بررسی اثر تقارب در سیستم های چرخشی تک فایلی بر میزان خروج دبری های آپیکالی

 آماده سازی کانال ریشه یک مرحله مهم در درمان اندودنتیک می باشد و نقش کلیدی در موفقیت درمان برعهده دارد. در حین آماده سازی شیمیایی-مکانیکی کانال ریشه تراشه های عاجی، مواد شستشودهنده و بافت پالپ که می­تواند حاوی میکروارگانیزم ها نیز باشد به ناحیه اپیکال وارد می­شوند.(1و2) این مواد می­توانند سبب ایجاد التهاب، Flare-up و تاخیر در بهبود ضایعه گردند.(3)

در حال حاضر تمام روش­های آماده­ سازی کانال با خروج دبری عفونی به بافت­های پری­ اپیکال همراه هستند، اما میزان مواد عفونی براساس تکنیک آماده ­سازی و طراحی فایل­ها متفاوت است.(4)

براساس مطالعه Al-omari و Dummer کم­ترین میزان دبری خارج ­شده مربوط به تکنیک Balanced-force و crown-down بود و بیش­ترین میزان در تکنیک­هایی که از حرکات خطی(Linear motion) بهره می ­برند مشاهده شد.(5)

به طور کلی سیستم­های چرخشی(Rotary) در مقایسه با تکنیک­های دستی(Manual) تمایل به خروج دبری کم­تری دارند. از دیگر مزایای سیستم ­های چرخشی می­توان به حفظ آناتومی کانال ریشه، کاهش اشتباهات مربوط به عمل­ کننده، صرفه­ جویی در زمان و آماده ­سازی کانال به شکل ایده­ آل قیفی­ شکل اشاره کرد.(6) سیستم های چرخشی به دو صورتMulti-file Nickel-Titanium(Ni Ti) و Single-file Ni Ti مورد استفاده قرار می­ گیرند. سیستم­ های چرخشی Singl-file Ni Ti که اخیرا معرفی شده­ اند می ­توانند سراسر کانال ریشه را تنها با یک فایل آماده­ سازی کنند. سیستم های چرخشی Single-file Ni Ti نه تنها سبب شکل ­دهی کانال ریشه به صورت قیف متقارب یکنواخت می­ شوند و احتیاجات شستشوی مناسب کانال ریشه برای حذف باکتری­ها، محصولات باکتری­ها و بافت پالپ از سیستم کانال ریشه را برطرف می ­کنند و در مهیا کردن بهترین شکل برای پرکردن سه­ بعدی با گوتاپرکا مطلوب­ اند، بلکه باعث صرفه­ جویی در زمان و هزینه دندان­پزشک نیز می­ شوند.(7و8)

 در مطالعه­ ای که در سال 2015 توسط Kucukyilmaz و همکاران انجام شد، میزان دبری اپیکالی خارج شده در سیستم های Ni Ti مورد بررسی قرار گرفت. در این مطالعه نمونه­ ها در 3 گروه تقسیم­ بندی شدند؛ سپس آماده­ سازی کانال ریشه آن­ها توسط Reciprocating Single-file system، Single-file rotary system و Mltiple-file rotary system و طبق دستورالعمل سازنده انجام شد. در این مطالعه از لحاظ آماری هیچ تفاوت معناداری بین گروه­ ها گزارش نشد.(7)

در سال 2015 مطالعه­ ای توسط De-deus انجام شد که میزان دبری اپیکالی خارج شده توسط دو سیستم Single-file (Reciproc-WaveOne) را مورد ارزیابی قرار­داد. در این مطالعه دندان­ها در 4گروه قرار­گرفتند. گروه اول با استفاده از تکنیک دستی، گروه دوم با استفاده از Protaper، گروه سوم با استفاده از WaveOne و گروه چهارم با استفاده از Reciproc آماده ­سازی شدند. نتایج این مطالعه نشان داد هیچ تفاوت معناداری در میزان دبری خارج­ شده بین دو گروه WaveOne و Reciproc وجود ندارد، اما در مقابل تکنیک Mltiple-file rotary system به طور معناداری خروج دبری بیش­تری در مقایسه با دو گروه قبلی به همراه داشت. آماده ­سازی دستی بیش­ترین میزان تولید دبری را نشان داد.(9)

در سال 2016 مطالعه­ای توسط Uzun و همکاران انجام شد که میزان دبری اپیکالی در استفاده از Reciprocating file و سیستم های چرخشی را مورد بررسی قرار داد. در این مطالعه تعداد 60 دندان وارد مطالعه شدند و به صورت تصادفی در 6 گروه 10 تایی قرارگرفتند. سپس آماده­ سازی کانال دندان­ها با استفاده از Protaper universal rotary system، Mtwo rotary system، Typhoon rotary file، WaveOne Ni Ti system، Reciproc Ni Ti system و Ez fill safe sider انجام شد. بیش­ترین میزان دبری خارج­ شده در استفاده از Typhoon و کم­ترین میزان در استفاده از Reciproc گزارش شد.(8)

با وجود تحقیقات متعددی که در این زمینه انجام شده­ است، تا کنون هیچ مطالعه ­ای که اثر تقارب(Tapering) در سیستم­های چرخشی Single-file Ni­TI بر میزان خروج دبری به ناحیه پری ­اپیکال را مورد بررسی قرار دهد، انجام نشده ­است. لذا این مطالعه به بررسی تاثیر تقارب در سیستم­ های چرخشی Single-file Ni­Ti بر میزان خروج دبری به ناحیه پری­ اپیکال خواهد پرداخت.

1. میزان خروج ­ اپیکالی دبری در فایل 2Shape با تقارب %4 چقدر است؟
2. میزان خروج  اپیکالی دبری در فایل OneShape با تقارب %6 چقدر است؟
3. میزان خروج  اپیکالی دبری در فایل Neoniti با تقارب %8 چقدر است؟
4. میزان خروج ­ اپیکالی دبری در فایل Hyflex با تقارب %8 چقدر است؟
5. بین فایل های فوق از نظر خروج اپیکالی دبری تفاوت وجود دارد .

تعیین اثر تقارب در سیستم­های چرخشی تک فایلی بر میزان خروج دبری های آپیکالی.

1. تعیین میزان خروج ­ اپیکالی دبری در فایل 2Shape با تقارب %4.
2. تعیین میزان خروج  اپیکالی دبری در فایل OneShape با تقارب %6.
3. تعیین میزان خروج  اپیکالی دبری در فایل Neoniti با تقارب %8.
4. تعیین میزان خروج ­ اپیکالی دبری در فایل Hyflex با تقارب %8.
5. مقایسه فایل های فوق از نظر خروج اپیکالی دبری.

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان، دندان­پزشکان، متخصصین درمان ریشه.

سیستم­های Singl-file Ni Ti: این سیستم ها سراسر کانال ریشه را تنها با یک فایل آماده ­سازی می­کنند و بنابراین نه تنها سبب شکل­ دهی کانال ریشه به صورت قیف متقارب یکنواخت می­ شوند و احتیاجات شستشوی مناسب کانال ریشه برای حذف باکتری­ها، محصولات باکتری­ها و بافت پالپ از سیستم کانال ریشه را برطرف می­ کنند و در مهیا کردن بهترین شکل برای پرکردن سه ­بعدی با گوتاپرکا مطلوب اند، بلکه باعث صرفه­ جویی در زمان و هزینه دندان­پزشک نیز می ­شوند.(7 و 8) 

 مطالعه تجربی(Experimental).

جامعه مورد بررسی شامل 68 دندان اینسایزور ماگزیلا کشیده شده انسانی می باشد.

الف)معیار های ورود به مطالعه:

1. دندان­ها باید دارای ریشه تکامل­ یافته و بدون پوسیدگی ریشه باشند.
2. دندان­های مورد مطالعه باید دارای یک کانال و یک فورامن اپیکال باشند.
3. انحنای کانال دندان­ها (طبق روش اشنایدر) باید کم­تر از 10 درجه باشد.

ب) معیارهای خروج از مطالعه:

1. در صورت بروز حادثه نمونه خارج و نمونه جدید جایگزین می شود
2. درصورت مشاهده هرگونه variation در ضمن کار

با توجه به میانگین و واریانس میزان خروج دبری­های اپیکالی در حالت­های مختلف مطالعات قبلی، با در نظر گرفتنα=0.05  و  β=0.2و با فرمول حجم نمونه زیر تعداد نمونه لازم در هر گروه حداقل 17 برآورد شد.(d=18)

N=  =   17

             α=0.05    β=0.2    d=18    

دندان­های مورد­نیاز جهت مطالعه از بین دندان ­های کشیده شده بخش جراحی دانشکده دندان­پزشکی زاهدان که معیار­های ورود به مطالعه را داشته­ باشند، به صورت آسان و در دسترس انتخاب خواهند شد. دندان ها به صورت اتفاقی از 1 تا 68 شماره ­گذاری خواهند­شد و به کمک اعداد تصادفی در 4 گروه جای خواهند گرفت.

در هر گروه پس از مشاهده و معاینه، آماده ­سازی دندان­ها با استفاده از فایل با تقارب مشخص انجام می ­شود. سپس میزان خروج دبری­های اپیکالی اندازه­ گیری شده و در فرم اطلاعاتی مربوطه (پیوست شماره یک)  ثبت خواهد­شد.

تعدادی دندان اینسایزور ماگزیلا کشیده شده انسانی دارای ریشه تکامل یافته، بدون پوسیدگی ریشه و دارای طول کارکرد برابر با کسب رضایت آگاهانه از بیمار را  انتخاب می کنیم. دندان­ ها به کمک beam computed tomography) CBCT(Cone از جهت داشتن کانال منفرد و نیز انحنای کانال مورد بررسی قرار می­ گیرند و تنها دندان­های دارای یک کانال، یک فورامن اپیکال و نیز دارای انحنای کم­تر از 10 درجه(طبق روش اشنایدر)(10)در مطالعه باقی می مانند. جهت یکسان سازی شرایط، اندازه اولیه فورامن اپیکال دندان­ها باید مشابه 15K-file باشد. جهت یکسان سازی طول کارکرد نیز، 15K-file وارد کانال می­شود تا حدی که از فورامن اپیکال به کم­ترین میزان قابل مشاهده باشد. در این حالت یک میلی متر کرونالی ­تر به عنوان حد اپیکالی کانال در نظر گرفته می­ شود و دندان­ ها به کمک هندپیس با جریان آب به نحوی تراش داده می ­شوند که طول کارکرد 15 میلی متر داشته باشند. دندان­های دارای کانال کلسیفیه و یا دارای فورامن اپیکال بزرگ از مطالعه خارج می ­شوند. سپس دندان ها برای حذف بافت های پریودنتال اطراف به مدت 2 ساعت در محلول NaOCl 5.25%  قرار می­ گیرند و برای ادامه مطالعه در محلول بافری فرمالین فسفات 10 درصد نگهداریمی­ شوند. 68 دندان که شرایط فوق را داشته ­باشند به ­صورت تصادفی به سه گروه 17 تایی دسته بندی می ­شوند. از سیستم­های چرخشی 2Shape (شرکت Micro Mega) با تقارب 4% در گروه اول، سیستم چرخشی تک فایلی OneShape (شرکت Micro Mega) با تقارب 6% در گروه دوم، OneFile Hyflex EDM(شرکت Coltene) با تقارب 8% در گروه سوم و Neoniti (شرکت Neolix) با تقارب 8% در گروه چهارم استفاده خواهد­شد. در فرآیند پاکسازی و شکل ­دهی کانال­ها از فایل­های شماره 25 استفاده می­ شود و فایل­ها طبق دستورالعمل سازنده 3 بار تا طول کارکرد به آرامی وارد و سپس خارج می­ شوند و این ­فرآیندها توسط تنها یک عمل­ کننده انجام خواهد­شد. هم­چنین در هر گروه ابتدا از Orifice shaper مختص آن استفاده خواهد­شد. پس از 3 حرکت ورود-خروج و یا هرگاه فایل­ ها جهت ورود به نیروی مضاعف نیاز داشته­ باشند، فایل­ها از کانال خارج می­ شوند و توسط گاز مرطوب پاکسازی می­ شوند. در این مطالعه جهت جمع­ آوری دبری از Eppendorf tubes استفاده خواهد­شد. وزن اولیه هر تیوب­ 3 مرتبه توسط Electronis Balance با دقتg  ^4- 10   اندازه­ گیری می­ شود و میانگین آن­ها به عنوان وزن اولیه تیوب در نظر گرفته ­می ­شود. جهت جلوگیری از تاثیر گردوخاک و پودر دستکش عمل کننده روی وزن تیوب ها، تیوپ ها روی ویال پنی سیلین ثابت می شوند و اطراف آن ها توسط فویل فلزی پوشانده می شود. پس از آماده ­سازی کانال­ها، دبری­ های چسبیده به سطح ریشه به کمک 1 ml آب مقطر شسته و جمع_­آوری می ­شود. سپس تیوب­ها به مدت 5 روز در در دمای ˚C40 قرار داده می­ شوند تا مواد شوینده تبخیر شود. جرم تیوب­ ها 3 بار توسط Electronic Balance اندازه­ گیری می­ شود و میانیگین آن­ها محاسبه می­ شود. میانگین ­های اولیه از ثانویه کسر می­ شوند و جرم دبری­ های اپیکالی خارج­ شده حین آماده­ سازی حاصل می ­شود. حال این مقادیر مورد تحلیل قرار می ­گیرند.

برای توصیف داده­ ها از شاخص ­های مرکزی و پراکندگی و میانگین هندسی استفاده خواهد شد. برای تحلیل داده ­ها از آزمون آنالیز واریانس یا کروسکال-والیس استفاده می ­شود. سطح معنی داری 0/05 در نظر گرفته خواهد­شد. داده­ ها در نرم ­افزار spss20 تحلیل می­ شوند.

1- بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای ازمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران در این مطالعه کدهای 1، 2، 3، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 18، 20، 24، 25، .26، 27، 28، 29، 30و 31رعایت شده است.

2-براساس راهنمای عمومی اخلاقی پژوهش بر روی عضو بافت انسانی در جمهوری اسلامی ایران، کدهای 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11و 12 رعایت شده است.

یافتن نمونه نسبتا سالم بر اساس معیارهای ورود از محدودیت های طرح است که با توجه به مدت زمان پروژه مشکل حل خواهد شد.

تقارب فایل روتاری– سیستم­های چرخشی تک فایلی – خروج اپیکالی دبری

Rotary file tpering – single-file rotary system – apical extrusion of debries

1. Siqueira Junior JF, Rocas IN, Paiva SS, Guimaraes-Pinto T, Magalhaes KM, Lima KC. Bacteriologic investigation of the effects of sodium hypochlorite and chlorhexidine during the endodontic treatment of teeth with apical periodontitis.Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod.2007; 104(1):122-30.

2. Seltzer S, Naidorf IJ. Flare-ups in Endodontics I. Etiological factors. J Endod. 1985; 11(11):472-8.

3. Siqueira Junior JF. Microbial causes of endodontic flare-ups. Int Endod J. 2003;36(7):453-63.

4. Ferraz CC, Gomes NV, Gomes BP, Zaia AA, Teixeira FB, Souza‑Filho FJ. Apical extrusion of debris and irrigants using two hand and three engine‑driven instrumentation techniques. Int Endod J. 2001;34:354‑8.

5.al‑Omari MA, Dummer PM. Canal blockage and debris extrusion with eight preparation techniques. J Endod. 1995;21:154‑8.

6.Beeson TJ, Hartwell GR, Thornton JD, Gunsolley JC. Comparison of debris extruded apically in straight canals: conventional filing versus profile .04 Taper series 29. J Endod. 1998;24:18–22

7. Kucukyilmaz E, Savas S, Saygili G, Uysal B. Evaluation of Apically Extruded Debris and Irrigant Produced by Different Nickel-Titanium Instrument Systems in Primary Teeth. J Contemp Dent Pract 2015; 16(11):864-8

8. Uzun I, Güler B, Özyürek T, Tunç T. Apical extrusion of debris using reciprocating files and rotary instrumentation system. Nigerian J Clinical Practice. 2016; 19(1):71-5

9. De-Deus G, Neves A, Silva EJ, Mendonca TA, Lourenco C, Calixto C, et al. Apically extruded dentin debris by reciprocating single-file and multi-file rotary system. Clinical oral investigations. 2015;19(2):357-61.

10. Schneider SW. A comparison of canal preparations in straight and curved root canals. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. 1971;32:271–5.

با وجود تحقیقات متعددی که در  زمینه خروج دبری انجام شده­ است، تا کنون  مطالعه ­ای که اثر تقارب(Tapering) در سیستم­های چرخشی Single-file Ni­TI بر میزان خروج دبری به ناحیه پری ­اپیکال را مورد بررسی قرار دهد، انجام نشده ­است.

ندارد

استفاده از دندان های کشیده شده

ندارد

ندارد

هزینه ها توسط دانشکده دندان پزشکی زاهدان تامین خواهد شد.

ندارد

نتایج آزمایشها و روش­های به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملا محرمانه و صرفا جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد.

زاهدان - خیابان آزادگان - دانشکده دندانپزشکی - بخش اندودنتیکس 

شرکت در مطالعه کاملا اختیاری است و در انصراف از آن آزاد خواهید بود.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

نام و نام خانوادگی بیمار/ داوطلب سالم ( یا قیم قانونی وی) و امضاء:                         تاریخ:          

پیوست شماره 1: فرم اطلاعاتی ثبت داده­ ها

شماره دندان : ............................

نوع و تقارب سیستم چرخشی تک ­فایلی به کار رفته :    

  OneShape با تقارب 6%                  HyFlex با تقارب8%                    Neoniti با تقارب 8%          

میزان دبری اپیکالی : ............................