بررسی شیوع دیابت و فشار خون بالا و عوامل موثر بر آن در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش

دیﺎﺑﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺧﺘﻼل ﻣﺘﺎﺑﻮﻟیﺴﻢ کﺮﺑﻮﻫیﺪرات، ﭼﺮﺑی و ﭘﺮوﺗﺌیﻦ کﻪ ﺑﻪ وﺳیﻠﻪ یﺎ ﻓﻘﺪان ﺗﺮﺷﺢ اﻧﺴﻮﻟیﻦ یﺎ کﺎﻫﺶ ﺣﺴﺎﺳیﺖ ﺑﺎﻓﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ اﻧﺴﻮﻟیﻦ ﺻﻮرت ﻣی ﮔیﺮد، اﻃﻼق میشود(1).

ازﻣیﺎن اﻧﻮاع دیﺎﺑﺖ، دیﺎﺑﺖ ﻧﻮع2 در جهان  شایع تر و در ﺣﺎل اﻓﺰایﺶ است. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮآورد ﻣیﺷﻮد کﻪ ﺗﻌﺪاد ﻣﺒﺘﻼیﺎن ﺑﻪ دیﺎﺑﺖ ﻧﻮع2 در جهان برابر 285 ﻣیﻠیﻮن ﻧﻔﺮ، در ﺳﺎل 2025 به330 میلیون نفر و این تعداد به حداقل 366 میلیون نفر در سال 2030می رسد(2).

در ایﺮان ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ کﺸﻮری وزارت  ﺑﻬﺪاﺷﺖ در ﺳﺎل 1387 ﺷیﻮع دیﺎﺑﺖ ﻧﻮع2 را در ﺳﻨیﻦ 25ﺗﺎ 64 ﺳﺎل 7/7 درﺻﺪ و ﺗﻌﺪاد کﻞ دیﺎﺑﺘی ﻫﺎ را2 ﻣیﻠیﻮن ﻧﻔﺮ ﮔﺰارش ﻧﻤﻮد . اﻓﺮاد دیﺎﺑﺘی ﺑیﺸﺘﺮ از اﻓﺮاد ﻋﺎدی در ﻣﻌﺮض ﻋﻮارض ﻣﺘﻌﺪد ﻗﻠﺒی- ﻋﺮوﻗی، اﻓﺴﺮدﮔی، کﻠیﻮی، چشمی و زﺧم های ﻣﺰﻣﻦ میباشند(3-4).

دیابت تشخیص داده نشده و اختلال های تنظیم گلوگز هم طبق برخی گزارش ها عواقب بالینی قابل توجهی دارند(6-5).

ﺑﺴیﺎﺭی ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺩیﺎﺑﺖ ﺗﺸﺨیﺺ ﺩﺍﺩﻩ نمی شوند، ﻟﺬﺍ ﺩﺭﻣﺎﻥ ﻧﻤی ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻃﺒﻊ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﻋﻮﺍﺭﺽ ﻧﺎﺷی ﺍﺯ ﺁﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﻣیﮔیﺮﻧﺪ. ﻫﻢﭼﻨیﻦ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻌﺎﺭیﻒ ﺟﺪیﺪ، ﺩیﺎﺑﺖ ﺩﺭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑیﺸﺘﺮی ﺗﺸﺨیﺺ ﺩﺍﺩﻩ نشده ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺑﺎﻗی ﻣیﻣﺎﻧﺪ(8-7).

دیابت پنهان ممکن است ﻫﺰیﻨﻪ ﻫﺎی ﮔﺰﺍﻓی ﺑﺮ ﺑﻬﺪﺍﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣی ﺗﺤﻤیﻞ کﻨﺪ (9).

ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﻧیﺰ ﻣﺸکﻠی ﺷﺎیﻊ،بی ﻋﻼﻣﺖ ودر ﻋیﻦ ﺣﺎل ﺑﻪ ﺳﺎدﮔی ﻗﺎﺑﻞ ﺷﻨﺎﺳﺎیی و درﻣﺎن اﺳﺖ ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﺑﻪ دﻟیل شیوع ﺑﺎﻻی آن و ﻫﻤﺮاﻫی ﺑﺎ بیماری های ﻗﻠﺒی - ﻋﺮوﻗی یک ﻣﺸکﻞ ﺑﻬﺪاﺷﺘی درﻣﺎﻧی در کﺸﻮرﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘی و در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺳﺖ . در کﺸﻮرﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘی 25درﺻﺪﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن و 60 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺑﺎﻻی 60ﺳﺎل ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﻫﺴﺘﻨﺪ(10).

ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ایﺮان ﻧیﺰ ﺣکﺎیﺖ از ﺷیﻮع ﺑﺎﻻی ﻓﺸﺎر ﺧﻮن دارد ؛ ﺑﻪ ﻃﻮری کﻪ آﺧﺮیﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ از ﺷیﻮع 23/3 درﺻﺪی ایﻦ ﺑیﻤﺎری ﺣکﺎیﺖ دارد . در ﺻﻮرت ﻋﺪم درﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ، 50درﺻﺪ ﺑیﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻓﺸﺎرﺧﻮن ﺑﺎﻻ در اﺛﺮ ﺑیﻤﺎری ﻋﺮوق کﺮوﻧﺮ یﺎ ﻧﺎرﺳﺎیی ﻗﻠﺒی،حدود 33 درﺻﺪ در اﺛﺮ ﺳکﺘﻪ ﻣﻐﺰی و ﺣﺪود 10 ﺗﺎ 15 درﺻﺪ در اﺛﺮ ﻧﺎرﺳﺎیی کﻠیﻪ ﻓﻮت ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ ایﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ درﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺟﺪی ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﺧﻮﺑیمیتوان از بروز این عوامل جلوگیری نمود(11).

ایﻦ ﺑیﻤﺎری ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺷیﻮع زیﺎد آن اﻫﻤیﺖ ﺑﺴیﺎری دارد، اﻣﺎ ﻧکﺘﻪ ای کﻪ اﻫﻤیﺖ آن را ﻣﻀﺎﻋﻒ می کﻨﺪ ایﻦ اﺳﺖ کﻪ ﭘﺮﻓﺸﺎری ﺧﻮن ﺑیﻤﺎری کﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ای می ﺑﺎﺷﺪ. رویکﺮد اﻣﺮوزی در کﻨﺘﺮل ﭘﺮﻓﺸﺎری ﺧﻮن، رویکﺮد دارو درﻣﺎﻧی اﺳﺖ و داروﻫﺎی ﭘﺎییﻦ آورﻧﺪه ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ازداروﻫﺎیی ﻫﺴﺘﻨد کﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺰﺷکﺎن ﺗﺠﻮیﺰ ﻣی ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺎ وﺟﻮد در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﺑیﺶ از ﺻﺪ ﻧﻮع داروی ﻣﺘﻔﺎوت در درﻣﺎن ﻓﺸﺎر ﺧﻮن کﻪ کﺎرایی ﻫﻤﮕی ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳیﺪه اﺳﺖ، ﻣﻘﺎدیﺮ ﮔﺰارش ﺷﺪه از کﻨﺘﺮل ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺴیﺎر ﻧﺎاﻣیﺪ کﻨﻨﺪه ﻣی باشد (12) ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ کﻪ 32 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺑیﻤﺎر از ﺑیﻤﺎری ﺧﻮد بی خبر هستند و 15 درصد با وﺟﻮد آﮔﺎﻫی از ﺑیﻤﺎری ﺧﻮیﺶ ﺑﻪ درﻣﺎن آن ﻧﭙﺮداﺧﺘﻪ اند و از 53 درﺻﺪ اﻓﺮادی کﻪ دارو درﻣﺎﻧی می ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﻨﻬﺎ 27 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺑیﻤﺎری کﻨﺘﺮل شده ای دارند. (13) در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دیﮕﺮی در آﻣﺮیکﺎ ﻋﻨﻮان ﺷﺪه ﺑﻮد کﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧیﻤی از اﻓﺮاد ﮔیﺮﻧﺪه دارو، ﻓﺸﺎر ﺧﻮن کﻨﺘﺮل ﺷﺪه دارﻧﺪ و کﻤﺘﺮ از ﻧیﻤی از ﺑیﻤﺎران ﻣﺮد ﻣﺒﺘﻼ، دارو درﻣﺎﻧی ﻣی ﺷﻮﻧﺪ (14) .

در ایﺮان ﻧیﺰ وﺿﻌیت تقریبا ﻣﺸﺎﺑﻪ وﺟﻮد دارد در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗنبریان و همکاران ﺗﻨﻬﺎ 36 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺳﺎﺑﻘﻪ دارو درﻣﺎﻧی داﺷﺘﻪ و از ایﻦ تعداد 40 درﺻﺪ ﻓﺸﺎر ﺧﻮن کﻨﺘﺮل ﺷﺪه داشتند(15).

یکی از ﻣﻬﻢ ﺗﺮیﻦ ﻋﻠﻞ ﻣﺮگ و ﻣیﺮ در ﺟﻬﺎن، بیماریﻫﺎی ﻗﻠﺒی- ﻋﺮوﻗیمی ﺑﺎﺷﺪ کﻪ در ﻣیﺎن ﻋﻮاﻣﻞ ایﺠﺎدکﻨﻨﺪه ایﻦ ﺑیﻤﺎری ﻫﺎ، ﻓﺸﺎر ﺧﻮن و دیﺎﺑﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﻄﺮ ﻣﻬﻢ ایﻦ ﺑیﻤﺎری شناخته شده‌اند(16).

شیوع بالای پرفشاری خون در بیماران دیابتی نوع 2 (حدود71درصد) – دو برابر ﺷیﻮع در ﺳﺎیﺮ اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ- ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای که 35 ﺗﺎ 75 درﺻﺪ از ﻋﻮارض ﻗﻠﺒی - ﻋﺮوﻗی و کﻠیﻮی ﺑﻪ اﻓﺮاد دیﺎﺑﺘی دارای ﻓﺸﺎرخون بالا نسبت داده شده است(11).بنابراین ﻫﻤﺒﺴﺘﮕی ﺑﺎﻻیی ﺑیﻦ ایﻦ دو ﺑیﻤﺎری وﺟﻮد دارد کﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ایﻦ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕی، ﻣی ﺗﻮان ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﻄﺮ ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺑﺘﻼی ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﻪ آنها را دﻗیﻖﺗﺮ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳی ﻗﺮار داد.

پژوهش حاضر با هدف تعیین شیوع دیابت و فشارخون بالا در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش انجام خواهد شد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان یک ﭘﺎیﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗی ﺑﺮای ﺗـﺼﻤیﻢﮔیـﺮیﻫـﺎی ﺑﻌﺪی در ﻋﺮﺻﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪریﺰی ﻫﺎی ﺑﻬﺪاﺷﺘی، اﻗﺪاﻣﺎت درﻣـﺎﻧی و اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی در ایﻦ زﻣیﻨـﻪ، ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﮔیﺮد.

دیﺎﺑﺖ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اﺧﺘﻼل ﻣﺘﺎﺑﻮﻟیﺴﻢ کﺮﺑﻮﻫیﺪرات، ﭼﺮﺑی و ﭘﺮوﺗﺌیﻦ کﻪ ﺑﻪ وﺳیﻠﻪ یﺎ ﻓﻘﺪان ﺗﺮﺷﺢ اﻧﺴﻮﻟیﻦ یﺎ کﺎﻫﺶ ﺣﺴﺎﺳیﺖ ﺑﺎﻓﺖ ﻫﺎ ﺑﻪ اﻧﺴﻮﻟیﻦ ﺻﻮرت ﻣی ﮔیﺮد، اﻃﻼق میشود(1).

ازﻣیﺎن اﻧﻮاع دیﺎﺑﺖ، دیﺎﺑﺖ ﻧﻮع2 در جهان  شایع تر و در ﺣﺎل اﻓﺰایﺶ است. در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺑﺮآورد ﻣیﺷﻮد کﻪ ﺗﻌﺪاد ﻣﺒﺘﻼیﺎن ﺑﻪ دیﺎﺑﺖ ﻧﻮع2 در جهان برابر 285 ﻣیﻠیﻮن ﻧﻔﺮ، در ﺳﺎل 2025 به330 میلیون نفر و این تعداد به حداقل 366 میلیون نفر در سال 2030می رسد(2).

در ایﺮان ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ کﺸﻮری وزارت  ﺑﻬﺪاﺷﺖ در ﺳﺎل 1387 ﺷیﻮع دیﺎﺑﺖ ﻧﻮع2 را در ﺳﻨیﻦ 25ﺗﺎ 64 ﺳﺎل 7/7 درﺻﺪ و ﺗﻌﺪاد کﻞ دیﺎﺑﺘی ﻫﺎ را2 ﻣیﻠیﻮن ﻧﻔﺮ ﮔﺰارش ﻧﻤﻮد . اﻓﺮاد دیﺎﺑﺘی ﺑیﺸﺘﺮ از اﻓﺮاد ﻋﺎدی در ﻣﻌﺮض ﻋﻮارض ﻣﺘﻌﺪد ﻗﻠﺒی- ﻋﺮوﻗی، اﻓﺴﺮدﮔی، کﻠیﻮی، چشمی و زﺧم های ﻣﺰﻣﻦ میباشند(3-4).

دیابت تشخیص داده نشده و اختلال های تنظیم گلوگز هم طبق برخی گزارش ها عواقب بالینی قابل توجهی دارند(6-5).

ﺑﺴیﺎﺭی ﺍﺯ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺩیﺎﺑﺖ ﺗﺸﺨیﺺ ﺩﺍﺩﻩ نمی شوند، ﻟﺬﺍ ﺩﺭﻣﺎﻥ ﻧﻤی ﺷﻮﻧﺪ ﻭ ﺑﻪ ﻃﺒﻊ ﺩﺭ ﻣﻌﺮﺽ ﻋﻮﺍﺭﺽ ﻧﺎﺷی ﺍﺯ ﺁﻥ ﻗﺮﺍﺭ ﻣیﮔیﺮﻧﺪ. ﻫﻢﭼﻨیﻦ ﺍﻇﻬﺎﺭ ﺷﺪﻩ ﺍﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺎ ﺗﻌﺎﺭیﻒ ﺟﺪیﺪ، ﺩیﺎﺑﺖ ﺩﺭ ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑیﺸﺘﺮی ﺗﺸﺨیﺺ ﺩﺍﺩﻩ نشده ﭘﻨﻬﺎﻥ ﺑﺎﻗی ﻣیﻣﺎﻧﺪ(8-7).

دیابت پنهان ممکن است ﻫﺰیﻨﻪ ﻫﺎی ﮔﺰﺍﻓی ﺑﺮ ﺑﻬﺪﺍﺷﺖ ﻋﻤﻮﻣی ﺗﺤﻤیﻞ کﻨﺪ (9).

ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﻧیﺰ ﻣﺸکﻠی ﺷﺎیﻊ،بی ﻋﻼﻣﺖ ودر ﻋیﻦ ﺣﺎل ﺑﻪ ﺳﺎدﮔی ﻗﺎﺑﻞ ﺷﻨﺎﺳﺎیی و درﻣﺎن اﺳﺖ ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﺑﻪ دﻟیل شیوع ﺑﺎﻻی آن و ﻫﻤﺮاﻫی ﺑﺎ بیماری های ﻗﻠﺒی - ﻋﺮوﻗی یک ﻣﺸکﻞ ﺑﻬﺪاﺷﺘی درﻣﺎﻧی در کﺸﻮرﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘی و در ﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ اﺳﺖ . در کﺸﻮرﻫﺎی ﺻﻨﻌﺘی 25درﺻﺪﺑﺰرﮔﺴﺎﻻن و 60 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺑﺎﻻی 60ﺳﺎل ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﻫﺴﺘﻨﺪ(10).

ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت اﻧﺠﺎم ﺷﺪه در ایﺮان ﻧیﺰ ﺣکﺎیﺖ از ﺷیﻮع ﺑﺎﻻی ﻓﺸﺎر ﺧﻮن دارد ؛ ﺑﻪ ﻃﻮری کﻪ آﺧﺮیﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﺻﻮرت ﮔﺮﻓﺘﻪ از ﺷیﻮع 23/3 درﺻﺪی ایﻦ ﺑیﻤﺎری ﺣکﺎیﺖ دارد . در ﺻﻮرت ﻋﺪم درﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ، 50درﺻﺪ ﺑیﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻓﺸﺎرﺧﻮن ﺑﺎﻻ در اﺛﺮ ﺑیﻤﺎری ﻋﺮوق کﺮوﻧﺮ یﺎ ﻧﺎرﺳﺎیی ﻗﻠﺒی،حدود 33 درﺻﺪ در اﺛﺮ ﺳکﺘﻪ ﻣﻐﺰی و ﺣﺪود 10 ﺗﺎ 15 درﺻﺪ در اﺛﺮ ﻧﺎرﺳﺎیی کﻠیﻪ ﻓﻮت ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﻧﻤﻮد . ﺑﺎ ایﻦ ﺣﺎل ﺑﺎ درﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ و ﺟﺪی ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ ﺑﻪ ﺧﻮﺑیمیتوان از بروز این عوامل جلوگیری نمود(11).

ایﻦ ﺑیﻤﺎری ﺑﻪ ﺳﺒﺐ ﺷیﻮع زیﺎد آن اﻫﻤیﺖ ﺑﺴیﺎری دارد، اﻣﺎ ﻧکﺘﻪ ای کﻪ اﻫﻤیﺖ آن را ﻣﻀﺎﻋﻒ می کﻨﺪ ایﻦ اﺳﺖ کﻪ ﭘﺮﻓﺸﺎری ﺧﻮن ﺑیﻤﺎری کﻨﺘﺮل ﻧﺸﺪه ای می ﺑﺎﺷﺪ. رویکﺮد اﻣﺮوزی در کﻨﺘﺮل ﭘﺮﻓﺸﺎری ﺧﻮن، رویکﺮد دارو درﻣﺎﻧی اﺳﺖ و داروﻫﺎی ﭘﺎییﻦ آورﻧﺪه ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ازداروﻫﺎیی ﻫﺴﺘﻨد کﻪ ﺗﻮﺳﻂ ﭘﺰﺷکﺎن ﺗﺠﻮیﺰ ﻣی ﺷﻮﻧﺪ . ﺑﺎ وﺟﻮد در دﺳﺘﺮس ﺑﻮدن ﺑیﺶ از ﺻﺪ ﻧﻮع داروی ﻣﺘﻔﺎوت در درﻣﺎن ﻓﺸﺎر ﺧﻮن کﻪ کﺎرایی ﻫﻤﮕی ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳیﺪه اﺳﺖ، ﻣﻘﺎدیﺮ ﮔﺰارش ﺷﺪه از کﻨﺘﺮل ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺴیﺎر ﻧﺎاﻣیﺪ کﻨﻨﺪه ﻣی باشد (12) ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن داده اﺳﺖ کﻪ 32 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺑیﻤﺎر از ﺑیﻤﺎری ﺧﻮد بی خبر هستند و 15 درصد با وﺟﻮد آﮔﺎﻫی از ﺑیﻤﺎری ﺧﻮیﺶ ﺑﻪ درﻣﺎن آن ﻧﭙﺮداﺧﺘﻪ اند و از 53 درﺻﺪ اﻓﺮادی کﻪ دارو درﻣﺎﻧی می ﺷﻮﻧﺪ، ﺗﻨﻬﺎ 27 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺑیﻤﺎری کﻨﺘﺮل شده ای دارند. (13) در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ دیﮕﺮی در آﻣﺮیکﺎ ﻋﻨﻮان ﺷﺪه ﺑﻮد کﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻧیﻤی از اﻓﺮاد ﮔیﺮﻧﺪه دارو، ﻓﺸﺎر ﺧﻮن کﻨﺘﺮل ﺷﺪه دارﻧﺪ و کﻤﺘﺮ از ﻧیﻤی از ﺑیﻤﺎران ﻣﺮد ﻣﺒﺘﻼ، دارو درﻣﺎﻧی ﻣی ﺷﻮﻧﺪ (14) .

در ایﺮان ﻧیﺰ وﺿﻌیت تقریبا ﻣﺸﺎﺑﻪ وﺟﻮد دارد در ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻗنبریان و همکاران ﺗﻨﻬﺎ 36 درﺻﺪ اﻓﺮاد ﺳﺎﺑﻘﻪ دارو درﻣﺎﻧی داﺷﺘﻪ و از ایﻦ تعداد 40 درﺻﺪ ﻓﺸﺎر ﺧﻮن کﻨﺘﺮل ﺷﺪه داشتند(15).

یکی از ﻣﻬﻢ ﺗﺮیﻦ ﻋﻠﻞ ﻣﺮگ و ﻣیﺮ در ﺟﻬﺎن، بیماریﻫﺎی ﻗﻠﺒی- ﻋﺮوﻗیمی ﺑﺎﺷﺪ کﻪ در ﻣیﺎن ﻋﻮاﻣﻞ ایﺠﺎدکﻨﻨﺪه ایﻦ ﺑیﻤﺎری ﻫﺎ، ﻓﺸﺎر ﺧﻮن و دیﺎﺑﺖ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﻄﺮ ﻣﻬﻢ ایﻦ ﺑیﻤﺎری شناخته شده‌اند(16).

شیوع بالای پرفشاری خون در بیماران دیابتی نوع 2 (حدود71درصد) – دو برابر ﺷیﻮع در ﺳﺎیﺮ اﻓﺮاد ﺟﺎﻣﻌﻪ اﺳﺖ- ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ ای که 35 ﺗﺎ 75 درﺻﺪ از ﻋﻮارض ﻗﻠﺒی - ﻋﺮوﻗی و کﻠیﻮی ﺑﻪ اﻓﺮاد دیﺎﺑﺘی دارای ﻓﺸﺎرخون بالا نسبت داده شده است(11).بنابراین ﻫﻤﺒﺴﺘﮕی ﺑﺎﻻیی ﺑیﻦ ایﻦ دو ﺑیﻤﺎری وﺟﻮد دارد کﻪ ﺑﺎ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ایﻦ ﻫﻤﺒﺴﺘﮕی، ﻣی ﺗﻮان ﻋﻮاﻣﻞ ﺧﻄﺮ ﺑﺎﻟﻘﻮه ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺑﺘﻼی ﻫﻤﺰﻣﺎن ﺑﻪ آنها را دﻗیﻖﺗﺮ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳی ﻗﺮار داد.

پژوهش حاضر با هدف تعیین شیوع دیابت و فشارخون بالا در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش انجام خواهد شد ﺗﺎ ﺑﻪ ﻋﻨﻮان یک ﭘﺎیﻪ اﻃﻼﻋﺎﺗی ﺑﺮای ﺗـﺼﻤیﻢﮔیـﺮیﻫـﺎی ﺑﻌﺪی در ﻋﺮﺻﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪریﺰی ﻫﺎی ﺑﻬﺪاﺷﺘی، اﻗﺪاﻣﺎت درﻣـﺎﻧی و اﻧﺠﺎم ﭘﮋوﻫﺶ ﻫﺎی ﺑﻌﺪی در ایﻦ زﻣیﻨـﻪ، ﻣـﻮرد اﺳـﺘﻔﺎده ﻗـﺮار ﮔیﺮد.

بررسی متون

مطالعات داخل ایران:

فیضی و همکاران (1390) مطالعه ای با عنوان 'بررسی شیوع فشارخون بالا و دیابت و عوامل مرتبط با ابتلا به آنها بر مبنای مطالعه ای بزرگ روی جمعیت عمومی اصفهان 'انجام دادند که نشان دادﺷیﻮع دیﺎﺑﺖ و ﺑﻪ ویﮋه ﻓﺸﺎر ﺧﻮن ﺑﺎﻻ در ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻣﻮرد ﺑﺮرﺳی، ﺑﺎﻻ اﺳﺖ و در ﻣﻮرد ﻫﺮ دو ﺑیﻤﺎری ﺷیﻮع در زﻧﺎن ﺑﺎﻻﺗﺮ اﺳﺖ .ﻋﻤﺪه ﺑﺨﺶ ﻋﻮاﻣﻞ ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ اﺑﺘﻼ ﺑﻪ ایﻦ بیماریﻫﺎ، ﻣﺘﻐیﺮﻫﺎی ﻗﺎﺑﻞ کﻨﺘﺮل ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ ﺳﺒک زﻧﺪﮔی ﻣی ﺑﺎﺷﺪ . ﺑﻨﺎﺑﺮایﻦ اﻗﺪاﻣﺎت در ﺣﻮزه آﻣﻮزش ﻋﻤﻮﻣی و ﭘیﺸﮕیﺮی ﺑﺎیﺴﺖ در ﺟﻬﺖ ارﺗﻘﺎی ﺷیﻮه زﻧﺪﮔی ﺳﺎﻟﻢ در ﺳﻄﺢ ﺟﺎﻣﻌﻪ ﻫﻤﺮاه ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ویﮋه ﺑﻪ زﻧﺎن ﻣﻌﻄﻮف ﮔﺮدﻧﺪ(17).

در تحقیق حدائق و همکاران (1386) با عنوان 'شیوع بالای دیابت و اختلالات تحمل گلوکز در جامعه شهری بالای بیست سال تهران 'مشاهده شد تقریبا 32 درصد از جمعیت بزرگسالان تهرانی ﺩیﺎﺑﺖ یﺎ ﺩﺭﺟﻪ هایی ﺍﺯ ﺍﺧﺘﻼﻝ ﺗﺤﻤﻞ ﮔﻠﻮﮐﺰ ﺩﺍﺷﺘﻨﺪ ﻧﺰﺩیﮏ ﺑﻪ ۴۰ %ﮐﻞ ﺩیﺎﺑﺘی ﻫﺎ ﺍﺯ ﺩیﺎﺑﺖ ﺧﻮﺩ ﺍﻃﻼﻉ ﻧﺪﺍﺷﺘﻨﺪ .ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣیﺭﺳﺪ ﻏﺮﺑﺎﻟﮕﺮی ﺍﻓﺮﺍﺩ ﺑﺎ ﺳﺎﺑﻘﻪ ﻓﺎﻣیﻠی ﺩیﺎﺑﺖ، BMI ﺑﺎﻻ ،ﭼﺎﻗی ﺷﮑﻤی ﻭ ﻓﺸﺎﺭﺧﻮﻥ ﺑﺎﻻ ﺑﺮﺍی ﺗﺸﺨیﺺ ﺩیﺎﺑﺖ ﭘﻨﻬﺎن ﺑﺎﺯﺩﻫی ﺑﺎﻻیی ﺩﺍﺭﺩ(18).

نتایج حاصل از تحقیق آزاد بخت و همکاران (1395) تحت عنوان ' بررسی بار اسیدی رژیم غذایی با فشار خون و نمایه های مرتبط با کنترل قند خون ' نشان دادارتباط معنی داری مابین افزایش بار اسیدی رژیم غذایی و پُرفشاری خون وجود دارد، بنابراین به نظر میرسد بار اسیدی بر فشار خون مؤثر میباشد. در ارتباط با تأثیر بار اسیدی رژیم غذایی با دیابت و سطح انسولین، نتایج حاصل از یافته ها تناقضات بیشتری نشان میدهند. از طرفی به دلیل محدود بودن مطالعات مداخله‌ای در این زمینه نیاز به بررسی بیشتری در رابطه با اثر بار اسیدی رژیم غذایی بر میزان بروز دیابت، سطح انسولین و سایر مارکرهای قند خون وجود دارد(19).

دکتر محرابی و همکاران (1389) مطالعه ای با عنوان ' پیش بینی ابتلا به دیابت ' انجام دادند و نتیجه گرفتند ﻋﻮاﻣﻠی ﻧﻈیﺮ ﭼﺎﻗی، اﻓﺰایﺶ ﺳﻦ و ﺳﺎﺑﻘﻪ ﺧﺎﻧﻮادﮔی اﺑﺘﻼ ﺑﻪ دیﺎﺑﺖ، ﺷﺎﻧﺲ اﺑﺘﻼ ﺑﻪ دیﺎﺑﺖ را اﻓﺰا یﺶ می دﻫﺪ(20).

ﻓﺨﺮزاده و ﻫﻤکﺎران(1381)مطالعه ای با عنوان 'بررسی الگوی مصرف سیگار و ارتباط آن با سایر عوامل خطر بیماری های قلبی و عروقی در ساکنین تحت پوشش پایگاه تحقیقات جمعیتی دانشگاه علوم پزشکی تهران'انجام دادند ﻧﺸﺎن داد کﻪ بین مصرف سیگار و افزایش فشارخون رابطه معناداری وجود دارد (21).

مطالعات خارجی :

Odegaard و همکاران (2009) با مطالعه ای به عنوان ' BMIو خطر ابتلا به دیابت در سنگاپور چینی ' نشان دادند که میان شاخص BMI و ابتلا به دیابت ارتباط معنا داری وجود دارد(22).

در مطالعه patel و همکاران (2009) تحت عنوان' ارتباط بین نوع ماهی رژیم غذایی و مصرف غذاهای دریایی و خطر ابتلا به دیابت نوع 2 ' دریافتند که باافزایش تقویت پیام سلامت عمومی برای مصرف ماهی به طور مرتب، مصرف ماهی و روغن ماهی ممکن است برای کاهش خطر ابتلا به دیابت سودمند باشد(23).

1.شیوع دیابت و پرفشاری خون در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش چقدر است؟

2.آیا بین فشار خون و قند خون ارتباط وجود دارد؟

3.آیا بین شاخص توده بدنی و فشار خون ارتباط وجود دارد؟

4.آیا بین شاخص توده بدنی و قند خون ارتباط وجود دارد؟

تعیین شیوع دیابت و فشار خون بالا و عوامل مؤثر بر آنها در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش.

1.تعیین شیوع دیابت و فشار خون بالا در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش به تفکیک جنسیت، رشته تحصیلی، محل اسکان.

2. تعیین توزیع فراوانی شاخص توده بدنی دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش.

3.تعیین ارتباط بین فشار خون و قند خون در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش.

4 .تعیین ارتباط بین فشارخون و شاخص توده بدنی در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش

5.تعیین ارتباط بین قند خون و شاخص توده بدنی در دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش.

-

پرفشاری خون : فشار سیستولی معادل یا بیشتر از 160 میلیمتر جیوه / و یا فشار دیاستولی معادل بیش از 95 میلی متر جیوه

قند خون ناشتا : میزان گلوکز سرم خون فرد در حالت ناشتا

دیابت : بیماری غیر واگیر شایع است که ویژگی آن هیپر گلیسمی (افزایش قند خون ) است.

شاخص توده بدن(BMI):  وزن بر حسب کیلو گرم تقسیم بر مجذور قد بر حسب متر .

مطالعه توصیفی- مقطعی از نوع کاربردی میباشد.

کلیه دانشجویان در حال تحصیل مجتمع آموزش عالی سلامت خاش در سال تحصیلی

معیارهای ورود به مطالعه:

تمایل  داشتن دانشجو به شرکت در مطالعه

معیارهای خروج:

عدم تمایل دانشجو به شرکت در مطالعه

مطالعه از نوع سرشماری میباشد و همه دانشجویان دعوت به مطالعه خواهند شد.

از نوع سرشماری است و همه دانشجویان در صورت تمایل در مطالعه شرکت داده خواهند شد.

در این مطالعه از سه ابزار استفاده خواهد شد.

دستگاه اندازه گیری قندخون : گلوکومتر یا گلوکزمتر دستگاهی است که برای سنجش حدود مقدار قند خون ساخته شده است.دیگر اجزای همراه با دستگاه شامل کیت ولنست(سوزن) و مواد استریل کننده هستند.

دستگاه اندازه گیری فشار خون : دستگاه فشارسنج یا اسفیگمومانومتر که برای اندازه‌گیری فشار خون طراحی شده است

دستگاه اندازه گیری قد و وزن: ترازوی اندازه گیری قد و وزن.

همچنین فرم محقق ساخت برای ثبت اطلاعات دموگرافیک و اندازه گیری قند خون، فشار خون ، قد و وزن استفاده خواهد شد.

ﻣﻄﺎﻟﻌﻪی ﺣﺎﺿﺮ، مطالعه ای از ﻧﻮع مقطعی است که با مشارکت کلیه دانشجویان موسسه آموزش عالی سلامت خاش در سال تحصیلی 97-96 به روش سرشماری انجام خواهدشد.

پس از انجام هماهنگی های لازم با معاونت محترم آموزشی و پژوهشی موسسه، از تمامی دانشجویان برای شرکت در طرح تحقیقاتی حاضر، دعوت به عمل می آید. آموزش های لازم جهت انجام آزمایش قند خون ناشتا( حدود 8 ساعت ناشتا) و فشار خون به تمامی دانشجویان ارائه خواهد شد. انجام آزمایش قند خون ناشتا و اندازه گیری فشار خون به تفکیک رشته و ترم تحصیلی و حدود ساعت 8 صبح خواهد بود. همچنین تن سنجی دانشجویان شامل اندازه گیری قد ، وزن (با ترازو و متر )و نمایه توده بدنی BMI (وزن بر حسب کیلوگرم تقسیم بر قد بر حسب متر به توان 2) محاسبه خواهد شد. در نهایت اطلاعات جمع آوری شده در فرم مربوطه با ذکر نام دانشجو جهت پیگیری های لازم بعدی ثبت خواهد .

پس از تکمیل فرم اطلاعات توسط محقق، اطلاعات جمع آوری شده با استفاده از نرم مورد افزار آماری  spss(V21) تجزیه و تحلیل قرار می گیرد.

برای تحلیل مشاهدات از آمار توصیفی ( محاسبه فراوانی و درصد متغیرهای اصلی پژوهش) استفاده خواهد شد. برای بررسی ارتباط دو متغیر کمی در صورت نرمال بودن مشاهدات کمی از آزمون همبستگی پیرسون و در غیر این صورت از آزمون همبستگی اسپیرمن استفاده خواهد شد. همچنین برای بررسی ارتباط بین دو متغیر کیفی از آزمون کای اسکوئر استفاده خواهد شد.

 1-اخذ رضایت نامه آگاهانه از شرکت¬کنندگان در مطالعه

2-اجازه خروج از مطالعه به کلیه شرکت¬کنندگان در هر مرحله از مطالعه

3-حفظ احترام و رعایت حقوق افراد مورد پ‍ژوهش.

4-تضمین محرمانه بودن کلیه اطلاعات از جامعه پژوهش

امتناع دانشجویان از شرکت در مطالعه(راهکار:  توجیه دانشجویان)

دیابت/ فشار خون / دانشجو

1-Gayton A. Gayton physiology. Trans. Ramzi D

Tehran: Mir Publication; 2008 [In Persian].

 2. Azimi-Nejad M, Ghayour-Mobarhan M, Parizadeh MR, Safarian M, Esmaeili H, Parizadeh SM, et al. Prevalence of type 2 diabetes mellitus in Iran and its relationship with gender, urbanisation, education, marital status and occupation. Singapore Med J 2008; 49(7): 571-6 [In Persian].

3. Janus ED, Bunker SJ, Kilkkinen A, Mc NK, Philpot B, Tideman P, et al. Prevalence, detection and drug treatment of hypertension in a rural Australian population: the Greater Green Triangle risk factor study 2004-2006. Intern Med J 2008; 38(12): 879-86.

4. Ghorbani R, Askandarian M, Malek M, Rashidei-Pour A. Prevalence of Hypertension among the Adult Population of Semnan Province. Iran J EndocrinolMetab 2008; 10(5): 495-503. [In Persian].

5-Harris MI, Flegal KM, Cowie CC, Eberhardt MS, Goldstein DE, Little RR, et al. Prevalence of diabetes, impaired fasting glucose, and impaired glucose tolerance in U.S. adults: the Third National Health and Nutrition Examination Survey, 1988–1994. Diabetes Care 1998; 21: 518–24.

6-Wilson PW, Cupples LA, Kannel WB. Is hyperglycemia associated with cardiovascular disease? The Framingham Study. Am Heart J 1991; 121: 586-90. 

7-Genuth S, Alberti KG, Bennett P, Buse J, DeFronzo R, Kahn R, et al. Expert Committee on the Diagnosis and Classification of Diabetes Mellitus: Follow-up report on the diagnosis of diabetes mellitus. Diabetes Care 2003; 26:3160-7.

8-Wahl PW, Savage PJ, Psaty BM, Orchard TJ, Robbins JA, Tracy RP. Diabetes in older adults: comparison of 1997 American Diabetes Association classification of diabetes mellitus with 1985 WHO classification. Lancet 1998; 352: 1012-5.

9-Franse LV, Di Bari M, Shorr RI, Resnick HE, van Eijk JT, Bauer DC, et al. Type 2 diabetes in older wellfunctioning people: who is undiagnosed? Data from the Health, Aging, and Body Composition study. Diabetes Care 2001; 24: 2065-70, 

10-Azizi A, Abasi MR, Abdoli GR. The prevalence of Hypertension and its Association with Age, Sex and BMI in a Population Being Educated Using Community-Based Medicine in Kermanshah: 2003. Iran J EndocrinolMetab 2008; 10(4): 323-30. [In Persian]

11-Azizi F, Hatami H, Jonghorbani M. Epidemiology and control disease in Iran. Tehran: Eshtiagh Publication; 2010. [In Persian].

12. Pickering TG. Why are we doing so badly with the control of hypertension? Poor compliance is only part of the story. J ClinHypertens (Greenwich) 2001; 3(3): 179-82.

13-Hyman DJ, Pavlik VN. Poor hypertension control: let's stop blaming the patients. Cleve Clin J Med 2002; 69(10): 793-9.

14- Siegel D. Barriers to and strategies for effective blood pressure control. Vasc Health Risk Manag 2005; 1(1): 9-14

15-Ghanbarian A, Majid M, Rahmani M, SarrafZadeh A, Azizi F. Distribution of blood pressure and prevalence of hypertension in Tehran adult population: Tehran Lipid and Glucose Study. Iran J EndocrinolMetab 2003; 5(4): 425-36

16-Deedwania PC. Diabetes is an independent risk factor for heart failure among community dwelling older adults. J Am CollCardiol 2010; 55(A32): E312

17. MarayMr, Fayyazi A, Bagherinejad M. Prevalence of hypertension and diabetes mellitus and its related factors based on large study on Isfahan statistical society-Applicable variables of multivariate logistic regression model. Health Research Journal , Eighth Year , Second Issue , June 2012.

18- Hadaegh F, MoneshMr, iHerati H, Saadat N, Azizi F. High prevalence of diabetes mellitus and glucose intolerance in a 20-year-old community in Tehran: An effective strategy for screening diabetes mellitus Iranian Journal of Endocrine and Metabolism ShahidBeheshti University of Medical Sciences and Health Services, Vol. 9, No. 4, Pages 383, 391, March (2007).

19- Fatahi Fardaniyeh s, Larijani B, Azadbakht L. A study on the relationship between dietary acidity in blood pressure and blood glucose control indexes. Iranian Journal of Diabetes and Metabolism, February - February 2000: Volume 16 (Number 3) 133-156.

20- Mehrabi y, Sarbakhsh P, Hadjaqh F, KhadimMawboodi A. Prediction of diabetes. Journal of ShaheedBeheshti University of Medical Sciences & Health Services - Vol. 12, No. 1 pp. 16-24 (May 2010).

21. NouriM ,Adili F, Pour Abraham R, Heshmat R, Fakhrzadeh.Study of the pattern of smoking and its relation with other risk factors for cardiovascular diseases in residents covered by the demographic database of Tehran University of Medical Sciences. Special Issue 1 Volume 3 Iranian Journal of Diabetes and Lipid Disorders 91-97.

22-Odegaard AO, Koh WP, Vazquez G, Arakawa K, Lee HP, Yu MC, et al. BMI and diabetes risk in Singaporean Chinese. Diabetes Care 2009; 32(6): 1104-6.

23.Patel PS, Sharp SJ, Luben RN, Khaw KT, Bingham SA, Wareham NJ, et al. Association between type of dietary fish and seafood intake and the risk of incident type 2 diabetes: the European prospective investigation of cancer (EPIC)-Norfolk cohort study. Diabetes Care 2009; 32(10): 1857-63.

شما با شرکت در مطالعه حاضر از خطر ابتلا به دیابت ، پرفشاری خون و چاقی و عوامل موثر بر آن  آگاه خواهید شد.

دارد

غربالگری و کشف به موقع دانشجویان در معرض خطر و معرفی افراد پر خطر به سطح بالاتر برای درمان و پیشگیری.

ندارد

ندارد

دانشجویان شرکت کننده در مطالعه هیچ هزینه ای را متقبل نخواهند شد.

ندارد

در تمامی مراحل اطلاعات دانشجویان به صورت محرمانه ثبت خواهد شد

در هر زمان که شما نیاز به اطلاعات بیشتر در زمینه مطالعه  داشتید می توانید با شماره تلفن های زیر که مربوط به اینجانب زرگر دانشجوی کارشناس بهداشت عمومی  تماس حاصل نموده و سوال تان را مطرح نمایید.

آدرس: موسسه آموزش عالی سلامت خاش

۰۹۱۵۹۴۹۵۹۷۴

شرکت شما در مطالعه حاضر کاملا اختیاری بوده و هیچ اجباری در کار نیست.

اینجانب پس از توضیحات پژوهشگر با رضایت کامل و بدون اجبار در مطالعه حاضر شرکت نمودم.

فرم اطلاعاتی به ترتیب زیر تهیه و نتایج در آن ثبت خواهد شد: