بررسی متوسط نمره رفتار رانندگی پرخاشگرانه و عوامل مرتبط با آن در رانندگان شهر زاهدان در سال 98-97

وسایط نقلیه که از مشخصه های تمدن است ، با افزایش آن تعداد تصادفات و مرگ و میر ، تبدیل به مشکل بزرگی در عرصه های مختلف اجتماعی گردیده است(1). آمارها نشان میدهند که در هر 24 ثانیه یک مرگ بر اثر حادثه رانندگی رخ میدهد (2) همچنین برآوردشده که در سال 2020 سومین عامل مرگ و میر در سطح جهان حوادث ترافیکی و جاده ای می باشد(3). بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، سالانه بیش از یک میلیون و سیصد و پنجاه هزار  نفر کشته و حدود50 میلیون نفر مجروح می دهد  (4). در ایران نیز آمار تصادفات رانندگی در دهه اخیر رشدی 10 درصدی داشته و میزان مرگ و میرهای حوادث رانندگی 15 برابر کشورهای توسعه یافته است (5) بطوریکه سالانه بیش از  200 هزار فقره تصادف فوتی و جرح در 117 هزار کیلومتر و 1017 پیکره شهری اتفاق می افتد (6). به طور متوسط 32 مورد در هر صد هزار نفر بر اثر تصادفات رانندگی در ایران می‌میرند (7) این میزان بسیار بالاتر از برآورد متوسط جهانی (6/22 مورد در هر صد هزار نفر) و حتی منطقه مدیترانه شرقی (9/13 مورد در هر صد هزار نفر) است. مرگ و میر ناشی از سوانح و تصادفات رانندگی، سومین عامل مرگ و میر در ایران محسوب می‌شود که 3/10% از مجموع مرگ و میر را به خود اختصاص داده است و تقریباً 5 برابر متوسط جهانی است. نزدیک به 8/0 میلیون نفر (1/1%) از جمعیت کشور  بر اثر سوانح رانندگی در بیمارستان بستری شده‌اند که بار قابل توجهی را بر نظام بهداشتی درمانی کشور تحمیل می‌کند(6). بیشترین آمار بررسی شده در بخش تشریح پزشکی قانونی در سیستان و بلوچستان مربوط به فوتی‌های ناشی از حوادث ترافیکی است. تصادفات ناشی از قاچاق سوخت و انسان در سیستان و بلوچستان سبب شده تا از نظر تعداد فوت شدگان در حوادث ترافیکی، این استان جزو 6 استان بحرانی کشور باشد(8).

براساس اطلاعات موجود از چهار عامل انسان، جاده، وسیله نقلیه و محیط، عامل انسان مهم ترین عامل بروز تصادفات رانندگی است بطوریکه در 90 تا 95 درصد از تصادفات ، عملکرد انسان ها یک عامل اصلی یا کمک کننده می باشد .همچنین، بسیاری از تصادفات وسایل نقلیه نتیجه بد عمل کردن یا رفتار نادرست محسوب می شود. بنابراین، عواملی مانند رعایت نکردن حقوق دیگران و تجاوز به حریم آنها یا ایجاد ناامنی در بین دیگران از رفتارهای پرخطر رانندگان است9).

بسیاری از محققان معتقدند که رانندگی کردن و خطر تصادف احتمالی را در بافت زندگی افراد باید جستجو کرد. در واقع رفتارهایی که افراد در هنگام رانندگی بروز میدهند، بازتاب شیوه و سبک زندگی آنان است. لذا رانندگی، با سایر رفتارهای افراد ارتباط دارد. باید در نظر گرفت رفتارهایی که فرد در زمینه رانندگی )نظیر ویراژ دادن، سبقت گرفتن، عبور از چراغ قرمز ، نبستن کمربند ایمنی و... ( انجام می دهد، تا چه اندازه برآمده از موقعیت های ساختاری و انتخاب های فردی اوست(10). عوامل انسانی مرتبط با حوادث رانندگی در جاده ها به دو گروه کلی تقسیم می شوند. عواملی که وابسته به عملکرد عصب - زیست شناختی انسان بوده و خارج از کنترل و مدیریت شخص در حال رانندگی است و گروه دوم، وابسته به زمینه های شخصیتی افراد بوده، و این دو در تعامل با هم عمل می کنند و اغلب تجمعی  از عوامل در افراد را می توان دید(4). به عنوان مثال بین سبک زندگی با میزان تصادفات ارتباط وجود داشته، به طوریکه کسانی که اکثر اوقاتشان را در خارج از خانه به سر می برند و به فعالیت هایی نظیر گوش دادن به موسیقی، علاقه به فوتبال،سینما رفتن و نوشیدن مشروبات الکلی می کنند، نسبت به دیگران رانندگی پرخطر بیشتری داشته اند(11). یک مطالعه  نشان داد که مصرف مواد و دارو نیز با تصادفات جاده ای ارتباط دارد(6).

رانندگی رفتاری است که فرد به عنوان الگوه ی عملی برگزیده و با وسیله نقلیه آنها را مانند سرعت، میزان تمرکز و حفظ میزان فاصله استاندارد  به اجرا در می آورد (12). این رفتارها به دو دسته مثبت و منفی تقسیم می شوند. به مجموعه رفتارهای منفی در رانندگی، رانندگی تهاجمی، یا رانندگی پرخطر گفته می شود(13).

برخی از محققان با تمرکز بر رفتارهای رانندگان، رانندگی تهاجمی را به عنوان 'راننده نا امن برای دیگران' تعریف می کنند(14). در واقع رانندگی تهاجمی به عنوان 'هر نوع رفتاری در رانندگی در نظر گرفته می شود که برای آسیب رساندن و یا صدمه زدن به دیگر کاربران جاده از نظر جسمی یا روان شناختی' شناخته شده است. علاوه بر این، محققان پیشنهاد می کنند هر دو رفتار رانندگی که سایر کاربران جاده را نادیده گرفته و قصد آسیب رساندن به دیگران را دارند، رانندگی تهاجمی نامیده میشود(15).

مطالعات نشان داده پرخاشگری خطرات زیادی را در رانندگی ایجاد میکند. در جامعه پیچیده و ماشینی امروز، مشکلات زیادی وجود دارد که ممکن است باعث برانگیختن خشم افراد و در نتیجه پرخاشگری شود. پرخاشگری رفتار هدف دار و ناگهانی، به منظور تحقیر دیگران یا صدمه زدن به آنها صورت میگیرد و میتواند بصورت کلامی یا غیر کلامی باشد(16).

خشم رانندگان به عنوان شکل مشخصی از خشم روحی تعریف شده است. رانندگانی که خشم خفیف دارند بیشتر احتمال دارد که عصبانی شوند و در طیف گسترده ای از موقعیت ها خشمگین می شوند. رانندگان با سطوح بالای خشم اغلب رانندگی تهاجمی و ناامن دارند. بین خشم راننده و نزدیک شدن به حوادث یک پیوند قوی وجود دارد(17).

موقعیت هایی را که ممکن است راننده دچار خشم شود را به شش قسمت تقسیم کردند از جمله: (بی تفاوتی): کسی که در مسیر آزاد جلوی شما را می گیرد، کسی که به سوی شما می آید و در شب ها نور خود را کم می کند و ... .  (حرکات خصمانه): مثل شرایطی که یک حرکت ناخشایند نسبت به شما در مورد رانندگی ایجاد شود. (انسداد ترافیک): مثل مواردی که در حین رانندگی یک تپه در جلوی شما قرار گیرد. (موقعیت ها): کسی در آستانه عبور از ترافیک رانندگی کند. (حضور پلیس): یک ماشین پلیس در کنار شما رانندگی می کند. (رانندگی غیرقانونی): مثل مواردی که کسی در حال تردد در داخل و یا خارج از ترافیک است(18). با بررسی رانندگی رانندگان خشن و معمولی مشخص شد که احتمال تصادفات در رانندگان خشن دو برابر بیشتر از رانندگان عادی است. در بررسی رانندگی در رانندگان حرفه ای در ترکیه مشخص شد که تحریک جویی و پرخاشگری با همدیگر قادر به پیش ­بینی رانندگی پرخطر هستند(19, 20).

امروزه رفتارهای پرخطر رانندگی به معنای هدررفتن پتانسیل های خلاق و سازنده جامعه  است و این مسله  عوارض بسیار ناخوشایندی به همراه دارد زیرا جبران آن هزینه فراوانی دارد. این موضوع بصورت یکی از مسائل و آسیب های اجتماعی سلامت خانواده و به تبع آن، سلامت جامعه را به طور جدی تهدید میکند. به طوری که در سال های اخیر سازمان های بهداشتی، مجریان قانون و سیاستگذاران اجتماعی با توجه به تغییرات سریع اجتماعی این موضوع را به شکل یکی از مهم ترین مشکلات موجود درجامعه بررسی کرده اند(9). از آنجایی که حوادث رانندگی تبعات منفی بسیاری دارد، سازمان جهانی بهداشت بر لزوم ثبت و جمع آوری داده های مربوط به حوادث رانندگی تاکید نموده است، تا به عنوان مبنایی برای برنامه ریزی های کلان و سیاست گذاری های سلامت مورد استفاده قرار گیرد(21).

 باتوجه به مطالب ذکر شده مطالعه حاضر با هدف تعیین میانگین نمره رفتار پرخاشگری رانندگی و عوامل مرتبط با آن در شهر زاهدان انجام خواهد گرفت . امید آن می رود نتایج به دست آمده بتواند در اجرای مداخلات مناسب در ارتقای کیفیت و سلامت رانندگان مورد استفاده قرار گیرد.

1. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) در رانندگان شهر زاهدان چقدر است؟
2. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب سن در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
3. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب جنس در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
4. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب سطح تحصیلات در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
5. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب نوع شغل در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
6. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب متوسط ساعت رانندگی در هفته در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
7. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه)  برحسب سابقه ی رانندگی در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
8. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب تعداد تصادف در یکسال گذشته در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
9. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب تعداد جریمه ها در یکسال گذشته در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
10. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه)  برحسب مصرف مواد مخدر در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
11. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه)  برحسب مصرف سیگار در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟
12. میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب میزان درآمد در رانندگان شهر زاهدان چگونه است؟

13 .میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی در رانندگان شهر زاهدان پس از کنترل نقش مخدوش کننده ها کدامند؟

 تعیین میانگین نمره رفتار  پرخاشگرانه و عوامل مرتبط با آن در رانندگان شهر زاهدان

1. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) در رانندگان شهر زاهدان
2. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب سن در رانندگان شهر زاهدان
3. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب جنس در رانندگان شهر زاهدان
4. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب سطح تحصیلات در رانندگان شهر زاهدان
5. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب نوع شغل در رانندگان شهر زاهدان
6. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب متوسط ساعت رانندگی در هفته در رانندگان شهر زاهدان
7. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه)  برحسب سابقه ی رانندگی در رانندگان شهر زاهدان
8. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب تعداد تصادف در یکسال گذشته در رانندگان شهر زاهدان
9. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب تعداد جریمه ها در یکسال گذشته در رانندگان شهر زاهدان
10. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه)  برحسب مصرف مواد مخدر در رانندگان شهر زاهدان
11. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه)  برحسب مصرف سیگار در رانندگان شهر زاهدان
12. تعیین میانگین نمره حیطه های رفتار رانندگی (رفتار سازنده –رفتار های پرخاشگرانه جسمی، کلامی و استفاده از وسیله نقلیه) برحسب میزان درآمد در رانندگان شهر زاهدان
13. تعیین عوامل مرتبط با رفتار پرخاشگرانه رانندگی پس از کنترل نقش مخدوش کننده ها در رانندگان شهر زاهدان

راهنمایی رانندگی- دادگستری- دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

پرخاشگری: پرخاشگری رفتاری است که هدف آن صدمه زدن به خود و یا دیگران می باشد. پرخاشگری رفتاری است که ریشه در ذات و فطرت انسان دارد. این دو معتقدند که پرخاشگری به عنوان یک نیروی نهفته در انسان دارای حالت هیدرولیکی است که به تدریج در شخص متراکم و فشرده می‌شود و سرانجام نیاز به تخلیه پیدا می‌کند.

رانندگی تهاجمی: به مجموعه رفتارهای منفی در رانندگی، رانندگی تهاجمی، یا رانندگی پرخطر گفته میشود.

رفتار: رفتار واکنشی است که در برابر یک عمل یا کنش بیرونی از موجود زنده سر می‌زند. این رفتار در انسان پیچیده‌تر از سایر موجودات است. دلیل این پیچیدگی فرایندهای ذهنی گسترده و تو درتوی انسان است.

این مطالعه از نوع مقطعی(توصیفی-تحلیلی) می باشد .

، رانندگان خودروی سواری سبک شهر زاهدان در سال 1398-1397 می باشند که معیار های زیر را داشته باشند:

1. رانندگان دارای گواهینامه که بیش یک سال سابقه رانندگی داشته باشند.
2. رانندگان رضایت آگاهانه در خصوص شرکت در مطالعه را داشته باشند.
3. رانندگانی که به دلیل مشکلات شناختی قادر به پاسخگویی نباشند از مطالعه خارج خواهند شد.

حجم نمونه با استفاده از فرمول زیر و همچنین مطالعات قبلی (پروانه، م 2018) با در نظر گرفتن مشخصات زیر حدود 440 نفر محاسبه شد(33).

            S=10.64              Z²=3.84                           d=1

n=Z²S²∕d²
 

بر اساس متغییر های مستقل که وارد مدل رگرسیون خواهند شد حجم نمونه 23*5=345  می شود. که همان 440 عدد در نهایت لحاظ می شود
 

نمونه گیری به صورت غیر تصادفی در دسترس:

با تقسیم کردن شهر به پنج قسمت و  مراجعه به پمپ بنزین و پمپ گاز این مناطق که همه رانندگان مراجعه می کنند به صورت  سهمیه ای بر اساس جنس(80درصد آقایان و 20 درصد خانم ها) افراد  انجام خواهد گرفت.

از همراهی یک نفر آشنا به زبان محلی جهت افزایش دقت در پرسشنامه ها کمک گرفته خواهد شد.

جهت جمع آوری داده ها در این مطالعه از پرسشنامه زیر استفاده میشود که عبارتند از: 

پرسشنامه DAX(  (شاخص ابراز خشونت رانندگی) Driving Anger Expression Inventory:
شاخص ابزار خشم رانندگی در سال 2002 توسط دفنباچر و همکاران ساخته شده و شامل 49  سوال با مقیاس 4 درجه ای لیکرت (1=تقریبا هرگز، 2=گاهی اوقات، 3=اغلب، 4=تقریبا همیشه) که نشان می دهد هنگامی که رانندگان در حال رانندگی  دچار خشم و عصبانیت می شوند چه واکنش هایی را نشان می دهند.
پرسشنامه ابراز خشم رانندگی شامل دو مقیاس است: مقیاس ۱۵ سؤالی ابراز انطباقی سازنده و مقیاس ۲۴ سؤالی ابراز پرخاشگرانه، مقیاس ابراز انطباقی - سازنده شامل سوالاتی است که تمایل افراد را به انجام رفتارهای مناسب و سالم در هنگام ناکامی یا ناراحتی حین رانندگی ارزیابی می کند (مثل استفاده از راهبردهای حل مسأله مهارت های عملی آرام سازی، تمرکز بر راهبردهای رانندگی ایمن، مقیاس ابراز پرخاشگرانه سه خرده مقیاس دارد: خرده مقیاس ابراز پرخاشگرانه جسمی(سوال 16 تا 26)، خرده مقیاس ابراز پرخاشگرانه کلامی(سوال27 تا38)و خرده مقیاس استفاده از وسیله نقلیه برای ابراز خشم(سوال 39 تا49). خرده مقیاس ۱۱ سؤالی ابراز پرخاشگرانه جسمی تمایل افراد را برای استفاده از حرکات بدن یا قدرت جسمانی برای ابراز خشم می سنجد (مثل پیاده شدن از اتومبیل و درگیری فیزیکی، دراز کردن دست به طرف راننده دیگر). خرده مقیاس 11 سؤالی استفاده از وسیله نقلیه برای ابراز خشم شامل سوالاتی است که تمایل افراد به رانندگی آزار دهنده برای رانندگان دیگر را ارزیابی می کند (مثل بستن راه راننده دیگر، کاهش یا افزایش عمدی سرعت به قصد عصبانی کردن راننده دیگر). خرده مقیاس 12 سؤالی ابراز پرخاشگرانه کلامی گرایش به ابراز خشم از طریق رفتارهای کلامی خصمانه را ارزیابی می کند (مثل ناسزا گفتن، فریاد کشیدن، پرسیدن سؤالات تأکیدی منفی). هر سه خرده مقیاس ابراز پرخاشگرانه با یکدیگر همبستگی مثبت دارند و با مقیاس ابراز انطباقی۔ سازنده همبستگی منفی دارند.
در خصوص روایی و پایایی پرسشنامه نیز به استناد به مطالعه مریم پروانه بر روی 384 نفر با عنوان هنجاریابی پرسشنامه ابزار خشم رانندگی میزان آلفا برای همه رانندگان بالای 90 گزارش شد که نشان از پایایی درونی مقیاس خشم رانندگان DAX می باشد.  همچنین روایی سازه این پرسشنامه نیز با استفاده از نیکویی برازش(GFI) به میزان 0.94 و نیکویی برازش تعدیل یافته (AFGI) به میزان 0.93 نشان داد که مطابق استاندارد های قابل قبول است(33).

 

پژوهش حاضر یک مطالعه مقطعی از نوع توصیفی -تحلیلی میباشدکه نمونه گیری از  رانندگان به روش در دسترس در مناطقی از شهر زاهدان در پمپ بنزین ها و پمپ گاز انجام خواهد گرفت .

پس از کسب مجوز از معاونت پژوهشی دانشگاه، فرد آموزش دیده در زمینه تکمیل پرسشنامه ها به محیط پژوهش مراجعه نموده و بعد از ارائه مجوز به محل ها مد نظر با توضیح اهداف مطالعه و کمک  از فرد آشنا به زبان محلی ، موافقت آن ها را برای شرکت در مطالعه جلب خواهند شد.و سپس پرسشنامه در محل توزیع میشود که  به منظور یکسان سازی پاسخ در افراد با سواد و بی سواد و همچنین پاسخگویی آن ها به تمام سوالات، طی مصاحبه با هرفرد سوالات را شخصا و برای راننده قرائت می کنند و پاسخ ها را دقیقا در پرسشنامه وارد می کنند.
 

برای توصیف داده ها از جداول توزیع فراوانی (مطلق و نسبی) و شاخص های مرکزی و پراکندگی استفاده خواهد شد و برای  تجزیه و تحلیل اطلاعات با  استفاده از نرم افزار SPSS 22  از آزمون های تی مستقل،آنووا و رگرسیون عادی یا معادل ناپارامتری آن ها، کروس کال والیس و من ویتنی  انجام خواهد گرفت.همچنین نرمالیتی داده ها با آزمون کولموگروف- اسمیرنوف مورد بررسی قرار خواهد گرفت و در صورت نیاز از سایر آزمون های آماری مرتبط پارامتری و ناپارامتری متناسب داده ها استفاده خواهد شد.سطح معنی داری آلفا ، 0.05 در نظر گرفته می شود.

در این مطالعه کد های 13-14-15-25-27-28-30 و31 آزمودنی های انسانی که مربوط به رضایت آگاهانه، آگاهی افراد و حفظ اصول رازداری در مورد افراد مورد مطالعه می باشد  و همچنین آگاه سازی کمیته اخلاق در صورت تغییر در روند پژوهش و انتشار دقیق و کامل نتایج با در نظر گرفتن  ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه توسط پژوهشگر رعایت می شود.

ممکن است تعدادی از افراد در وارد کردن اطلاعات پرسشنامه دقت و صداقت کافی را اعمال ننماند که جهت کاهش این خطا ، خود پرسشگر با کمک یک فرد آشنا به زبان محلی سوالات را با توضیحات کافی می پرسد و در پرسشنامه وارد میکند.

رانندگی -پرخاشگری - رفتار

1.             Bener A, Haigney D, D. C. Driving behavior stress error and violations on the road: a cross cultural comparison study. International Conference on Traffic and Transport Psychology; UK: Nottingham. 2004.
2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/road-traffic-injuries
3. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3893966/
4. (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/road-traffic-injuries         
5.             Murray CJ, Lopez AD. Alternative projections of mortality and disability by cause 1990–2020: Global Burden of Disease Study. The Lancet. 1997;349(9064):1498-504.
6.             Mehmandar R. Introduction to Tehran laws and accidents. Publication Research Center Strategic traffic police, Tehran [2011.
7.  http://journals.sbmu.ac.ir/en-spip/article/download/10937/8283
8. Taravatmanesh S, Hashemi-Nazari SS, Ghadirzadeh MR, Taravatmanesh L. Epidemiology of fatal traffic injuries in the Sistan and Baluchistan province in 2011. J Saf Promot Inj Prev. 2015; 3(3):161-8
9. بررسی  تاثیر سرمایه های اجتماعی فرهنگی    و اقتصادی در بروز رفتارهای  پر خطر ،فصلنامه مطالعات امنیت اجتماعی. 1394;42:30-1.
    
10.             Erje y. Sociological study on the course of the traffic system accident. International Journal of Health Sciences,2004.60.13-24.
11.             Elvik R. Risk of road accident associated with the use of drugs: A systematic review and meta-analysis of evidence from epidemiological studies. Accident Analysis & Prevention, 60,. (2013).254-67.
12. .            Ozkan T LT. A new addition to DBQ: positive driver behaviors scale. Transportation Research Part F. 2005;8(4-5):355- 68.
13.             Reason L, Nanstead A, Strading S, Bayter J, K. C. Errors and violations: a real distinction. Ergonomics1990;33: 1315-32.
14.             Burtaverde V, Chraif, M., Anitei, M., Mihaila, T. The incremental validity of the dark triad in predicting driving aggression. Accid Anal Prev. 2016.;96:1-11.
15.             Goodwin AH, Thomas L, Kirley B, Hall W, O'Brien NP, Hill K. Countermeasures that work: a highway safety countermeasure guide for state highway safety offices:: 2015. United States. National Highway Traffic Safety Administration; 2015.
16.             SG m, H. m. psychiatric emergencies for psychiatry residents. isfahan university of medical sience 2010.
17.             Underwood G, Chapman, P., Wright, S., & Crundall, D. Anger while driving. . Transportation Research Part F,. (1999).2,: 55-68.
18.             Deffenbacher JL, Oetting, E.R., Lynch, R.S.,. Development of a driving anger scale. Psychological Reports 1994.; 74,:83-91.
19.             Sümer N. Personality and behavioral predictors of traffic accidents: testing a contextual mediated model. Accident Analysis & Prevention. 2003;35(6):949-64.
20.             Chliaoutakis JE, Demakakos P, Tzamalouka G, Bakou V, Koumaki M, Darviri C. Aggressive behavior while driving as predictor of self-reported car crashes. Journal of safety Research. 2002;33(4):431-43.
21.             Zhang H, Qu W, Ge Y, Sun X, Zhang K. Effect of personality traits, age and sex on aggressive driving: Psychometric adaptation of the Driver Aggression Indicators Scale in China. Accident Analysis & Prevention. 2017;103:29-36.
22.             Gueho L, Granie M-A, Abric J-C. French validation of a new version of the Driver Behavior Questionnaire (DBQ) for drivers of all ages and level of experiences. Accident Analysis & Prevention. 2014;63:41-8.
23. .            Mattsson M. Investigating the factorial invariance of the 28-item DBQ across genders and age groups: an exploratory structural equation modeling study. Accident Analysis & Prevention. 2012;48:379-96.
24. .            Martinussen LM, Hakamies-Blomqvist L, Møller M, Özkan T, Lajunen T. Age, gender, mileage and the DBQ: The validity of the Driver Behavior Questionnaire in different driver groups. Accident Analysis & Prevention. 2013;52:228-36.
25.             Stephens A, Fitzharris M. Validation of the Driver Behaviour Questionnaire in a representative sample of drivers in Australia. Accident Analysis & Prevention. 2016;86:186-98.
26.             Cordazzo ST, Scialfa CT, Ross RJ. Modernization of the driver behaviour questionnaire. Accident Analysis & Prevention. 2016;87:83-91.
27.             De Winter J, Dodou D. The Driver Behaviour Questionnaire as a predictor of accidents: A meta-analysis. Journal of safety research. 2010;41(6):463-70.
28. .            af Wåhlberg AE, Barraclough P, Freeman J. The Driver Behaviour Questionnaire as accident predictor; a methodological re-meta-analysis. Journal of safety research. 2015;55:185-212.
29. .            Özkan T, Lajunen T. A new addition to DBQ: Positive driver behaviours scale. Transportation Research Part F: Traffic Psychology and Behaviour. 2005;8(4-5):355-68.
30.             Martinussen LM, Møller M, Prato CG. Assessing the relationship between the Driver Behavior Questionnaire and the Driver Skill Inventory: Revealing sub-groups of drivers. Transportation research part F: traffic psychology and behaviour. 2014;26:82-91.
31. لیلا ت, نرگس خ. خصوصیات دموگرافیک و عوامل مرتبط با تقصیر در متوفیان حوادث رانندگی درون شهری استان کرمان طی سال های 1391 تا 1393.
32. ممدوحی, امیررضا, هزاوه, امین, زواره فلاح . بررسی رفتار نابه جای رانندگان ایرانی با استفاده از پرسش نامه رفتار رانندگی؛ یک مطالعه اینترنتی. مهندسی عمران مدرس. 1393;14(1):109-19.
33. عباس زاده م, اقدم ع, بنام پ, مطالعۀ تأثیر هوش هیجانی بر رفتارهای پرخطر عمدی رانندگان. پژوهش های راهبردی امنیت و نظم اجتماعی. 1396;6(2):1-16.
34. ایرج شاکری نیا . رابطه ویژگی های شخصیتی، سلامت روان و پرخاشگری با عادات رانندگی در رانندگان پر خطر (رانندگی هجومی) مطالعات مدیریت ترافیک.1388، 4(15).61-74.
35. پروانه م.  دومین کنفرانس بین المللی روانشناسی ، مشاوره و علوم تربیتی1397
36. طبیبی ز, پارسا م, اجتماعی اهمآ, اثر سن شروع مصرف مواد، نوع ماده مصرفی و مصرف یگانه و ترکیبی مواد بر رفتارهای پرخطر رانندگی، تصادفات و جریمه¬های رانندگی1396.

37Haghdoost AA, Baneshi MR, Zare M. Frequency and Probable Causes of Road Accidents Related to the Staff and Faculties of Medical Sciences in Kerman University during 2012-2013 %J Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2014;13(5):445-56

هر کسی در هنگام  رانندگی می تواند احساس خشم و عصبانیت بکند، اما هرکسی واکنش متفاوتی را ممکن است نشان  دهد. این واکنش ها ممکن است خسارات جبران ناپذیری بر فرد ، خانواده و جامعه داشته باشند . این پژوهش قصد دارد اظهار نظر ها و واکنش های افراد را در هنگام رانندگی وقتی دچار خشم و عصبانیت می شوند  و عوامل موثر برآن را تعیین کند تا با برنامه ریزی و آموزش مناسب در آینده بتشوان رفتار های خشونت آمیز را کاهش داد .شرکت در این پژوهش کاملا داوطلبانه و بدون ذکر نام و محرمانه می باشد . 

ندارد

.

ندارد

هزینه تا سقف پایان نامه کارشناسی ارشد

ندارد 

محرمانه است

داوطلبانه

دارد

اخذ رضایت کتبی

پرسشنامه ابزار پرخاشگری رانندگی پس از  ترجمه و اضافه کردن فرم اطلاعاتی به آن پیوست می باشد