بررسی تاثیر مصرف پودر میوه زرشک برشاخص های گلایسمیک، لیپید پروفایل و ویسفاتین در بیماران دیابتی نوع 2 مراجعه کننده به کلینیک دیابت زاهدان در سال 97

دیابت یکی از شایع ترین اختلالات متابولیکی  است و امروزه به عنوان یک مشکل بزرگ بهداشتی در دنیا مطرح می باشد.(1)در دیابت نوع یک  که به طور عمده بین کودکان،نوجوانان و افراد بالغ جوان دیده می شود،سلول های تولیدکننده انسولین در غده ی لوزالمعده به طور کلی از بین رفته که سبب افزایش گلوکز در خون می شود، در حالی که دیابت نوع دو با مقاومت به انسولین همراه می باشد.در نتیجه در هر مورد بیماری،سوخت و ساز گلوکز خون از حد طبیعی بالاتر می رود که با پرنوشی و پرادراری خود را نشان می دهد.عوامل متعددی در بدن می توانند بر میزان قند خون و به طور کلی در روند بیماری دیابت موثر باشند.(2)

شیوع  روزافزون دیابت درجهان خصوصاً درکشورهای درحال توسعه ازجمله ایران اهمیت پیشگیری ازگسترش بیماری را گوشزدمیکند. این بیماری به عنوان چهارمین عامل مرگ و میردرکشورهای توسعه یافته معرفی شده است. آمارهاتعدادمبتلایان به دیابت درسال 2030 درجهان را 366 میلیون نفرتخمین میزنند.طبق پژوهشی که در سال 2008 در ایران صورت گرفت،7/7 درصد از جمعیت بالغین 64-25 ساله ایران (دو میلیون نفر)مبتلا به دیابت بودند.(3, 4)

به علت خطرات قلبی-عروقی ناشی از افزایش سطح گلوکز و چربی های خون ، اختلالات چربی ها را باید به عنوان بخشی از درمان جامع دیابت،به سرعت تشخیص داد و درمان کرد.شایع ترین الگوی اختلال چربی ، افزایش تری گلیسیریدها و کاهش کلسترول HDL می باشد.(3)

ویسفاتین(Visfatin) ، یک پروتئین 52 کیلو دالتونی است که در انسان از 491 آمینواسید تشکیل شده و به عنوان فاکتور افزایش دهنده کلنی سلول های پیشساز B (PBEF) شناخته می شود.(5)مشابه انسولین ، ویسفاتین در شرایط آزمایشگاه جذب گلوکز را توسط ادیپوسیت ها و مونوسیت ها افزایش داده و مانع از رهاسازی گلوکز توسط کبد می شود.(6, 7) لازم به ذکر است که ویسفاتین به عنوان Nampt (نیکوتین آمید فسفو ریبوزیل ترانسفراز) هم عمل می کند.Nampt نقش مهمی در جهت تنظیم انرژی سلولی و همچنین کنترل آنزیم های وابسته به NAD ایفا می کند.(8)در واقع ویسفاتین فعالیت درون سلولی آنزیم های وابسته به NAD/NADH که برای ترشح انسولین تحریک شده با گلوکز حیاتی هستند را در سلول های بتا پانکراس تنظیم می کند.(9)این هورمون توانایی پیش التهابی و آنتی آپوپتونیک دارد و نقش مهمی در بیماری های التهابی و عفونی ایفا می کند.(1)سطح پلاسمایی ویسفاتین در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو افزایش می یابد در حالی که سطح ویسفاتین ناشتا در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک کمتر است و همچنین نشان داده شده که سطح پلاسمایی ویسفاتین با زوال پیشرونده سلول های بتا در دیابت نوع دو افزایش می یابد.(7)

در حال حاضر درمان اصلی و موثر برای دیابت قندی،استفاده از انسولین و عوامل کاهنده قند خون است ، ولی این ترکیبات دارای عوارض نامطلوب متعدد نظیر افزایش ذخایر چربی، تحلیل رفتن بافت چربی در محل تزریق و بروز شوک هیپوگلیسمی بوده و در درازمدت بر روندهای ایجاد عوارض ناتوان کننده دیابت تاثیر ندارند؛ بنابراین نیاز برای یافتن ترکیبات موثر در درمان دیابت با عوارض جانبی کمتر احساس            می شود.(10)

یکی ازاثرگزارترین گیاهان دارویی که برای کنترل دیابت استفاده میشود،زرشک است.(11) زرشک،گیاهی است که به صورت درختچةخارداربه ارتفاع 1.5 تا 3 متر و دارای شاخه های شکننده میروید و قسمتهای مورداستفادةدارویی این گیاه شامل پوست،ریشه، ساقه،برگ ومیوه است.(12) عمده ترین آلکالوئیدعصارةزرشک،بربرین است که مهمترین خواص آن شامل کاهندةقندوچربی خون،(13) آنتی اکسیدان، کاهندةفشارخون وهیپوگلیسمی(14) است.

1-بیژه و همکاران(15)در مطالعه ای که بر 32 مرد مبتلا به دیابت نوع 2 انجام شد،نشان دادند که در بیماران دیابتی دریافت کننده عصاره زرشک به میزان 10 سی سی در 200 سی سی آب، مقادیر گلوکز سرم و مقاومت به انسولین نسبت به مقادیر پایه کاهش معناداری داشته است.

2-شیدفر و همکاران(16) در مطالعه ای که راجع به تاثیر مصرف 3 گرم عصاره زرشک در روز  بر لیپوپروتئین های سرم و شاخص های قند خون بر 31 بیمار دیابتی نوع 2 به مدت 3 ماه انجام دادند،نشان دادند سطح تری گلیسیرید سرم ،LDL، گلوکز ، انسولین و apo B کاهش معنی داری داشته است.

3-معززی و همکاران (17)در پژوهشی که بر روی 30 بیمار دیابتی به مدت 8 هفته نشان دادند که سطح گلوکز سرم و میزان HbA1c در گروه مصرف کننده پودر زرشک به میزان 2 میلی گرم در  روز کاهش یافته است.

4-رشیدی و همکاران(18) در مطالعه ای که بر روی 84 بیمار دیابتی نوع 2 به مدت 4 هفته انجام شد . افزایش انسولین ناشتا ، HOMA-IRرا در گروه مصرف کننده عصاره ریشه زرشک به میزان 1 گرم در روز نشان دادند گرچه این افزایش از نظر آماری معنی دار نبود.

5-همتی و همکاران(14) در پژوهشی که بر روی 25 موش نر دیابتی به مدت 14 روز انجام شد،کاهش معنی داری را در سطح سرمی تری گلیسیرید،گلوکز و VLDL و افزایش معنی داری را در سطح سرمی آدیپونکتین نشان دادند.

6-کشکولی و همکاران(19) در مطالعه ای که بر روی 80 بیمار مبتلا به کبد چرب به مدت 3 ماه صورت گرفت نشان دادند که وزن ،تری گلیسیرید و کلسترول در گروه مصرف کننده 1.5 گرم عصاره زرشک کاهش معنی داری داشته است.

پودر میوه زرشک   باعث کاهش شاخصهای گلایسمیک (قندخون ناشتا ، HbA1c ، انسولین و مقاومت به انسولین ) در  بیماران دیابتی نوع 2  می شود.

پودر میوه زرشک باعث  بهبودسطح لیپید پروفایل سرم خون  در بیماران دیابتی نوع 2  می شود.

پودر میوه زرشک   باعث کاهش سطح ویسفاتین در بیماران دیابتی نوع 2  می شود.

پودر میوه زرشک   باعث کاهش توده بدنی در بیماران دیابتی نوع 2  می شود.

تعیین تاثیر مصرف پودر میوه زرشک  برشاخص های گلایسمیک ، لیپید پروفایل و ویسفاتین در بیماران دیابتی نوع 2 مراجعه کننده به کلینیک دیابت زاهدان

1. -تعیین و مقایسه میانگین سطح شاخصهای گلایسمیک (قندخون ناشتا ، HbA1c ، انسولین و مقاومت به انسولین )درگروه شاهد و گروه مورد قبل و بعد از مداخله
2. -تعیین و مقایسه میانگین سطح تری گلیسیرید سرم ، LDLوHDL، کلسترول سرم در گروه شاهد و گروه مورد قبل و بعد از مداخله
3. -تعیین و مقایسه  میانگین سطح ویسفاتین سرم در گروه شاهد و مورد قبل و بعد از مداخله
4. تعیین و مقایسه  میانگین شاخص توده بدنی در گروه شاهد و مورد قبل و بعد از مداخله

متخصصین  داخلی و غدد  و کلینیکهای دیابت

.

مداخله ای-کارآزمایی بالینی 

جامعه مورد مطالعه:

کلیه بیماران دیابتی مراجعه کننده به کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی شهر زاهدان

معیار ورود به مطالعه:

کلیه افراد مبتلا به دیابت نوع 2 تشخیص داده شده و استفاده از داروهای ثابت در طول مداخله ،محدوده سنی 30-65 سال.   

بیماران مصرف کننده داروهای خوراکی کاهنده قند خون و داروهای کاهنده چربی خون و آسپرین در مطالعه وارد می شوند ، و از آنها خواسته می شود دز دارو را تغییری ندهند  (16) .

معبار خروج از مطالعه:

 بارداری؛  شیردهی ،   علائم بیماری قلبی،  تاریخچه نارسایی  قلبی طی 3 ماه گذشته ، سکته قلبی ، ابتلا به بیماری های حاد /مزمن کبدی بجز کبد چرب، اختلال در عملکرد کلیه (کراتینین > 1.62 mg/dl) پرکاری و کم کاری تیروئید ، استفاده از NSAIDs درمان با انسولین ،عدم رضایت به ادامه ی مطالعه، تغییر در پروتوکل دارو درمانی دیابت ، داروهای افسردگی می باشد.افرادی که در رژیم غذایی خود از میزان بالایی زرشک استفاده می کنند از مطالعه حذف خواهند شد.

با توجه به مقالات مشابه (16،17) و هزینه های برآورد شده برای طرح 40 نفر (هر گروه 20 نفر) برآورد می شود.

به صورت تصادفی با نرم افزار Spss

فرم اطلاعاتی و کیت های آزمایشگاهی

این مطالعه یک مطالعه کارآزمایی بالینی دو سو کور می باشد که افراد مورد مطالعه و آنالیزور آماری از نحوه اجرای طرح بی اطلاع هستند.پس از تصویب طرح و کسب اجازه از معاونت پژوهشی دانشگاه و ثبت طرح در سامانه کارآزمایی بالینیIRCT) ) و ثبت کد آن در سامانه پژوهش، در صورت تایید طرح ، با هماهنگی کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی، 40 بیمار مبتلا به دیابت نوع 2  مراجعه کننده به کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی شهر زاهدان که شرایط ورود به مطالعه را دارا باشند انتخاب خواهند شد .نمونه ها به طور تصادفی با استفاده از شماره پرونده به دو گروه مورد (20 نفر ) و گروه شاهد ( 20 نفر)  می شوند هر دو گروه از نظر  فعالیت فیزیکی  و رژیم غذایی  همسان سازی می شوند.برای این منظور از افراد در مورد میزان  فعالیت فیزیکی پرسیده می شود و از آنها خواسته می شود که در رژیم غذایی خود تغییری ایجاد نکنند.

فرم رضایت نامه آگاهانه پس از توضیح در مورد طرح و نحوه انجام آن از هریک از نمونه ها اخذ        می شود.سپس فرم اطلاعات دموگرافیک برای آنها تکمیل می گردد.برای اندازه گیری شاخص های بیوشیمیایی قبل از شروع مداخله از افراد بعد از 12 ساعت ناشتایی 10سی سی خون وریدی گرفته خواهد شد و پس از جداسازی سرم، انـدازه گیـری گلـوکز خـون ناشـتا ، هموگلـوبین گلیکوزیلـه، تـری گلیسـیرید و کلسـترول،LDL,HDL بـه روش آنزیماتیـک کالریمتریک، انسولین به روش  الایزا  با استفاده از کیت هـای تجـاری  انجام می شود .نمونه سرم برای اندازه گیری سطح ویسفاتین به روش الیزادر فریزر 20 - تا زمان  ارزیابی نگهداری می شود.

سپس گروه مورد،روزانه 1 گرم پودر میوه خشک شده زرشک (2 کپسول 500mg) در 2 وعده     (1 کپسول همراه ناهار و 1 کپسول همراه شام) و گروه شاهد پلاسبو( کپسول حاوی لاکتوز)به مدت 2 ماه دریافت می کنند (17) .

• لازم به ذکر است که زرشکی که جهت تحقیق فوق استفاده می شود  دارای علامت استاندارد و پروانه سلامت وزارت بهداشت  می باشد.

بعد از 2  ماه مجددا از آنها خواسته میشود که بعد از 12 ساعت ناشتایی برای انجام آزمایش بیوشیمیایی به کلینیک مراجعه کنند.خون گیری مجددا با همان روش قبل تکرار میشود و نتایج آن بعد از بررسی ثبت میشوند.

جهت آنالیز داده ها با استفاده از نرم افزار آماری SPSS version 21 از آزمون t-test و paird t-test برای نمونه های با توزیع نرمال و در صورت نرمال نبودن داده ها از آزمون های ناپارامتریک استفاده می شود. . جهت بررسی  همبستگی بین متغییرها  از آزمون همبستگی رگرسیون  استفاده می شود.

1 به کلیه شرکت کنندگان ( اعم از بیماران و افراد سالم )در خصوص اهداف طرح توضیحات لازم داده خواهد شد و از کلیه افراد رضایت کامل اخذ خواهد شود . افراد باید برای ورود و خروج از مطالعه آزادی کامل داشته باشند. خصوصیاتی که منجر به شناسایی آنها خواهد شد مانند نام و نام خانوادگی و شماره ی پرونده نزد محقق  به صورت محرمانه باقی خواهد ماند.

لازم به ذکر است که به هیچ یک از افراد شرکت کننده در تحقیق ( بیماران و افراد سالم ) هزینه اضافی تحمیل نخواهد شد.

 به کلیه شرکت کنندگان ( اعم از بیماران و افراد سالم )در خصوص اهداف طرح توضیحات لازم داده خواهد شد و از کلیه افراد رضایت کامل اخذ خواهد شود . افراد باید برای ورود و خروج از مطالعه آزادی کامل داشته باشند. خصوصیاتی که منجر به شناسایی آنها خواهد شد مانند نام و نام خانوادگی و شماره ی پرونده نزد محقق  به صورت محرمانه باقی خواهد ماند.

لازم به ذکر است که به هیچ یک از افراد شرکت کننده در تحقیق ( بیماران و افراد سالم ) هزینه اضافی تحمیل نخواهد شد.

ضمنا پژوهش فوق به نحوی طراحی شده که با کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی دارای آزمودنیهای انسانی مصوب در پزوهش های علوم پزشکی که مبنای قضاوت اخلاقی در کمیته های منطقه ای اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی می باشد منافات نداشته و مطابق مفاد آن اجرا خواهد شد. (کدهای 1و 2و 5و 7 و8و12و 13و 15و 16و17و18و19و24و 25و26و27و28و29و30و31)

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

5- قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8- طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

12. - انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13. کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.
14. اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.
15.  پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.
16. پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.
17. پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.
18. در پژوهش‌هایی که از مواد بدنی (شامل بافت‌ها و مایعات بدن انسان)  یا داده‌هایی استفاده می‌شود که هویت صاحبان آن‌ها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمع‌آوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفاده‌ی مجدد از آن‌ها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشه‌دار کند، می‌توان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیته‌ی اخلاق ، از داده‌ها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.
19. عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

24.  اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 
25. پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.
26. هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.
27. در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.
28. پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.
29. نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.
30. گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.
31. روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

همچنین کدهای راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی در جمهوری اسلامی ایران نیز در این تحقیق رعایت می گردد

. فصل اول: ارزیابی سود و زیان

کدهای اخلاقی 16-1 :

1. کارآزمایی‌های بالینی باید کاملاً در چارچوب یک طرح‌نامه و دستورالعمل مکتوب طراحی و اجرا شوند. طرحنامه و دستورالعمل کارآزمایی بالینی باید دربردارنده‌ی بخش ملاحظات اخلاقی، هم‌چنین اطلاعات مربوط به بودجه‌ی پژوهش، حامیان پژوهش، وابستگی حرفه‌ای، بیان هرگونه تعارض منافع احتمالی و تمهیدات مورد نظر برای ترغیب مشارکت افراد در مطالعه باشد.
2. شروع اجرای کارآزمایی منوط به بررسی و تأیید طرح‌نامه و دستورالعمل آن توسط کمیته‌ی اخلاق در پژوهش است. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق پایش کارآزمایی‌های در حال اجرا را دارد. پژوهشگر موظف است که اطلاعات مورد نیاز برای پایش را در اختیار کمیته قرار دهد.
3. پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.
4. کمیته‌ی اخلاق مسؤولیت دایمی نظارت بر اجرای اخلاقی پژوهش را بر عهده دارد، لذا پژوهشگر ارشد باید این کمیته را در مورد تمامی تغییرات دستورالعمل مطالعه و هر حادثه‌ی نامناسب جدی در طول مطالعه آگاه سازد. هم‌چنین، هر اطلاعات جدیدی که ممکن است امنیت آزمودنی یا اجرای مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد را باید به اطلاع این کمیته برساند.
5. کارآزمایی بالینی باید تنها توسط افراد دارای مجوز حرفه‌ای مرتبط و ذی‌صلاح از نظر علمی انجام گیرد.
6. انجام کارآزمایی بالینی تنها زمانی قابل توجیه‌ است که جامعه‌ای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج آن پژوهش سود ببرند.
7. تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنی‌‌ها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و هم‌چنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی‌ها باید به‌عمل آید.
8. در مرحله‌ی طراحی مطالعه، باید نحوه‌ی پی‌گیری آزمودنی‌ها پس از اتمام مطالعه تعیین شود و در صورت لزوم، برای دسترسی آن‌ها به بهترین روش پیش‌گیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبت‌های مناسب، تمهیدات لازم درنظر گرفته شود. دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نیست.
9. در صورت وقوع عوارض یا حوادث نامطلوب قابل انتساب به پژوهش، در حین و پس از مطالعه، پژوهشگر باید اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب را برای آزمودنی، بدون تحمیل هزینه به وی، فراهم آورد. تمهیدات مالی برای انجام این تعهد، نظیر بیمه کردن پژوهش، باید در هنگام طراحی مطالعه در نظر گرفته شده باشد.
10. اگر در حین یا بعد از انجام پژوهش، وجود بیماری یا وضعیت مرتبط با سلامت خاصی در آزمودنی تشخیص داده شد، پژوهشگر یا مؤسسه‌ی حامی باید در صورت آزمودنی، وی را از این موضوع آگاه کند.
11. پژوهشگرموظف است که در صورت رضایت آزمودنی، شرکت او در کارآزمایی را به اطلاع پزشک خانواده‌ی وی برساند.
12. کلیه‌ی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید به‌گونه‌ای ثبت، به‌کارگیری و ذخیره شود که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آن‌ها فراهم باشد.
13. هرگونه پرداخت مالی به آزمودنی باید تنها در محدوده‌ی بازپرداخت هزینه‌های تحمیل‌شده به وی در اثر شرکت در پژوهش و قدردانی از او باشد. باید از هرگونه پرداخت غیرمتعارف - که احتمال داشته باشد که آزادی فرد برای قبول یا تداوم مشارکت در پژوهش را خدشه‌دار کند - خودداری شود.
14. مطالعات دوسوکور باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در صورت وقوع عارضه‌ای برای هرکدام از آزمودنی‌ها که شکستن کد را ایجاب کند، فردی که امکان شکستن کد را برای آن آزمودنی دارد و نحوه‌ی انجام این کار مشخص باشد. جزئیات این موضوع باید در دستورالعمل کارآزمایی آورده شود.
15. هیچ مداخله‌ای که هنوز بر اساس پزشکی مبتنی بر شواهد تأیید نشده است، نباید به دلایلی نظیر گیاهی یا سنتی بودن از طی تمامی مراحل استاندارد آزمون و کارآزمایی مستثنی شمرده شود.
16. چنان‌چه برای یک کارآزمایی بالینی فاز یک، آزمودنی زن مورد نیاز باشد، باید این افراد در سن باروری نباشند یا از روش‌های قطعی پیشگیری از بارداری استفاده کنند.

فصل دوم: رضایت آگاهانه

کدهای اخلاقی 10-1 :

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2.  فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3.  در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد
4.  هنگام ارسال طرح‌نامه برای بررسی توسط کمیته‌ی اخلاق، فرم رضایت‌نامه‌ای که قرار است به آزمودنی‌ها ارائه شود، باید به طرح‌نامه پیوست باشد. بررسی اخلاقی طرح‌نامه‌ی کارآزمایی بالینی بدون بررسی و ارزیابی فرم رضایت آگاهانه‌ی آن معتبر نخواهد بود.
5.  برای اخذ رضایت، اطلاعات باید به زبانی ارائه شود که برای آزمودنی قابل فهم باشد. آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید فرصت کافی برای پرس‌وجو در مورد جزییات کارآزمایی را داشته باشند. باید به‌طور مشخص اعلام شود که کارآزمایی یک فرایند پژوهشی است که مشارکت در آن داوطلبانه است و عدم قبول شرکت یا خارج شدن از کارآزمایی در هر زمانی، مراقبت از نمونه، حقوق و سلامت وی را تحت تأثیر قرار نخواهد داد.
6.  آزمودنی باید به اطلاعات در مورد بیمه و سایر تمهیدات برای جبران صدمات ناشی از مشارکت در کارآزمایی دسترسی داشته باشد. هم‌چنین، وی باید در مورد درمان‌هایی که در صورت بروز صدمه یا ناتوانی به دنبال شرکت در کارآزمایی، در اختیار وی قرار خواهد گرفت آگاه شود
7.  اخذ رضایت آگاهانه فرایندی است که از آغاز تا پایان ارتباط پژوهشگر-آزمودنی تداوم دارد. هر زمآن‌که اطلاعات جدیدی به‌دست آید که امکان داشته باشد که در تصمیم‌گیری آزمودنی‌ها جهت قبول یا تداوم شرکت در پژ. وهش تأثیرگذار باشد، این اطلاعات باید به‌صورت مکتوب در اختیار آزمودنی‌ها قرار گیرد.
8. در زمان اخذ رضایت، باید احتیاط شود که آزمودنی‌ها رضایت خود را تحت محذوریت و به‌علت وابستگی درمانی، اداری و. . . نداده باشند. در مواردی که این احتمال وجود دارد، رضایت‌آگاهانه باید توسط فرد دیگری که اطلاع کافی از مطالعه دارد و در عین حال چنین رابطه‌ای با آزمودنی ندارد، کسب شود.
9.  شروع و تداوم شرکت آزمودنی در پژوهش باید آزادانه باشد. از همین رو، هیچ‌‌یک از اعضای تیم پژوهش نباید آزمودنی‌ها را برای ادامه‌ی مشارکت در مطالعه مورد اجبار، تطمیع، اغوا، تهدید و/ یا تحت محذوریت قرار دهند.
10. از آن‌جا که تمامی عوارض و خسارات قابل انتساب به پژوهش برای آزمودنی‌ها باید جبران شود، اخذ برائت ذمه هیچ جایگاهی در کارآزمایی بالینی ندارد و نباید در فرم رضایت آگاهانه گنجانده شود. این امر رضایت آگاهانه‌ی پژوهشی را از رضایت‌نامه‌ی درمانی متمایز می‌کند.

عدم رضایت به ادامه ی مطالعه، عدم پیروی از توصیه ها به مدت بیش از یک هفته،تغییر در پروتوکل دارو درمانی دیابت

دیابت ملیتوس (Diabetes Mellitus) ،پودر زرشک ، ویسفاتین(visfatin)،شاخص های گلایسمیک ، لیپید پروفایل

1.         King H, Aubert RE, Herman WH. Global burden of diabetes, 1995–2025: prevalence, numerical estimates, and projections. Diabetes care. 1998;21(9):1414-31.

2.         Skvarca A, Tomazic M, Krhin B, Blagus R, Janez A. Adipocytokines and insulin resistance across various degrees of glucose tolerance in pregnancy. Journal of International Medical Research. 2012;40(2):583-9.

3.         Wild S, Roglic G, Green A, Sicree R, King H. Global prevalence of diabetes: estimates for the year 2000 and projections for 2030. Diabetes care. 2004;27(5):1047-53.

4.         Esteghamati A, Gouya MM, Abbasi M, Delavari A, Alikhani S, Alaedini F, et al. Prevalence of diabetes mellitus and impaired fasting glucose in the adult population of Iran: the national survey of risk factors for non-communicablediseases of Iran. Diabetes care. 2007.

5.         Adeghate E. Visfatin: structure, function and relation to diabetes mellitus and other dysfunctions. Current medicinal chemistry. 2008;15(18):1851-62.

6.         Sonoli S, Shivprasad S, Prasad C, Patil A, Desai P, Somannavar M. Visfatin-a review. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2011;15(1):9-14.

7.         Smitka K, Marešová D. Adipose tissue as an endocrine organ: an update on pro-inflammatory and anti-inflammatory microenvironment. Prague Med Rep. 2015;116(2):87-111.

8.         Luk T, MalamZ, Marshall JC. Pre‐B cell colony‐enhancing factor (PBEF)/visfatin: a novel mediator of innate immunity. Journal of leukocyte biology. 2008;83(4):804-16.

9.         Revollo JR, Körner A, Mills KF, Satoh A, Wang T, Garten A, et al. Nampt/PBEF/visfatin regulates insulin secretion in β cells as a systemic NAD biosynthetic enzyme. Cell metabolism. 2007;6(5):363-75.

10.       Suji G, Sivakami S. Approaches to the treatement of diabetes mellitus: an overview. Cellular and molecular biology (Noisy-le-Grand, France). 2003;49(4):635-9.

11.       Cui G, Qin X, Zhang Y, Gong Z, Ge B, Zang YQ. Berberine differentially modulates the activities of ERK, p38 MAPK, and JNK to suppress Th17 and Th1 T cell differentiation in type 1 diabetic mice. Journal of Biological Chemistry. 2009;284(41):28420-9.

12.       Ivanovska N, Philipov S. Study on the anti-inflammatory action of Berberis vulgaris root extract, alkaloid fractions and pure alkaloids. International journal of immunopharmacology. 1996;18(10):553-61.

13.       Yin J, Hu R, Chen M, Tang J, Li F, Yang Y, et al. Effects of berberine on glucose metabolism in vitro. Metabolism-Clinical and Experimental. 2002;51(11):1439-43.

14.       همتی, اصغری, ظهوری. تأثیر درمان با عصاره آبی گیاه زرشک بر تغییرات سطح سرمی آدیپونکتین و پروفایل لیپیدی در موش‌های نر دیابتی. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی بیرجند. 2014;21(1):27-34.

15.       بیژه, مقدم م, توحید, شاهین. تاثیر مکمل یاری کوتاه مدت عصاره زرشک بر شاخص های گلایمسیک بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 متعاقب یک جلسه ورزش هوازی. علوم زیستی ورزشی. 2015;7.

16.       Shidfar F, Ebrahimi SS, Hosseini S, Heydari I, Shidfar S, Hajhassani G. The effects of Berberis vulgaris fruit extract on serum lipoproteins, apoB, apoA-I, homocysteine, glycemic control and total antioxidant capacity in type 2 diabetic patients. Iranian journal of pharmaceuticalresearch: IJPR. 2012;11(2):643.

17.       Moazezi Z, Qujeq D. Berberis fruit extract and biochemical parameters in patients with type II diabetes. Jundishapur journal of natural pharmaceutical products. 2014;9(2).

18.       Rashidi H, Namjoyan F, Mehraban Z, Zakerkish M, Ghaderian SB, Latifi SM. The Effects of Active Ingredients of Barberry Root (Berberine) on Glycemic Control and Insulin Resistance in Type 2 Diabetic Patients. Jundishapur Journal of Natural Pharmaceutical Products. 2018;13(1).

19.       Iloon Kashkooli R, Najafi SS, Sharif F, Hamedi A, Hoseini Asl MK, Najafi Kalyani M, et al. The effect of Berberis vulgaris extract on transaminase activities in non-alcoholic fatty liver disease. Hepat Mon. 2015;15(2).

دیابت یکی از شایع ترین اختلالات متابولیکی  است و امروزه به عنوان یک مشکل بزرگ بهداشتی در دنیا مطرح می باشد. به علت خطرات قلبی-عروقی ناشی از افزایش سطح گلوکز و چربی های خون ، اختلالات چربی ها را باید به عنوان بخشی از درمان جامع دیابت،به سرعت تشخیص داد و درمان کرد.شایع ترین الگوی اختلال چربی ، افزایش تری گلیسیریدها و کاهش کلسترول HDL می باشد. ویسفاتین(Visfatin) ، یک پروتئین 52 کیلو دالتونی است که در انسان از 491 آمینواسید تشکیل شده و به عنوان فاکتور افزایش دهنده کلنی سلول های پیشساز B (PBEF) شناخته می شود. مشابه انسولین ، ویسفاتین در شرایط آزمایشگاه جذب گلوکز را توسط ادیپوسیت ها و مونوسیت ها افزایش داده و مانع از رهاسازی گلوکز توسط کبد می شود. لازم به ذکر است که ویسفاتین به عنوان Nampt (نیکوتین آمید فسفو ریبوزیل ترانسفراز) هم عمل می کند.Nampt نقش مهمی در جهت تنظیم انرژی سلولی و همچنین کنترل آنزیم های وابسته به NAD ایفا می کند. سطح پلاسمایی ویسفاتین در بیماران مبتلا به دیابت نوع دو افزایش می یابد در حالی که سطح ویسفاتین ناشتا در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک کمتر است و همچنین نشان داده شده که سطح پلاسمایی ویسفاتین با زوال پیشرونده سلول های بتا در دیابت نوع دو افزایش می یابد. در حال حاضر درمان اصلی و موثر برای دیابت قندی،استفاده از انسولین و عوامل کاهنده قند خون است ، ولی این ترکیبات دارای عوارض نامطلوب متعدد نظیر افزایش ذخایر چربی، تحلیل رفتن بافت چربی در محل تزریق و بروز شوک هیپوگلیسمی بوده و در درازمدت بر روندهای ایجاد عوارض ناتوان کننده دیابت تاثیر ندارند؛ بنابراین نیاز برای یافتن ترکیبات موثر در درمان دیابت با عوارض جانبی کمتر احساس  می شود.

دارد

مصرف پودر زرشک براساس تحقیقات پیشین ممکن است باعث کاهش قند خون و چربی خون شود

ندارد

عوارض احتمالی ندارد

هزینه آزمایشات به عهده محقق می باشد.

تایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

کلیه سوالات مطرح شده از سوی بیماران توسط مجری و همکاران پاسخ داده خواهد شد.

شرکت افراد مورد مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهند بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودند بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوند.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

.