بررسی تاثیر خاطره گویی برسلامت اجتماعی،شادکامی و اضطرب مرگ سالمندان بازنشسته ارتش شهر زاهدان در سال 1397

سالمندی یک فرایند بیولوژیکی اجتناب ناپذیر است که تمام  افراد را درگیر می کند و همراه با تجربیات متفاوت خوشایند و ناخوشایندی است(1). تحولات اجتماعی، اقتصادی و پیشرفتهای علمی در سال های اخیر موجب افزایش امید به زندگی و کاهش نرخ مرگ و میر شده است و  این امر باعث افزایش چشمگیر جمعیت سالمندان شده است. تخمین زده می شود که جمعیت سالمندان در جهان تا 40 سال آینده دو برابر خواهد شد(2). این افزایش جمعیت در کشورهای در حال توسعه به مراتب بیشتر از کشورهای توسعه یافته است. ایران نیز به عنوان یکی از این کشورهای در حال توسعه از این تغییرات جمعیتی مستثنی نیست(3). بر طبق گزارش مرکز آمار ایران، جمعیت سالمند ایران از 4/6 درصد در سال 1345 به 1/9 درصد در سال 1395 رسیده است(39).

با توجه به افزایش سریع تعداد سالمندان، مسأله بهداشت، سلامت و تأمین آسایش و رفاه آنان در جامعه هر روز ابعاد تازه و گسترده تری پیدا می کند.  در هر حال فرایند سالمندی با تغییرات جسمانی گوناگون، تغییرات روانی همچون نگرانی و اضطراب از آینده  و تغییرات اجتماعی همراه است. سیستم های مختلف بدن تحلیل می رود، در عمل توانایی های انسان کاهش می یابد، سالمندان دچار افزایش ناتوانی، کاهش استقلال و افزایش وابستگی به دیگران می شوند (3).

     بازنشستگی یک انتقال و تحول مهم در زندگی محسوب می شود که همراه با تغییرات مهم در سبک زندگی و نقش های اجتماعی است. در حالی که سن از پیش مشخص شده برای بازنشستگی وجود ندارد اما در اکثر موارد بازنشستگی بدنبال ورود به سالمندی اتفاق می افتد و سازمان بهداشت جهانی سالمندی را 65-60 سال گزارش کرده است (4). در واقع بازنشستگی به معنای جدا شدن فرد از نقشی است که سالهای متمادی داشته و به قالب جدیدی درآمدن است. سالمندی به همراه بازنشستگی با فقدانهایی همراه است مواردی همچون از دست دادن عملکرد، از دست دادن دوستان، از دست دادن آزادی که این موارد می تواند سلامت اجتماعی فرد را با مشکل رو به رو سازد (4). یافته های مطالعه ای نشان داد سالمندانی که بعد از بازنشستگی به کار جدیدی  مشغول می شوند نسبت به سالمندانی که بیکار هستند از سلامت روان بهتری برخوردارند(4). در هر حال به نظر می رسد کاهش تعاملات اجتماعی با سلامت روان بازنشستگان ارتباط دارد.  

با این وجود مطالعات نشان داده است که سالمندان بازنشسته ارتش( کهنه سربازان) تجارب متفاوتی نسبت به سایر بازنشستگان دارند که بر ابعاد سلامت جسمی، روانی و اجتماعی آنان تاثیر گذاشته است. بطوری که مطالعه ای که بر روی بیش ا ز 800 نفر از نیروهای نظامی انجام شده بود نشان داد که بیش از 50% آنان  از سلامت روان ( در ابعاد افسردگی، اضطراب و خواب) پایینی برخوردار هستند(6). یافته های یک مطالعه کوهورت که به بررسی عوامل موثر بر سلامت روان کهنه سربازان ( ارتشیان بازنشسته) در سالهای 2013-2001  پرداخته بود نشان داد افراد پس از بازنشستگی یا به عبارتی دیگر  جدایی از ارتش  با  افزایش سن با  اختلالات روانشناختی همچون افسردگی و کم خوابی مواجه بودند(7). علاوه بر این نتایج نشان دادند که با وجود اینکه بیش از 40 سال از جنگ ویتنام می گذرد هنوز سربازان با  علائم روانشناختی همچون   PTSDبه مراکز درمانی مراجعه می کنند(8). همچنین یافته های مطالعه ای که پس از 26 سال از اتمام جنگ در ایران انجام شده بود نشان داد  در رزمندگان ایرانی نیز برخی اختلالات روانی همچون PTSD با علائم خلقی دارای شیوع بالایی است (9). در میان جانبازان بازنشسته  جنگ ایران و عراق نیز مشکلاتی رفتاری همچون پرخاشگری دارای شیوع بالایی است( 10)

مطالعات نشان داده است که سالمندی و بازنشستگی سلامت جسمی، روانی و  اجتماعی افراد را تحت تاثیر قرار می دهند. نداشتن سلامت می تواند فرد را به سمت انزوای اجتماعی بکشاند(5). نتایج مطالعه ای نشان داد وضعیت سلامت سالمندان با طرد شدن از اجتماع ارتباط دارد. و فقدان روابط موثر، تهدیدی جدی برای سلامت فردی است نتایج مطالعه سیف زاده و همکاران (1396) نشان داد 56%  سالمندان دارای سلامت اجتماعی و 62 درصدآنان دارای انزوای اجتماعی هستند همچنین در این مطالعه ارتباط معکوسی بین سلامت جسمی و اجتماعی با انزوای اجتماعی بدست آمد. درواقع برخورداری از سلامت روانی و اجتماعی بر کاهش انزوای اجتماعی اثر مثبتی داشته است(11).

به نظر می رسد طیف وسیعی از بازنشستگان، نتوانسته اند خود را با وضعیت کنونی( سالمندی و بازنشستگی) سازگار نمایند و در نتیجه دچار انواع مشکلات روانی و اجتماعی  شدند. این مشکلات سبب می شود شخص از جامعه دور و دچار انزوای اجتماعی گردد. شادکامی یکی از ملاک های مهم سلامت روان است. مطالعات نشان داده است که نشاط با افزایش سن کاهش می یابد(12و11). گرایش سالمندان به رکود و سکون، باعث می شود که شادی، نشاط و احساس سودمندی خویش را از دست دهند. به عبارتی کاهش شادکامی از تبعات سالمندی است. شادکامی مولد انرژی، شور و نشاط و حرکت و پویایی است و همچون سپری می تواند آدمی را در برابر استرس ها و مشکلات محافظت کند و سلامت جسمی و روانی فرد را تضمین می کند(13).

با توجه به مزایای شادکامی، همه جوامع خواستار شادی، سعادت و سلامت اعضای خود هستند و در پی رسیدن به این خواسته به دنبال عوامل تأثیرگذار بر آن می باشند. مطالعات نشان داده اند حمایت اجتماعی بر آن تاثیر گذار است. نتایج مطالعه ای در خانه سالمندان نشان داد دیدن فیلم بصورت گروهی منجر به ارتقا شادکامی در سالمندان شده است(13). یکی دیگر  از مسائلی که سالمندان با آن رو به رو هستند، مرگ و اضطراب ناشی از آن است. مرگ واقعیتی اجتناب ناپذیر محسوب می شود و از آغاز تمدن بشر اندیشیدن به مرگ نقش مهمی در زندگی بشر ایفا کرده است. برخی مرگ را مرحله ای از زندگی می دانند و برخی دیگر آن را پایان زندگی می دانند. اضطراب مرگ می تواند بر سلامتی جسمی و روانی افراد تأثیر بگذارد، بویژه در سالمندان که آن را در امتداد سالمندی و بازنشستگی می بینند (4).

اضطراب مرگ به احساس ترس و وحشت از مردن یا قطع ارتباط با دنیا یا آنچه بعد از آن رخ می دهد اطلاق می شود. اگر چه ترس از مردن می تواند یک تجربه کلی باشد اما مردم واکنش های گوناگونی نسبت به آن نشان می دهند. بطوری که تفاوتهای فردی نظیر سن، جنس، شغل، تجربه مرگ و در معرض آن قرار گرفتن سطح اضطراب مرگ و مفهوم ان را در نظر افراد تحت تاثیر قرار می دهد(5). بنابراین نگرش انسان به مرگ بصورت آگاهانه و غیر آگاهانه توسط خصوصیات فردی ، فرهنگی ، باور اجتماعی و فلسفی شکل داده می شود(6).

مطالعات نشان داده است که حمایت اجتماعی بر اضطراب مرگ تأثیر دارد(6و14) . علاوه بر این حمایت اجتماعی به عنوان ابزاری مناسب و در دسترس می تواند در برنامه های مداخله ای کاربردهای زیادی داشته باشد که برای افزایش سطح سلامت، به ویژه سلامت روانی، طراحی می شوند. محققان دریافتند حمایت های اجتماعی سالمندان  عامل محافظتی در ابعاد سلامت روانی و اجتماعی است  که می تواند سلامت روانی و جسمی آنان را ارتقا دهد(6). وقتی سالمندانی به شبکه های اجتماعی فعال متصل می شوند و حمایت اجتماعی غیر رسمی دریافت می کنند، در مقایسه با سالمندانی که کمتر با دیگران سروکار دارند و دچار انزوای اجتماعی هستند، سلامت روانی وجسمی بهتری دارند(14). یافته های مطالعه مهری نژاد و همکاران(1395) نشان داد بین حمایت اجتماعی و اضطراب مرگ سالمندان  ارتباط معنی داری با برخی مولفه های حمایت اجتماعی وجود دارد(14). علاوه بر این در مطالعه ای که بر روی سالمندان در شهر تهران انجام شده بود نشان داد افسردگی و اضطراب مرگ در بین سالمندان مقیم سرای سالمندان به طور معنی داری بیشتر از سایر سالمندان است(39).

شیوه های درمانی متنوعی برای سالمندان دارای مشکلات روانی مانند اضطراب، افسردگی، و انزوای اجتماعی وجود دارد که مهم ترین آنها مداخلات روانشناختی از جمله شناخت درمانی، روایت درمانی، درمان حل مسأله، کتاب درمانی، فیلم درمانی و  خاطره گویی است.  

 در افراد سالمند خاطره گویی می تواند بر ابعاد مختلف سلامت اجتماعی و روانی تاثیر گذار باشد. مطالعه موسوی و همکاران (2017) نشان داد خاطره گویی بر سلامت روان و اضطراب سالمندان تاثیر داشته است(13).  خاطره گویی مداخله ای است که اغلب برای افراد سالمند به کار می رود که در طبقه بندی مداخلات و مراقبت های پرستاری با عنوان یادآوری رویدادها، احساسات و تفکرات گذشته، به منظور ایجاد و ارتقا سلامت روانی و اجتماعی با ایجاد جوی شاد و فعال به کار می رود. خاطره گویی یک مداخله پیشگیرانه و درمانی مشخص و جذاب برای افراد سالمند است(13). مطالعه یزدانبخش (1395) نشان داد مرور زندگی تاثیر مثبت بر سازگاری اجتماعی سالمندان داشته است(3). با یادآوری گذشته و خاطرات آن، افراد ارزش و لیاقت بیشتری را احساس می کنند. در واقع شخصی که با موفقیت داستان زندگی را بازآفرینی می کند به احساس انسجام دست می بابد(3). خاطره گویی بر افزایش شادکامی و کاهش افسردگی تاثیر داشته است همچنین خاطره گویی بر نشانه های افسردگی سالمندان چینی موثر بوده است (15). نتایج متاآنالیز مطالعات کارازمای بالینی نشان داد که خاطره گویی باید به عنوان مراقبت روتین  در سالمندان با علائم افسردگی استفاده شود(16).

مطالعات نشان می دهند پژوهش های محدود  و با جامعه های متفاوت در زمینه خاطره گویی سالمندان ( با اهدافی  همچون تاثیر بر  افسردگی، اضطراب و... ) انجام شده است(3،13،15،16). علاوه بر این بسیاری از مطالعات در حوزه سالمندی به دنبال  شناسایی عوامل پیشگویی کننده بوده است (7و17). همچنین نتایج  یک مطالعه مرور سیستماتیک که از خاطره گویی به عنوان یک مداخله غیر دارویی که دارای فواید زیادی است نام برده بود نشان داد خاطره گویی گروهی بر افسردگی سالمندان  تاثیر دارد اما  این مرور نشان داد مطالعات محدودی در زمینه تاثیر آن بر اضطراب و تنهایی انجام شده است و نیاز به انجام مطالعات بیشتر  دارد(17). نتایج مطالعه ای که بر روی مردان سالمندی که همسران خود را از دست داده بودند نشان داد خاطره گویی تاثیر مثبت بر اعتماد به نفس و اضطراب آنان داشته است(18).

با توجه به اینکه جمعیت کشور به سمت سالمندی پیش می رود و بسیاری از سالمندان را بازنشستگان تشکیل می دهند و توجه به اینکه بازنشستگان ارتش یک دوره 8 ساله  دفاع مقدس را پشت سر گذاشته اند و به نظر می رسد تجربیات و خاطرات متفاوتی با سایر افراد سالمند و بازنشسته داشته باشند. لذا پژوهشگر بر آن شد تا  این مطالعه را با هدف بررسی تاثیر خاطره گویی  بر سلامت  اجتماعی، شادکامی و اضطراب مرگ سالمندان بازنشسته  ارتش شهر زاهدان  در سال 1397 انجام دهد.

مروری بر مطالعات

در  مطالعه  حاضر، به‌منظور دستیابی به مطالعات انجام‌شده، از کلید واژه­های انگلیسی Social heath , death anxiety, reminiscence, happiness, elderly  و کلید واژه­های فارسی سلامت اجتماعی، شادکامی، اضطراب مرگ، سالمند، خاطره گویی در پایگاهای اطلاعاتی  Pubmed، ProQuest، SID، Magiran و IranMedex  استفاده شد؛ همچنین از منابع کتابخانه‌ای استفاده شد. در اینجا تعدادی از مطالعات به تناسب با موضوع ارائه می گردند.

سیف زاده و همکاران (1396) در پژوهشی با هدف ارتباط  انزای اجتماعی و سلامت اجتماعی در سالمندان تهرانی انجام دادند. در این مطالعه مقطعی تعداد 382 سالمند به شیوه خوشه ای انتخاب شدند و با استفاده از ابزارهای سلامت عمومی گلد برگ ( 12 سوالی ) و پرسشنامه سلامت اجتماعی کییز اطلاعات جمع آوری شد. نتایج نشان داد 56%  سالمندان دارای سلامت اجتماعی و 62 درصدآنان دارای انزوای اجتماعی هستند. و ارتباط معکوسی بین سلامت جسمی و اجتماعی با انزوای اجتماعی بدست آمد.  این مطالعه نشان داد برخورداری از سلامت روانی و اجتماعی بر کاهش انزوای اجتماعی اثر مثبتی داشته است(11).

زاهدی و درویشی (1395) مطالعه ای با هدف بررسی عوامل اجتمـاعی مـؤثر بـر میـزان سلامت اجتماعی سالمندان شهر کوهدشت انجام دادند. مطالعه مقطعی بود.  تعـداد 359 سالمند با  روش نمونه گیری در دسترس مورد مطالعـه قـرار گرفتنـد. جهـت سنجش میزان سلامت اجتماعی و متغیرهای اجتمـاعی تأثیرگـذار بـه ترتیـب پرسشنامه استاندارد کییز و پرسشنامه محقق ساخته استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که اکثر نمونه ها از میزان سلامت اجتماعی متوسطی برخوردار بودند. همچنین بین حمایت اجتماعی و  سلامت اجتماعی رابطه معنادار و مستقیم وجود داشت(20).  

نوقابی و همکاران(2018) مطالعه ای با هدف تاثیر برنامه های ارتقا سلامت بر سلامت اجتماعی سالمندان انجام دادند. مطالعه به شیوه کارازمای بالینی بر روی 60 سالمند خانه سالمندان انجام شد. در این مطالعه شرکت کنندگان به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه مداخله 8 جلسه 90 دقیقه ای در برنامه ارتقا سلامت  شرکت کردند.  گروه کنترل تنها فعالیت های معمول را دریافت نمودند.  نمونه ها پرسشنامه سلامت اجتماعی  Keyes  را قبل و بلافاصله و یک ماه پس از مداخله تکمیل شد. یافته ها نشان داد برنامه ارتقا سلامت منجر به بهبود سلامت اجتماعی سالمندان شده است(20).

چنگیزی و پناه (1395) مطالعه ای با هدف بررسی تأثیر روایت درمانی گروهی بر میزان امید به زندگی و شادکامی سالمندان شهر تبریز انجام دادند. طرح پژوهش از نوع نیمه تجربی با پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری را کلیه افراد 60 سال به بالای ساکن در شهر تبریز تشکیل می داد،که اختلالات روان شناختی (فراموشی، دمانس و آلزایمر) نداشتند. نمونه آماری پژوهش شامل 20 آزمودنی (10 زن و 10 مرد) بود، که به شیوه نمونه گیری داوطلبانه انتخاب و در 2 گروه 10 نفره (مداخله و کنترل)، به شیوه تصادفی قرار گرفتند. برای جمع آوری داده ها از پرسشنامه های شادکامی آکسفورد OHI (1989) و امید به زندگی میلر MHS استفاده شد. برنامه روایت درمانی گروهی بر روی گروه آزمایش در 10 جلسه اجرا شد و در نهایت پس آزمون از گروه مداخله و کنترل گرفته شد. جهت تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار SPSS استفاده شد. یافته ها نشان می دهند که فرایند جلسات روایت درمانی گروهی باعث افزایش میزان امید به زندگی و شادکامی سالمندان در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل شده است. نتایج بیانگر این است که روایت درمانی گروهی بر میزان امید به زندگی و شادکامی سالمندان مؤثر است(21).

مهری نژاد و همکاران (1395) مطالعه ای با هدف بررسی رابطه بین حمایت اجتماعی و پایبندی به مذهب با اضطراب مرگ در سالمندان انجام دادند. این پژوهش به  روش همبستگی و مقایسه ای انجام شد. در این پژوهش 376 نفر نمونه شامل 190 نفر زن و 186 نفر مرد بررسی شدند. نمونه ها از بین شهروندان با مدرک دیپلم و دامنه سنی 60 تا 75 سال از مناطق 2، 3، 5، 6 و 22 شهر تهران که مقیم آسایشگاه نبودند، به صورت در دسترس انتخاب شدند. برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه های اضطراب مرگ (فرم 27 سوالی) و حمایت اجتماعی (فرم 19 سوالی) و نگرش های مذهبی (فرم 26 سوالی) استفاده شد. داده ها با روش تحلیل واریانس یک طرفه و آزمون پیرسون و با استفاده از نسخه 21 نرم افزار SPSS تحلیل شدند. نتایج محاسبه همبستگی نشان داد از چهار مولفه حمایت اجتماعی، بین دو مولفه اضطرب مرگ یعنی ترس از عواقب مردن و ترس از مرگ توسطدیگران  با اضطراب مرگ کلی  رابطه معنادار مثبت وجود داشت. علاوه براین بین پایبندی به مذهب با اضطراب مرگ، صرفا بین مولفه اعتقادی با مولفه ترس از عواقب مردن رابطه معنادار مثبت وجود داشت (P<0.01) (14).

مطالعه ای توسط بابایی و همکاران(1394) با هدف تاثیر خاطره گویی بر امید سالمندان انجام شد.  مطالعه یک پژوهش نیمه تجربی بود. که تعداد 24 نفر از سالمندان شهر کرج به شیوه تصادفی انتخاب و به صورت داوطلبانه در دو گروه مداخله (12 نفر) و کنترل (12 نفر) قرار گرفتند. در گروه مداخله خاطره گویی گروهی به طول هشت جلسه اجرا شد. امید با استفاده از پرسشنامه امید Snyder قبل و بلافاصله پس از مداخله در دو گروه اندازه گیری شد. تجزیه‌وتحلیل داده‌ها با استفاده از آزمون های تی زوجی و مستقل در نرم افزارSPSS  نسخه 21 انجام گرفت. نتایج نشان داد دو گروه مداخله و کنترل پس از مداخله تفاوت معنی داری با یکدیگر داشتند (001/0> P). میانگین امید در گروه آزمایش از 01/3 ± 83/23 قبل از مداخله به 06/2 ± 08/28 پس از مداخله رسید.  بنابراین  با توجه به نتایج می‌توان گفت خاطره گویی گروهی بر افزایش سطح امید سالمندان مؤثر است.لذا استفاده از این تکنیک ساده، قابل اجرا و کم هزینه در آسایشگاههای سالمندان توصیه می شود (22).

قنبر پناه و همکاران1392در مطالعه ای به بررسی تاثیر خاطره گویی بر توانایی های شناختی سالمندان پرداختند. این مطالعه از نوع نیمه تجربی بود. 72 (48 زن و 24 مرد) نفر از سالمندان 60 تا 84 ساله کانون جهان دیده گان شیراز به روش تصادفی در سه گروه خاطره گویی گروهی، مداخله گروهی و بدون مداخله تقسیم شدند. قبل و بعد از مداخله آزمون بررسی وضعیت شناختی Examination Main Mental Status از آزمودنی ها به عمل آمد. مداخله بدین صورت بود که گروه خاطره گویی (گروه مداخله) در 8 جلسه خاطره گویی گروهی  شرکت کردند. جلسات گروه شاهد یک (صحبت های گروهی) مشابه با گروه خاطره گویی بود با این تفاوت که بدون خاطره گویی و تنها به صورت گروهی با یکدیگر در مورد مسائل روز صحبت می کردند. گروه سوم (گروه شاهد دوم) نیز در طول مطالعه هیچ مداخله ای دریافت نکرد. نتایج نشان داد توانایی های شناختی (جهت یابی، حافظه فوری، یادآوری، توجه و محاسبه و زبان) در دو گروه خاطره گویی و مداخله گروهی به طور معنادار افزایش یافت، اما در گروه بدون مداخله تغییر معناداری مشاهده نشد. همچنین این افزایش در گروه خاطره گویی به طور معنادار بیشتر از دو گروه دیگر و در گروه مداخله گروهی نیز به طور معنادار بیشتر از گروه بدون مداخله بود(23).

یزدان بخش1394 مطالعه ای تحت عنوان  اثربخشی مرور زندگی بر افزایش سازگاری اجتماعی سالمندان بازنشسته انجام دادند. در این مطالعه  جامعه آماری مشتمل بر مردان فرهنگی بازنشسته مراجعه کننده به کانون بازنشستگان شهر کرمانشاه بود که همه آنها به عنوان نمونه انتخاب شدند و پس از تکمیل پرسش نامه سازگاری اجتماعی بل 30 نفر از افرادی که کمترین میزان سازگاری را داشتند به طور تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل (هر گروه 15 نفر) قرار گرفتند.. سپس گروه مداخله در معرض 6 جلسه ی 90 دقیقه ای برنامه ی فنون مرور زندگی هایت و و بستر قرار گرفتند. در پایان، بر روی هر دو گروه پس آزمون اجرا شد. نتایج نشان روش درمان مرور زندگی بر افزایش سازگاری شرکت کنندگان مؤثر بوده است و این درمان در مقایسه با درمان های سنتی نتیجه بهتری می دهد و انجام این درمان در مراکز سالمندی توصیه می شود(3).

نوری پور لیاولی1394 پژوهشی با هدف بررسی اثربخشی خاطره پردازی گروهی بر شادکامی و امید به زندگی سالمندان شهر تهران انجام دادند. پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل افراد بالاتر از  60 سال بود. نمونه ها به طور تصادفی در دو گروه 15 نفری قرار گرفتند. پرسشنامه های شادکامی آکسفورد و امید به زندگی میلر برای جمع آوری داده ها استفاده گردید. برنامه خاطره پردازی گروهی بر روی گروه آزمایش در 8 جلسه اجرا شد  و پس از مداخله درمانی مجدداً پرسشنامه ها تکمیل شد. یافته های پژوهش نشان داد که خاطره پردازی گروهی باعث افزایش شادکامی و امید به زندگی سالمندان گروه آزمایش شده است. (24).

یوسفی و همکاران  1393 پژوهشی با عنوان تأثیر خاطره گویی گروهی بر نشاط سالمندان انجام دادند. در این کارآزمایی بالینی، 64 سالمند  به صورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. نمرات نشاط قبل مداخله، حین، پایان و یک ماه بعد از پایان مداخله اندازه گیری شد. خاطره گویی در 6 جلسه طی 3 هفته اجرا شد. در گروه کنترل، جلسات بحث گروه ای برگزار گردید. بین نمرات قبل و پایان مداخله  و نمرات  حین و پایان مداخله تفاوت معنا داری را نشان داد(8).

راه نجات و همکاران (1395) مطالعه ای با هدف برآورد میزان شیوع اختلال استرس پس از ضربه در رزمندگان نظامی، پس از 26 سال از خاتمه جنگ انجام  دادند. در این پژوهش توصیفی- مقطعی تعداد 341 نفر از نظامیان یکی از ارگان‌های نظامی نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران به‌روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه­ای انتخاب شده و مورد مطالعه قرار گرفتند. ابزار پژوهش، پرسشنامه اختلال استرس پس از ضربه- ویرایش نظامی (PCL-M-5) و پرسش‌نامه ویژگی‌های جمعیت‌شناختی بود. به‌منظور تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش‌های آمار توصیفی و از آزمون همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون همزمان استفاده شد. یافته ها نشان داد 24%  از نظامیان، واجد ملاک‌های تشخیصی اختلال استرس پس از ضربه بودند و شایع‌ترین نشانه در آنها در وهله اول برانگیختگی و واکنش‌پذیری و پس از آن، تغییرات منفی خلق بود. متغیرهای جمعیت‌شناختی سطح  تحصیلات ، سن حضور در جبهه، مدت حضور در جبهه، مجروحیت و شدت مجروحیت با ابتلا به اختلال استرس پس از ضربه ارتباط معنی‌دار داشتند. در واقع  پس از گذشت 26 سال از خاتمه جنگ، تعداد زیادی از کهنه‌رزمندگان نظامی مبتلا به اختلال استرس پس از ضربه با تظاهرت مختلف  علائم روانی هستند(9).

Siverová و Bužgová (2018) مطالعه ای با هدف تاثیر خاطره گویی بر کیفیت زندگی، نگرش به پیری و علائم افسردگی در مرکز نگهداری از سالمندان انجام دادند. مطالعه نیمه تجربی دو گروهی بود. مداخله بصورت خاطره گویی روایتی در گروه مداخله (59 نفر) انجام شد. گروه کنترل(57 نفر) مراقبت های استاندارد را دریافت کردند. از ابزارهای کیفیت زندگی(WOHQOL-BREF, WHOQOL-OLD) ، نگرش به پیری و علائم افسردگی(GDS) استفاده شده بود. یافته ها نشان داد تاثیر مثبت بر کیفیت زندگی و نگرش به پیری وجود داشته است و علائم افسردگی کاهش یافته بود. بنابراین از خاطره گویی به عنوان یک مداخله پرستاری می توان استفاده کرد(25).

Ching-Teng و همکاران(2018) مطالعه ای با هدف تاثیر خاطره گویی بر رضایت از زندگی سالمندان در مراکز نگهداری انجام دادند. مطالعه نیمه تجربی بود. 8 هفته مداخله خاطره گویی در گروه مداخله انجام شد. در گروه کنترل فعالیت های روزانه انجام شد.  به فاصله 1، 8 و 12 هفته پرسشنامه رضایت از زندگی تکمیل شد. در گروه مداخله در هر سه هفته رضایت از زندگی ارتقا پیدا کرده بود اما در گروه کنترل که فقط فعالیت های روزانه انجام می شد فقط هفته 1 و 8 ارتقا از رضایتمندی از زندگی وجود داشت(26).

Daniels  و همکاران (2015) مطالعه ای با هدف تاثیر مرور خاطرات در درمان بیماران  PTSDدر دو گروه از کهنه سربازان ویتنامی انجام دادند. مطالعه به صورت پایلوت بر روی 12 کهنه سرباز ویتنامی انجام شد. مرور خاطرات در بیماران PTSD منجر به کاهش علائم افسردگی و ارتقا خود ارزیابی در آنان شده بود(27).

Chueh و Chang (2014) مطاالعه ای با هدف پیگیری تاثیر خاطره گویی بر روی علائم افسردگی کهنه سربازان در تایوان انجام دادند. مطالعه نیمه تجربی  در دو گروه 11نفر مداخله و 10 نفر کنترل انجام شد. در گروه مداخله خاطره گویی دو بار در هفته به مدت چهار هفته انجام شد. ابزار گرداوری داده ها پرسشنامه افسردگی سالمند نسخه تایوانی بود. علائم افسردگی 3ماه و 6 ماه پس از مداخله کاهش یافته بود(28)

 chiang و همکاران(2010)  مطالعه ای با هدف  تاثیر درمان خاطره گویی بر افسردگی افراد سالمند انجام دادند. در این مطالعه تجربی 92 نفر از افراد سالمند بالای 65سال و به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. گروه مداخله 8 جلسه در 2 ماه خاطره گویی انجام شد.  نتایج سه ماه پس نشان داد که خاطره گویی منجر به کاهش افسردگی و بهبود روابط اجتماعی در آنان شده است (29).

مرور متون نشان داد سالمندی روندی پیش رونده دارد و ارتباط آن  بر ابعاد مختلف سلامت جسمی، روانی و اجتماعی تا حدودی مورد مطالعه قرار گرفته است. اما در زمینه مداخلاتی که می توانند بر ابعاد مختلف سلامت تاثیر بگذارند مطالعات اندک،  در جوامع مختلف  و توسط پژوهشگران جامعه شناس (در خانه سالمندان، بازنشستگان آموزش و پرورش و  سالمندان شهر تهران) که بیشتر از نوع مطالعات توصیفی و مقطعی بوده، انجام شده است. علاوه بر این مرور متون نشان داد سالمندانی که تجربه جنگ تحمیلی 8 ساله را دارند مضاف بر مشکلات جسمی،  مشکلات روانی و اجتماعی  متعددی همچون کاهش کیقیت زندگی، افسردگی، اضطراب، انزوا اجتماعی و تنهایی را نیز تجربه کرده اند.

لذا با توجه به اینکه سالمندان به دلیل تغییرات جسمانی بیشتر از سایر افراد به  مراکز درمانی مراجعه می کنند لازم است پرستاران علاوه بر سلامت جسمانی سالمندان بر ابعاد روانی و اجتماعی سلامت آنان نیز توجه داشته باشند. سلامت و ابعاد آن  از مفاهیم  پایه پرستاری است و اضطراب مرگ جزء تشخیص های پرستاری است. لذا انجام مداخلاتی که بر متغیرهای روانی و اجتماعی تاثیر گذار باشد جایگاه ویژه ای دارد. از این رو مطالعه حاضر با توجه به ویژگی جامعه مورد نظر ضروری به نظر می رسد.

• میانگین نمره سلامت اجتماعی سالمندان در دو گروه مداخله و کنترل پس از خاطره گویی متفاوت است.
• میانگین نمره شادکامی سالمندان در دو گروه مداخله و کنترل پس از خاطره گویی متفاوت است.
• میانگین نمره اضطراب مرگ سالمندان در دو گروه مداخله و کنترل پس از خاطره گویی متفاوت است.

تعیین تاثیر خاطره گویی  بر سلامت  اجتماعی، شادکامی و اضطراب مرگ سالمندان بازنشسته  ارتش شهر زاهدان  در سال 1397

• تعیین و مقایسه میانگین  نمره سلامت اجتماعی سالمندان قبل و بعد از خاطره گویی  در گروه مداخله و کنترل.
• تعیین و مقایسه میانگین  نمره شادکامی سالمندان قبل و بعد از خاطره گویی  در گروه مداخله و کنترل.
• تعیین و مقایسه میانگین  نمره اضطراب مرگ سالمندان قبل و بعد از خاطره گویی  در گروه مداخله و کنترل.

سازمان ارتش ومراکز پژوهشی

خاطره گویی:

خاطره گویی مداخله ای است که با عنوان یادآوری رویدادها، احساسات و تفکرات گذشته، به منظور ایجاد و ارتقا سلامت روانی و اجتماعی با ایجاد جوی شاد و فعال به کار می رود. خاطره گویی یک مداخله  پیشگیرانه و درمانی مشخص و جذاب برای افراد سالمند است(11).

تعریف عملی: در این مطالعه منظور  6 جلسه خاطره گویی افرادسالمند بازنشسته ارتش می باشد که طبق برنامه خاطرات را بازگو خواهند  کرد. طراحی جلسات با توجه مطالعات خاطره گویی تنظیم خواهد شد.

سلامت اجتماعی:

تعریف نظری: کییز(keyes) سلامت اجتماعی را ارزیابی و  شناخت فرد از چگونگی عملکردش در اجتماع و کیفیت روابطش با افراد دیگر، نزدیکان و گروههای اجتماعی که وی عضوی از آنهاست ، تعریف می کند(30).

تعریف عملی: منظور نمره ای است که سالمند از پرسشنامه سلامت اجتماعی کییز(keyes) دریافت می کند.

شادکامی:

تعریف نظری: نوعی حالت روانی مثبت است که با میزان بالای رضایتمندی از زندگی و عواطف مثبت مشخص می شود(21).

تعریف عملی:  منظور نمره ای است که سالمند از پرسشنامه شادکامی اکسفورد دریافت می کند. دارای 29 گزینه است.

اضطراب مرگ:

اضطراب مرگ، به احساس ترس و وحشت از مردن یا قطع ارتباط با دنیا و یا آنچه بعد از مرگ رخ می دهد اطلاق می شود(31).

تعریف عملی: منظور نمره ای است که سالمند از پرسشنامه  15 سوالی اضطراب مرگ تمپلر دریافت می کند.

سالمندی:

تعریف نظری:  پدیده ی سالمندی نتیجه سیر طبیعی تکامل انسان است که  منجر به تغییرات فیزیولوژیکی، روانی و اجتماعی می شود. سن شروع سالمندی بر طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی 65-60 سال در نظر گرفته شده  است (11).

تعریف عملی: مبتنی بر تعریف نظری است.

اختلال شناختی

تعریف نظری: اختلال شناختی از مشکلات سالمندی است که با افزایش سن افزایش می یابد.(32)

تعریف عملی : نمره ای است که سالمند از پرسشنامه کوتاه  شده شناختی کسب خواهد کرد. این پرسشنامه 10 نمره دارد افرادی که نمره بالاتر از 7 را دریافت نمایند  وارد پژوهش خواهند شد.

مطالعه از نوع نیمه تجربی دو  گروهی با طرح پیش آزمون – پس آزمون خواهد بود.

- جامعه مورد مطالعه(معیارهای ورود و خروج ذکر شود)

کلیه مردان بازنشسته بالای 60 سال کانون بازنشستگی ارتش جمهوری اسلامی ایران جامعه پژوهش را تشکیل خواهند داد.

معیار های ورود:

1. سن بین 75-60  
2. برخورداری از سلامت جسمی و روانی نسبی جهت شرکت در گروه (بنا به گفته خانواده بیمار در مورد عدم اختلالاتی همچون  PTSD )
3. برخورداری از شنوایی قابل قبول
4. ارزیابی شناختی ( نمره بالاتر از 7 از پرسشنامه AMT)
5. ساکن شهر زاهدان
6. داشتن رضایت برای شرکت در مطالعه
7. حداقل 6 ماه از بازنشستگی گذشته باشد.
8. بازنشتگی به موقع
9. داشتن همسر
10. داشتن تجربه حضور در جنگ

معیار های خروج :

• غیبت یا عدم شرکت در بیش از یک جلسه خاطره گویی
• بحران شدید خانوادگی در طول مطالعه ( از دست دادن یکی از اعضای خانواده)
• عدم تحمل شرکت در گروه

حجم نمونه بر اساس مطالعه یزدانبخش(1394) با حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون آماری 95 درصد و بر اساس فرمول زیر در هر گروه تعداد 34 نفر برآورد گردید(3). به منظور در نظر گرفتن ریزش احتمالی ، در این مطالعه در هر گروه 45 نفر و در مجموع 90 نفر حجم نمونه تعیین شد.

ابتدا از میان  سالمندان مراجعه کننده به کانون بازنشستگان ارتش که دارای معیارهای ورود  به مطالعه باشند، نمونه ها به شیوه در دسترس انتخاب خواهند شد سپس نمونه ها به صورت تصادفی (قرعه کشی با کارت) در   دو گروه مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت.  

روش و ابزار جمع آوری داده ها:

 ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه ای متشکل از پنج بخش است و به صورت خود گزارش دهی تکمیل خواهد شد . بخش اول اطلاعات فردی سالمند شامل: سن، وضعیت تاهل، تحصیلات، درجه شغلی( درجه دار/ افسر)، مدت  بازنشستگی ، تعداد فرزندان، داشتن شغل بعد از بازنشستگی و داشتن تجربه حضور در جنگ می باشد. بخش دوم پرسشنامه سلامت اجتماعی،  بخش  سوم پرسشنامه شادکامی، بخش چهارم پرسشنامه اضطراب مرگ و بخش پنجم پرسشنامه کوتاه شده شناختی خواهد بود.

پرسشنامه سلامت اجتماعی: از پرسشنامه سلامت اجتماعی کییز(keyes) استفاده خواهد شد. keyes معتقد بود سلامت مفهومی چند بعدی دارد و جنبه اجتماعی آن نیز در ارزیابی سلامت روانی یک فرد باید مد نظر قرار گیرد.پرسشنامه کوتاه شده دارای 20 سوال است و شامل 5 خرده مقیاس : یکپارچگی اجتماعی، پذیرش اجتماعی، شکوفایی اجتماعی و پیوستگی اجتماعی. این پرسشنامه به روش لیکرت 5 درجه ای نمره گذاری می شود ( کاملاً مخالفم 1 تا کاملاً موافقم 5). گویه های 2، 7، 9، 10، 13 و 15 به صورت معکوس نمره گذاری می شوند. دامنه نمره از 20 تا 100 است. نمره بالاتر نشان دهنده سلامت اجتماعی بالاتر است.  پایایی آن به روش آلفای کرون باخ برای کل ابزار 78/0 و برای خرده مقیاس ها 41/0 تا 73/0 گزارش شده است(33).  این ابزار در ایران روانسنجی شده و از ویژگی های روانسنجی خوبی برخوردار بوده است (34). در این مطالعه نیز محاسبه خواهد شد.

پرسشنامه شادکامی (Oxford happiness index): این پرسش نامه توسط آرگایل و لو 1989 تهیه شده است. این آزمون دارای 29  گویه چهارگزینه ای است که از صفر تا 3 نمره گذاری می شوند و جمع نمره گزینه ها ، نمره  کل مقیاس را تشکیل می دهد که دامنه  آن از صفر تا 87 است، نمره بالاتر نشان دهنده نشاط بیشتر است(11). این پرسشنامه در ایران روانسنجی شده است بررسی همسانی درونی مواد پرسشنامه نشان داد که تمام 29 مورد آن با نمره کل همبستگی بالایی دارند و پایایی این ابزار به روش الفای کرون باخ  90/0 بوده است (36).

پرسشنامه اضطراب مرگ( Death anxiety scale): برای بررسی اضطراب مرگ از پرسشنامه اضطراب مرگ تمپلر  استفاده خواهد شد. این پرسشنامه متداول ترین پرسشنامه ای است که در زمینه اضطراب مرگ مورد استفاده قرار می گیرد. پرسشنامه توسط پرفسور تمپلر طراحی و در سال 1970 منتشر شده است. این پرسشنامه دارای 15 گویه است که در مقیاس لیکرت 5 گزینه ای کاملاً مخالفم (1) تا کاملاً موافقم(5) طراحی شده است. سوالات 2، 3، 5، 6، 7 و 15 بصورت معکوس نمره گذاری می شوند. امتیاز بالاتر نشان دهنده اضطراب مرگ بیشتر  است این پرسشنامه در ایران روانسنجی شده است. پایایی ابزار با آلفای کرون باخ  همبستگی درونی و ثبات سازه مناسب گزارش شده است (31).

پرسشنامه کوتاه شده شناختی( AMT): پرسشنامه کوتاه شده شناختی( Abbreviated menthal test) برای غربالگری اختلالات شناختی در سالمندان تهیه شده است. این پرسشنامه اولین بار توسط Hedkinson در سال 1972 ساخته شد. این پرسشنامه 10 سوال دارد،  پاسخ درست به هر سوال نمره 1 و پاسخ غلط نمره صفر خواهد گرفت و نمره کل جمع پاسخ های صحیح می باشد . دامنه نمرات بین 10-0 است. نقطه برش این پرسشنامه 7-8 گزارش شده است. این پرسشنامه در کشورهای مختلف روانسنجی شده است در کشوراسپانیا حساسیت 100% و ویژگی 53% بوده و نقطه برش بین 8-7 را نشان داده است. در کشور ایران نیز روانسنجی انجام شده است و نقطه برش 7 گزارش شده است (32).

روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود):

مطالعه حاضر از نوع نیمه تجربی خواهد بود. بعد از دریافت معرفی نامه از معاونت  تحقیقات و فناوری دانشگاه به کانون بازنشستگان ارتش جمهوری اسلامی ایران در شهر زاهدان مراجعه خواهد شد و با مسئولین مربوطه برای همکاری در اجرای مطالعه هماهنگی لازم بعمل خواهد آمد. نمونه گیری در ابتدا به شیوه در دسترس خواهد بود سپس نمونه هایی که دارای معیار ورود باشند بطور تصادفی در گروههای کنترل و مداخله قرار خواهند گرفت.  و تا تکمیل نمونه ها این روند ادامه خواهد داشت.  لذا ابتدا مشخصات بازنشستگان سالمند بررسی می شود سالمندانی که برخی از معیارهای ورود به مطالعه را داشته باشند( سن، و مدت زمان بازنشستگی ) مشخص خواهند شد و شماره تماس آنها از پرونده آنان استخراج می گردد. سپس با آنان تماس گرفته می شود و اگر سایر معیارهای ورود را دارا بودند(محل سکونت/ سلامت نسبی جسمی و روانی/ سلامت شنوایی/ ارزیابی شناختی) و نیز تمایل به شرکت در انجام مطالعه را داشتند به عنوان نمونه های مورد پژوهش انتخاب خواهند شد. سپس بصورت تصادفی در گروههای کنترل و مداخله قرار خواهند گرفت.  و تا تکمیل نمونه ها این روند ادامه خواهد داشت. رضایتنامه  اگاهانه کتبی و فرم ارزیابی شناختی قبل از قرار گرفتن در گروهها تکمیل خواهد شد.

سپس برای انجام پژوهش از نمونه ها دعوت می شود به کانون بازنشستگان مراجعه نمایند( وسایل ایاب و ذهاب و امکانات اولیه مثل دسترسی آسان به سرویس بهداشتی و .... برای آنان در محل مورد نظر فراهم خواهد بود).در روز اول پرسشنامه های مورد نظر تکمیل خواهد شد سپس روزهایی را که به عنوان گروهای 5 تا 8 نفره گرد هم خواهند آمد مشخص می شود.  جلسات خاطره گویی 6 جلسه  دو روز در هفته و به مدت 45 تا 60 دقیقه خواهد بود بعد از دو ماه  از اتمام جلسات خاطره گویی مجددا پرسشنامه ها تکمیل خواهد شد. در تمامی جلسات پژوهشگر نقش رهبری را خواهد داشت.همچنین کمک پژوهشگر  کارشناس ارشد در تمامی جلسات جهت بررسی و مراقبت احتمالی از وضعیت سالمندان شرکت کننده در پژوهش حضور خواهد داشت.

محل برگزاری جلسات کانون بازنشستگان ارتش یا یکی از مراکز درمانی ارتش شهر زاهدان ( بیمارستان پیامبر اعظم خواهد بود) .

محتوای ارائه شده در جلسات با توجه ویژگی های خاطره گویی از جمله جذابیت آن و ویژگی های نمونه ها مشخص می شود. یکی از الگو های خاطره گویی، مرور زندگی بر اساس دوره های مختلف زندگی است( 3) در الگوی دیگر خاطرات بر اساس حوادث مهم زندگی طراحی می شود (37). مطالعات مختلفی نشان داده است که خاطره گویی سالمندان بر نشاط، سازگاری اجتماعی و امید به زندگی آنان تاثیر داشته است(3و8و21). به علاوه یافته های مطالعه مهری نژاد و همکاران(1395) نشان داد که بین متغیرهای حمایت اجتماعی و اضطراب مرگ ارتباط وجود دارد(14).

 محتوای جلسات  خاطره گویی شامل حوادث مهم غیر حرفه ای،  حرفه ای و حوادث مهم پس از بازنشستگی خواهد بود. در قسمت خاطرات حرفه ای محتوای برخی جلسات مبتنی بر مرور خاطرات جنگ خواهد بود.  در مرور خاطرات جنگ احتمالاً تجارب مشترک وجود دارد. 

در راستای مدیریت جلسات با توجه به تعداد افراد شرکت کننده در جلسات بطور متوسط 7-5 دقیقه برای هر فرد در نظر گرفته خواهد شد. مدیریت زمان بر عهده پژوهشگر خواهد بود.

گروه کنترل در این مدت برنامه ای دریافت نمی کنند و در همان فاصله زمانی گروه مداخله پس آزمون در مورد آنان نیز انجام می شود ( البته پس از پایان تحقیق در صورت تمایل کلاس ها برای گروه کنترل هم تشکیل خواهد شد).

ساختارجلسات گروهی خاطره گویی

داده ها پس از جمع آوری توسط نرم افزار  SPSS-21 مورد تجزیه و تحلیل قرار  خواهند گرفت.  ابتدا به کمک آمار توصیفی درصد فراوانی، میانگین، انحراف معیار، دامنه تغییرات تعیین  خواهد شد، در ادامه  از آمار استنباطی در مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های   بین گروه  ها از آزمون تی مستقل و مقایسه متغیر های کیفی از آزمون کای دو استفاده خواهد شد. در صورت عدم نرمال بودن داده ها از آزمون های ناپارامتری من ویتنی و ویلکاکسون استفاده خواهد شد. در ابتدا برای استفاده از آزمونهای آماری مناسب از آزمون کلموگراف اسپیرنوف استفاده خواهد شد. در مواردی که 05/0 > p بود اختلاف معنادار گزارش خواهد شد.

جدول .... : مقایسه میانگین ها قبل و بعد از آموزش در گروه های مداخله آموزشی پرستار و همتا و کنترل

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

 2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

 25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده ها یا اطلاعات به دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

 28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

توانایی شرکت در گروه و تداوم آن توسط نمونه ها است ( وسایل ایاب و ذهاب و امکانات اولیه مثل دسترسی آسان به سرویس بهداشتی و .... برای آنان در محل مورد نظر فراهم خواهد بود).

از محدودیت های این پژوهش وضعیت سلامت جسمی و روانی فرد سالمند هنگام شرکت در جلسات است. سعی خواهد شد وضعیت رفاه جسمی و روانی مورد توجه قرار گیرد. ( زمان کلاس/ امکان تماس با بستگان)

از جمله دیگر محدودیت های پژوهش جهت گیری خاطرات به موضوعی خاص است  مثلا صرفا خاطرات جنگ یا مسائل اقتصادی و ...  اما پژوهشگر سعی خواهد کرد نمونه ها را به توجه برنامه جلسه به موضوع اصلی هدایت نماید.

سلامت اجتماعی، شادکامی، اضطراب مرگ، سالمند، خاطره گوییSocial heath , death anxiety, reminiscence, happiness, elderly  

منابع و مراجع

1-Fakhri, F. R., & Hashemi, M. A. A Qualitative Research: Postmenopausal Women's Experiences of Abuse. Procedia Socialand Behavioral Sciences, 2013; 82, 57–60.

2-Oh, J., Kim, H. S., Martins, D., & Kim, HA study of elder abuse in Korea. International Journal of Nursing studies, 2006; 43(2), 203–214.

3-Yazdanbakhs .k.  Effects of life review on social adjustment of retirees' elderly persons. Journal of Aging Psychology. 2016. 1 (3); 179-185.

4-Keshavarz-Afshar, h Jahan-Bakhshi.z Anisi.j Marzabadi.a Ghahvehchi-Hosseini.f. The Determination of Mental Health among Military Retired Forces based on Organizational and Humanistic Variables, Journal of Military Medicine.  2016, 18(2): 191-196

6-Rajabi.S, Narimani.M, Basari.A.Evaluation and comparison of mental health statues a policemen and military personel.journal of military psychology . 2013, 4 (13).32-43

7-Armenta RF, Rush T, LeardMann CA, Millegan J, Cooper A, Hoge CW; Millennium Cohort Study team. Factors associated with persistent posttraumatic stress disorder among U.S. military service members and veterans. BMC Psychiatry. 2018; 18(1):48. doi: 10.1186/s12888-018-1590-5.

8-Yousefi Z, Sharifi K, Tagharrobi Z, Akbari H. The effect of group reminiscence on happiness of the elderly.   Evidence Based Care Journal.2014; 4(3); 33-46.

9-Rahnejat   A.M, Dabagi   P,Rabiei   M, Taghva   A, Valipoor   H, Donyavi   V, Ebrahimi   M.R. Prevalence of Post-Traumatic Stress Disorder Caused by War in Veterans.   Iranian Journal of War & Public Health 2017; 9(1):15-23 

10-Ebrahimi   L, Moradi   F. Corelation of Perceived Social Support and Psychological Hardness with Perceived Stress and Aggression in Retired Veterans. Iranian Journal of War & Public Health 2018; 10(3):157-164 

11- Seyfzadeh A, Haghighatian M, Mohajerani A. The Relationship between Social Isolation and Health among the Tehranian Elderly. J Educ Community Health. 2017; 4(3): 19-25. DOI: 10.21859/jech.4.3.19

12- Salarvand Sh, Abedi H. The elders’ experiences of social support in nursing home: A qualitative study .Iran Journal of Nursing. 2007; 20(52):39-50.

13-Musavi M, Mohammadian S, Mohammadinezhad B. The effect of group integrative reminiscence therapy on mental health among older women living in Iranian nursing homes. Nurs Open. 2017 5;4(4):303-309. doi: 10.1002/nop2.101. eCollection 2017 Oct.

14- Mehri Nejad SA, Ramezan Saatchi L, Paydar S. Death Anxiety and Its Relationship with Social Support and Adherence to Religion in the Elderly. Iranian Journal of Ageing. 2017; 11(4):494-503. http://dx.doi.org/10.21859/sija-1104494

15-Huang HC, Chen YT, Chen PY, Huey-Lan Hu S, Liu F, Kuo YL, Chiu HY. Reminiscence Therapy Improves Cognitive Functions and Reduces Depressive Symptoms in Elderly People with Dementia: A Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. J Am Med Dir Assoc. 2015; 16(12):1087-94. Doi: 10.1016/j.jamda.2015.07.010. Epub 2015 Sep 1.

16-Dan Song, Qin Shen,  Tu-Zhen Xu, Qiu-Hua Sun. Effects of group reminiscence on elderly depression: A meta-analysis. International Journal of Nursing Sciences.2014; 1(4); 416-422.

17-Syed Elias SM, Neville C, Scott T. The effectiveness of group reminiscence therapy for loneliness, anxiety and depression in older adults in long-term care: a systematic review. Geriatr Nurs. 2015; 36(5):372-80.

18-Pishvaei M, Ataie Moghanloo R, Ataie Moghanloo V. The efficacy of treatment reminders of life with emphasis on integrative reminiscence on self-esteem and anxiety in widowed old men. Iran J Psychiatry. 2015;10(1):19-24.

19- Zahedi  Asl M, Darvishi Fard A.Social Factors Influencing The Social Health of The Elderly in Kouhdasht.2016. 7(2);1-24.

20- Nojabaee A   ;  Salehmoghaddam AR ;  Mazlom SR;  Asgharipour N ;  Mohajer S.  Effect of Flourishing Promotion Program on Social Health in the Elderly.  Evidence-based Care Journal. 2018. 8(2); 39-48.  

21 - Changizi F, Panahi A. Effectiveness of Group Narrative Therapy on Life Expectancy and Happiness of the Elderly in Tabriz. JOURNAL OF EDUCATIONAL SCIENCES. 2016, 9 (34):63-76.

22- Babaei R, Mahdiun H, Nazari AM. The effect of Reminiscence on Elderly Hope. Iran Journal of Nursing (IJN).2015. 28(93); 132-139.

23-Ghanbarpanah I, Fallahi Khoshknab M, Maddah S, Mohammadi F, Khodaee M. The Effects of the Group Reminiscence on Cognitive Status of Mild Cognitive Impaired Elders. IJPN. 2014; 1 (4) :1-12 URL: http://ijpn.ir/article-1-238-fa.html

24-Nori pourlayavali R , Alikhani  M, Hoseynian  S, Soheylizadeh  S,Mohammadifar  M.  The Effect of Group Reminiscence on Happiness and Life Expectancy of Elderly Journal of Aging Psychology.2016. 1(3);147-156.

25-Siverová J, Bužgová R. The effect of reminiscence therapy on quality of life, attitudes to ageing, and depressive symptoms in institutionalized elderly adults with cognitive impairment: A quasi-experimental study. Int J Ment Health Nurs. 2018 Feb 10. doi: 10.1111/inm.12442. [Epub ahead of print]

26-Ching-Teng Y, Chia-Ju L, Hsiu-Yueh L. Effects of structured group reminiscence therapy on the life satisfaction of institutionalized older adults in Taiwan. Soc Work Health Care. 2018 ; 18:1-14.

27-Daniels LR, Boehnlein J, McCallion P. Aging, Depression, and Wisdom: A Pilot Study of Life-Review Intervention and PTSD Treatment with Two Groups of Vietnam Veterans. J Gerontol Soc Work. 2015;58(4):420-36.

28-Chueh KH, Chang TY. Effectiveness of group reminiscence therapy for depressive symptoms in male veterans: 6-month follow-up. Int J Geriatr Psychiatry. 2014; 29(4):377-83.

29-Chiang KJ, Chu H, Chang HJ, Chung MH, Chen CH, Chiou HY, Chou KR. The effects of reminiscence therapy on psychological well-being, depression, and loneliness among the institutionalized aged. Int J Geriatr Psychiatry. 2010;25(4):380-8. doi: 10.1002/gps.2350.

30-Sameii.m. Social Health of Iran: From a Consensus-based Definition to an Evidence-based Index.2011.1 (2), 31-52.

31-Sharif Nia SH, Pahlevan Sharif S, Goudarzian AH, Haghdoost AA, Ebadi A, Soleimani MA. An evaluation of psychometric properties of the Templer’s Death Anxiety Scale-Extended among a sample of Iranian chemical warfare veterans]. Hayat, Journal of School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences. 2016; 22(3): 229-244.

32- Bakhtiyari F, Foroughan M, Fakhrzadeh H, Nazari N, Najafi B, Alizadeh M, et al. VALIDATION OF THE PERSIAN VERSION OF ABBREVIATED MENTAL TEST (AMT) IN ELDERLY RESIDENTS OF KAHRIZAK CHARITY FOUNDATION. ijdld. 2014; 13 (6):487-49

33- Keyes CLM. Social well-being. Soc Psychol Quart. 1998; 61:121-40.

34- Hashemi T, Hekmati I, Vahedi SH, Babapour J. Psychometric properties of short-form social well-being questionnaire. Journal of Behavioral Sciences. 2014; 8(1):11-19.

36- Alipoor A, Noorbala A A. A Preliminary Evaluation of the Validity and Reliability of the Oxford Happiness Questionnaire in Students in the Universities of Tehran. IJPCP. 1999; 5 (1 and 2) :55-66

37-Abdollahzadeh H, khabbazi M.  Effectiveness Of Integrative Reminiscence On Health anxiety, Death Depression And Perceived Stress In Elderly. Psychology Health. 2017, 6(2): 101-104

38-Zeraati M, Haghani Zemeidani M, Khodadadi Sangdeh J. The Comparison of Depression and Death Anxiety among Nursing Home Resident and Non-Resident Elderlies. IJN. 2016; 29 (102) :45-54 . URL: http://ijn.iums.ac.ir/article-1-2334-fa.html

39- صفر خانلو هلیا. رضایی قهرودی زهرا. تحولات جمعیت سالمند در ایران و جهان. آمار(دو ماهنامه مرکز امار ایران) . 1396(5)3: 16-8.

تاثیر خاطره گویی برسلامت اجتماعی،شادکامی،اضطرب مرگ سالمندان بازنشسته ارتش شهر زاهدان

ندارد

تاثیر بر سلامت اجتماعی و روانی سالمندان بازنشسته

ندارد

-

این طرح هیچ هزینه ای برای شما ندارد

جایگزین با نمونه های مشابه

کلیه اطلاعات شما به صورت محرمانه باقی میماند

در صورت هر گونه سوال و ابهامی با شماره  تماس بگیرید 09159543905

شرکت شما در این طرح کاملا اختیاری است

من با رضایت کامل در این طرح همکاری میکنم

پرسشنامه شناختی 

لطفاً به سوالات زیر پاسخ دهید.

1- چند سالتان است؟

2- الان چه موقع از شبانه روز است؟

3- امسال چه سالی است؟

4- اسم این محل چیست؟

5- شغل یا نسبت دو نفر از کارکنان یا همراهان؟

6- متولد چه سالی هستید؟

7-انقلاب اسلامی در چه سالی اتفاق افتاد؟

8- نام رهبر کشور در حال حاضر چیست؟

9- از 20 یکی یکی برعکس بشمار؟

10- تکرار ادرس (خیابان پیروزی –پلاک 42)

پرسشنامه شادکامی 

پرسشنامه اضطراب مرگ تمپلر 

همکار محترم:

لطفا نظر خود را  مبنی بر موافق بودن تا مخالف بودن در گزینه‌ها مشخص کنید. لطفاً در محل عبارتی که با احساس شما مطابقت دارد علامت بزنید.

پرسشنامه سلامت اجتماعی 

همکار محترم

لطفا نظر خود را  مبنی بر موافق بودن تا مخالف بودن در گزینه‌ها مشخص کنید. لطفاً در محل عبارتی که با احساس شما مطابقت دارد علامت بزنید.