بررسی اثر دهانشویه های مختلف بر اضمحلال نیروی چین الاستیک های ارتودنسی (مطالعه آزمایشگاهی)

در ارتودنسی برای بستن فضا در یک قوس دندانی می توان از موارد مختلفی از جمله  کویل اسپرینگ های باز و بسته، آرچ وایرهای دارای لوپ، چین های الاستومری و اخیرا' از مگنت ها استفاده کرد.(1)

چین الاستومرها از سال 1960 در درمان ارتودنسی استفاده می شوند. چین ها (Chains) نه تنها در بستن فضا های دندانی، بلکه در اصلاح میدلاین، عقب بردن کانین و اصلاح چرخش های دندانی هم بکار می روند.(2, 3)

چین الاستومرها در مقایسه با مگنت ها از نظر اقتصادی به صرفه تر هستند و به دلیل داشتن حجم کمتر، عادت کردن به استفاده از آنها برای

بیمار راحت تر است، همچنین در مقایسه با کویل اسپرینگ ها، تمیز نگه داشتن چین ها آسانتر است. علاوه بر موارد فوق، چین ها، آسیب ها و تروماهای داخل دهانی را به شدت کاهش داده و در انواع رنگ ها و سایز ها موجود هستند، به همین دلیل کاربرد زیادی در درمان های ارتودنسی دارند.

علی رغم کاربرد وسیع در کلینیک، چین ها دارای محدودیت هایی نیز می باشند.  چین الاستومر ها در مجاورت با بزاق دچار تغییر رنگ و شکل دایمی می شوند.  همچنین تحت پدیده ای به نام Stress relaxation قرار می گیرند که به معنای کاهش نیروی اعمال شده در یک کشش ثابت در یک دوره زمان طولانی است و به دلیل تغییرات رخ داده در ساختمان داخلی پلیمر اتفاق می افتد.(1, 4, 5 )

افت نیرو در این مواد پلی اورتان بسیار زیاد بوده و یک مشکل کلینیکی محسوب می‌شود. نیروی تولیدی و درجه کشش چین ها تحت تاثیر Ph محیط  قرار می گیرد و کاهش نیرو در 24 ساعت اول خیلی بیشتر است، همچنین در هوای خشک نسبت به محیط آبی و هوای مرطوب کاهش نیروی چین ها بیشتر است . (3, 5, 6) افت نیروی سریع در فاصله ی ویزیت بیماران منجر به حرکت دندانی ناکافی می شود و در نتیجه افزایش تعداد جلسات ملاقات جهت فعال کردن مجدد آن هامورد نیاز می باشد. یکی از فاکتورهای قابل کنترل موثر بر نیروی چین ها استفاده از دهانشویه هاست.

دهانشویه ها در بیماران با اپلاینس های ثابت علاوه بر مسواک و وسایل بین دندانی توصیه می شوند که عمدتا' کلرهگزیدین و سدیم فلوراید هستند. امروزه از دهانشویه های گیاهی که از چای سبز،  پرسیکا و... تهیه شده اند و فاقد الکل، شکر و کلرهگزیدین اند، نیز استفاده می شود.(7)

Willem Santana  و همکارانش در سال 2017 اثرات دهانشویه های حاوی الکل و بدون الکل روی تحلیل نیروی چین ها مطالعه کردند.  آنها 4 گروه 40 تایی از چین های Short  Aو Short B وLong Aو Long B را در دهانشویه های الکلی لیسترین و هکسادول و بدون الکل لیسترین، مینوسپ و بزاق مصنوعی  قرار دادند و تحلیل نیروی آنها در فواصل زمانی زمان صفر ،14و 28 روز اندازه گیری شد. نتایج نشان داد که دهانشویه های حاوی الکل، اضمحلال نیروی بیشتری نسبت به دهانشویه بدون الکل و بزاق مصنوعی داشته است.(5)

Mohammed nahidh و همکارانش در سال 2017 اثرات 4 دهانشویه گیاهی را در تحلیل نیروی دو نوع چین الاستیک شفاف کوتاه، که regular  و extreme  هستند، بررسی کردند. در این مطالعه،  440 قطعه با طول 19mm از هرکدام از دو نوع چین الاستیک ازمایش شد. نیروی چین ها در زمان صفر، بعد از یکروز قرار گیری در اب مقطر و بعد از قرارگیری چین ها بمدت 1دقیقه و 2بار در روز در دهانشویه ی خاص و شستشو و نگهداری در اب مقطر در دمای 37 درجه سانتی گراد در هفته های 1و 2 و3 و4 اندازه گیری شد. اینگونه نتیجه گرفتند که نیروی اندازه گیری شده در چین های regular بطور قابل ملاحظه ای از extreme بیشتر بود. همچنین اضمحلال نیرو با گذر زمان در هر دو نوع به طور معنا داری افزایش یافت. در هفته های اول و دوم تفاوت معناداری بین دهانشویه های مورداستفاده وجود نداشت ولی در هفته های سوم و چهارم بخصوص در رابطه با گروه کنترل این تفاوت معنادار شد.(2)

زهرا جوانمردی و همکارانش در سال2016  برروی اثرات سه دهانشویه ی ارتوکین،  سنسیکین و پرسیکا روی درجه ی نیروی چین ها و کویل اسپرینگ های نیکل تیتانیومی مطالعه کردند. در این مطالعه 40 چین 5 لوپه و 40 کویل را در 4 محیط مختلف شامل بزاق مصنوعی، ارتوکین، سنسیکین و پرسیکا در دمای 37 درجه در طی 3 هفته قرار دادند. در گروه چین ها بعد از 3هفته نتیجه گیری شد که ارتوکین در مقایسه با سایرین به طور قابل ملاحظه ای درجه نیروی کمتری داشته است. در گروه کویل اسپرینگ ها تفاوت قابل ملاحظه ای در محیط های مختلف مشاهده نشد.(7)

Maryam omidkhoda و همکارانش در سال 2015 تاثیر سه دهانشویه ی پرسیکا و کلرهگزیدین و سدیم فلوراید را روی تحلیل نیروی چین های ارتودنسی مطالعه کردند. این مطالعه روی 8 گروه چین انجام شد که 2 گروه کنترل و 6 گروه آزمایش بودند. در این مطالعه بعد از 10 ثانیه از کشیدن چین ها به 100درصد طول اولیه ی آنها، چین ها به طول 25 میلی متر کشیده شدند (به دلیل آنکه فاصله بین دندان کانین و مولر جهت عقب بردن دندان کانین 25 میلی متر فرض شده است)، سپس در محیط های بزاق مصنوعی و پرسیکا و کلرهگزیدین 0.2 درصد و سدیم فلوراید 0.05 درصد قرار داده وسپس دوره های ترموسایکلین بین5 و 55 درجه به صورت روزانه انجام شد. برای رسیدن به نیروی اولیه ی200 گرم 7 لوپ چین بسته و 5 لوپ چین کوتاه استفاده شد و نیروها در  24ساعت اول و 1 و2 و3 و4 هفته اندازه گیری شدند. نتایج نشان داد که بیست درصد اضمحلال در24 ساعت اولیه بوده و بعد از4 هفته پرسیکا کمترین و کلرهگزیدین بیشترین اضمحلال نیرو را در همه ی زمانها نشان دادند.(۶)

دکتر براتعلی رمضانزاده و همکارانش در سال 2008 طی مطالعه ای به بررسی تاثیر کاربرد دهانشویه سدیم فلوراید بر خصوصیات الاستیکی چین های الاستومری پرداختند. در این مطالعه دو گروه چین الاستومری شفاف با فاصله ی 6 لوپ از دو شرکت american و dentaurum بررسی شدند. گروه اول در محلول بزاق مصنوعی نگهداری شد و گروه دوم هر روز از بزاق خارج و  یک دقیقه در دهانشویه ی سدیم فلوراید 0.05 درصد قرار گرفت،  سپس به مدت نیم ساعت در محلول ترکیب بزاق و دهانشویه قرار داده شد. در تست کشش، این چین ها در فواصل زمانی ابتدایی ، 1ساعت، 24ساعت ، 1هفته ، 2هفته و 3 هفته تحت کشش قرار گرفتند و تغییر طول آنها به ازای نیروهای 150 و 300 گرم مشخص شد. نتایج بدست آمده نشان داد که میزان اضمحلال نیروی شرکت american به طور معناداری از  dentaurum بیشتر بود و همینطور تفاوت بین محلول ها تنها به ازای نیروی 300 گرم از نظر آماری معنادار بود.(1)

با توجه به مطالعات انجام شده در این زمینه و نتایج متفاوت این مطالعات، برآن شدیم تا در مطالعه حاضر یکی از کاربردهای عمده و کلینیکی چین الاستیک ها در حرکت دندان کانین به فضای پرمولر کشیده شده را بازسازی کنیم تا تاثیر دهانشویه های مختلف بر میزان کاهش نیروی چین الاستیک ها بررسی شود.

1. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه پرسیکا  در زمان های مختلف چقدر است؟
2. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه سدیم فلوراید  در زمان های مختلف چقدر است؟
3. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه کلرهگزیدین در زمان های مختلف  چقدر است؟
4. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه لیسترین در زمان های مختلف چقدر است؟
5. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه ارتوکین در زمان های مختلف چقدر است؟
6. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با بزاق مصنوعی در زمان های مختلف چقدر است؟
7. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با اب مقطر در زمان های مختلف چقدر است؟
8. میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی در محیط های مختلف در زمان های مختلف متفاوت است.

بررسی اثر دهانشویه های مختلف بر اضمحلال نیروی چین الاستیکهای  ارتودنسی

1. تعیین میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه ی پرسیکا در زمان های مختلف
2. تعیین میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه ی  سدیم فلوراید در زمان های مختلف
3. تعیین میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با دهانشویه ی کلرهگزیدین در زمان های مختلف
4. تعیین میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای  ارتودنسی با دهانشویه ی لیسترین در زمان های مختلف
5. تعیین میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای  ارتودنسی با دهانشویه ی ارتوکین در زمان های مختلف

   6. تعیین میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای  ارتودنسی با بزاق مصنوعی در زمان های مختلف

7. تعیین میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی با اب مقطر در زمان های مختلف

8. مقایسه میزان اضمحلال نیروی چین الاستیکهای ارتودنسی در محیط های مختلف در زمان های مختلف

دندانپزشکان و ارتودنتیست ها- دانشکده های دندانپزشکی_ مراکز تحقیقاتی دهان و دندان

چین الاستیک (Elastomeric chain):  معمولا در خلال مراحل اولیه درمان بکار می روند تا سطوح نیرو را کاهش داده، موجب تسهیل حرکت آزاد دندانها می شوند، در مکانوتراپی لغزشی اصولا برای بستن فضاها مورد استفاده قرار می گیرند. این زنجیره به خلفی ترین دندان آسیایی که دارای بند است قلاب شده، سپس کشیده می شود و روی هر براکت در سرتاسر قوس تا خلفی ترین دندان آسیای طرف دیگر امتداد می یابد. (8)

تجربی آزمایشگاهی

جامعه ی مورد مطالعه را چین الاستیک های شفاف از نوع closed تشکیل میدهند.

معیار های ورود: چین الاستیک سالم و فاقد پارگی و نقص کارخانه ای

معیار های خروج: پارگی و اسیب چین ها در هر کدام از مراحل پره استرچینگ و استرچینگ و ترموسایکلین

فاکتورهای مخدوش کننده: با توجه به اینکه چین الاستیک های مورد مطالعه در صورت داشتن معیارخروج از مطالعه خارج می گردد، فاکتور های مخدوش کننده مشخص میباشند.

تعداد حجم نمونه با استفاده از آزمون اختلاف میانگین در دو نمونه و بر اساس تعیین میزان کشش با توجه نیروی وارد شده در پنج دهان شویه و مقایسه میان آنها و براساس  مطالعه دکتر رمضانزاده

(1) ، 10 عدد بدست آمد که با در نظر گرفتن حداقل 10 درصد ریزش و اشکال در انجام، 11  عدد در هرگروه در نظر گرفته شد.

نمونه گیری ساده و در دسترس

جمع آوری داده ها به صورت مشاهده ای خواهد بود و نیروها به کمک دستگاه نیروسنج اندازه گیری می شوند و در فرم اطلاعاتی ثبت می گردند.

برای هر کدام از چین الاستیک های closed  مقایسه های زیر صورت خواهد گرفت

فرم ثبت اطلاعات در ضمیمه می باشد.

از آنجایی که در ارتودنسی از چین الاستیک ها در موارد مختلفی از جمله اصلاح میدلاین، عقب بردن کانین،  بستن فضاهای دندانی و... استفاده می شود، در اینجا،  بازسازی رترکشن کانین به فضای اکسترکشن پرمولر در نظر گرفته می شود.

در این مطالعه ی آزمایشگاهی، چین های شفاف (ساخت شرکت G&H کشور آمریکا) به دو فرم  ) closed بدون فاصله) را به 7گروه تقسیم خواهیم کرد، که به 5 گروه تست و 2گروه کنترل تقسیم می شوند.   در این مرحله با توجه به روش مطالعه دکتر امیدخدا و همکارانش (6) هر نمونه چین   حاوی 5 لوپ   closed   خواهد بود که در انتها یک نیم لوپ اضافی برای حذف صدمات احتمالی وارده حین پره استرچینگ و سهولت اجرای مراحل کار در نظر گرفته می شود. دلیل انتخاب این تعداد لوپ در هر گروه، نزدیکتر بودن نیروی آنها به نیروی موردنیاز جهت انجام حرکت دندانی بازسازی شده ی دندان کانین در شرایط واقعی می باشد.  با توجه به اینکه در برخی مقالات پره استرچینگ را بعنوان روشی جهت کاهش افت نیروی چین ها عنوان کرده اند، چین ها به اندازه 100درصد طول اولیه ی خود و به مدت 10ثانیه تحت کشش قرار می گیرند. روش کشش چین ها  نیز به این صورت خواهد بود که هر تکه چین بین یک جفت پست که توسط 2پیچ تثبیت شده اند، تحت یک کشش مداوم طی آزمایش قرار خواهند گرفت. سپس 5گروه تست در 5 دهانشویه ی کلرهگزیدین 0.2درصد(تولید شرکت دنیای بهداشت ساخت ایران) ، سدیم

فلوراید0.05درصد (تولید شرکت بهسا ساخت ایران) ، پرسیکا ( تولید شرکت پورسینا ساخت ایران) ، حذف ارتوکین به دلیل عدم دسترس به آن(تولید شرکت  cosmodentساخت اسپانیا)  و لیسترین بدون الکل(تولید کارخانه Johnson and Johnson ساخت ایتالیا) قرار می گیرند و گروه کنترل در بزاق مصنوعی و اب مقطر قرار خواهند

گرفت. نحوه کاربرد دهان شویه  هم به این صورت خواهد بود که هر روز چین ها به مدت 1دقیقه در دهانشویه مورد نظر خود قرار خواهند گرفت و پس از شستشو با آب مقطر مجدد در ظروف مخصوص به خود در بزاق مصنوعی قرار داده می شوند. تمام مراحل فوق توسط دانشجو انجام خواهد شد.

سپس برای تمامی گروه ها، دوره های ترموسایکلین توسط مسئول ازمایشگاه بصورت روزانه 10سیکل در دمای 5 درجه ی سانتی گراد و 55 درجه ی سانتی گراد انجام خواهد شد، که در هر دما 30 دقیقه باقی خواهند ماند و زمان انتقال آنها هم 30 دقیقه خواهد بود. نیروها توسط نیروسنج Lutron (مدل DC-515 ساخت کشور تایوان)، در زمان 0، 24ساعت، 1 ، 2، 3 و 4 هفته توسط دانشجو اندازه گیری و مقایسه خواهند شد.

داده های بدست امده از نمونه ها پس از بررسی اولیه، به نرم افزار SPSS.21 وارد شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت. ابتدا توصیف داده ها با استفاده از میانگین و انحراف معیار و یا میان و دامنه میان چارکی انجام خواهد شد. جهت مقایسه میانگین ها در دو گروه از آزمون تی مستقل و یا معادل نان پارامتریک آن، آزمون من ویتنی ( در صورت عدم نرمالیته داده ها) استفاده خواهد شد. همچنین جهت مقایسه میانگین در بیش از دو گروه از آزمون انووا و یا معادل نان پارمتریک آن ( کروس کالواریس) استفاده خواهد شد. جهت بررسی میانگین یک گروه در چند مرحله از آزمون repeated measure و یا معادل نان پارامتریک ان، آزمون فریدمن استفاده خواهد شد.

جهت مقایسه متغیرهای گروه بندی شده از ازمون کای دو استفاده خواهد شد. در تمامی آزمون ها، سطح معنی داری 0.05 در نظر گرفته خواهد شد.

برای هر کدام از چین الاستیک های closed مقایسه های زیر صورت خواهد گرفت.

مقایسه میزان اضمحلال نیروی چین الاستیک در دهان شویه ها و گروه کنترل در زمان های 0 و 24 ساعت و هفته 1 و 2 و 3 و 4

کدهای 1 و 9 و 10 و 11 و 28 و 29 و 30 و 31 از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی رعایت می گردد. 

طراحی و ساخت پست جهت قرارگیری چین ها برای شبیه سازی  نیروی مورد نیاز جهت عقب بردن کانین به فضای پرمولر کشیده شده در شرایط کلینیکی

دهانشویه، الاستومریک، بستن فضای ارتودونتیک

1. رمضان زاده براتعلی، حسن زاده نادیا، اسلامی ندا، دهقانی محبوبه، اسماعیلی حبیب الله. بررسی تاثیر کاربرد دهان شویه سدیم فلوراید بر خصوصیات الاستیکی چین های الاستومری. مجله دانشکده دندانپزشکی مشهد. 1387; 32 (3): 199

2.            Nahidh M, Abdullah NNA, Hassan AFA, Ghaib NH. The Effect of Herbal Mouthwashes on the Force Decay of Elastomeric Chains: An In-vitro Study. Health Sciences. 2017;6(10):45-53.

3.            Masoud AI, Tsay TP, BeGole E, Bedran-Russo AK. Force decay evaluation of thermoplastic and thermoset elastomeric chains: a mechanical design comparison. The Angle Orthodontist. 2014;84(6):1026-33.

4.            Kardach H, Biedziak B, Olszewska A, Golusińska-Kardach E, Sokalski J. The mechanical strength of orthodontic elastomeric memory chains and plastic chains: An in vitro study. Advances in clinical and experimental medicine: official organ Wroclaw Medical University. 2017;26(3):373-8.

5.            Santana W, Thahar B, Mardiati E, Salim J. The effect of alcohol-containing mouthwash and alcohol-free mouthwash towards the power chains force decay. Padjadjaran Journal of Dentistry. 2017;29(3).

6.            Omidkhoda M, Rashed R, Khodarahmi N. Evaluation of the effects of three different mouthwashes on the force decay of orthodontic chains. Dental research journal. 2015;12(4):348.

7.            Javanmardi Z, Salehi P. Effects of Orthokin, Sensikin and Persica mouth rinses on the force degradation of elastic chains and NiTi coil springs. Journal of dental research, dental clinics, dental prospects. 2016;10(2):99.

.8 تهرانچی آزیتا، یونسیان فرناز، فرزان آرش.فرهنگ لغات در ارتدنسی .انتشارات رویان پژوه . تهران .1393

میزان  نیروی چین الاستیک در دهان شویه ها و گروه کنترل در زمان های 0 و 24 ساعت و هفته 1 و 2 و 3 و 4