Eating Index and nutrition information. United States Department of Agriculture, Economic Research Service, 1998.

۸.            Hsia RY, Tabas JA. Emergency care: the increasing weight of increasing waits. Archives of internal medicine. 2009;169(20):1836-8.

۹.            Alizadeh M, Mohtadinia J, Pourghasem-Gargari B, Esmaillzadeh A. Major dietary patterns among female adolescent girls of talaat intelligent guidance school, Tabriz, Iran. Iranian Red Crescent Medical Journal. 2012;14(7):436.

۱۰.         Robertson A. Food, Nutrition and Health in the Russian Federation. Voprosy Pitaniya. 2000;69(3):38-42.

۱۱.         Salehi F, Abdollahi Z, Abdollahi M. Good food basket for the Iranian community. Ministry of Health and Medical Education. 2013.

۱۲.         Esteghamati A, Noshad S, Nazeri A, Khalilzadeh O, Khalili M, Nakhjavani M. Patterns of fruit and vegetable consumption among Iranian adults: a SuRFNCD-2007 study. British Journal of Nutrition. 2012;108(1):177-81.

۱۳.         Hosseyni Esfahani F, Jazayeri A, Mirmiran P, Mehrabi Y, Azizi F. Dietary patterns and their association with socio-demographic and lifestyle factors among Thehrani adults: Tehran Lipid and Glucose Study. Journal of School of Public Health & Institute of Public Health Research. 2008;6(1).

۱۴.         Kearney J. Food consumption trends and drivers. Philosophical transactions of the royal society B: biological sciences. 2010;365(1554):2793-807.

۱۵.         Esmaillzadeh A, Mirmiran P, Azizi F. Whole-grain consumption and the metabolic syndrome: a favorable association in Tehranian adults. European journal of clinical nutrition. 2005;59(3):353.

۱۶.         Sahebzamani M, Fesharaki M, Abdollahi Mofrad Z. Association of life style and self-esteem among adolescent girls of daily public high schools of Tehran. Medical Science Journal of Islamic Azad Univesity-Tehran Medical Branch. 2010;20(1):45-51.

۱۷.         Najmabadi S, Nojomi M. Evaluation of micronutrient intakes (vitamins and minerals) in university students. Medical Science Journal of Islamic Azad Univesity-Tehran Medical Branch. 2005;15(4):191-6.

۱۸.         DiBello JR, McGarvey ST, Kraft P, Goldberg R, Campos H, Quested C, et al. Dietary patterns are associated with metabolic syndrome in adult Samoans. The Journal of nutrition. 2009;139(10):1933-43.

۱۹.         Deshmukh-Taskar PR, O’Neil CE, Nicklas TA, Yang S-J, Liu Y, Gustat J, et al. Dietary patterns associated with metabolic syndrome, sociodemographic and lifestyle factors in young adults: the Bogalusa Heart Study. Public health nutrition. 2009;12(12):2493-503.

20. Amirzadeh J, Amirzadeh N, Rasoli J. COMPARATIVE STUDY OF FOOD CONSUMPTION PATTERNS IN URBAN AND RURAL ELDERLY POPULATION IN URMIA. J Urmia Nurs Midwifery Fac. 2012; 10 (1):35-40.

21.Mirmiran P, Mohamadi F, Azizi F. Determining the dietary diversity and its association with mean adequacy ratio. Research in Medicine. 2003; 27 (1) :33-40.

22.Ahluwalia NA, Lammi-Keefe CJ. Estimating the nutrient intake of older adults: components of variation and the effect of varying the number of 24-hour dietary recalls. Journal of the American Dietetic Association (USA). 1991.

مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی با استاندارده در د ع پ زاهدان ،1397

ندارد

اخذ اطلاعات از وضع تغذیه ای موجود بروش غیر تهاجمی

ندارد

عوارض ندارد

از محل اعتبارات معاونت تحقیقات و فناوری د ع پ زاهدان

ندارد

موضوعیت ندارد

با توجه به اهداف تحقیق منعی و جود نداشته و شرکت در تحقیق اختیاری است.

شرکت در تحقیق اجباری نیست.

افراد شرکت کننده آزاد بوده و میتوانند در هر زمان از مطالعه خارج شوند.

فرم اطلاعاتی پرسشنامه

بررسی و مقایسه الگوی مصرف مواد غذایی در دانشجویان خوابگاهی و غیر خوابگاهی با استانداردها در دانشگاه علوم پزشکی زاهدان،1397

نام:                                      نام خانوادگی:                                        کد:                     

سن(سال):                           رشته تحصیلی:                                       جنس:1-دختر   ۲-پسر

 :(Kg)وزن                      :(cm)قد

محل اقامت:1-خوابگاه    2-غیر خوابگاه

روز اول

روز دوم