لیکن پلان یک بیماری نسبتا شایع و مزمن پوستی_مخاطی است که غالبا مخاط دهان را گرفتار می کند.¹ از جمله کوفاکتور های  ایجادکننده ی لیکن پلان  دهانی عواملی چون استرس ، دیابت، هپاتیتc ، تروما وازدیاد حساسیت به دارو و فلزات میباشد .اکثر بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی بالغین میانسال میباشند.زنان نیز به نسبت3به2،بیشتر از مردان گرفتار میشوند.درحدود 1درصد ازجمعیت ،دارای لیکن پلان پوستی میباشند وشیوع لیکن پلان دهانی نیز بین1/0 تا2/2 درصد ودر سنین 30-60 سال گزارش شده است.لیکن پلان دهانی( Olp) از نظر بالینی نمود های متفاوتی دارد اما عمدتا به سه صورت رتیکولار، اروزیو ، بولوز دیده میشود که شکل رتیکولار ان شایع تر از سایر اشکال هست. ¹

اتیولوژی لیکن پلان دهانی((olp ناشناخته است و سیستم ایمنی در پیشرفت این بیماری نقش اولیه دارد،این نظریه به وسیله مشخصات هیستوپاتولوژیک آن  که عبارتند از: ارتشاح نواری شکلی که  سلول های غالب ان لنفوسیتTو ماکروفاژ میباشند و نیز دژنراسیون لایه بازال که بعنوان دژنراسیون لایه ابکی شناخته میشود ، حمایت می گردد و نمای هیستوپاتولوژیک آن می تواند به عنوان  ایمنی سلولی در پاتوژنز لیکن پلان دهانی تفسیر شود که از طریق سایتوتوکسیسیته لنفوسیت های T به طور مستقیم علیه آنتی ژن های عرضه شده در لایه سلولی بازال عمل می کند¹

اینترفرون گاما یک سیتوکین دیمر محلول است که به نام عامل فعال سازی ماکروفاژ هم شناخته می شود. این سیتوکین نقش مهمی در ایمنی ذاتی و اکتسابی، به ویژه در برابر عفونت ویروسی، باکتری درون سلولی و کنترل توموردارد. از نظر زیست شناسی، IFN-γ فعالیت سلول های کشنده طبیعی (NK)، عملکرد لیزوزومی در ماکروفاژ، چسبندگی سلول های لکوسیتی در طول مهاجرت داخل سلولی افزایش می دهد.²

 سلول های T CD4انواع مشخصی از سایتوکاین ها را تولید و به واسطه انها پاسخ های متفاوتی در olpایجاد میشود .نشان داده شده که اینترفرون گاما به عنوان سایتوکاین شاخص T helper1در فعال کردن سلول های Tسایتوتوکسیک  در شروع و مزمن شدن olp  نقش دارد³

در مطالعه ای که در سال2013توسط نفرزاه و همکاران صورت گرفت بزاق 84 نمونه شامل 30 بیمار مبتلا به لیکن پلان دهانی و54 فرد سالم که ضایعه  ی مخاطی نداشتند به روش الیزا بررسی شد و میزان اینترفرون گاما بزاق در بیماران مبتلا به OLP  پایینتر از  افراد سالم بود³

Liu WZ و همکاران در سال2014 میزان اینترفرون گاما بزاق را در 60بیمار مبتلا به olp  ( 20 نفر ان مبتلا به نوع reticular  و40نفر دیگر مبتلا به نوع erythematous/ulcerative ) و 40فرد سالم به عنوان گزوه شاهد  مورد مطالعه قرار گرفتند. مطالعات نشان داد که میزان اینترفرون گاما بزاق در گروه بیمار از گروه کنترل کمتر بود⁴

ملک زاده و همکاران در سال 2015 به بررسی اینترفرون گاما در بزاق بیماران مبتلا به لیکن پلان پرداختند که در این مطالعه نمونه  بزاق  غیر تحریکی 36بیمار مبتلا به  olp ، 60 نفر فاقد بیماری olp  به عنوان گزوه کنترل  به روش  الایزا مورد بررسی  قرار گرفتند . مطالعات نشان میدهد که میزان اینترفرون گاما در بزاق بیماران OLP بیشتر از گروه کنترل بود اما میزان اینترفرون در ساب گروه های لیکن پلان اختلاف معنا داری نداشت.²

در مطالعه ای که توسط Xiao‐an Tao و همکاران در سال 2008 صورت گرفت به بررسی اینترفرون گاما در بزاق بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی پرداختند که در این مطالعه نمونه  بزاق  غیر تحریکی 19بیمار مبتلا به olp  و 7 نفر سالم  به عنوان گزوه شاهد  مورد مطالعه قرار گرفتند و نشان داده شد که مقدار اینترفرون گاما بزاق افراد مبتلا به لیکن پلان بسیار بیشتر از گروه کنترل بود.⁵

در مطالعه لطفی و همکاران هم که در سال 2014 انجام شد،اینتر فرون گاما بزاق در 30 بیمار مبتلا به لیکن پلان دهانی با 30 فرد سالم مقایسه شد و گزارش شد که مقدار اینترفرون گاما بزاق افراد مبتلا به لیکن پلان بسیار بیشتر از گروه کنترل بود. ⁶

با توجه به نتایج متفاوتی که در مطالغات مختلف دیده می شود برآن شدیم که به بررسی میزان اینترفرون گاما بزاق در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی بپردازیم.

1-میزان اینترفرون گاما در بزاق افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی چقدر میباشد؟

2-میزان اینترفرون گاما در بزاق افراد سالم چقدر میباشد؟

3- میزان اینتر فرون گاما در بزاق افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی و افراد سالم متفاوت است.

تعیین میزان اینترفرون گاما در بزاق بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی.

1-تعیین میزان اینترفرون گاما در بزاق افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی

2- تعیین میزان اینترفرون گاما در بزاق افراد سالم

3-مقایسه میزان اینترفرون گاما در بزاق افراد مبتلا به لیکن پلان دهانی و افراد سالم

دندانپزشکان،دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

لیکن پلان: لیکن پلان یک بیماری التهابی مزمن پوستی_مخاطی است که اتیولوژی ان ناشناخته است و سیستم ایمنی در پیشرفت این بیماری نقش اولیه دارد خطوط سفید ویکهام در تایید تشخیص بالینی صحیح موثر است¹

اینترفرون گاما:یکی از سایتوکاین هایی است که توسط سلول های Th1 ترشح میشوند و جزء سایتوکاین های پیش التهابی میباشد.⁵

مورد_شاهدی(مقطعی)

جامعه مورد بررسی شامل بیماران مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی که دارای لیکن پلان دهانی  باشند و گروه کنترل شامل افرادی که فاقد هرگونه زخم دهانی و بیماری سیستمیک هستند.

1-بیماران دارای لیکن پلان دهانی که بیماری آنها بتازگی تشخیص داده شده و هنوز تحت درمان قرار نگرفته اند

2-گروه کنترل نیز نباید سابقه ای از هرگونه زخم دهانی و یا بیماری سیستمیک را ذکر کنند.

3-داشتن سن 20_40 سال

4-عدم مصرف دخانیات

5-عدم وجود هر نوع ضایعه دهانی و دندانی بجز لیکن پلان دهانی

6-عدم وجود بیماری های سیستمیک و یا مصرف دارو

بر اساس فرمول حجم نمونه(مقایسه میانگین ها) و مقاله رفرنس  4  حجم نمونه 22 نفر تعیین شد.

   β  =0.2      α=0.05    S₂  = 11.26         S₁ =14.968        X₁= 22.327       X₂= 33.517   

n= (S₁² + S₂² )×(Z_{1- α} + Z_1-β)²  / (X₁ – X₂)    

نمونه گیری به روش اسان در دسترس پس از تصویب طرح و اجازه کمیته اخلاق انجام خواهد شد وکلیه افراد واجد شرایط  تا رسیدن به حجم نمونه مورد نظر وارد مطالعه شدند.

با استفاده از فرم اطلاعاتی میزان اینترفرون گاما بزاق هر فرد در هر گروه ثبت خواهد شد.

در این مطالعه مورد شاهدی از افراد مراجعه کننده به کلینیک دندانپزشکی زاهدان در سال 1397،بیمارانی که دارای لیکن پلان دهانی باشند و معیار های ورود به مطالعه را داشته باشند، قبل از انجام هرگونه کار دندانپزشکی و پس از اخذ رضایت آگاهانه، نمونه بزاق غیرتحریکی گرفته خواهد شد. تشخیص بالینی لیکن پلان دهانی  برعهده متخصص بیماریهای دهان، کسب رضایت آگاهانه و جمع آوری نمونه بر عهده دانشجو می باشد. گروه کنترل نیز از نظر سن و جنس با گروه مورد هماهنگ میشوند. افراد بایستی 90 دقیقه قبل از نمونه گیری از خوردن و اشامیدن و مسواک زدن خودداری کنند. تمام نمونه ها 9_11 صبح جمع اوری خواهند شد.بزاق غیرتحریکی تمام افراد گروه مورد و شاهد به روش Spitting  جمع اوری خواهد شد.بعداز جمع اوری بزاق در لوله ازمایش ،درب ان با پارافیلم بسته و کدگذاری میشو.د و به ازمایشگاه ایمونولوژی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان منتقل خواهد شد.

نمونه ها در دمای 70-  درجه سانتی گراد تا زمان اجرای آزمایش نگهداری میشوند.برای اندازه گیری میزان مارکر های بزاقی ابتدا نمونه  های فریز شده به مدت نیم ساعت در دمای آزمایشگاه قرار میگیرند.سپس عمل سانتریفیوژ با دور 3500^rpm به مدت 30 دقیقه بر روی انها انجام و مایع رویی و شفاف حاصل به وسیله ی سمپلر های حجمی مناسب به میکروتیوب های / منتقل خواهد میشوند. مشخصات هر نمونه بر روی میکروتیوب درج میگردد سپس بر اساس راهنمای کیت های خریداری شده آزمایشات ایمونولوژی جهت تعیین میزان مارکر صورت خواهد گرفت.

تمامی اطلاعات به دست آمده با استفاده از نرم افزار spss22 و ازمون آماری t_test مستقل یا در صورت عدم توزیع نرمال داده ها با آزمون ناپارامتری من ویتنی تجزیه تحلیل خواهد شد.

           مقایسه میزان  اینترفرون گاما بزاق در افراد مبتلا به لیکن پلان و افراد سالم

1- بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران در این مطالعه کدهای 1، 2، 3، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 18، 20، 24، 25، .26، 27، 28، 29، 30و 31رعایت شده است.

2- همچنین براساس راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران، کدهای 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11و 12 رعایت شده است.

عدم همکاری بیماران که بایستی تا رسیدن به حجم مورد نظر بیمار جدید پذیرش شود.

لیکن پلان دهانی_اینترفرون گاما _بزاق

Lichen planus_ interferon gamma _saliva

1_ Glick M. burckets oral medicine. 12th . Philadelphia:WB sanders;2015:120_121

2. Malekzadeh H, Robati M, Yousefimanesh H, Boroujerdnia MG, Nadripour R. Salivary Interferon Gamma and Interleukin-4 Levels in Patients Suffering from Oral Lichen Planus. Cell J 2015; 17(3): 554–558.

3. Nafarzade SH,Mostafazade A, Bijani A,Sedigh M. Saliva Levels of IL-4 and IFN gamma in patients with Oral Lichen Planus. J Res Dent Sci. 2013; 10 (1) :38-42

4. Liu WZ, He MJ, Long L, et al. Interferon-γ and interleukin-4 detected in serum and saliva from patients with oral lichen planus. Int J Oral Sci. 2014 Mar; 6(1): 22–26.

5. Tao XA, Li CY, Rhodus NL, Xia J, Yang XP, Cheng B.Simultaneous detection of IFN-gamma and IL-4 in lesional tissues and whole unstimulated saliva from patients with oral lichen planus. J Oral Pathol Med 2008;37(2):83-7.

6. Lotfi R, Imam A, El-Mofty M, Gareeb M. Diagnostic value of interferon-γ in the peripheral blood and the saliva of patients with oral lichen planus. J Egypt Women Dermatol Soc.2014;11(1):24-27

هدف از انجام این پژوهش بررسی سطح بزاقی اینترفرون گاما در بیماران مبنلا به لیکن پلان می باشد که بدین منظور افراد بایستی 90 دقیقه قبل از نمونه گیری از خوردن و آشامیدن و مسواک زدن اجتناب کنند. تمام نمونه ها 9-11 صبح جمع اوری میشود. نمونه ها به روش spitting(تف کردن) به دست مییاید.

نداریم

شرکت شما در مطالعه و نتایج حاصله می تواند ارتباط لیکن پلان دهان را با برخی مارکرهای بزاق به ما نشان دهد.

ندارد

وجود ندارد

هزینه کلیه اقدامات انجام شده در این مطالعه  به عهده مجری طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد

وجودندارد

نتایج آزمایشها در صورت تمایل بیمار به اطلاع وی خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت فرد در مطالعه کاملاً اختیاری است و در صورت عدم رضایت از مطالعه حذف می شود.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

فرم اطلاعاتی

- عنوان: بررسی سطح بزاقی اینترفرون گاما در بیماران مبتلا به لیکن پلان دهانی

- کد فرد .........................               سن:.............سال                  جنس:  مرد5      زن5

- سابقه ابتلا به لیکن پلان دارد 5       ندارد 5

- میزان اینترفرون گاما بزاق ...............................