تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس در سال 1397-1398

Explaining the experiences of girls before the marriage with psoriasis disease in 208-2019


چاپ صفحه
پژوهان
صفحه نخست سامانه
مجری و همکاران
مجری و همکاران
اطلاعات تفضیلی
اطلاعات تفضیلی
دانلود
دانلود
علوم پزشکی زاهدان
علوم پزشکی زاهدان

مجریان: اسدالله کیخایی

کلمات کلیدی: پسوریازیس، فنومنولوژی توصیفی، رویکرد کلایزی، تجربیات زنده

اطلاعات کلی طرح
hide/show

کد طرح 9116
عنوان فارسی طرح تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس در سال 1397-1398
عنوان لاتین طرح Explaining the experiences of girls before the marriage with psoriasis disease in 208-2019
نوع طرح بنیادی-کاربردی
محل اجرای طرح دانشکده پیراپزشکی
رسته مطالعاتی توصیفی(مطالعه کمی)
دانشکده/مرکز دانشکده پرستاری ومامایی زاهدان
زمان اجرا -روز 240

اطلاعات مجری و همکاران
hide/show

نام و نام‌خانوادگی سمت در طرح نوع همکاری درجه‌تحصیلی پست الکترونیک
غلامحسین سرگزیهمکارمتودولوژیستکارشناسی ارشدghsagazi1@gmail.com
فریبا یعقوبی نیاهمکارمشاور تخصصیدکترای تخصصی yaghoubinia@gmail.com
حامد فقیهیهمکارانجام مراحل بالینیکارشناسی ارشدhamedfaghihi90@yahoo.com
سعیده مهدی پورهمکاربررسی متون s_mahdipoor89@yahoo.com
فرشید سعیدی نژادمجری دوممشاور تخصصیکارشناسی ارشدfarshidsaeedinezhad@gmail.com
اسدالله کیخاییمجریتدوین طرحکارشناسی ارشدkeykhaei110@yahoo.com
فاطمه پیریهمکارانجام مراحل بالینیکارشناسی ارشدfateme.piri6969@gmail.com

اطلاعات تفضیلی
hide/show

عنوان متن
خلاصه طرح به فارسی تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس در سال 1397-1398
خلاصه طرح به لاتینExplaining the experiences of girls before the marriage with psoriasis disease in 208-2019
محل اول بکارگیری نتایج تحقیق
بيان مسئله تحقيق/اهمیت پژوهش

مقدمه:

پسوریازیس که از آن به عنوان نوعی اختلال روان تنی یاد می شود، یک بیماری التهابی پوستی با علائمی به صورت پلاکهای قرمز رنگ پوسته دار در نواحی مختلف بدن است که در بین زنان و مردان شیوع مساوی داشته و در حدود 1 تا 3% جمعیت را درگیر می کند(1،2) و کمتر از 1٪ در ایران است. طبق آمارهای جهانی یک تا دو درصد جوامع دنیا به این بیماری مبتلا هستند بنابراین یک تا دو درصد جمعیت ۸۰ میلیونی ایران نیز به این بیماری مبتلا هستند. براساس آمار سازمان بهداشت جهانی یک و نیم میلیون نفر در ایران به بیماری ‘پسوریازیس’ مبتلا هستند. (3). تظاهرات پوستی بیماری در 5 تا20 درصد موارد همراه با آرتریت می باشد(4).  شایع ترین شکل بیماری ، پسوریازیس و لگاریس  است که به صورت پلاک های حلقوی در مناطق اکستنسور بدن مثل آرنج ها و پایین کمر و اطراف ناف بروز می کند(5). عوامل اندوژن و اگزوژن متعددی به عنوان محرک بیماری شناخته شده اند . از عوامل اندوژن می توان سیتوکین های پیش التهابی و از فاکتورهای محیطی می توان به نور آفتاب، عفونت، تروما و داروها اشاره کرد(6). در این بیماری، سلول های پوستی به سرعت گسترش می یابند و تغییرات ظاهری بدی  برای بیمارایجاد می کنند(7).از آن جای که ظاهر پوست می تواند وضعیت تجسم از خویشتن را در هر فرد تعیین کند، هر گونه تغییر پاتولوژیک درآن می تواند نتایج زیانبار روانی به بارآورد(8) از نظر روانشناسی ادراک بیماری در فرد بیمار بر پایه ی کسب اطلاعات از منابع مختلف و باورهای بیمار شکل می گیرد و می تواند سلامت روان و توانایی فرد در تطابق با بیماری را تحت تاثیر قرار دهد. شواهدموجودنیزحاکی از آن است که بیماران پوستی به دلیل ادراک خود از بیماری، از قرار گرفتن در معرض اجتماع اجتناب می ورزند(9). بنابراین اختلالات پوستی به عنوان یک شاخه ازبیماری های روان تنی موردتوجه قرارگرفته است که پسوریازیس یکی از این اختلالات پوستی است(10). این بیماری با درگیری پوست معمولا تاثیر زیان آوری بر روی سلامت جسمی، روانی و اجتماعی فرد می گذارد و زندگی به مدت طولانی همراه با علایم بیماری  خصوصا علائم پوستی و ظاهری می تواند به تهدید هویت، تغییر در نقش ها، تغییر در تصویرذهنی و یا سبک زندگی منجر شود؛ لذا هر گونه تغییرعمده یا کاهش توانایی در عملکرد، مستلزم تطابق بیشترجسمی، روانی و اجتماعی توسط بیمار و خانواده می شود(11). فرد مبتلا به بیماری پوستی ممکن است فکر کند، برخی  از مردم نسبت به آنها واکنش منفی نشان می دهند و یا با آنها متفاوت برخورد می کنند، در نتیجه، بیمارممکن است احساس پریشانی یا بی آبرویی کند و از انجام برخی فعالیت های اجتماعی خودداری کند. این رفتار تا حدود زیادی به ادراک فرد از بیماری مرتبط است(9)

پوست و زیبایی در تمام فرهنگ ها و جوامع به عنوان میراثی گران بها یاد شده است اما در جهان غرب، مردم به طور مداوم با این پیام روبرو هستند: مردم جذاب: محبوب، شاد، موفق، جالب و اغلب دوست داشتنی و قابل ستایش هستند (12). در نتیجه، در این شرایط افراد مبتلا به بیماری‌های پوستی استرس فراوانی تحمل می‌کنند و فکر می‌کنند توسط دیگران رد می‌شوند، و خجالت یا شرم را تجربه می‌کنند(13). پوست رابطه­ای مشخص با روان دارد و نیز دارای پیامدهای روانی قوی است. پوست دارای سیستم پیچیده غدد، عروق خونی، اعصاب و عناصر عضله می‌باشد، بسیاری از آن‌ها توسط سیستم عصبی خودکار کنترل می‌شوند و می‌توانند تحت تاثیر محرک‌های روانی قرار گیرند. این دارای ظرفیت توانایی موثر بر پوست و اختلالات مطرح شده می‌باشد. نظریه‌های مختلف؛ مکانیسم روان‌شناسی در اختلالات پوستی مختلف را مطرح می‌کنند (14).در ایران نیز این بیماران علاوه بر مشکلات اجتماعی، دچار مشکلات خانوادگی جدی نیز هستند و به نظر می رسد که از سوی خانواده خود نیز حمایت کافی را دریافت نمی کنند. بنابراین بسیاری از این افراد به خاطر مشکلاتشان مضطرب و خجالت زده هستند و در بسیاری از جنبه های زندگی دچار تبعیض می شوند(15). عامل دیگری که زندگی این بیماران را تحت تأثیر قرار می دهد، مراجعات متعدد به کلینیک های پوست برای دریافت درمان های مختلف و طولانی مدت می باشد که صرف وقت و هزینه های بالایی را می طلبد که به طور غیرمستقیم بر روی سطح کیفیت زندگی این افراد تأثیر دارد(16). کیفیت زندگی مجموعه ای از شرایط جسمی ، روانی و رفاه اجتماعی مانند سلامت ، ازدواج، کار ، خانواده ،احساس مالکیت و همکاری با دیگران است که به وسیله ی شخص یا گروه درک می شود(17).بنابراین مشکل در سلامت جسمانی از یکسو ومشکلات هیجانی و روانشناختی همگام با بیماری ازسوی دیگر در تمامی حیطه های زندگی مبتلایان تداخل ایجاد کرده، به نحوی که تخریب کیفیت زندگی بیماران را به دنبال دارد(18،19). برسفورد کیفیت زندگی و شیوه های رفتاری مبتلایان به اختلالات پوستی را مورد بررسی قرار داد. نتایج حاکی از آن بود که مشکلات پوستی علاوه بر اثرات منفی بر زندگی فرد بیمار، بر زندگی اطرافیان نیز تأثیر میگذارد. مشکلات شایع روانی درارتباط با بیماری پوستی شامل استرس، اضطراب،خشم، افسردگی، شرم و انزوای اجتماعی بوده است.همچنین بر زندگی حرفهای و شغلی بیمار نیزتأثیرگذار است(20).در مطالعه ای که در آلمان بر روی 265 بیمار مبتلا به پسوریازیس انجام شد، 32 % بیماران دچار افسردگی بودند و ارتباط معنی داری بین علایم بیماری و شدت افسردگی یافت شد(21). بسیاری از بیماران مشکلات خودانگار، اعتمادبه نفس، تطابق روانی ضعیف ، احساس بدنام شدن، شرم و خجالت به علت ظاهرشان را تجربه.می کنند(22).علاوه بر این در بررسی ای که در آمریکا به منظور بررسی اعتمادبه نفس بیماران زن مبتلا به پسوریازیس انجام داد، اعتماد به نفس این بیماران ضعیف تا متوسط ارزیابی شد(22). پسوریازیس، بیماران را وادار به یک عمر پنهان کاری می کند. بیماران ممکن است از ترس اینکه دیگران به بیماری آن ها پی ببرند، از تفریحاتی مانند آفتاب گرفتن و شرکت در مراسمات، اجتناب نمایند(23) .تأثیرات بیماری هم چنین موجب تداخل در فعالیت های فیزیکی بیماران مانند خواب و فعالیت ها روزانه نیز می شود(3). بیماران پسوریازیس اغلب دچارمشکلاتی مانند اختلالات تطابقی، کمبود اعتمادبه نفس، اشکال در تصویر ذهنی از بدن واحساس خجالت و شرمساری هستند(2). در تحقیقاتی دیگر نشان داده شد که 40 % این بیماران در انتخاب لباس مناسب دچار مشکل هستند. درنهایت عواقب این بیماری گاه منجر به عوارض روحی- روانی در فرد شده که این امر خود میتواند بر شیوع بالای اضطراب و افسردگی در این بیماران صحه بگذارد(24).همچنین  رافیکیو  و همکاران  (2014) در مشارکت کنندگان مطالعه خود، احساس کمبود در بعد اجتماعی، نگرانی در مورد وضعیت جسمی آینده و درگیری با احساسات و افکار منفی را گزارش نمودند(25).همچنین پرستارانی و پیراپزشکانی که کار در بالین را تجربه نموده اند به خوبی  اگاه هستند که بیشتر انچه برای مددجویان انجام می شود، ذهنی و مبتنی بر شناخت پرستار از مددجو و تجربیات زندگی وی است. مسلما ارزیابی تجارب بیمار در انتخاب و انجام مداخلات پرستاری بسیار مفیدتر از انتخاب مداخلات ساده بر اساس علائم و فرایند بیماری می باشد(26). لذا با توجه به اینکه در بیماری پسوریازیس تغییرات بسیار زیاد و غیرقابل پیش گویی بروز می کند و در سن جوانی ناتوانی پیش رونده مکرر ایجاد می شود، می تواند اثرات شدید روانی نه تنها بر روی بیمار بلکه بر روی مراقبت دهندگان سلامتی نیز داشته باشد و پرستارانی را که مراقبت از انان را به عهده دارند، با چالش های بالینی متعددی مواجه سازد(27).بنابراین اگاهی از تجربیات بیماران به پرستاران کمک می کند تا نگرانی های واقعی انان را درک کرده و با توجه به موقعیتی که هستند بیمار را ارزشیابی و فرایند بیماری را برای انان توضیح دهند. علاوه بر این در بهبودی علائم، اموزش همسران و خانواده انان و ارتقاء کیفیت زندگی بیماران، تلاش نمایند(28).اگرچه بسیاری از مطالعات بر روی روش های معالجه ، سبب شناسی و تاثیرات متقابل پوست و روح در بیماران پسوریازیس انجام شده اند ، اکثر این تحقیقات از روش شناسی کمی استفاده کرده اند . این مطالعات به دنبال ، درک و فهمی ازاینکه زنان سن ازدواج مبتلا به پسوریازیس چگونه با این شرایط مزمن و ظاهری دگرگون زندگی می کند، می باشد. مطالعات نشان داده که گروه های بهداشتی درمانی و پرستاران اطلاعات اندکی در رابطه با چگونه مواجه شدن با این پدیده را دارند. بعلاوه ، این مطالعه ، اولین نوع در مورد خودش است که در ایران بر روی زنان سن ازدواج مبتلا به این بیماری انجام می گردد. بنابراین، کشف این پدیده با استفاده از روش کیفی ،می تواند مراقبت های بهداشتی درمانی چنین بیماران را به شدت تغییر دهد ، زیرا اجرا مطالعه عمیق کیفی ، می تواند اطلاعات مهمی جهت تطابق با این ظاهر تغییر یافته ، در نتیجه بیماری مزمن ، خلق کند(29،30). باتوجه به اینکه ، بعد از گذشت سالها هنوز درمان قطعی برای این بیماری کشف نشده است . مسئولیت پرستاران وسایرگروه های بهداشتی درمانی در کمک به این بیماران و کاهش درد و رنجشان بیشتر می گردد(31).بنابراین از انجاییکه  درمان موثر و پیشگیری برای این بیماری مطرح نیست و معالجه ی دائمی این بیماران در هاله ای از ابهام قرار دارد، نتایجی که از این مطالعه بدست می اید می تواند اگاهی عمومی، جامعه و مردم نسبت به این بیماری را افزایش داده و در برنامه ریزی های سازمان های مرتبط با این بیماری تاثیرگذار باشد(32).

بیماری پسوریازیس یک وضعیت جدی و محدود کننده زندگی  و تهدید کننده حیات است  که منجر به اختلالات جدی در اموزش و فعالیت های اجتماعی فرد گردیده و با احساس حقارت متفاوت بودن همراه می باشد و او را به سمت کاهش عزت نفس سوق می دهد. این بیماران مانند سایر بیماران مبتلا به بیماری های مزمن و ناتوان کننده به درمان همیشگی و مادام العمر نیاز داشته و با مشکلات روانی، اقتصادی و اجتماعی متعددی دست به گریبان می باشند که هر یک از ان ها به نحوی در رعایت اصول درمانی و پیگیری مرتب درمان اختلال ایجاد می کند. کمبود مطالعات در این مورد و همچنین با توجه به ماهیت بیماری و تجربیات منحصر به فرد تجربه کنندگان، نمی توان این مساله را تنها با بررسی در قالب چند پرسشنامه و سوالات بسته مورد پژوهش قرار داد و به تجربیات زنده افراد که در نتیجه تعاملات اجتماعی حاصل می شوند، دست یافت(33). بنابراین مطالعه چنین مساله ای با روش تحقیق کیفی که ابعاد چندگانه پدیده های پیچیده را مورد بررسی قرار می دهد، ضروری به نظر می رسد . همچنین مطالعات کیفی ، تمایزات واقعی و تجربه ی واکنش های ناخوداگاه را از بقیه فراهم می کنند .علی رغم اینکه بیماران مبتلا به بیماری پسوریازیس از اضطراب و عواقب روانی اجتماعی این بیماری نگران هستند، هیچ مطالعه ای در راستای راههای کاهش استرس مزمن ناشی از بیماری پسوریازیس وجود ندارد (34). دلیل انتخاب پدیدارشناسی برای انجام این مطالعه ماهیت سوال پژوهش و فرض زیربنایی مطالعات پدیدارشناسی است که بر اساس ان ، معنی هر پدیده ، صرفا توسط شخص تجربه کننده ان قابل توصیف است . تحقیق پدیدارشناسی ،به عنوان یک روش پژوهشی دقیق و منظم ، در مطالعه ی پدیده های مهم در حرفه پرستاری مورد قبول واقع گردیده است(35-36).

با توجه به این که واکنش ها به بیماری در فرهنگهای مختلف متفاوت است و بهتر است در بافت فرهنگی هر کشوری جداگانه مورد بررسی قرار گیرد. همچنین با عنایت به این مسئله که ﺩﺭ ﮐﺸﻮﺭ ﻣﺎ ﺗﺤﻘﻴﻘﺎﺕ ﺯﻳﺎﺩﻱ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ تجربیات بیماران مبتلا به پسوریازیس ﺻﻮﺭﺕ ﻧﮕﺮﻓﺘﻪ  ﻭ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎﺕ ﺍﻧﺠﺎﻡ ﺷﺪﻩ ﻧﻴﺰ ﻋﻤﺪﺗﺎ ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯ ﺭﻭﻳﮑﺮﺩ ﮐﻤﻲ ﻭ ﺩﺭ ﺣﺪ ﺑﺮﺭﺳﻲ ﺁﮔﺎﻫﻲ ﻭ ﻧﮕﺮﺵ و کیفیت زندگیﺍﻓﺮﺍﺩ مبتلا ﺑﻮﺩﻩ  ﺍﺳﺖ، ﺍﻧﺠﺎﻡ ﻣﻄﺎلعاتی ﻋﻤﻴﻖ ﺗﺮ، ﺑﺎ ﺍﺳﺘﻔﺎﺩﻩ ﺍﺯﺭﻭﻳﮑﺮﺩ ﮐﻴﻔﻲ با هدف ارزیابی ﺗﺠﺮﺑﻴـﺎﺕ ﺯنده ﺍﻓﺮﺍﺩ مبتلا ﮐﻪ ﻣﺴﺘﻘﻴﻤﺎ ﺑﺎ ﺍﻳﻦ ﭘﺪﻳﺪﻩ ﺩﺭﮔﻴﺮ ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺩﺭ ﺩﺳـﺘﻮﺭ ﮐـﺎﺭ ﭘﮋﻭﻫﺸﮕﺮ، ﺑﻪ ﻋﻨﻮﺍﻥ ﻋﻀﻮﻱ ﺍﺯ ﺗﻴﻢ ﺑﻬﺪﺍﺷـﺘﻲ ﺩﺭﻣـﺎﻧﻲ است و ﻫﻤـﻮﺍﺭه  ﺩﻏﺪﻏﻪ روشن سازی پدیده پسوریازیس ﺭﺍ ﺩﺭ ﺭﺍﺳﺘﺎﻱ ﺍﺣﺘﺮﺍﻡ ﺑﻪ ﺷﺄﻥ، ﮐﺮﺍﻣﺖ ﻭ ﻣﻨﺰﻟﺖ آنها ﺩﺭ ﺫﻫﻦ ﺩﺍﺷﺘﻪ ﺍﺳﺖ، ﻗـﺮﺍﺭ ﮔیرد.با توجه به این که در ﺑﺮرﺳــﻲ  ای ﻛــﻪ در  آﻣﺮﻳﻜــﺎ به ﻣﻨﻈــﻮر ﺑﺮرﺳــﻲ اﻋﺘﻤﺎدﺑﻪ ﻧﻔﺲ ﺑﻴﻤﺎران زن ﻣﺒﺘﻼ ﺑـﻪ ﭘـﺴﻮرﻳﺎزﻳﺲ اﻧﺠـﺎم ﺷﺪ، اﻋﺘﻤﺎد ﺑﻪ ﻧﻔﺲ اﻳـﻦ ﺑﻴﻤـﺎران ﺿـﻌﻴﻒ ﺗـﺎ ﻣﺘﻮﺳـﻂ تعیین شد که نشان می دهد که درگیری جنس زنان مبتلا به این بیماری بیشتر از مردان می باشد(56)بادر نظرگرفتن این نکته که معیارهای ازدواج در جوامع امروزی تغییرات اساسی را تجربه کرده است، شانس دختران مجردی که به این بیماری مبتلا هستند برای ازدواج کم می شود و زنان متاهل نیز دچار مشکلات فراوانی در زندگی خانوادگی خود می شوند که ناشی از ظاهرناخوشایند، درمان های طولانی مدت، مشکلات روانی . غیره است. احتمال طلاق می تواند گرفتاری های فرد را افزایش دهد. در حالی که تاکنون به این موضوع به عنوان محور تحقیقاتی کم تر توجه شده است.ﺍﻣﻴﺪ ﺍﺳﺖ با نگاﻫﻲ ﮐﻞ ﻧﮕﺮ، ﺿﻤﻦ ﺭﻭﺷﻦ ﮐﺮﺩﻥ ﺍﺑﻌﺎﺩ ﺑﻴـﺸﺘﺮﻱ ﺍﺯ تجربیات بیماران از زوایای ﻣﺨﺘﻠﻒ، نگرانیهای این اﻓﺮﺍﺩﻱ ﺭﺍ ﺑﺎ ﺭﻋﺎﻳﺖ موازین اخلاقی پژوهش واضح سازی نماید تا به ﺩﺳﺖ ﺍﻧﺪﺭﮐﺎﺭﺍﻥ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺑﻬﺪﺍﺷﺘﻲ ودرمانی ﮐﺸﻮﺭ در جهت برنامه ریزی بهتر کمک نماید. لذا با توجه به موارد ذکر شده مطالعه حاضر با هدف تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس انجام خواهد شد .

مشکل جاری که سیاست گزار با آن مواجه است کدام است؟
روش های موجود کدامها هستند؟
پیشنهاد اول نحوه کاربرد
محل دوم بکارگیری نتایج تحقیق
سوالات و / یا فرضیات پژوهش

تجارب زنده دختران سن ازدواج مبتلا به پسوریازیس چگونه هستند ؟

هدف کلی طرح

تبیین تجارب زیسته دختران سن ازدواج مبتلا به پسوریازیس

منافع و مضرات روشهای موجود کدامند؟
چرا پیام تحقیق شما حلال مشکل جاری است؟
اهداف اختصاصی

هدف کاربردی:

 

یافته های حاصل از این پژوهش علاوه بر ایجاد درکی روشن از احساسات، تنیدگی‌ها، دغدغه‌های پیش رو و همینطور روش های مقابله ای بکارگیری شده توسط دختران سن ازدواج مبتلا به پسوریازیس ، چارچوب کاربردی منحصر به فردی را برای ممانعت از بروز پیامدهای نامطلوب این بیماری فراهم می کند. همچنین در آموزش، ایجاد بسته‌های آموزشی-حمایتی منطبق با نیازهای این بیماران و در پژوهش نیز بررسی بر مبنای این چارچوب و ساخت ابزارهای مربوطه در زمینه‌های فرهنگی اجتماعی مشابه، می تواند نتایج این مطالعه را در عرصه عمل به منصه ظهور برساند.

 

پیشنهاد دوم نحوه کاربرد
محل سوم بکارگیری نتایج تحقیق
سازمانها، مراکز و موسسات و سایر بهره برداران بالقوه دستاوردهای طرح

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان ، معاونت تحقیقات و معاونت درمان 

پیام تحقیق شما چه منافعی از نظر هزینه، کارایی و بهره وری برای مدیر دارد؟
برای اجرای راه حل پیشنهادی شما چه موانع و حمایتهایی وجود دارند؟
تعریف واژه های تخصصی

 تعریف نظری:

یک بیماری التهابی پوستی با علائمی به صورت پلاکهای قرمز رنگ پوسته دار در نواحی مختلف بدن است (1)

تعریف عملی پسوریازیس:

منظور از بیمار پسوریازیس در این پژوهش ،بیماری است که  ابتلا او به پسوریازیس توسط پزشک متخصص به تایید رسیده و واجد معیارهای ورود به پژوهش است .

تعریف نظری پدیدارشناسی :

پدیدارشناسی نظری : پدیدارشناسی سیستمی از توصیف است که به ما کمک می کند تا خود و نیز روابط خود با دیگران و هرچیز که در قلمرو ما قرار می گیرد را درک نماییم (38)

تعریف عملی پدیدارشناسی :

پدیدارشناسی مطالعه ای است که بررسی تجربیات بیماران می پردازد و رویکرد مورد استفاده در این پژوهش ، پدیدارشناسی توصیفی است که جهت بررسی و کاوش روابط و معانی مفاهیم استفاده می گردد

مفهوم مورد مطالعه:

تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به پسوریازیس

پیشنهاد سوم نحوه کاربرد
محل چهارم بکارگیری نتایج تحقیق
نوع مطالعه

 این مطالعه کیفی با استفاده از رویکرد پدیدار شناسی توصیفی و با هدف درک تجارب دختران مبتلا به پسوریازیس انجام خواهد شد. روش های تحقیق کیفی تلاش دارند با تاکید بر این  باور که تنها یک حقیقت وجود ندارد و حقیقت ترکیبی از واقعیات است، پیچیدگی های انسان را توصیف کنند. این روش ها درصدد درک و کشف دنیای تجربیات انسان ها هستند چرا که این تجربیات هر فرد است که ساختار حقیقت را برای او شکل می دهد. بنابراین پژوهشگر تنها با وارد شدن به دنیای تجربیات افراد می تواند معنای پدیده ها را از دیدگاه و زاویه نگاه آنها کشف نماید. با توجه به موارد مذکور برای کشف پدیده مورد نظر وارد دنیای بیماران مبتلا به پسوریازیس می گردد و این پدیده را از زاویه دید آنها و تجارب زنده آنها کشف می نماید (38)

دلیل انتخاب پدیدارشناسی برای انجام این مطالعه ماهیت سوال پژوهش و فرض زیربنایی مطالعات پدیدارشناسی است که بر اساس ان ، معنی هر پدیده ، صرفا توسط شخص تجربه کننده ان قابل توصیف است . تحقیق پدیدارشناسی ،به عنوان یک روش پژوهشی دقیق و منظم ، در مطالعه ی پدیده های مهم در حرفه پرستاری مورد قبول واقع گردیده است(39)

در این مطالعه پدیدارشناسی توصیفی مورد استفاده قرار خواهد گرفت، زیرا این روش تنها به توصیف تجربه زیسته مربوط به پدیده ها نمی پردازد، بلکه تجربیات را در درون زمینه زندگی روزمره افراد بررسی می کند(40) .

جامعه مورد مطالعه(معرفی مشارکت کنندگان)/ محیط پژوهش(معیارهای ورود و خروج ذکر شوند)

کلیه زنان سن ازدواج مبتلا به پسوریازیس مراجعه کننده به کلینیک های پوست وابسته به دانشگاه علوم پزشکی زاهدان    

 

الف) معیارهای ورود

•           دختران سن ازدواج مبتلا به پسوریازیس که حداقل یک پچ[1]  در نواحی قابل روئیت (صورت و دست ها) داشته باشند.

•           بیماران بالای 18سال که  حداقل شش ماه از ابتلای انها گذشته باشد.

•           دارا بودن آمادگی و رضایت برای در اختیار گذاشتن تجارب

•           داشتن سواد خواندن ونوشتن

ب) معیارهای خروج

•           عدم تمایل به ادامه همکاری و انجام مصاحبه در هر مرحله از پژوهش

•           عدم ابتلا به سایر بیماری های سیستم پوششی مانند هیپرکراتوزیس

                                       

مشارکت کنندگان در پژوهش:

در این مطالعه از نمونه گیری هدفمند استفاده می شود. در این روش افراد بر اساس تجاربی که در مورد پدیده مورد نظر دارند انتخاب می شوند (41).معیارهای مورد نظر برای ورود به مطالعه عبارتند از: دختران سن ازدواج به همراه داشتن علائم بیماری پسوریازیس ، برخوردار بودن از سواد خواندن و نوشتن ، قادر به مصاحبه کردن و بیان تجربیات و تمایل داشتن به شرکت در مطالعه می باشد.

در این پژوهش بیماران با توجه به داشتن تجاربی در زمینه بیماری  و داشتن ویژگیهای فوق انتخاب شده و مورد مطالعه قرار خواهند گرفت. زیرا انها بیش از هر فرد دیگری قادرند که جنبه های پیچیده تجارب خود را توصیف نمایند. آنها می توانند بیان نمایند که چه تجاربی از زندگی با این بیماری را دارند؟و با چه چالش هایی روبرو هستند؟

در پدیدارشناسی نیز مانند سایر مطالعات کیفی برای تعیین تعداد مشارکت کنندگان راهنمای خاصی وجود ندارد، ضمن اینکه تعیین دقیق آن قبل از ورود به عرصه تحقیق و جمع آوری و تجزیه و تحلیل همزمان داده ها امکان پذیر نیست و در طی تحقیق مشخص خواهد شد (42) به دلیل اینکه تعمیم پذیری مد نظر نیست تحقیقات کیفی از نمونه بزرگ استفاده نمی کنند(43). این تحقیقات معمولا از نمونه های کوچک و غیرتصادفی استفاده می کنند(44) و آنها را بطور عمیق مورد مطالعه قرار  می دهند و هریک از افراد بخش عظیمی از اطلاعات را می سازند(45).در تحقیق کیفی بیشتر بر روی کیفیت اطلاعات گرفته شده از افراد تأکید می شود و در واقع حجم نمونه زمانی مناسب است که در فرایند تحقیق به اشباع داده ها[2]  برسیم (46).

 

[1] PACH

[2] - Data Saturation

پیشنهاد چهارم نحوه کاربرد
حجم نمونه و روش محاسبه آن

در پدیدارشناسی نیز مانند سایر مطالعات کیفی برای تعیین تعداد مشارکت کنندگان راهنمای خاصی وجود ندارد، ضمن اینکه تعیین دقیق آن قبل از ورود به عرصه تحقیق و جمع آوری و تجزیه و تحلیل همزمان داده ها امکان پذیر نیست و در طی تحقیق مشخص خواهد شد (68). به دلیل اینکه تعمیم پذیری مد نظر نیست تحقیقات کیفی از نمونه بزرگ استفاده نمی کنند(69). این تحقیقات معمولا از نمونه های کوچک و غیرتصادفی استفاده می کنند .( 67 ) و آنها را بطور عمیق مورد مطالعه قرار  می دهند و هریک از افراد بخش عظیمی از اطلاعات را می سازند (70 ). در تحقیق کیفی بیشتر بر روی کیفیت اطلاعات گرفته شده از افراد تأکید می شود و در واقع حجم نمونه زمانی مناسب است که در فرایند تحقیق به اشباع داده ها   برسیم  (71).بر اساس رفرنس های موجود و مطالعات مشابه تعداد نمونه ها را 15 نفرتخمین زده خواهد شد.

 

 

روش نمونه گیری(نحوه تخصیص تصادفی و همسانسازی در صورت لزوم ذکر شود)

روش اجرای طرح:پس از تصویب طرح پژوهشی و کسب مجوز از مسئولین پژوهش پژوهشگر اقدام به جمع آوری و تحلیل داده ها خواهد کرد . پژوهشگر در ابتدا در جلسه ای با بیمار، مطالعه و هدف از انجام آن را توضیح خواهد داد و مجموعه سوالات را برای شکل گیری مفهوم ذهنی بیمار در اختیار او قرار خواهد داد تا اطلاعات مربوط به مطالعه منتقل شود و چارچوب ذهنی بیمار برای انتقال تجربیات شکل گیرد.

در صورت دارا بودن شرایط شرکت در  مطالعه، دعوت نامه هایی حاوی توضیح هدف مطالعه و درخواست کتبی جهت شرکت در پژوهش و درخواست از مشارکت کنندگان برای مشخص کردن زمانی جهت انجام مصاحبه به مشارکت کننده علاقمند داده خواهد شد. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام خواهد شد. پس از تعیین زمان مصاحبه توسط مشارکت کنندگان و مشخص کردن مکان مصاحبه بر حسب تمایل آنها، جمع آوری داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام خواهد شد. در جلسه مصاحبه پژوهشگر پس از معرفی خویش، بیان اهداف، اطمینان دادن در مورد محرمانه ماندن اطلاعات و کسب اجازه از مشارکت کنندگان، اقدام به انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته بر اساس راهنمای مصاحبه خواهدکرد.  پیش بینی می شود زمان هر مصاحبه بر حسب شرایط و حوصله مشارکت کننده متفاوت باشد.

مصاحبه ها با اجازه مشارکت کنندگان ضبط خواهد شد و سپس کلمه به کلمه تایپ شده و مورد تحلیل قرار می گیرد. تجزیه و تحلیل هر مصاحبه در مدت زمان کوتاهی پس از اتمام مصاحبه آغاز خواهد شد. که زمینه ساز مصاحبه بعدی خواهد شد.

ضمنا در صورت تمایل مشارکت کنندگان به ثبت مکتوب تجربیات خود در رابطه با پسوریازیس ،  تجارب انها به صورت مکتوب در قالب روایت جمع اوری می گردد  و سپس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و کدهای استخراج شده در روند تجزیه و تحلیل مطالعه مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

 

روش و ابزار جمع آوري داده ها / صحت و استحکام داده ها (پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی ضمیمه شود)

مصاحبه اولین و مهمترین روش جمع آوری داده ها در پدیدارشناسی است. بهتر است مصاحبه ها به صورت دو نفره انجام شود. مصاحبه نیمه ساختاریافته بیشتر در تحقیقات کیفی کاربرد دارد. سؤالات در قالب یک راهنمای مصاحبه گنجانده می شود(38)

پژوهشگر پس از کسب اجازه از مسئولین پژوهش و با اطلاع رسانی انجام شده بیمارانی را که مایل به شرکت در مطالعه باشند، از طریق دعوت نامه هایی حاوی توضیح هدف مطالعه و درخواست جهت شرکت در پژوهش و درخواست از مشارکت کنندگان برای بیان زمانی جهت انجام مصاحبه وارد مطالعه خواهد نمود.

محقق پس از تعیین  وقت مصاحبه از مشارکت کنندگان درخواست می نماید تا فرم رضایت آگاهانه را مطالعه و در صورت تمایل امضاء نمایند. مصاحبه ها در مکان و زمانی که برای مشارکت کنندگان راحت باشد، انجام خواهد شد. قبل از شروع مصاحبه راهنمای اولیه آن تهیه خواهد شد و به محقق جهت طرح سؤالات بیشتری برای کنگاش در حیطه مورد نظر کمک خواهد کرد. مصاحبه با برقراری ارتباط و جلب اعتماد مشارکت کنندگان آغاز می شود. ابتدا مصاحبه با سوالات warm up یا شروع کننده مصاحبه مانند صحبن در مورد زندگی و کار بیمار شروع و با سوالات توضیحی و قضاوتی مانند ' از اولین  تجربیات خود در شروع ابتلا به بیماری پسوریازیس برایمان بگویید'  مطرح شده، سپس سؤالات دیگری بر اساس راهنمای مصاحبه و پاسخ مشارکت کنندگان  مانند ' چه عواملی باعث سازگاری شما با این بیماری شده است ، لطفا شرح دهید ' یا ' این بیماری چه تاثیراتی بر ذهنیات و روحیات شما گذاشته است ' و چگونه به نتایج فوق رسیده اید؟ پرسیده خواهد شد.

همچنین بر حسب نیاز در ادامه مصاحبه ممکن است از سؤالات توضیحی نظیر 'می توانید بیشتر توضیح بدهید' یا ' وقتی می گوئید....، منظور شما چیست؟' استفاده شود. در پایان مصاحبه از مشارکت کننده خواهیم خواست که اگر صحبتی باقی مانده، بیان نماید که در واقع سوالات پیگیری برای کامل کردن مصاحبه می باشند. در پایان پس از تشکر و قدردانی در خصوص احتمال انجام مصاحبه های بعدی بعد از تجزیه و تحلیل مصاحبه اول نیز صحبت خواهد شد. مصاحبه ها با توجه به وقت و حوصله مشارکت کننده، اطلاعات بدست آمده و تمایل شرکت کنندگان ممکن است در یک یا چند نوبت انجام شود. پیش بینی می شود زمان هر مصاحبه  بر حسب شرایط و حوصله مشارکت کننده متفاوت باشد. مصاحبه ها با اجازه مشارکت کنندگان ضبط شده و سپس کلمه به کلمه بر روی محیط نرم افزار پیاده خواهد شد.

روش اجرای طرح(با جزئیات بطور کامل شرح داده شود)

پس از تصویب طرح پژوهشی و کسب مجوز از مسئولین پژوهش پژوهشگر اقدام به جمع آوری و تحلیل داده ها خواهد نمود. پژوهشگر در ابتدا در جلسه ای با بیمار، مطالعه و هدف از انجام آن را توضیح خواهد داد تا اطلاعات مربوط به مطالعه منتقل شود. سپس بر حسب تمایل انهابرای شرکت در مطالعه وسپس وقت مصاحبه تنظیم می گردد.

در صورت پذیرفتن شرکت در مطالعه، دعوت نامه هایی حاوی توضیح هدف مطالعه و درخواست کتبی جهت شرکت در پژوهش و درخواست از مشارکت کنندگان برای مشخص کردن زمانی جهت انجام مصاحبه به مشارکت کننده علاقمند داده خواهد شد. نمونه گیری به صورت هدفمند انجام خواهد شد. پس از تعیین زمان مصاحبه توسط مشارکت کنندگان و مشخص کردن مکان مصاحبه بر حسب تمایل آنها، جمع آوری داده ها با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته انجام خواهد شد. در جلسه مصاحبه پژوهشگر پس از معرفی خویش، بیان اهداف، اطمینان دادن در مورد محرمانه ماندن اطلاعات و کسب اجازه از مشارکت کنندگان، اقدام به انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته بر اساس راهنمای مربوطه خواهدکرد(پیوست شماره یک) . پیش بینی می شود زمان هر مصاحبه   بر حسب شرایط و حوصله مشارکت کننده متفاوت باشد.

مصاحبه ها با اجازه مشارکت کنندگان ضبط خواهد شد و سپس کلمه به کلمه تایپ شده و مورد تحلیل قرار می گیرد. تجزیه و تحلیل هر مصاحبه در مدت زمان کوتاهی پس از اتمام مصاحبه آغاز خواهد شد. تا مصاحبه های بعدی پایه ریزی شود.

ضمنا در صورت تمایل تجارب خود را به صورت مکتوب در قالب روایت ها جمع اوری کنند به این صورت که از انها خواسته می شود تا خاطرات و داستانهای خود از  زندگی با بیماری خود را بنویسند.

روﻧــﺪ ﺗﻌﻴــﻴﻦ ﺻــﺤﺖ و اﻋﺘﺒــﺎر در ﺗﺤﻘﻴﻘــﺎت ﻛﻴﻔــﻲ ﻣﺘﻔـــﺎوت از ﻛﻤـــﻲ  ﻣـــﻲ باشد (52) . ﻣﺆﺛـــﻖ ﺑـــﻮدن (Truthworthiness ) ﺟﻬﺖ اﺳﺘﺤﻜﺎم و ﻛﻔﺎﻳـﺖ روش ﺗﺤ ﻘﻴﻖ ﺗﻌﺮﻳﻒ ﺷﺪه اﺳﺖ   . در اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ  ﻧﻴﺰ ﺳﻌی شده از چهار معیار موثق بودن تحقیقات کیفی یعنی قابلیت اعتبار (Credibility) ،قابلیت اطمینان( Dependability)، قابلیت تصدیق( Confirmability )و قابلیت انتقال(Trasforability) استفاده می شود . جهت تضمین قابلیت اعتبار که عبارتست از میزان صحت یافته ها ، گابا و لینکن ﺗﻜﻨﻴﻚ ﻫﺎی  ﻣﺨﺘﻠﻔﻲ   را ﺑﺮای  ارﺗﻘﺎ و ﻣﺴﺘﻨﺪ ﻧﻤﻮدن اعتبار داده ﻫﺎی ﻛﻴﻔﻲ ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮده اﻧﺪ ﻛـﻪ یکی از انها شرکت طولانی مدت و مشاهده مصرانه است ، جهت نایل شده به این مهم ، محقق زمان زیادی برای جمع اوری داده ها اختصاص می دهدو در درمانگاه پیگیری و منزل مراقبین به مصاحبه و گاها چندین مصاحبه متعدد از یک شرکت کننده و در صورت مواجهه با نکات مبهم درهنگام تجزیه  وتحلیل داده ها مجددا اقدام به مصاحبه تلفنی برای روشن نمودن این ابهام می نماید. ﻫﻤﭽﻨﻴ ﻦ ﺑﺮای  ارﺗﻘﺎی  اﻋﺘبار ،  ﻣﺤﻘﻖ از همکار متخصص کیفی برای نتیجه گیری انچه حقیقت است ، استفاده می کند و نیز شرکت کنندگان مطالعه را نیز از طریق انجام مصاحبه عمیق با انان و همچنین ارایه بازخورد لازم به انان برای کشف جنبه های مختلف حقیقت ، دخالتمی دهد  (53) ﻣﺤﻘﻖ ﭘـﺲ از تجزیه و تحلیل هر مصاحبه مجددا به شرکت کنندگان مراجعه و صحت مطالب را تایید و تغییرات لازم را اعمال می نماید (54 ) .به منظور تعیین قابلیت تصدیق ، محقق سعی نموده است که ﭘﻴﺶ ﻓﺮض ﻫﺎی ﺧﻮد را ﺗﺎ ﺣﺪ اﻣﻜﺎن در روﻧـﺪ ﺟﻤـﻊ اوری و ﺗﺠﺰﻳﻪ و ﺗﺤﻠﻴﻞ داده ﻫا دخالت ندهد . جهت دستیابی به قابلیت اطمینان که عبارتست از کفایت روند تجزیه و تحلیل داده ها و فرایندهای تصمیم گیری ، محقق از راهنمایی و نظارت اساتید صاحب نظر استفاده  خواهد کرد . به منظور افزایش قابلیت انتقال یافته ها به موقعیت هاو گروه ها مشابه (52 ) ، از شرکت کنندگان در دو شهر متفاوت استفاده خواهد شد .

 

 

 

 

روش تجزیه، تحليل و توصیف داده‌ها (نمونه‌اي از جدول توخالي ضميمه شود و روش هاي آماري مورد استفاده به طور كامل توضيح داده شود)(کیفی و کمی)

تجزیه و تحلیل داده ها همزمان با جمع آوری داده ها انجام خواهد شد. به عبارتی با انجام اولین مصاحبه کار تحلیل داده ها آغاز خواهد شد.

بعد از انجام هر مصاحبه ،ابتدا متن ان در محیط نرم افزار ورد تایپ گردید و چندین بار مرور شده تا درک کلی از ان حاصل گردد . برای هریک از متون مصاحبه ، یک خلاصه تفسیری نوشته شده و نسبت به درک و استخراج معانی نهفته در ان اقدام می شود . تجزیه و تحلیل داده ها با رویکرد کلایزی انجام خواهد شد که یک فرایند هفت مرحله ای مبتنی بر فنومنولوژی هوسرل است و دارای ماهیت تیمی بوده و مراحل گام به گام ان به شرح ذیل می باشد :

1- توصیفات همه مشارکت کنندگان به منظور هم احساس شدن با آنها خوانده شود

2- به هر کدام از پروتکلها رجوع و عبارات مهم استخراج گردد.

3-  معنی یا مفهوم هر عبارت مهم که تحت عنوان مفاهیم تنظیم شده مطرح است توسط محقق شکل گیرد.

4- مفاهیم تنظیم شده، درون دسته های موضوعی سازماندهی گردد.

5- یافته ها به درون یک توصیف جامع از پدیده مورد نظر تلفیق گردد.

6- توصیف جامع از پدیده مورد تحقیق به شکل یک بیانیه صریح و روشن تنظیم گردد.

7- نتایج به مشارکت کنندگان باز گردانده و در مورد صحت یافته ها از  آنها سؤال پرسیده شود(55).

 

 

 

ملاحظات اخلاقی

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد1

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد2

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد3

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد4

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد5

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد7

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد8

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد10

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد11

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد12

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد13

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد14

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد15

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد16

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد17

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد19

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد20

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد22

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد25

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد26

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد27

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد28

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد29

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد30

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی، کد31

محدودیتهای اجرائی طرح و پیش بینی جهت حل آنها

در حین نمونه گیری ، چون نیاز به مصاحبه با دختران سن ازدواج می باشد نیازمند شرکت یک همکار خانم برای برقراری یک ارتباط مبتنی بر اعتماد و ارتباط بهتر می باشد که در طرح از دو همکار خانم بهره گرفته ایم 

کلمات کلیدی

 

پسوریازیس، فنومنولوژی توصیفی، رویکرد کلایزی، تجربیات زنده

فهرست منابع و مراجع

 

1. Schmitt J, Ford DE. Understanding the relationship between objective disease severity, psoriatic symptoms, illness- related stress, health-related quality of life and depressive symptoms in patients with psoriasis. Gen Hosp Psychiatry 2007; 29:134-140.

2.Cody JC, Liu V, Jess G. Fiedorowicz, Exploring the physiological link between psoriasis and mood disorders. Dermatol Res Pract 2015; 2015:1.

3.Ghorbani Birgani A, Abedi P, Zare K, Assadpoor S. The effect of berberine.on patients with psoriasis. Arak Med Uni J. 2013;15(8):61–7.

4.Schmid-ott G, Mayer SS, Psych MSC, et al. Quality of life in patients with psoriasis and psoriasis arthritis with a special focus on stigmatization experience. Clin Dermatol 2007; 25: 547-54.

5.Gudjonss JE, Elder JT. Psoriasis. In: Wolf K, Goldsmith LA, Katz S, (Eds). Fitzpatrick’s dermatology in general medicine,7th ed. US: McGraw-Hill; 2008: 169-206.

6.Griffiths CEM, Barker JNWN. Psoriasis. In: Burns T, Breathnach S, Cox N, Griffits C (eds)Rook’s text book of dermatology, 8th ed. USA: Blackwell publishing; 2008:20.1-20.60

7. Ghorbani Birgani A, Feily A,HakimA. Epidemiologic Study of Psoriasis and Concomitant Diseases Among Patients Referred to Dermatology Clinic of Imam Khomeini Hospital, Ahvaz 2006. Jundishapur J Chronic Dis Care. 2013;1(5):1–9

8.Porter Judith. "Psychological reaction to chronic skin disorders: a study of patients with vitiligo." General hospital psychiatry 1.1 (1979): 73-77.

9.Silverberg, JI, Silverberg, NB. Quality of life impairment in children and adolescents with.Pediatr : Pemphigus Dermatol 2014; 31: 309-18.

10-سادوک، وی و کاپلان، اچ.خلاصه روانپزشکی. علوم رفتاری/روانپزشکی بالینی2.ترجمه فرزین رضاعی، تهران، انتشارات ارجمند.

11.Stangier Ulrich, Anke Ehlers, and UweGieler."Measuring adjustment to chronic skin disorders: validation of a self-report measure." Psychological assessment 15.4 (2003): 532.

12- Papadopoulos, L., Bor, R. & Legg, C. (1999). Coping with the effects of vitiligo: A preliminary investigation into the effects of cognitive-behavioural therapy. British Journal of Medical Psychology, 72, 385-396

13-. Khattri S, Bist JS, Arun A, Mehta AK. Clinical correlates of vitiligo with depression and anxiety: A comparative study in patients and their caregivers. International Journal )2015(;3(1):200-5.

14- Khouja M, Corrigan P. The Stigma of Pigmentary Disorders.Pigmentary Disorders. )2015(;2(217):2376-0427.1000217.

15.Kent G, and M. ALABADIE. "Factors affecting responses on Dermatology Life Quality Index items among Pemphigus sufferers." Clinical and experimental dermatology 21.5 (1996): 330-333.

16.Masahiro S, Shigaku I, Yutaka I, et al. An investigation of quality of life (QOL) of pemphigus patients in Japan (First report). Jpn J Dermatol 2000;110:283–8.

17.Talaee R, Moayeri M, Mazuchi T, Moravveji A, Ardestani M. Quality of life in patients with common pigmentation disorders in Kashan. Dermatology and Cosmetic 2012; 3 (3): 140-149.

18.Nash AS, McAteer H, Schofield J, Penzer R, Gilbert AK. Psoriasis today: experiences of healthcare and impact on quality of life in a major UK cohort. Primar Health Care Res Dev 2015; 04:415.

19.Nabei B, Safi zadeh H, Halaji Z. Quality of life in patients with psoriasis and compared with healthy subjects. Iran J Dermatol 2004; 5:15-21..

20.Beresford, S. P. (2013). The Psychological and Social Impact of Skin Disorders on People’s Lives. Officers and Special Advisers of the APPGS. All Party Parliamentary Group on Skin. London. (2013)

21. Griffiths CEM, Barker JNWN. Psoriasis. In: Burns T, Breathnach S, Cox N, Griffits C (eds). Rook’s text book of dermatology, 8th ed. USA: Blackwell publishing; 2008:20.1-20.60

22.Ahluwalia R. Psoriasis, self esteem and social support. Dermanities 2006; 4(2). Available atwww.dermanities.com. Last accessed: November 9, 2011.

23. Javidi Z, Tayyebi-Maybodi N, Taheri AR, et al. Evaluation of the psoriasis disability index inpsoriatic patients. Iran J Dermatol 2007; 10: 309-15 (Persian).

24.Chaudhari U, RomanophT Mulcahy LD, et al. Efficacy and safety of infliximab monotherapyfor plaque-type psoriasis: a randomized trial. Lancet 2001; 357: 1842-70.

25. RafiqueRafia, and Nigel Hunt. "Experiences and coping behaviours of adolescents in Pakistan with alopecia areata: An interpretative phenomenological analysis." International journal of qualitative studies on health and well-being 10 (2015).

26. Tamgadge S, Tamgadge A, Bhatt DM, Bhalerao S, Pereira T. Pemphigus vulgaris. Contemp Clin Dent 2011; 2(2): 134-7.

27. Sagi, L., et al., Pemphigus and infectious agents. Autoimmunity Reviews, 2008. 8(1): p. 33-35.

28.Asilian, A., A. Yoosefi, and G. Faghihi, Cutaneous and pulmonary nocardiosis in pemphigus vulgaris: a rare complication of immunosuppressive therapy. International journal of dermatology, 2006. 45(10): p. 1204-1206.

29.Amagai M, Pemphigus, Bolognia J, Jorizzo j, Schaffer j. Dermatology. 3th ed. USA: ELSEVIER sunders;2012, P. 416-473.

30.Jesse P. Houghton, lonosi-lrimie M, Stacey B, Trooskin, 'et al'. Unusual Presentation of pemphigus vulgaris.Gastroenterol Hepatol (N Y) 2008 Jan; 4(1): 68-70.

31.javali M A, Heena Z. Pemphigus vulgaris presenting as gingival involvement. Indian Dermatol Online J 2012; 3(3): 202-4.

32. Lam Soh K, GeokSoh K, Ibrahim NA, Ahmad NA, Japar S, Abdul Raman R. Recalling ICU experiences: Patients’ perspectives. Middle-East J Sci Res, )2014(; 19:106-111.

33.Adriano AR, Gomes Neto A, Hamester G A, Nunes D H, Di Giunta G. psoriatic induced by use of enalapril. An Bras Dermatol 2011 Nov-Dec; 86(6): 1197-200.

34. Guillen S, Khachemoune A. Pigmentary Disorders: A short review for the practitioner. Dermatol Nurs. 2007 Jun;19(3):269-72.

35.Denzin N K. Lincoln Y S (Editors).Handbook of qualitativeresearch. 2nd ed. CA: Sage(2000)

36.Mayan M J. An Introduction to Qualitative Methods: ATraining Module for Students and Professionals.Canada, Int,Institute for Qualitative Methodology, University of AlbertaPress,(2001).

37- Burns, N. and S. Grove, The Practice of Nursing Research (Appraisal, Synthesis and Generation of Evidence). Sixth edition ed. 2009: Saunders Publication.

38-Borhani F and ertal . Knowledge and attitudes in mothers with school age thalassemia children of Kerman special diseases . Journal of qualitative Research in Health Sciences. 2011; 11 (1 and 2) :32-40.

-39نیکبخت نصرآبادی ع، بریم نژاد ل، جولایی س. مقدمه ای بر پژوهش پدیدارشناسی در علوم پزشکی. نشر جامعه نگر، تهران ، چاپ اول، 1388.

40- Alaee N, Mohammadi-Shahboulaghi F, Khankeh H, Mohammad Khan Kermanshahi S. Voiceless shout: Parents' experience of caring for child with cerebral palsy. hayat. 2013; 19 (2) :51-66

41- Omery A. Phenomenology: a method for nursing research. Advances in Nursing Science 1993; 5(2): 49-62.

42- Celebioglu A, Akpinar RB, Kucukoglu s, Engin R. Violence experienced by Turkish nursing students in clinical settings: their emotions and behaviors. Nurse Education Today 2010; 30(7): 687-691-

43-اسکوئی ف، پیروی ح. پژوهش کیفی در پرستاری. نشر دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران، تهران 1384.

44- Omery A. Phenomenology: a method for nursing research. Advances in Nursing Science 1993; 5(2): 49-62

45- Polit, D.F. and C.T. Beck, Nursing research (principles and methods). Seventh Edition ed. 2003: Lippincot wiliams & wilkinz publication.

46-Wood, G. and J. Haber, Nursing Research. Methods, critical appraisal and  Utilization

47-Omery A. Phenomenology: a method for nursing research. Advances in Nursing Science 1993; 5(2): 49-62.

48- Celebioglu A, Akpinar RB, Kucukoglu s, Engin R. Violence experienced by Turkish nursing students in clinical settings: their emotions and behaviors. Nurse Education Today 2010; 30(7): 687-691.

49- Strubert Speziale, Helen J., Dona Rinadi (2007). Qualitative research in nursing. Advancing the humanistic Imperative. Fourth Edition. Philadelphia, Lippincott co.

50- Polit, D.F. and C.T. Beck, Nursing research (principles and methods). Seventh Edition ed. 2003: Lippincot wiliams & wilkinz publication.

51- Wood, G. and J. Haber, Nursing Research. Methods, critical appraisal and  Utilization.

52- Abedi. Qualitative research in nursing, kankash pub,esfahan,1385:15.

53- Burns N, Grove SK. Undersanding nursing research, Saunders co; 2003.

56- Salsali M. parvizi S, adibe haj bagheri M.qualitative methodology, boshra pub,Tehran, 1382:2-4.

55- Burns, N. and S. Grove, The Practice of Nursing Research (Appraisal, Synthesis and Generation of Evidence). Sixth edition ed. 2009: Saunders Publication.

معرفی پژوهش/ اهداف پژوهش
(عین عبارت هدف پروپوزال را کپی نکنید. بلکه با جملاتی که برای مردم قابل فهم باشد (برای سواد حدود پنجم ابتدایی )هدف را برای شرکت کنندگان توضیح دهید.) در تمام این متن در صورتیکه شرکت کننده کودک یا فرد فاقد ظرفیت تصمیم گیری است باید مواردیکه منظور از "من"، فرد شرکت کننده بوده است به "کودک" یا "فرد تحت سرپرستی من" اصلاح شود و مواردیکه منظور از "من"، رضایت دهنده است به من به عنوان "ولی" یا "قیم قانونی" اصلاح شود.

بسمه تعالی

  تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس

این کار تحقیقاتی با عنوان تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس است. در این پژوهش به توصیف مفهوم زندگی با بیماری پسوریازیس ، تعیین  عوامل موثر بر زندگی با این بیماری و در نهایت ارائه الگو پرداخته خواهد شد. شناسایی زندگی فردی که مبتلا به این بیماری است تنها از طریق مصاحبه با این بیماران امکان پذیر می باشد چون فقط  فردی می تواند به ما کمک کند که خودش از این بیماری رنج کشیده باشد و تجربیات و خاطرات ایشان از این بیماری بهترین راهنما می باشد.

عمده روش جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه خواهد بود. مصاحبه توسط محقق انجام شده و برای تمرکز و توجه ضمن گفتگو و کسب اطلاعات دقیق مصاحبه ضبط خواهد شد . مکان و زمان مصاحبه با توافق شما و محقق مشخص می شود و ممکن است در برخی از موارد لازم باشد مصاحبه های تکمیلی کوتاهی با طرح سئولات بیشتر انجام شود.

لازم به ذکر است که این پژوهش تنها در صورت موافقت و همکاری داوطلبانه شما انجام می شود و شما می توانید در هر زمان که مایل به ادامه شرکت در مطالعه نباشید از شرکت در آن انصراف دهید. 

 

 

خون گیری
(آیا طرح شما نیاز به خونگیری دارد یا خیر)

خونگیری انجام نخواهد شد .

نحوه همکاری/ مزایا ی طرح
(در این بخش برای شرکت کنندگان به زبان ساده توضیح دهید که: چه مداخله ای بر روی آنها صورت میگیرد. چه اقدامات پاراکلینیکی بر روی آنها انجام میشود. چه نمونه ای و با چه حجمی از آنها میگیرید در این مدت چند نوبت مراجعه باید داشته باشند و به چه فواصلی چه اقداماتی را در پیگیری آنها انجام میدهید. (حتی میتوانید سود بالقوه ای که شرکت کنندگان میتوانند از شرکت در این پژوهش ببرند بنویسید. این سود میتواند شرح احتمال درمان یا تشخیص بهتر بیماریشان، دریافت خدمات سلامت رایگان و یا پرداخت مشوق مالی در ازای جبران همکاریشان باشد)

شرکت در این پژوهش فواید زیر را در بر خواهد شد:

  • اطلاعات و الگویی که از مطالعه حاصل می شود حاصل تجارب و بیانات شما بوده و شما در آن سهم بسزایی خواهید داشت.
  • ابعاد زندگی و مشکلاتی که بیماران مبتلا به پسوریازیس با آن  دست به گریبانند  مشخص می شود.

نتایج مطالعه گامی در جهت رشد علم و دانش است و شما در این رشد علمی سهیم خواهید بود.

عوارض جانبی
(منظور عوارض و میزان احتمال بروز آنها در این مطالعه است)

عمده روش جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه خواهد بود. مصاحبه توسط محقق انجام شده و برای تمرکز و توجه ضمن گفتگو و کسب اطلاعات دقیق مصاحبه ضبط خواهد شد . مکان و زمان مصاحبه با توافق شما و محقق مشخص می شود و ممکن است در برخی از موارد لازم باشد مصاحبه های تکمیلی کوتاهی با طرح سئولات بیشتر انجام شود.

چون از دارو یا روش درمانی خاصی مورد استفاده قرار نمی گیرد،لذا عوارض جانبی برای مشارکت کننده نخواهد داشت .

جبران عوارض احتمالی
(برای آنکه شرکت کننده بتواند ارزیابی مناسبی از سود و زیان شرکت در پژوهش شما داشته باشد لازم است بتواند سود و زیان مداخلات معمول و مداخلات این پژوهش را مقایسه کند. به عنوان مثال میزان موفقیت و میزان عوارض هریک را مقایسه کند.) - او باید بداند كه اگر در حين و بعد از انجام پژوهش هم هر مشكلي اعم از جسمي و روحي به علت شرکت در اين پژوهش برایش پيش آمد درمان عوارض، و هزينه‌هاي آن و غرامت مربوطه بر عهده مجري خواهد بود.

عمده روش جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه خواهد بود. مصاحبه توسط محقق انجام شده و برای تمرکز و توجه ضمن گفتگو و کسب اطلاعات دقیق مصاحبه ضبط خواهد شد . مکان و زمان مصاحبه با توافق شما و محقق مشخص می شود و ممکن است در برخی از موارد لازم باشد مصاحبه های تکمیلی کوتاهی با طرح سئولات بیشتر انجام شود.

چون از دارو یا روش درمانی خاصی مورد استفاده قرار نمی گیرد،لذا عوارض جانبی برای مشارکت کننده نخواهد داشت .

هزینه های مربوط به انجام طرح تحقیقاتی
(تمام مداخلات پژوهشی باید برای بیمار رایگان باشد و بیمار بداند شامل چه مواردی هستند. )

این طرح تحقیقاتی کاملا اختیاری و فاقد هر گونه هزینه ای برای مشارکت کننده می باشد . 

همچنین در مرحله اجرای این طرح تحقیقاتی برای برقراری ارتباطی موثر و بهبود روابط بین مشارکت کننده و مصاحبه کننده ،هدایایی برای مشارکت کننده تهیه خواهد شد 

روش های جایگزین
در صورت عدم تمایل به شرکت در مطالعه چه روش های درمانی برای بیمار ارائه خواهد شد

از روش جایگزینی در این مطالعه استفاده نخواهد شد 

محرمانه بودن
بیمار باید بداندکه دست اندر كاران اين پژوهش، كليه اطلاعات مربوط به او را نزد خود به صورت محرمانه نگه‌داشته و فقط اجازه دارند نتايج كلي و گروهي اين پژوهش را بدون ذکر نام و مشخصات بیمار منتشر كنند. و كميته اخلاق در پژوهش با هدف نظارت بر رعایت حقوق وی مي‌تواند به اطلاعات ایشان دسترسي داشته باشد.

نام شما در این تحقیق آشکار نخواهد شد. محقق نام و هر گونه نشانه شناسایی شما را از تمامی اوراق و نوارها پاک خواهد نمود و بجای آن از حروف یا اعداد به عنوان نام مستعار استفاده خواهد نمود . اوراق و نوارهای این پژوهش در جای امنی نگهداری خواهد شد که فقط در دسترس پژوهشگر است و نوارها بعد از اتمام پژوهش پاک خواهد شد. نتایج این پژوهش در نشریات داخلی یا خارجی و کنفرانس ارائه خواهد شد ولی از نام شما استفاده نشده و محقق گمنامی شما در این تحقیق را تضمین می کند.

پاسخگویی به پرسش ها
در این بخش نام و اطلاعات دسترسی فردی از عوامل پژوهش را که بتواند اطلاعات صحیح و کافی در اختیار شرکت کنندگان قرار دهند و در مورد عوارض و نگرانیها راهنمایی لازم را ارائه دهند ذکر شود

جهت ارائه اطلاعات، رفع ابهام و هر گونه اظهار نظر  می توانید با آدرس یا شماره تلفن  محقق تماس حاصل نمائید. محقق آماده شنیدن نظرات و پاسخگویی به سئولات شما ست.

قابل ذکر است که در صورت لزوم می توانید با معاونت پژوهشی دانشکده پرستاری مامایی زاهدان تماس حاصل نمائید.

آدرس محقق: بلوار بهداشت ، فلکه مشاهیر ، دانشکده پرستاری و مامائی زاهدان

تلفن محقق: 09151926380

ایمیل:keykhaei110@yahoo.com

حق نپذیرفتن یا انصراف
بیمار باید بداند که شرکت اودر اين پژوهش کاملاً داوطلبانه است و مجبور به شرکت در اين پژوهش نيست و در صورت عدم شرکت از مراقبت‌هاي معمول تشخيصي و درماني محروم نخواهد شد او باید بداند كه حتي پس از موافقت با شركت در پژوهش مي‌تواند هر وقت كه بخواهد، پس از اطلاع به مجري، از پژوهش خارج شود و خروج اواز پژوهش باعث محرومیت از دریافت خدمات درمانی معمول برای اونخواهد شد.

لازم به ذکر است که این پژوهش تنها در صورت موافقت و همکاری داوطلبانه شما انجام می شود و شما می توانید در هر زمان که مایل به ادامه شرکت در مطالعه نباشید از شرکت در آن انصراف دهید. هیچ گونه اجباری در انجام و همکاری در این طرح تحقیقاتی نمی باشد.

رضایت
او باید بداند که اگر اشکال يا اعتراضي نسبت به دست اندركاران يا روند پژوهش دارد مي تواند با كميته اخلاق در پژوهش دانشگاه تماس گرفته و مشکل خود را به صورت شفاهي يا كتبي مطرح نمايد. در انتهای فرم قید گردد : اينجانب موارد فوق‌الذکر را خواندم و فهميدم و بر اساس آن رضايت آگاهانه خود را براي شركت در اين پژوهش اعلام مي‌کنم. اينجانب ……………… خود را ملزم به اجراي تعهدات مربوط به مجري در مفاد فوق دانسته و متعهد مي‌گردم در تأمين حقوق و ايمني شركت كننده در اين پژوهش تلاش نمايم

با توجه به این که در این طرح تحقیقاتی از ابزار مصاحبه با بیماران مورد استفاده قرار می گیرد فرم رضایت نامه اگاهانه در ابتدا از بیمار اخذ می گردد و این فرم رضایت نامه نیز به فایل ضمیمه می باشد.

پرسشنامه یا فرم اطلاعاتی

 

 

پیوست شماره یک

بسمه تعالی

راهنمای مصاحبه با بیماران مبتلا به بیماری پسوریازیس

 

1-         سن  ، شغل ، سطح تحصیلات ، سابقه بیماری ، سابقه استفاده داروهای خاص، میزان درامد ماهیانه، سن شروع بیماری

2-         لطفا بیان کنید از چه سالی مبتلا به بیماری پسوریازیس شده اید ؟

3-         شروع و گسترش بیماری را در بدن خودتان شرح دهید ؟

4-         ایا سابقه ای از بیماری پسوریازیس یا بیماری های پوستی را در سایر افراد خانواده یا فامیل داشته اید؟ اگر جواب مثبت است لطفا توضیح دهید.

5-         خودتان دلیل بیماری را چه می دانید؟

6-         چه اقدامات درمانی تا کنون برای درمان بیماریتان انجام داده اید ؟

7-         ازاحساسات خود بعد از ابتلا به بیماری پسوریازیس صحبت کنید .

8-         لطفا در مورد ارتباطات خود با دوستان یا خانواده بعد از ابتلا به بیماری توضیح دهید .

9-         در مورد رفتارهای افراد جامعه نسبت به خودتان صحبت کنید.

10-       کادر درمان،پزشکان و پرستاران چگونه با شما برخورد می کنند لطفا در این مورد صحبت کنید.

11-       مشکلات عمده جسمی، اجتماعی، روحی روانی ، خانوادگی شما هرچه هستندلطفا توضیح دهید.

12-       نوع نگاه شما به اینده با این بیماری چگونه است؟( در زمینه ازدواج ، کار ،ماهیت ارثی بودن بیمار)

13-       چه نگرانی های در زمینه این بیماری برای شما قابل تصور است و ذهنتان را مشغول کرده است لطفا صحبت کنید ؟

14-       جهت تطابق با این بیماری یا کاهش اثرات این بیماری بر روی زندگی خودتان برای ماصحبت کنید .

15-       چه توصیه یا پیشنهادی برای شناخت جامعه نسبت به این بیماری دارید ؟

16-       در پایان اگر مطلبی از نظر شما باقی مانده است ، می توانید برای ما بیان کنید .

 

 

 

 

 

پیوست شماره دو

 

بسمه تعالی

فرم رضایت آگاهانه و راهنمای شرکت کنندگان در پژوهش

عنوان پژوهش:  تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس

 

با عنایت به درگاه خداوند متعال و درود به شما ، اینجانب فرشید سعیدی نژاد عضوهیئت علمی گروه پرستاری در نظر دارم پژوهشی را در زمینه زندگی با بیماری پسوریازیس انجام دهم.

انجام این پژوهش تنها با همکاری و همدلی شما امکان پذیر است. بنابراین اطلاعات ضروری جهت آگاهی شما برای شرکت در این مطالعه  در این فرم بیان می شود.

هدف اصلی مطالعه تبیین تجارب دختران سن ازدواج مبتلا به بیماری پسوریازیس است. در این پژوهش به توصیف مفهوم زندگی با بیماری پسوریازیس ، تعیین  عوامل موثر بر زندگی با این بیماری و در نهایت ارائه الگو پرداخته خواهد شد.تجزیه و تحلیل پاسخ های دقیق شما به سئوالات محقق این موارد را  روشن خواهد نمود.

نحوه اجرای مطالعه: عمده روش جمع آوری اطلاعات مورد نیاز از طریق مصاحبه خواهد بود. مصاحبه توسط محقق انجام شده و برای تمرکز و توجه ضمن گفتگو و کسب اطلاعات دقیق مصاحبه ضبط خواهد شد . مکان و زمان مصاحبه با توافق شما و محقق مشخص می شود و ممکن است در برخی از موارد لازم باشد مصاحبه های تکمیلی کوتاهی با طرح سئولات بیشتر انجام شود.

جنبه های محرمانه: نام شما در این تحقیق آشکار نخواهد شد. محقق نام و هر گونه نشانه شناسایی شما را از تمامی اوراق و نوارها پاک خواهد نمود و بجای آن از حروف یا اعداد به عنوان نام مستعار استفاده خواهد نمود . اوراق و نوارهای این پژوهش در جای امنی نگهداری خواهد شد که فقط در دسترس پژوهشگر است و نوارها بعد از اتمام پژوهش پاک خواهد شد. نتایج این پژوهش در نشریات داخلی یا خارجی و کنفرانس ارائه خواهد شد ولی از نام شما استفاده نشده و محقق گمنامی شما در این تحقیق را تضمین می کند.

لازم به ذکر است که این پژوهش تنها در صورت موافقت و همکاری داوطلبانه شما انجام می شود و شما می توانید در هر زمان که مایل به ادامه شرکت در مطالعه نباشید از شرکت در آن انصراف دهید.

مزایای شرکت در مطالعه: شرکت در این پژوهش فواید زیر را در بر خواهد شد:

  • اطلاعات و الگویی که از مطالعه حاصل می شود حاصل تجارب و بیانات شما بوده و شما در آن سهم بسزایی خواهید داشت.
  • ابعاد زندگی و مشکلاتی که بیماران مبتلا به پسوریازیس با آن  دست به گریبانند  مشخص می شود.
  • نتایج مطالعه گامی در جهت رشد علم و دانش است و شما در این رشد علمی سهیم خواهید بود.

جهت ارائه اطلاعات، رفع ابهام و هر گونه اظهار نظر  می توانید با آدرس یا شماره تلفن  محقق تماس حاصل نمائید. محقق آماده شنیدن نظرات و پاسخگویی به سئولات شما ست.

قابل ذکر است که در صورت لزوم می توانید با معاونت پژوهشی دانشکده پرستاری مامایی زاهدان تماس حاصل نمائید.

آدرس محقق: بلوار بهداشت ، فلکه مشاهیر ، دانشکده پرستاری و مامائی زاهدان

تلفن محقق: 09151926380

آدرس پست الکترونیکی محقق:  F200669@GMAIL.COM

 


پیوست ها
hide/show

نام فایل تاریخ درج فایل اندازه فایل دانلود