بررسی میزان عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال کانال در ریشه مزیال مولرهای مندیبل آماده سازی شده با اینسترومنت های نیکل-تیتانیوم با تیپرینگ مختلف

یکی از مشکلات آماده سازی کانال ریشه، حفظ حداقل ضخامت عاج باقیمانده در دیواره های کانال میباشد و گزارش شده است که حداقل ضخامت پس از آماده سازی کانال برای آنکه بتواند درمقابل نیروهای حین پرکردن کانال مقاومت کند نباید از  3/0 میلی متر کمتر باشد(1). آماده سازی کانال ریشه یکی از مراحل مهم در درمان ریشه به منظور رسیدن به دو هدف میباشد که شامل پاکسازی و عفونت زدایی سیستم کانال ریشه و ایجاد شکلی مناسب برای پرکردن کانال ریشه است(2). از طرفی حفظ دندان درمان ریشه شده به میزان ضخامت عاج باقیمانده بستگی دارد. شکستگی عمودی ریشه نیز یکی از اثرات سوء برداشت بیش از حد عاج ریشه ای می باشد، خصوصاً در نواحی که به عنوان 'danger zone'یاد میشوند(3).

بسیاری از تحقیقات از جمله تحقیقات  Bellucciو همکاران رابطه مستقیم بین از دست رفتن ساختار دندان و امکان شکست تاج یا ریشه را نشان داده اند(4). همچنین  Morfisگزارش داد که بین میزان ساختمان از دست رفته دندان و احتمال شکستن تاج یا ریشه دندان رابطه مستقیم وجود دارد(5).

ضخامت عاج باقیمانده نمایانگر محدودیت های مکانیکی اینسترومنت های اندودنتیک بوده که به منظور افزایش قطر کانال نسبت به سایز اولیه می باشد. این اینسترومنت ها نباید دیواره ریشه را خیلی ضعیف نموده و یا پرفوریشن ایجاد نماید(6).

تا کنون ابزار و روش های گوناگونی جهت آماده سازی کانال ارائه شده که هرکدام مزایا و معایب خود را دارا می باشند. ارزیابی اینسترومنتیشن کانال به منظور تعیین عملکرد وسایل مختلف در شکل دادن کانال و میزان عاج باقیمانده در صورت پیروی از اصول آماده سازی کانال ضروری می باشد(7).

ابزار های نیکل-تیتانیومی اخیراً جزء اصلی درمان ریشه بوده و به طور موثری فرم مناسب کانال ریشه را برای پر کردن با کمترین خطر ترانسپورت ایجاد می کند. این وسایل دو تا سه برابر انعطاف پذیری بیشتری نسبت به فایل های استینلس استیل دارند و نسبت به آنها زاویه خم شدگی و ماگزیمم تورک بهتری دارا می باشند(8). Cheung در تحقیقی بر روی ریشه مزیال دندانهای مولر اول فک پایین، نشان دادند که فایلهای نیکل – تیتانیوم نسبت به فایلهای استنلس استیل لایه ضخیم تری از عاج باقی می گذارند (9).

Brkanic و همکاران(2011)استفاده از سیستم روتاری بیشترین میزان عاج باقیمانده را در فاصله یک میلی متری از آپکس باقی میگذارد(10).محمدزاده و همکاران (2012)استفاده از فایل های شماره #35 و#40 به عنوان فایل نهایی اپیکال تاثیر مثبتی بر میزان عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال دارد(11).

شهریاری و همکاران(2009)،میزان بیشتری عاج درناحیه مزیال در تمام طول کانال با استفاده از فایل دستی حذف گردیده،در نتیجه روتاری profile کانال ریشه را به طور محافظه کارانه تری آماده می سازد.(12)

آماده سازی کانال مهمترین مرحله در درمان اندو و به منظور حذف عاج به شمار می رود،این یک چالش است حتی برای با تجربه ترین اندودنتیست ها که به ماگزیمم شکل دهی و تمیز کردن کانال دست یابند.میزان عاج باقیمانده نمایانگر محدودیت های مکانیکی اینسترومنت ها به منظور گسترش قطر کانال ریشه نزدیک به اندازه های از قبل تعیین شده ای که دیواره های عاجی را به طور معنی داری ضعیف نکند.حذف بیش از حد عاج میتواند منجر به پرفوریشن نواری به خصوص در نواحی موسوم به danger zone ویا شکستگی عمودی ریشه شود(13).

با توجه به اینکه آماده سازی کانال با اینسترومنت های روتاری و تیپرینگ مختلف به چه میزان از عاج ریشه ای به خصوص در ناحیه اپیکال بر میدارند از اهمیت زیادی برخوردار خواهد بود، لذا هدف از این مطالعه ارزیابی میزان دنتین باقیمانده در کانال های آماده شده با اینسترومنت های روتاری نیکل-تیتانیومی با تیپرینگ مختلف می باشد.

1.ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال آماده شده با فایل روتاری edge taper platinum  %8چقدر است؟

2.ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال آماده شده با فایل روتاری Dia-PT %9 چقدر است؟

3.ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال آماده شده با فایل روتاری4%  Mani silkچقدر است؟

4.ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال آماده شده با فایل دستی 2%چقدر است؟

5.میزان عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال با فایل های فوق متفاوت است.

تعیین میزان عاج باقیمانده در ناحیه اپیکال کانال در ریشه مزیال مولرهای مندیبل آماده سازی شده با اینسترومنت های نیکل-تیتانیوم با تیپرینگ مختلف

1. تعیین ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکالی پس از آماده سازی کانال در ریشه مزیال مولرهای مندیبل با فایل های دستی
2. تعیین ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکالی پس از آماده سازی کانال در ریشه مزیال مولرهای مندیبل با فایل روتاری edge taper platinum
3. تعیین ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکالی پس از آماده سازی کانال در ریشه مزیال مولرهای مندیبل با فایل روتاری( diadent ( Dia-PT

4.تعیین ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکالی پس از آماده سازی کانال در ریشه مزیال مولرهای مندیبل با فایل روتاری   Mani silk

5. مقایسه ضخامت عاج باقیمانده در ناحیه اپیکالی پس از آماده سازی کانال در ریشه مزیال مولرهای مندیبل با روشهای فوق

دانشجویان و دندانپزشکان

عاج باقیمانده میزان عاجی است که حین و بعد از اینسترومنتیشن باقی می ماند(14).

Protaper , edge taper platinum and dia pt , mani silk and hand fhles System : از سیستم های روتاری جهت آماده سازی و شکل دهی کانال می باشد.

:Root Canal therapy به دبریدمان و شکل دهی کامل کانال ریشه به منظور حذف کامل باکتری­ها و توکسین­ها و همچنین آبچوریشن مناسب جهت سلامت بافت­های کانال پری رادیکولار می گویند (15)(16).

مداخله ای (تجربی) از نوع Exvivo

معیارهای ورود:

دندانهای مولر اول مندیبل کشیده شده از مراجعه کنندگان به بخش جراحی دانشکده دندانپزشکی در سال 97 ، بدون کلسیفیکاسیون،بدون تحلیل داخلی و خارجی,کرو کمتر از 25 درجه،بدون درمان اندو قبلی

معیار های خروج:

دندان هایی که در ضمن کار دارای پیچیدگی کانال داشته باشند ، در ضمن درمان دچار حوادث حین درمان شوند.

جهت تعیین حجم نمونه از نرم افزار Power & sample size و فرمول محاسبه

 n = (Z_1-α/2 + Z_1-β)² ×(s₁² +s₂²) / (μ₁ – μ₂)²

 (برای مطالعات آزمون دو میانگین مربوط به یک صفت ) استفاده شد

که با در نظر گرفتن 05/0α=، توان 80 درصد و انحراف معیار گروه یک 25/0 s₁₌ و گروه دو 13/0s₂₌ همچنین میانگین گروه یک 51/0μ₁= و گروه دو  40/0μ₂= ( مطالعهet al, 2012  Mohammadzade Akhlaghi) (11) و خطای 10 درصد تعداد 68 دندان برآورد گردید که جهت اطمینان از 70 نمونه استفاده می­شود.

تصادفی

در این مطالعه از روش آسان و در دسترس ، دندان های کشیده شده مولر اول پایین جمع آوری شده از مراجعه کنندگان به بخش جراحی دانشکده دندانپزشکی زاهدان سال 97 استفاده خواهد شد.

جهت انجام این مطالعه از 70 دندان مولر اول مندیبل کشیده شـده انسـان، بـا دو ریشـه کاملا جدا از هم،

با طول تقریبی 22-20 میلیمتر استفاده خواهد شد. در ابتدا بقایای بافتی روی سطح ریشه دندان های جمع آوری شده، و حذف می گردد. بدین منظور دندان ها را به مدت 3 ساعت در محلول هیپوکلریت سدیم %2.5 قرار داده و به دنبال آن جرمهای سطح دندان توسـط دسـتگاه اولتراسـونیک حذف  خواهد شد.  جهت تعیین آناتومی داخلی ریشه، رادیوگرافی دیجیتال از جهـات مختلف تهیه خواهد شد.

کانـال کلسـیفیه، اپکس تکامـل نیافته، تحلیل داخلی و خارجی ریشه از مطالعه خارج خواهند شد. سپس تا انجام آزمایش، دندان هـا در محلـول سـالین نگهداری می گردند.

دندان ها در بلوک های پوتی اسپیدکس 15*15 میلیمتر مانت شده و جهت اندازه گیری و ضخامت اولیه ی عاج در ناحیه اپیکالی در ابتدا از همه ی دندان ها توسط دستگاه CBCT اسکن تهیه خواهد شد.

 پس از حذف همه پوسیدگی ها وترمیم هـا، حفره دسترسـی اسـتاندارد به کمک فرز فیشور الماسی و خنک کننده آب و هوا تهیه تهیه می شود. تمـام دنـدان هـا شـماره گـذاری و در ظـروف مشـخص نگهداری خواهند شد.

 سپس با استفاده از یـک K-فایـل 15 میـز ان خمیـدگی کانـال توسط روش اشنایدر بررسی خواهد شد و دندانهایی با خمیدگی کمتر از 25 انتخاب می شوند و در ادامـه طـول واقعـی کانال اندازه گیری می گردد. بدین منظور یک K فایل 15داخل کانال ریشه قرار داده شده ، زمـانی کـه نـوک فایل در محل اپیکال فورامن مشاهده شد آنگاه فایل به آرامی عقب کشیده می شود تا زمانی که نوک فایـل درسـت در محل فورامن اپیکال قرار گیرد، این وضعیت به کمک ذره بین با دقت بیشتری بررسی می گردد در ایـن زمـان استاپ پلاستیکی در ناحیه مرجع تنظیم شده و بعد از بیرون آوردن فایل از داخل کانال ، فاصله استاپ پلاستیکی تانوک فایل به وسیله کولیس با دقـت 0.1 میلیمتـری انـدازه گیری می گردد و به عنوان طول واقعی کانال ریشه با توجه به شماره هر دندان ثبت خواهد شد.

 جهت اندازه گیری و ضخامت اولیه عاج در ناحیه اپیکالی در ابتدا از همه دندان ها توسط دستگاه CBCT اسکن تهیه خواهد شد.

سپس دندان ها به طور تصادفی به 4 گروه تقسیم می شوند:

گروه یک:

Edge taper platinum :

1. ایجاد glide path
2. پالپ چمبر زا با EDTA مایع پر میکنیم.
3. فایل شماره #10دستی را برای اندازه گیری طول کارکرد داخل کانال می بریم.
4. کانال را با EDTA پر می کنیم.
5. فایل S1 را به طول کارکرد میبریم.
6. دوباره با مایع EDTA شستشو می دهیم.
7. فایل شماره 10# دستی را دوباره تا طول کارکرد می بریم.
8. سپس فایل S2 را به طول کارکرد میبریم.
9. دوباره با مایع EDTA شستشو می دهیم.
10. فایل شماره 10# دستی را دوباره تا طول کارکرد می بریم.
11. فایل F1 را به طول کارکرد میبریم.
12. دوباره با مایع EDTA شستشو می دهیم.
13. در نهایت فایل F2 را داخل کانال میبریم و سپس با مایع EDTA شستشو می دهیم و فایل شماره 10# دستی را دوباره تا طول کارکرد می بریم.
14. فایل نهایی که به طول کارکرد می بریم فایل F2  با تقارب 8 درصد می باشد.(فایل F2 برابر با فایل شماره 25 می باشد.)

گروه دو:

Dia-PT :

1. طول کارکرد را با X-ray چک می کنیم.
2. از DX جهت ایجاد دسترسی مستقیم به اریفیس کانال استفاده می کنیم.
3. از D1 برای گسترش Glide path و وسیع کردن قسمت کرونالی کانال استفاده می کنیم و همیشه قبل از استفاده از فایل از Naocl داخل کانال استفاده می کنیم.
4. D1 را با حرکت جارویی در داخل کانال حرکت می دهیم.
5. شکل دادن و حرکت جارویی را باD1  ادامه می دهیم تا زمانی که به طول کارکرد برسیم.
6. طول کارکرد را با فایل شماره 15#چک می کنیم.
7. با استفاده از فایل D2  3/2 اپیکالی را گشاد می کنیم.
8. فایل نهایی که وارد کانال میشود و به طول کارکرد می رسانیم فایل D4 با تقارب 9 درصد میباشد.

گروه سه :

Mani silk:

1. بررسی مسیر کانال با فایل 10 یا 15 دستی.
2. استفاده از فایل 25 با تقارب 8 درصد جهت شکل دادن اریفیس
3. استفاده از فایل 20 با تقارب 4 درصد برای شکل دادن قسمت میانی
4. استفاده ازفایل 25 با تقارب 4 درصد برای شکل دادن قسمت اپیکال کانال.
5. فایل نهایی که به طول میبریم فایل شماره 25 با تقارب 4 درصد می باشد.

گروه چهار :

فایل دستی :

1. ایجاد دسترسی مستقیم به اریفیس کانال.
2. تعیین طول کارکرد به وسیله فایل شماره 15.
3. فایلینگ تا سه شماره بالاتر از فایل اولیه.
4. استفاده از فایل های شماره بزرگتر به طوری که هرچه شماره فایل بالاتر میرود فایل را یک میلیمتر کوتاه تر وارد کانال می کنیم (تا سه شماره بالاتر از Master File  ).

•      بعد از استفاده از هر فایل کانال به وسیله هیپوکریت سدیم 5% شست و شو داده می شود و بعد از استفاده از هر کدام از فایل های بزرگتر از Master File  فایل نهایی را تا طول کارکرد میبریم.
• ناحیه اپیکال کانال ها تا فایل شماره 25 با تقارب 2 درصد و ناحیه کرونال تا فایل شماره 40 آماده سازی می گردد 

در طول پاکسازی و شکل دهی، هر کانال با 2 میلی لیتـر محلول هیپوکلریت سدیم 2.5% شستشو داده خواهد شد.

در نهایت جهت حذف اسمیرلایر از EDTA 17% و سپس سدیم هیپوکلریت 5% استفاده شده و کانال ها با نرمال سالین شست و شو و نهایتا خشک میگردد.

بعد از روش های آماده سازی و شـکل دهـی دنـدان هـا درهمان موقعیت قبلی قرار می گیرند و با همان پارامتر های قبل اسکن خواهند شد. اسکن های CBCT برای هر دندان قبل از آماده سازی و شکل دهی و بعد از آن گرفته شده و در هر دو اسکن قبل و بعد مقطع زده شده و ضخامت عاج (از خارجی ترین ناحیه کانال تا خارجی ترین ناحیه ریشه) اندازه گیری می شود و با هم مقایسه خواهد گردید.

تجزیه و تحلیل داده ها توسط نرم افزار SPSS 20 انجام گرفت در قسمت آمار توصیفی میانگین، انحراف معیار ارائه خواهد شد. برای تجزیه و تحلیل داده ها از ازمون  Kruskal-Wallis  و ازمون من ویتنی با معنی داری کمتر از 0.05 استفاده خواهد گردید.

کدهای 1،2،3،4،5،6،7 از فصل 3 پژوهش‌های شامل پیوند عضو یا بافت از دهنده‌ی زنده راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران

دفترچه آزمودنی انسانی

کدهای 1، 4، 5، 9، 10، 11، 13، 14، 18، 28، 29، 30 و 31

یافتن حجم نمونه نسبتا سالم از محدودیت های پروژه می باشد که در زمان مورد نیاز برای اجرای پروژه این مشکل حل خواهد شد هزینه بر بودن نیز از محدودیت های دیگر این پروژه می باشد که با تامین اعتبار معاونت محترم تحقیقات مشکل حل خواهد شد

عاج باقی مانده، نیکل-تیتانیوم ، فایل روتاری

• مراجع مورد استفاده براساس رفرانس نویسی ونکوورتنظیم گردد.

1. Lim SS, Stock CJ. The Risk of Perforation In The Curved Canal. Anticurvature Filing Compared With The Stepback Technique. Int Endod J .1987Jun; 20(1): 33-9.
2. Coldero LG , McHugh S , Mackenzie D , Saunders WP. Reduction In Intracanal Bacteria During Root Canal Preparation With and Without Apical Enlargement. Int Endod J. 2002May; 35(5): 437 – 46
3. Michael H, Peters OA, Dummer PMH. Mechanical, preparation of root canals: shaping goals, techniques and means. Endodontic Topics. 2005; 10:30-76.
4. Bellucci C, Perrini N. A Study Of The Thickness Of Radicular Dentin And Cementum In Anterior And Premolar Teeth. Int Endod J. 2002 Jul; 35(7): 594-606.
5. Morfis AS. Vertical Root Fractures .Oral Surg Oral Med Oral Pathol .1990May; 69(5): 631-5.
6. Anil T,Anjali M,Priyali CH,Nidhi M and Anushree G.Residual dentine thickness.international journal of applied dental science 2016;2(4):96-99
7. Anil T,Anjali M,Priyali C,Nagarjuna,Sandeep R,Anamika K.Evaluation of remaining dentine thickness through cbct using different files.IOSR-JDMS.2017;120-124:(4)
8. Katz A, Kohn SW, Tamse A, Zuckerman A. Residual dentin thickness in bifurcated maxillary premolars after root canal and dowel space preparation. Endod J. 2016;32(3):203-205
9. Cheung GS, Chan AW. A Comparison Of Stainless Steel And Nickel-Titanium K-Files In Curved Root Canals . Int Endod J. 1996 Nov; 29(6): 370-5.
10. Tatjana Brkanic,Ivana Stojsin,Karolina Vukoje.Canal wall thickness after preparation with NiTi rotary files.microscopy research and technique,2011 oct,75(3):253-257
11. Mohammadzade Akhlaghi N, Varshozas M, Khalilak Z, Ghorbanzade M, Mohebbi P. Effect of Final Apical File Size On Residual Dentin Thickness Of Apical Third Of Canal (In Vitro) . J Res Dent Sci. 2012; 9 (1) :20-28
12.      Shahriar Shahriari, MS, Hasan Abedi, MS, Mahdi Hashemi, and Seyed
    Mohsen Jalalzadeh , Comparison of removed dentin thickness with
    hand and rotary instruments, Iranian Endodontic Journal 2009;4(2):69-73]
13. Bürklein S, Schäfer E. Apically extruded debris with reciprocating single-file and full-sequence rotary instrumentation systems. Journal of endodontics. 2012;38(6):850-2.
14.   Anil K Tomer, Anjali Miglani, Priyali Chauhan, Nidhi Malik and Anushree Gupta,Residual dentine thickness,IJADS 2016; 2(4): 96-99
15.    Leonardi LE, Atlas DM, Raiden G. Apical extrusion of debris by manual and mechanical instrumentation. Braz Dent J 2007; 18(1): 16-9.
16. Jodway B, Hulsmann M, A comparative study of root canal preparation with NiTi-TEE and K3 rotary Ni-Ti instruments. Int Endod J 2006; 39(1): 71-80.                                                                                                           

در این طرح میزان عاج باقیمانده در 68 دندان مولر اول مندیبل کشیده شده توسط بخش جراحی دانشکده دندانپزشکی زاهدان به وسیله 3 برند متفاوت از سیستم روتاری با تیپرینگ متفاوت و فایل دستی مقایسه می شود.

ندارد

استفاده از دندان کشیده شده بجای بیمار که احتمال آسیب به بیمار را حذف می نماید 

ندارد

ندارد

کلیه هزینه های این تحقیق بر عهده مجری طرح خواهد بود و داوطلب هیچ گونه هزینه ای پرداخت نخواهد کرد

استفاده از کلیشه های رادیوگرافی موجود در آرشیو بیماران

اطلاعات بیمار کاملا محرمانه نگه داشته میشود

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت در این مطالعه کاملا اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نمایم.

نمونه رضایت نامه آگاهانه از بیمار اخذ میگردد.

     فرم ثبت اطلاعات: