بررسی تاثیر مراقبت معنوی بر سلامت معنوی و اضطراب در نوجوانان مبتلا به سرطان بستری در بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) شهر زاهدان در سال 1398

 امروزه با توسعه علم پزشکی و فناوری مربوط به آن ، به تدریج بیماری سرطان در کودکان و نوجوانان در بیش از نیمی از موارد ، از یک بیماری کشنده به یک بیماری مزمن تبدیل شده است (1). بیماری های مزمن ، به عنوان شرایطی در نظر گرفته می شوند که مقابله با آن ها ، بسیج امکانات فرد از جمله تجهیزات روان شناختی وی را در بر می گیرند در میان بیماری های مزمن ، سرطان بیماری سختی است که مسایل و آسیب های روانشناسی های روانشناختی همواره با آن همراه است (2).  سرطان نوعی بیماری است که در آن سلول ها توانایی تقسیم و رشد عادی خود را از دست می دهند و این موضوع ، منجر به تسخیر ، تخریب و فاسد شدن بافت های سالم می شوند (3). دغدغه ای که امروزه سرطان را به عنوان یک معضل بهداشتی درسطح جهان مطرح نموده و مبارزه با آن را جزء اولویت های نظام بهداشتی قرار می دهد ، رشد فزاینده مبتلایان به این بیماری به ویژه در ایران می باشد . در ایران سرطان سومین عامل مرگ و میر است و روزانه 98 نفر به علت سرطان جان خود را از دست می دهند (4). 2%  از کودکان و نوجوانان زیر  15 سال از سرطان رنج می برند (5). این بیماری حدود 4 درصد مرگ های کودکان زیر 5 سال و 13 درصد مرگ های کودکان 5 تا 15 سال را در جمعیت ایرانی تشکیل می دهد (1).  بیماری سرطان اثرات قابل توجهی بر زندگی افراد مبتلا و خانواده های آن ها بر جای می گذارد ، به طوری که تشخیص و درمان های آن باعث ایجاد تغییر در مسیر زندگی شخصی ، فعالیت های روزانه ، شغل ، ارتباطات و نقش های خانوادگی فرد مبتلا می شود و با سطح بالای استرس روان شناختی در این افراد همراه می باشد (3). به هر حال تشخیص سرطان ، استرس قابل ملاحظه ای را ایجاد می کند و ممکن است منجر به واکنش های روان شناختی ناسازگارانه حاد یا مزمن شود .  

یکی از گروه های سنی مبتلا به سرطان ، گروه سنی کودکان و نوجوانان است (2). نوجوانی ، یکی از بحرانی ترین ادوار زندگی به حساب می آید . زیرا به همراه تحولات جسمانی ، یک سلسله دگرگونی ها در احساسات ، عواطف ، تمایلات و تخیلات فرد به وجود می آید (6). نوجوانی دوره ای است که کلا با تغییر مشخص می شود ، زمانی که فرد دارد تلاش می کند تا مستقل شود و یک خود پنداره پخته از خودش و نیر روابطش را شکل دهد ، رویایی با سرطان ، طی این دوره از زندگی ، ممکن است به طور خاص ، چالش آور باشد . در این دوره ، بنا نهادن حس خود و هویت نقش جنسی ، تمرکز بر روی ظاهر و خود انگاره ، تحول اخلاقی ، تنظیم اهداف آینده ، علاوه بر رشد استقلال ، و افزایش رابطه با همسالان ، تکالیف تحولی خاص این دوره هستند که ممکن است تحت تاثیر تشخیص سرطان و درمان متعاقب آن قرار گیرند . به خاطر بستری های طولانی مدت و فراوان در بیمارستان ، درمان های چند بعدی تهاجمی ( خشن )، و آثار جانبی مختل کننده، نوجوانان غالبا ً به شدت به والدینشان وابسته می شوند، و بنابراین از همسالانشان منزوی می شوند ، به رغم اینکه تحول استقلال و رابطه با همسالان ، سنگ بناهای مهم این دوره هستند  (2). سرطان به عنوان یک بیماری مزمن و تهدید کننده زندگی در نظر گرفته می شود که روند طولانی و عدم اطمینان از سرانجام بیماری ، منجر به تنش های زیادی در نوجوانان مبتلا می شود (1). بسیاری از افراد مبتلا به بیماری های مزمن، احساس غم و اندوه، علائم افسردگی کوتاه مدت و اضطراب را تجربه می کنند (7). بیماران مبتلا به سرطان اغلب بعد از انکار و خشم دچار افسردگی می شوند که اغلب با برخی از احساسات و رفتارها از جمله احساس ضایعه و فقدان ، شکست ، نومیدی و یاًس ، درماندگی ، احساس بی معنایی و پوچی ، بدبینی نسبت به آینده ، کاهش عزت نفس و احساس بی ارزشی و بی کفایت بودن همراه است  این شرایط ، نشانه های روان شناختی و جسمانی بیماری را تشدید می کند و بیمار دچار هراس و اضطراب می شود (3).  اضطراب یک احساس منفی است که در پاسخ به خطر درک شده روی می دهد و می تواند از منبع داخلی یا خارجی بوده، واقعی یا خیالی باشد. اضطراب واکنشی است در برابر خطری نامعلوم، درونی، مبهم و منشا آن ناخودآگاه و غیر قابل مهار است و عوامل متعددی آن را ایجاد می کند (8). واکنش روانی که در نتیجه اضطراب ایجاد می شود از فردی به فرد دیگر مسری است (9).  در واقع همه انسان‏ها اضطراب را تجربه می کنند. اضطراب یک احساس دلواپسی منتشر، بسیار ناخوشایند است که با یک یا چند احساس جسمی همراه می شود مانند احساس خالی شدن سر دل، تنگی قفسه ی سینه، تپش قلب، تعریق، سردرد، بی قراری و میل به حرکت نیز از علایم شایع آن است. در واقع اضطراب یک علامت هشداردهنده است که از خطر قریب الوقوع خبر می دهد و شخص را برای مقابله آماده می‏سازد (10). مطالعه عشوندی و همکاران نشان داد برنامه مراقبت معنوی ، اضطراب مرگ بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه مرحله انتهایی تحت همودیالیز را کاهش می دهد (8). نتایج مطالعه هدایتی و همکاران نیز نشان داد که  مهارت های مذهبی معنوی به منزله یک روش تاثیر گذار و مفید در بهبود اضطراب و کنار آمدن با استرس بیماران می باشد (9).

 این بیماری علاوه بر عوارض فوق، با تغییرات فیزیولوژیک، روانشناختی و اجتماعی قابل توجهی همراه می‏گردد (11).  سرطان می تواند سلامت معنوی بیماران را به طور جدی به خطر بیندازد (3). معنویت به عنوان راهی است که مردم معنا، هدف و مفهوم خود را در ارتباط با خود، دیگران و یا امر مقدسی تجربه می کنند (12). و به عنوان یک ویژگی انسانی جهانی، ارتباط فرد با امر متعالی، از طریق نگرش ها، عادت ها و شیوه های آن دیده می شود. دین، یک بیان از معنویت، مجموعه‏ای از باورهای سازمان یافته در مورد خداست که در جامعه‏ی مردم به اشتراک گذاشته شده است (13). یک فرد بیمار توانایی پیدا کردن مفهوم معنوی در تجربه بیماری است که در نهایت منجر به سلامتی معنوی فرد می شود. این توانایی تحت تأثیر ایمان شخصی، رضایت معنوی، عمل مذهبی، شدت بیماری، حمایت اجتماعی و حوادث زندگی استرس زا قرار می گیرد (14). سلامت معنوی دارای دو بعد می باشد بعد عمودی که شامل ارتباط با ماوراء و بعد افقی شامل ارتباط با دیگران و محیط می باشد. سلامت معنوی تجربه معنوی در دو چشم انداز مختلف است الف) چشم انداز سلامت و مذهبی که بر چگونگی درک افراد از سلامت در زندگی معنوی فرد، هنگامی که با قدرتی بالاتر ارتباط دارند متمرکز است ب) چشم انداز سلامت وجودی که در مورد این که افراد با خود، جامعه یا محیط سازگار شوند بحث می کند (11).  مطالعات نشان داده‏اند که سلامت معنوی با کوتاه شدن زمان بستری، اضطراب و ناامیدی پایین و بهبود کلی سلامتی همبستگی دارد (15). نتایج مطالعه قنبری افرا و همکاران که با هدف بررسی ارتباط اضطراب ، استرس و افسردگی با سلامت معنوی در بیماران سندرم حاد عروق کرونری انجام شد، نشان داد افرادی که سلامت معنوی بیشتری داشتند ، اضطراب ، استرس و افسردگی کمتری را تجربه می کردند (16).

موقعیت های جدید پیش آمده در زندگی بیماران مبتلا به سرطان ، بیماران را به سوی استفاده از راهبردهای مناسب سازگاری هدایت می کند جستجوی حمایت اجتماعی ، معنویت ، بازسازی شناختی ، ایجاد فاصله با بیماری و ایجاد تغییرات در حل مشکل ، به عنوان مکانیسم های سازگاری در این بیماری معرفی شده است (4). شیوه‏هایی که هر فرد برای مقابله با استرس انتخاب می کنند، در سلامت جسمی و روانی وی نقش موثری ایفا می کنند (17). بیمارانی که باور دارند می توانند در کنترل بیماری‏شان نقش داشته باشند، به رفتارهایی مثل دعا و راز و نیاز روی می آورند تا شانس زنده ماندن و کیفیت زندگی خود را بهبود دهند (18). بنابراین روش های مداخله ای می تواند راهبردی برای مقابله با تنش های ناشی از بیماری و عوارض آن و در نتیجه کاهش مشکلات آنان گردد. یکی از شیوه‏های مداخلاتی مناسب با توجه به بافت فرهنگی کشور ایران در رابطه با سلامت معنوی و اضطراب، آموزش های معنوی است. مطالعه شهبازی و همکاران نیز نشان داد که در بیماران مبتلا به دیابت ، معنویت به عنوان روشی برای مقابله با بیماری ، کاهش احساس رنج ناشی از آن و مدیریت مناسب بیماری است (19). معنویت  به عنوان یک بخش پذیرفته شده در فرهنگ معاصر جوامع بوده و به صورت گسترده وارد عرصه مراقبت شده است.  معنویت ممکن است بیمار را به تعریف سلامتی در طول درمان بیماری و بقاء، با وجود خستگی و یا درد کمک کند، و بیماران را در پیدا کردن یک حس سلامت در دوره بیماری یاری نماید (20). براساس گزارش بیماران، اعتقاد به خدا عامل مهمی در تصمیم گیری درباره‏ی درمان است،که اغلب بیشتر از اثر درمان است (21). شواهد حاکی از آن است که تامین نیازهای معنوی افراد بستری، در سرعت بهبودی و دستیابی به سلامت معنوی و کاهش اضطراب بسیار مهم است. تجربه معنوی می تواند به فرد کمک کند تا با شرایط استرس زای زندگی و بهبود شرایط گام بردارد (8). همچنین باورها و فعالیت های مذهبی منجر به سلامت معنوی بهتر بیماران گردیده است (22). ابعاد مراقبت معنوی، همه جنبه های مراقبت های بهداشتی را فراهم می کند و چارچوبی برای متخصصین مراقبت های بهداشتی برای برقراری ارتباط با بیماران، گوش دادن به ترس و نگرانی آنها و همچنین مشارکت آنها در تصمیم گیری مشترک به عنوان بخشی از مراقبت جامع فراهم می کند (15). مشاوره معنوی نوعی درمان روان شناختی است که درمانگر، درمانجو را در جهت کاوش در موضوع ها و مسایل معنوی که مرتبط با بهبودی و بازیابی سلامت او است، هدایت می کند، در واقع مشاوره معنوی مداخله ای متکی بر قدرت بالقوه ایمان و معنویت مددجو در راستای درمان و بهبودی وی می باشد (4). همچنین ممکن است شامل مراقبه، آزادی احساسات، افشای معنوی، یادداشت های روزانه، نماز، و یا مطالعه کتاب مقدس و قرائت الهام بخش باشد (23). بسیاری از تحقیقات جدید از نظر کمی و کیفی نشان داده اند که حمایت از مراقبت معنوی ، سلامت معنوی و داشتن ارتباط با قدرتی بالاتر سودمند بوده و می تواند برای بهبود کیفیت زندگی، افزایش حمایت بین فردی، کاهش شدت علائم و افزایش نتایج مناسب پزشکی و همچنین پیشرفت در بهبودی سودمند باشد (24). در مطالعه ای مشابه، ترابی و همکاران یافتند که مراقبت معنوی در سازگاری نوجوانان مبتلا به سرطان موثر است (25).

از آنجایی که مداخلات تکنیکی در ارتباط با بیماری های تهدید کننده حیات تا به حال به طور کامل نتوانسته اند ، جوابگوی مشکلات پیشروی بیماران صعب العلاج باشند توجه به پارامترهای قوی مثل معنویت ، مذهب و امید در جوامع رو به گسترش است  و این در حالی است که پرستاران به عنوان مراقبین سلامت ، بیشتر در دسترس بیماران بوده و می توانند نقش مهمی را در آرامش درونی و امیدواری بیماران داشته باشند (4).  با توجه به شیوع مشکلات روان شناختی در بیماران و نقش مهم پرستاران در حمایت روحی – روانی بیماران، استفاده از درمان های مکمل همچون مشاوره معنوی اهمیت فراوانی دارد (8).همان طور که محققانی مانند Beamish و همکاران بیان نموده اند داده های مربوط به پارامترهای روان شناختی در این بیماران می تواند مدیریت بیماری را بهبود بخشد و مداخلات درمان جامع‏تر را ارائه دهد و با وجود تبیین جایگاه معنویت در سلامت، متاسفانه موضوع ارتقای سلامت معنوی کمتر برای نوجوانان در برنامه های حمایتی و درمان مورد توجه مراقبین حرفه ای قرار گرفته است. بنابراین مراقبت هایی مانند مراقبت معنوی می توانند به افزایش مهارت های نوجوانان جهت سازگاری بهتر موثر واقع شوند (26). با وجود این ، مطالعات نشان می دهند که اگر چه بیشتر پرستاران ، مراقبت معنوی را بخش مهمی از مراقبت کل نگر می دانند ولی تنها 27 % از آن ها به طور مداوم و نزدیک به نیمی از آن ها به ندرت به آن عمل می کنند، و در اغلب موارد، این مراقبت ها نادیده گرفته می شود (27). با توجه به اینکه مطالعات محدودی در خصوص تاثیر مراقبت معنوی بر وضعیت روانی نوجوانان مبتلا به سرطان انجام شده است و  با توجه به شیوع مشکلات روان شناختی در این بیماران ، متاسفانه توجه به مداخلات حمایتی و حمایت روحی – روانی من جمله مراقبت معنوی ،کمتر مورد توجه قرار گرفته است و با توجه به نقش مهم پرستاران در کاهش اضطراب و ارتقای سلامت معنوی بر آن شدیم مطالعه ای با عنوان بررسی تاثیر مراقبت معنوی بر سلامت معنوی و اضطراب نوجوانان مبتلا به سرطان بستری در بیمارستان علی بن ابیطالب زاهدان (ع) درسال 1397 انجام دهیم .

مروری بر تحقیقات داخلی و خارجی

به جهت بررسی متون مرتبط با موضوع پژوهش، جست و جو با واژه های فارسی شامل: مراقبت معنوی، سلامت معنوی، اضطراب، با کلید واژه های انگلیسی:

Spiritual Care  Spiritual Health  Anxiety  Adolescents  Cancer

در بانک های اطلاعات زیر انجام شد.

 Science direct،  Ovid،   PubMed، ProQuest ، Iran Doc،  SID، Magi Iran ، Iran  Medex  

و مقالات مرتبط مورد بررسی قرارگرفت. سپس مقالاتی که بیشترین تناسب و ارتباط با موضوع مورد پژوهش داشتند انتخاب شده که در اینجا به معرفی آنها می پردازیم.

1. فلاحی و همکاران (2018 ) تحقیقی با عنوان بررسی تاثیر مراقبت معنوی بر اعتماد به نفس نوجوانان مبتلا به دیابت نوع یک انجام دادند. این مطالعه نیمه تجربی و از نوع کارآزمایی بالینی ، روی 52 نوجوان مبتلا به دیابت نوع یک انجام گردید. داده ها با استفاده از پرسش نامه ی جمعیت شناختی و مقیاس روزنبرگ جمع آوری شدند. بررسی نتایج حاکی از آن است که مراقبت معنوی موجب ارتقاء اعتماد به نفس در نوجوانان مبتلا به دیابت نوع یک شد و پرستاران با عنایت به جو مذهبی و معنوی حاکم بر کشور و نزدیکی به بیماران در شرایط بحرانی بیماری، باید ارایه ی مراقبت معنوی را در بطن فعالیت های روزانه ی خود برای بیماران به عنوان بخشی از فعالیت کل نگر قرار دهند (28).
2. عشوندی و همکاران (2017) تحقیقی با عنوان تاثیر برنامه مراقبت معنوی بر اضطراب مرگ بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه مرحله انتهایی تحت همودیالیز انجام دادند. در این پژوهش از نوع کارآزمایی بالینی، 60 بیمار مبتلا به نارسایی مزمن کلیه مرحله انتهایی تحت همودیالیز به صورت تصادفی در دو گروه مداخله و شاهد قرار گرفتند. برنامه مراقبت معنوی در گروه آزمون شامل حضور حمایت گرانه، حمایت از تشریفات مذهبی بیمار و استفاده از سیستم های حمایتی بود، که در کنار تخت بیمار انجام شد. داده ها از طریق پرسشنامه اطلاعات جمعیت شناختی و پرسشنامه اضطراب مرگ تمپلر، جمع آوری شدند. در این مطالعه، بعد از مداخله مراقبت معنوی، بین نمره اضطراب مرگ در گروه آزمون و شاهد تفاوت معناداری مشاهده شده است. به طوری که نمره گروه آزمون نسبت به گروه شاهد کاهش یافته است این به آن معناست که با ارایه مراقبت معنوی به بیماران همودیالیزی، میزان اضطراب مرگ در آن ها کاهش می یابد (8).  

3. هدایتی و همکاران (2016) در تحقیقی به عنوان ارتباط سلامت معنوی و اضطراب در سالمندان بستری در بخش مراقبت های ویژه قلبی انجام دادند. در این پژوهش از نوع توصیفی – همبستگی، 66 بیمار قلبی سالمند بستری در بخش مراقبت های ویژه قلب به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. داده ها از طریق پرسشنامه سلامت معنوی الیسون و پالوتزین و اضطراب اسپیلبرگر جمع آوری شدند. نتایج پژوهش ارتباط منفی معناداری را بین سلامت معنوی و وجودی و مذهبی با اضطراب موقعیتی و شخصیتی نشان داد (9).

4. حاجی زاده و همکاران (2016) نقش آموزش مهارت های مقابله ای مذهبی معنوی بر اضطراب و راهبردهای کنار آمدن با استرس بیماران دیابتی نوع دو به منظو ارایه راهکارهای مراقبت پرستاری را مورد بررسی قرار دادند. در این پژوهش از نوع نیمه تجربی، 30 زن مبتلا به دیابت نوع دو به صورت در دسترس از بین بیماران مبتلا به دیابت انتخاب شدند. بررسی نتایج حاکی از آن است که مهارت مقابله ای مذهبی معنوی باعث کاهش اضطراب و افزایش راهبرد کنار آمدن با استرس در بیماران دیابتی شد. بنابراین می توان از مهارت های مذهبی معنوی به منزله یک روش تاثیر گذار و مفید در بهبود اضطراب و کنار آمدن با استرس بیماران بهره جویی نمود (29).

5. ترابی و همکاران (2015 ) تحقیقی با عنوان تاثیر مراقبت معنوی بر سازگاری نوجوانان مبتلا به سرطان انجام دادند. در این پژوهش از نوع کارآزمایی بالینی تک گروهی، از نوع قبل و بعد که با یک گروه آزمودنی انجام شد، 32 نوجوان که در بخش انکولوژی بیمارستان سییدالشهداء بستری بودند، انتخاب شدند. برنامه مراقبت معنوی شامل حضور حمایت گرانه، بررسی معنوی و شناسایی نیازهای معنوی، شناسایی پریشانی های معنوی ، جهت دادن به اعتقادات بیمار و تشویق و کمک به انجام فعالیت های مذهبی، به صورت چهره به چهره و فردی شامل شش جلسه در هفته در بخش انکولوژی انجام شد. داده ها از طریق پرسشنامه ویژگی های فردی و بیماری و پرسش نامه راهبردهای مقابله ای لازاروس و فولکمن جمع آوری شدند. نتایج نشان داد تفاوت میانگین های پیش آزمون و پس آزمون در تمامی خرده مقیاس های سازگاری معنادار بود (25).

6. جعفری منش و همکاران (2015) تحقیقی با عنوان ارتباط سلامت معنوی و جهت گیری مذهبی با سازگاری عاطفی نوجوانان انجام دادند. این مطالعه مقطعی بر روی 260 نفر از نوجوانان بستری در بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی اراک انجام گردید. داده ها از طریق پرسشنامه های مقیاس جهت گیری مذهبی، مقیاس سلامت معنوی و مقیاس سازگاری عاطفی جمع آوری شدند. نتایج نشان داد بین جهت گیری مذهبی با سازگاری عاطفی نوجوانان بستری، ارتباط معناداری وجود ندارد. بین سلامت معنوی با سازگاری عاطفی نوجوانان ارتباط معنادار آماری مشاهده شد به طوری که نوجوانان با سلامت معنوی بالاتر، از سازگاری عاطفی بهتری برخوردار بودند. بنابراین آگاهی از نیازهای معنوی و تشویق برای استفاده از حمایت ها و مداخلات معنوی توسط پزشکان و پرستاران به منظور اجرای مراقبت کل نگر در حین درمان ضرورت دارد (11).

7. Abou  Chear   و همکاران ( 2018 ) تحقیقی با عنوان تاثیر معنویت بر کیفیت زندگی، اضطراب و افسردگی در بیماران مبتلا به سرطان انجام دادند. این مداخله بر روی 115 بیمار مبتلا به سرطان در بیروت لبنان انجام شد . داده ها توسط پرسشنامه های کیفیت زندگی، اضطراب و استرس و پرسشنامه معنویت جمع آوری شدند. نتایج مطالعه نشان داد معنویت باعث بهبود کیفیت زندگی، کاهش بروز اضطراب و افسردگی در بیماران سرطانی شد (30).

8. Pinho  Mourao  و همکاران ( 2017 ) تحقیقی با عنوان تاثیر معنویت و مذهب بر سازگاری افراد مبتلا به ایدز انجام دادند. این مطالعه توصیفی، مقطعی در بیمارستانی در برزیل بر روی 52 بیمار مبتلا به ایدز انجام شد. نتایج این مطالعه نشان داد دینداری و معنویت نقش مهمی در مقابله با ایدز دارد. و به منظور ارتقای سازگاری مذهبی – معنوی، متخصصان سلامت باید از دانش معنویت در عمل حرفه ای خود استفاده کنند چرا که این مکانیزم می تواند به بیماران جهت پذیرش بیماری و بهبود کیفیت زندگی کمک کند (31).   

نفدی بر متون : با توجه به پیشینه پژوهش، در زمینه موضوع تاثیر مراقبت های معنوی بر بیماران، تحقیقات کمی صورت گرفته است، این تحقیقات را می توان به دو گروه تقسیم نمود : گروه اول، به تاثیر معنویت ، سلامت معنوی بر بیماران و مولفه هایی مانند اضطراب، افسردگی و ترس از مرگ، رضایت از زندگی و سازگاری با بیماری پرداخته اند، گروه دیگر به تاثیر مراقبت های معنوی بر اضطرب مرگ و استرس پرداخته اند. در تقسیم بندی دیگر نیز می توان به گروه های مورد بررسی پرداخت از جمله برخی از محققان سن مشخصی در بیماری خاصی را مورد بررسی قرار داده اند مانند سالمندان  یا بیماریهای مزمن به جز سرطان ْو برخی دیگر از محققان تنها بیماری های خاصی مد نظرشان بوده است از جمله بیماران مبتلا به ایدز ، نارسایی مزمن کلیه ، بیماران دیابتی و بیماران سرطانی. بنابراین با توجه به بررسی ها می توان چنین بیان نمود که تحقیقات صورت گرفته بر روی بیماران نوجوان بسیار کم است و به دلیل ماهیت بیماری سرطان ، اضطراب بیماران نوجوان بیشتر بوده، بنابراین ضروری است که تاثیر مراقبت های معنوی بر سلامت معنوی واضطراب در نوجوانان سرطانی بررسی گردد. 

فرضیات تحقیق

1. سلامت معنوی نوجوانان مبتلا به سرطان بعد از مراقبت معنوی متفاوت است.
2. اضطراب نوجوانان مبتلا به سرطان بعد از مراقبت معنوی متفاوت است.

  تعیین تاثیر مراقبت معنوی بر سلامت معنوی و اضطراب در نوجوانان مبتلا به سرطان  بستری در  بیمارستان علی بن ابیطالب (ع) شهر زاهدان در سال 1398

تعیین و مقایسه میانگین نمره سلامت معنوی نوجوانان مبتلا به سرطان قبل و بعد از مداخله مراقبت معنوی

تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب نوجوانان مبتلا به سرطان قبل و بعد از مداخله مراقبت معنوی

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان 

دانشکده پرستاری و مامایی 

تعریف نظری مراقبت معنوی :

مراقبت معنوی شامل مراقبت مذهبی و غیر مذهبی است. بعد مذهبی مراقبت معنوی شامل اقداماتی مانند عبادت و دعا کردن با بیمار، صحبت کردن با وی در مورد خدا ، روشن کردن رابطه بیمار با خدا، استفاده از متون دینی و مذهبی و ارجاع بیمار به مراجع مذهبی است. بعد غیر مذهبی مراقبت معنوی نیز عبارت از مهارت های ارتباطی، مشاوره، حمایت عاطفی و معنوی از وی، تشویق بیمار به ابراز احساسات، گوش دادن فعال و تشویق بیمار به تفکر مثبت، ارتباط همدلانه با فرد و احترام گذاشتن به مددجو است (32).

تعریف عملیاتی مراقبت معنوی: منظور آموزش یک برنامه مراقبت معنوی 4 جلسه ای است که به طور متوسط 45 دقیقه‏ای برای نوجوانان مبتلا به سرطان  به صورت  چهار روز متوالی اجرا می ‏شود.

تعریف نظری سلامت معنوی: سلامت معنوی یکی از ابعاد مهم سلامت در انسان محسوب می‏شود که ارتباط هماهنگ و یکپارچه را بین نیروهای داخلی فراهم می کند و با ویژگی های ثبات در زندگی، صلح، تناسب و هماهنگی، احساس ارتباط نزدیک با خویشتن، خدا، جامعه و محیط مشخص می شود. سلامت معنوی، یکپارچگی و تمامیت فرد را تعیین می‏کند و نیروی یگانه‏ ای است که ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی را هماهنگ می‏کند (33).

تعریف عملیاتی سلامت معنوی: در این پژوهش نمره ای است که آزمودنی از پاسخ به 20 سوال مربوط به پرسشنامه سلامت معنوی پولوتزین و الیسون (1982) به دست می آورد.

تعریف نظری اضطراب: اضطراب واکنشی است در برابر خطری نامعلوم، درونی، مبهم و منشأ آن ناخوداگاه و غیرقابل مهار است و عوامل متعددی آن را ایجاد می کند همچنین اضطراب یک احساس منفی است که در پاسخ به خطر درک شده روی می دهد و می تواند از منابع داخلی یا خارجی بوده و واقعی یا خیالی باشد (8).

تعریف عملیاتی اضطراب: در این پژوهش نمره ای است که آزمودنی از پاسخ به  21 سوال  مربوط به پرسشنامه اضطراب بک به دست می آورد.

مطالعه حاضر  نیمه تجربی تک گروهه از نوع قبل و بعد است .

 معیارهای ورود: دارا بودن سواد خواندن و نوشتن، مطلع بودن نوجوان و خانواده از بیماری سرطان، به دلیل ابتلا به یکی از انواع سرطان در بیمارستان بستری باشد، برای نخستین بار در بیمارستان بستری نشده باشد، در محدوده سنی 11 الی 20 سال باشد، حداقل شش ماه از تشخیص بیماری گذاشته باشد، در مرحله پایانی بیماری نباشد، بیماری منجر به ناتوانی یا معلولیت نشده باشد، با والدین خود زندگی کند ، غیر از ابتلا به سرطان با رویداد تنش زای شدید دیگری مانند طلاق والدین، مرگ یکی از نزدیکان در طی یک سال گذشته مواجه نشده باشد، دارای نمره سلامت معنوی 99-20 (سلامت معنوی پایین و متوسط ) باشد.

معیارهای خروج: عدم تمایل فرد جهت شرکت در مطالعه ، در طول مدت مداخله از بیمارستان مرخص شود.   

حجم نمونه بر اساس متغیر سازگاری در مطالعه ترابی و همکاران ( 2015 ) و با حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون آماری 95 درصد و به کمک فرمول زیر حدود 15 نفر  برآورد گردید. به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه و در نظر گرفتن ریزش احتمالی در این مطالعه نهایتا 35  نفر حجم نمونه نهایی تعیین شد (27).

.

.
 

.
 

در این پژوهش، نوجوانان از طریق نمونه گیری در دسترس و براساس معیارهای ورود وارد مطالعه خواهند شد.

ابزارجمع آوری اطلاعات دراین مطالعه پرسشنامه ای متشکل از اطلاعات دموگرافیک فرد (شامل سن، جنس، سطح تحصیلات نوجوان و پدر ومادر،رتبه تولد، نوع سرطان، مدت زمان ابتلا به سرطان، تعداد دفعات بستری، سن تشخیص، زندگی با والدین ، قومیت ،مذهب ، )، پرسشنامه سلامت معنوی پالوتزین والیسون و پرسشنامه اضطراب بک خواهد بود.

پرسشنامه پالوتزین و الیسون : پرسشنامه سلامت معنوی پالوتزین و الیسون شامل 20 گویه (10 گویه مربوط به سلامت مذهبی و 10 گویه دیگر سلامت وجودی ) می باشد. دامنه سؤالات به صورت 6 گزینه ای درمقیاس لیکرت ( ازکاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم ) دسته بندی می شود. در پایان نمرات سلامت معنوی به 3 سطح پایین (40-20 )، متوسط (99-41 ) و بالا (120-100 ) تقسیم بندی می شود. پرسشنامه استاندارد شده ای است که در مطالعات هدایتی و همکاران (2016) و جعفری منش و همکاران ( 2015 )، استفاده شده است و روایی آن به اثبات رسیده است (9, 11). همچنین در پژوهش های محققان نازک تبار و همکاران (2016) و دهباشیی و همکاران (2015) پایایی آن سنجیده شده است (34). در مطالعه نازک تبار و همکاران پایایی آن به روش آزمون شاخص هم بستگی درون خوشه ای بررسی شد که برابر با 93% بود که نشان دهنده میزان ثبات مطلوب است (35). در مطالعه حاضر پایایی ابزار از طریق بررسی همسانی درونی به وسیله ضریب آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد .

پرسشنامه اضطراب بک :یک پرسشنامه خود سنجی 21 سوالی است که با هدف اندازه گیری شدت اضطراب طراحی شده است. این آزمون شدت اضطراب را در یک هفته اخیر و در دامنه ای از 'اصلا ً ' تا ' شدید ' مورد ارزیابی قرار می دهد. نمره هر سوال بین 3-0 بوده و دامنه نمرات بین 63-0 می باشد (36). نمره کمتر از 9 نشانه عدم اضطراب، 20-10 نشانگر اضطراب خفیف، نمره 30-21، نشانه اضطراب متوسط و 31 به بالا بیانگر اضطراب شدید می باشد. مطالعات گویای هماهنگی درونی مناسب و پایایی آزمون – باز آزمون و روایی همگرا و تمایزی قابل اعتماد در نمونه بالینی و آزمودنی های دانشجو می باشد (37). قبلا نیز این ابزار توسط محققان دیگری استفاده و پایایی آن سنجیده شده : از جمله محققان پاسدار و همکاران و امیدی حسین آبادی و همکاران (2015) در پژوهش خود از این ابزار استفاده نموده اند (38, 39). در مطالعه امیدی حسین آبادی (2017) پایایی آن به روش آزمون شاخص هم بستگی درون خوشه ای بررسی شد که برابر با 92% بود که نشان دهتده میزان ثبات مطلوب است (39). در مطالعه حاضر پایایی ابزار از طریق بررسی همسانی درونی  به وسیله ضریب آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

پژوهشگر پس از اخذ معرفی نامه از معاونت تحقیقات و فن آوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با مراجعه، روش کار و اهداف را به مسئول بخش توضیح داده و سپس روزانه در ساعت مشخصی به بخش هماتولوژی بیمارستان علی بن ابیطالب(ع) مراجعه کرده و براساس نمونه‏گیری در دسترس از بین بیماران 11 الی 20 سال مبتلا به سرطان شروع به نمونه­گیری می­ کند. به این ترتیب که پژوهشگر با والدین و نوجوان مصاحبه کرده و در صورت رضایت والدین و موافقت نوجوان و داشتن شرایط ورود به مطالعه ، پژوهشگر اهداف مطالعه را توضیح داده و فرم رضایت آگاهانه شرکت در پژوهش را به والدین ارایه کرده تا آن را خوانده و در صورت رضایت برای پژوهش، امضا نماید. سپس نحوه­ی پرکردن فرم­ها و پرسشنامه­ها برای آنها توضیح داده می شود. نمونه‏گیری با داشتن شرایط ورود به مطالعه انجام می شود. ابتدا پرسشنامه سلامت معنوی پالوتزین و الیسون تکمیل خواهد شد و در صورتی که نمره سلامت معنوی نوجوان بین 99-20 (سلامت معنوی پایین و متوسط ) باشد ،وارد مطالعه خواهد شد و سپس پرسشنامه اضطراب تکمیل می گردد. مداخله به صورت چهره به چهره و فردی، در کنار تخت بیمار، شامل چهار جلسه متوالی به مدت 45 دقیقه در هر جلسه، بعد از ویزیت پزشک مربوطه،  قبل از شیمی درمانی، ساعت 10 صبح اجرا خواهد شد. برنامه مراقبت معنوی، بر اساس مداخله صورت گرفته توسط دیگر پژوهشگران و نیز با کمک تعریف مفهوم معنویت طراحی شد (25) (8). بعد از اتمام جلسه جهارم پرسشنامه ها به بیماران جهت تکمیل داده خواهد شد .

جلسه  اول : محیطی آرام و مناسب جهت صحبت با نوجوان ایجاد می شود ، جلب اعتماد نوجوان و برقراری ارتباط کلامی و غیر کلامی با نوجوان و گوش دادن به صحبت های نوجوان و نگرانی ها و دلهره های آنان و تشویق بیمار به ابراز احساسات وگوش دادن فعال و به دنبال آن حمایت روحی – روانی و تقویت امید و قوای درونی بیماران با استفاده از جملات انرژی مثبت و تقویت تفکرات مثبت و سازنده، تشویق به یادداشت روزانه،  استفاده از فضاهای تفریحی و دیدنی و انجام فعالیت های ورزشی و بازی طبق نظر پزشک معالج انجام می شود و جهت کاهش استرس های جسمی و روحی بیمار، سوالات بیمار و روند درمان توضیح داده خواهد شد. 

جلسه دوم : در راستای احترام به موقعیت معنوی نوجوان، اقداماتی نظیر ارائه مفهوم پایان ناپذیری و اتصال به نیروی لایزال با صحبت در مورد خدا و هدف آفرینش، نام بردن نعمت هایی که در زندگی فرد وجود دارد ،کمک به پیدا کردن معنا در آنچه ناخوشایند درک می کنند و شکر گزاری، صحبت در مورد امتحان شدن توسط خداوند و صبر و بخشش، بیان صحبت های امید بخش، روحیه دادن به بیمار، آرامش بخشی به بیمار، دلداری دادن به بیمار، ایجاد آرامش در بیمار از طریق توکل پرستار همانند ذکر نام خدا حین ارائه مراقبت های پرستاری ( ازپرستاران بخش درخواست خواهد شد در مدت زمان انجام مداخله توسط پژوهشگر زمانی که بر بالین بیمار جهت انجام مراقبت های پرستاری حاضر می شوند حتما از ذکر نام خدا استفاده نمایند)، کمک به کسب امید از طریق بیان صحبت هایی در مورد امکان بهبودی به دنبال معجزه و توکل به خداوند، و کمک به عدم دریافت انرژی منفی و ناامیدی با جدا کردن بیمار از بیماران ناامید، هم چنین در راستای اعتقادات بیمار و سن آنان،اقداماتی از جمله تشویق به انجام فعالیت های مذهبی، کمک به بیمار در انجام فرایض مثل فراهم نمودن کمک برای به جا آوردن نماز ( تسهیلات مورد نیاز برای عبادت و نماز مثل مهر، سجاده، چادر نماز برای دختران نوجوان، کتاب قرآن و دعا  به نوجوانان داده می شود )، مطلع کردن بیمار از زمان اذان، فراهم کردن امکان خواندن نماز علی رغم درمان های انجام شده، فراهم کردن فضای خصوصی برای دعا در بخش، تشویق بکارگیری راهبردهای سازگاری مناسب نظیر دعا و نیایش ، عدم توجه تنها به جسم و توجه به روحیه بیمار، تشویق بیمار به بیان عقاید دینی مذهبی خود و در صورت لزوم تشویق بیمار جهت مراجعه به روحانیون مذهبی انجام خواهد شد .

جلسه سوم : تشویق بیماران جهت ارجاع به افرادی که با آن ها می توانند احساس آرامش داشته باشند، فراهم آوردن امکان حضور همراه برای رفع تنهایی بیمار و این که بتوانند در انجام فعالیت های مذهبی و مسئولیت های معمولی و روزمره و مراقبت از خود، به بیمار کمک کند.

 جلسه چهارم : مطالب آموزش داده شده در سه جلسه گذشته جمع بندی خواهد شد و با نوجوان در مورد میزان تأثیر مراقبت معنوی برای وی صحبت می شود و از بیماران خواسته می شود نظرات و سوالات خود را در زمینه مراقبت معنوی ارایه شده، بیان کنند و در صورت بروز هر گونه ابهام در زمینه آموزش های ارایه شده، سعی خواهد شد که ابهام بیماران برطرف گردد. سپس اختتام جلسات اعلام می گردد.

الگوی مراقبت معنوی در گروه آزمون در قالب جدول زیر بیان شده است:

داده­ ها پس از جمع آوری و کد گذاری توسط نرم افزار SPSS   نسخه 21 مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. ابتدا به کمک آمار توصیفی شاخص های مرکزی و پراکندگی مانند درصد فراوانی، میانگین و انحراف معیار تعیین خواهد شد. پس از تعیین نرمالیتی داده های بدست آمده به کمک آزمون شاپیرو- ویلکز در ادامه برای مقایسه میانگین و انحراف معیار متغیرهای وابسته در قبل و پس از مداخله سلامت معنوی از آزمون تی زوجی استفاده می شود. در صورت عدم نرمال بودن داده ها از آزمون ناپارامتریک معادل تی زوجی یعنی ویلکاکسون استفاده می شود.

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

 2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

 25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

 28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

- دراین پژوهش ، به سبب تعداد محدود نوجوانان مبتلا به سرطان ، امکان انتخاب گروه کنترل وجود ندارد .

- این پژوهش بستگی به همکاری بخش وهم‏چنین نوجوانان مبتلا به سرطان دارد امکان پیش آمدن هرگونه مشکلی وجود دارد.  

مراقبت معنوی ، سلامت معنوی ، اضطراب  ، نوجوانان ، سرطان 

1.         Ahangarzadeh S, Bakhtiari M, Sori H, Rasoli M. Translation and psychometrics of the persian version of the “uncertainty scale for kids” in adolescents with cancer. The J Urmia Nurs Midwifery Fac. 2017;14(10):748-56.

2.         Atrifard M, Zahiredin A, Dibaei S, Zahed G. Comparing depression in children and adolescents with cancer with healthy ones. The Journal of Urmia University of Medical Sciences. 2014;25(1):21-31.

3.         AHMADIFARAZ M, REISI DN, MOSAVIZADEH R, GHADERI S. The Effect of Group Spiritual Intervention Based on the Quran and Prayer on Spiritual Health of Patients with Cancer. 2015.

4.         Baljani E, Babaloo T, Azimpour A, Rahimi J, Cheraghi R. THE IMPACT OF SPIRITUAL COUNSELING IN HOPE OF PATIENTS WITH CANCER. The J Urmia Nurs Midwifery Fac. 2017;15(9):696-703.

5.         Ahangarzadeh Rezaei s. PSYCHOMETRIC PROPERTIES OF THE PERSIAN VERSION OF. Journal of Nursing and Midwifery Urmia University of Medical Sciences. 2015;13(9):739-47.

6.         ATADOKHT A, DANESHVAR S, FATHI GM, SOLEYMANYI I. THE PSYCHOLOGICAL DISTRESS PROFILE OF MOTHERS AND ADOLESCENTS´ DEPRESSION, ANXIETY AND STRESS IN ARDABIL IN 2014. 2015.

7.         Revenson T, Hoyt M. Chronic Illness and Mental Health. Encyclopedia of Mental Health. 2015;284.

8.         Oshvandi K, Amini S, Moghimbeigi A, Sadeghian E. The effect of spiritual care on death anxiety in hemodialysis patients with end-stage of renal disease: A Randomized Clinical Trial. Journal of hayat. 2018;23(4):332-44.

9.         Hedayati E, Hazrati M, Momen Nasab M, Shokoohi H, Afkari F. The Relationship Between Spiritual Well-being and Anxiety of Aged People Admitted in Coronary Care Units. Iranian Journal of Ageing. 2016;11(3):432-9.

10.       ZafarianMoghaddam E, BehnamVashani HR, Reihani T, NamaziZadegan S. The Effect of Spiritual education on depression, anxiety and stress of caregivers of children with leukemia. Journal of Torbat Heydariyeh University of Medical Sciences. 2016;4(1):1-7.

11.       Jafari Manesh H, Ranjbaran M, Najafi Z, Jafari Manesh M, Alibazi A. Relationship between religious orientation and spiritual health with emotional adjustment of the hospitalized adolescents. Iranian Journal of Psychiatric Nursing. 2015;3(1):1-11.

12.       Puchalski CM, Vitillo R, Hull SK, Reller N. Improving the spiritual dimension of whole person care: Reaching national and international consensus. Journal of Palliative Medicine. 2014;17(6):642-56.

13.       Puchalski CM, King SD, Ferrell BR. Spiritual Considerations. Hematology/oncology clinics of North America. 2018;32(3):505-17.

14.       Chimluang J, Thanasilp S, Akkayagorn L, Upasen R, Pudtong N, Tantitrakul W. Effect of an intervention based on basic Buddhist principles on the spiritual well-being of patients with terminal cancer. European Journal of Oncology Nursing. 2017;31:46-51.

15.       Sajadi M, Niazi N, Khosravi S, Yaghobi A, Rezaei M, Koenig HG. Effect of spiritual counseling on spiritual well-being in Iranian women with cancer: A randomized clinical trial. Complementary therapies in clinical practice. 2018;30:79-84.

16.       Ramezani Ahmadi A, Vedadhir A, Heshmat R, Pouraram H. The Relationship between Food Insecurity and Adjustment of High School Students: Case-Control Study. Iranian Journal of Nutrition Sciences & Food Technology. 2016;11(3):43-52.

17.       KADIVAR M, SEYEDFATEMI N, SHOJAEE JS, CHERAGHI MA, HAGHANI H. Exploring the relationship between spiritual well-being and stress and coping strategies in the mothers of infants hospitalized in the neonatal intensive care units. 2015.

18.       Sahranavard S, Ahadi H, Taghdisi MH, Kazemi T, Krasekian A. The Role of Psychological Factors on the Psychological and Social Adjustment Through the Mediation of Ischemic Heart Disease Hypertension. Hypertension. 2017;5(2):139-46.

19.       Khanjari S, Seyedfatemi N, Borji S, Haghani H. Effect of coping skills training on quality of life among parents of children with Leukemia. Journal of hayat. 2014;19(4):15-25.

20.       Skalla KA, Ferrell B. Challenges in assessing spiritual distress in survivors of cancer. Clinical journal of oncology nursing. 2015;19(1).

21.       Salsman JM, Pustejovsky JE, Jim HS, Munoz AR, Merluzzi TV, George L, et al. A meta‐analytic approach to examining the correlation between religion/spirituality and mental health in cancer. Cancer. 2015;121(21):3769-78.

22.       Koenig HG. Religion, spirituality, and health: a review and update. Advances in mind-body medicine. 2015;29(3):19-26.

23.       Aghajani M, Afaze MR, Morasai F. The effect of spirituality counseling on anxiety and depression in hemodialysis patients. Evidence based care. 2014;3(4):19-28.

24.       Adib-Hajbaghery M, Saeadnejad Z. Barriers to Provide Patients Admitted to Hospitals in Kashan with Spiritual Care: Nurses’ Viewpoints. Medical Ethics Journal. 2016;10(37):49-59.

25.       Fallahi S, Shirinabadi Farahani A, Rassouli M, Sefidkar R. The Effect of Spiritual Care on Self Confidence of Adolescents with Type 1 Diabetes. Iranian Journal of Endocrinology and Metabolism. 2018;20(3):127-34.

26.       HAJIZAD R, ABDOLLAHZADEH H, GHOLAMI M. The impact of training spiritual/religious coping skills on level of anxiety and stress coping strategies of patients with type II diabetes to provide nursing and caring strategies. 2016.

27.       Torabi F, Rassouli M, Nourian M, Borumandnia N, Shirinabadi Farahani A, Nikseresht F. The Effect of Spiritual Care on Adolescents Coping With Cancer. Holistic nursing practice. 2018;32(3):149-59.

28.       Chaar EA, Hallit S, Hajj A, Aaraj R, Kattan J, Jabbour H, et al. Evaluating the impact of spirituality on the quality of life, anxiety, and depression among patients with cancer: an observational transversal study. Supportive Care in Cancer. 2018:1-10.

29.       Pinho CM, Damaso BF, Gomes ET, Trajano MF, Andrade MS, Valenca MP. Religious and spiritual coping in people living with HIV/Aids. Revista brasileira de enfermagem. 2017;70(2):392-9.

30.       Beamish P, Patel P, da Silva T, Kaushalya D, Premawardhena A, Williams S, et al. Examining depression and quality of life in patients with Thalassemia in Sri Lanka. Annals of Global Health. 2016;82(3):551-2.

31.       Javedanpour Z, Hosseini AS, Cheraghi MA, Mehran A. Comparison of the spiritual care needs of mothers of less than 14-year-old children suffering from cancer in the diagnostic and terminal stages of the disease. Medical Ethics Journal. 2017;11(41):45-56.

32.       Rahimi N, Nouhi E, Nakhaee N. Spiritual health among nursing and midwifery students at kerman university of medical sciences. Journal of hayat. 2014;19(4):74-81.

33.       Dehbashi F, Sabzevari S, Tirgari B. The relationship between spiritual well-being and hope in Hemodialysis patients referring to the Khatam Anbiya hospital in Zahedan 2013-2014. Medical Ethics Journal. 2015;9(30):77-97.

34.       Nazoktabar H, Hosseini Dronkolaei Z, Babaei E. Analyzing the Relationship between Spiritual Health, Attitude toward pre-marriage Relationship and Marital Boredom among Married Women. J Soc Psychol Stud Women. 2016;14(3):93-114.

35.       Moghtader L, Akbari B, Haghgoo Siahgurabi M. THE EFFECT OF GROUP SUPPORTIVE AND TRAINING PSYCHOTHERAPY ON ANXIETY, DEPRESSION, STRESS AND QUALITY OF LIFE IN MOTHERS OF CHILDREN WITH AUTISM SPECTRUM DISORDERS. URMIA MEDICAL JOURNAL. 2016;27(2):167-77.

36.       Pirnia B, Rezaei M, Mansour S, Soleimani AA, Pirkhaefi A, Soleimani A. Addiction and Psychological Consequences, the Relationship between the Anxiety and Inductive Usage Craving Index in Individuals under the Treatment of Methadone Have and Lack Anxiety Symptoms, a Cross-Sectional Study.

37.       Pasdar K, Hasani J, Noury R. The Effectiveness of Mindfulness-Based Cognitive Therapy on Self-Compassion in Patient with Mixed Anxiety- Depression Disorder. Journal Of Neyshabur University Of Medical Sciences. 2017;5(2):9-21.

38.       OMIDI HAH, ABBASI EAA. RELATIONSHIP BETWEEN NIGHT SHIFT AND NURSES'DEPRESSION AND ANXIETY. 2015.

39.       Momeni K, Shahbazirad A. Relationship of spirituality, resiliency, and coping strategies with quality of life in university students. 2012.

40.       Khodamorad M, Afsane Shahbazi R. Relationship between Spirituality, Resilience and Coping Strategies with Students' Quality of Life. Behavioral Sciences. 2012;6(2):97-.

تاثیر مراقبت معنوی بر سلامت معنوی و اضطراب در نوجوانان مبتلا به سرطان بستری در بیمارستا ن 

ندارد 

این مداخله باعث کاهش اضطراب و ارتقای سلامت معنوی خواهد شد . 

ندارد 

ندارد 

شرکت در این طرح هیچ هزینه ای برای شما ندارد .

ندارد 

اطمینان داده خواهد شد که اطلاعات بیمار محرمانه خواهد ماند . 

به پرسش های بیمار پاسخ خواهد داده شد .  09132468561

افراد در هر مرحله از پژوهش می توانند از مداخله خارج شوند . 

رضایت آگاهانه کتبی از والدین بیماران و موافقت بیماران گرفته خواهد شد . 

ابزارجمع آوری اطلاعات دراین مطالعه پرسشنامه ای متشکل از اطلاعات دموگرافیک فرد (شامل سن، جنس، سطح تحصیلات نوجوان و پدر ومادر،رتبه تولد، نوع سرطان، مدت زمان ابتلا به سرطان، تعداد دفعات بستری، سن تشخیص، قومیت ،مذهب ، )، پرسشنامه سلامت معنوی پالوتزین والیسون و پرسشنامه اضطراب بک خواهد بود.

پرسشنامه پالوتزین و الیسون : پرسشنامه سلامت معنوی پالوتزین و الیسون شامل 20 گویه (10 گویه مربوط به سلامت مذهبی و 10 گویه دیگر سلامت وجودی ) می باشد. دامنه سؤالات به صورت 6 گزینه ای درمقیاس لیکرت ( ازکاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم ) دسته بندی می شود. در پایان نمرات سلامت معنوی به 3 سطح پایین (40-20 )، متوسط (99-41 ) و بالا (120-100 ) تقسیم بندی می شود. پرسشنامه استاندارد شده ای است که در مطالعات هدایتی و همکاران (2016) و جعفری منش و همکاران ( 2015 )، استفاده شده است و روایی آن به اثبات رسیده است (9, 11). همچنین در پژوهش های محققان نازک تبار و همکاران (2016) و دهباشیی و همکاران (2015) پایایی آن سنجیده شده است (34). در مطالعه نازک تبار و همکاران پایایی آن به روش آزمون شاخص هم بستگی درون خوشه ای بررسی شد که برابر با 93% بود که نشان دهنده میزان ثبات مطلوب است (35). در مطالعه حاضر پایایی ابزار از طریق بررسی همسانی درونی به وسیله ضریب آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد .

پرسشنامه اضطراب بک :یک پرسشنامه خود سنجی 21 سوالی است که با هدف اندازه گیری شدت اضطراب طراحی شده است. این آزمون شدت اضطراب را در یک هفته اخیر و در دامنه ای از 'اصلا ً ' تا ' شدید ' مورد ارزیابی قرار می دهد. نمره هر سوال بین 3-0 بوده و دامنه نمرات بین 63-0 می باشد (36). نمره کمتر از 9 نشانه عدم اضطراب، 20-10 نشانگر اضطراب خفیف، نمره 30-21، نشانه اضطراب متوسط و 31 به بالا بیانگر اضطراب شدید می باشد. مطالعات گویای هماهنگی درونی مناسب و پایایی آزمون – باز آزمون و روایی همگرا و تمایزی قابل اعتماد در نمونه بالینی و آزمودنی های دانشجو می باشد (37). قبلا نیز این ابزار توسط محققان دیگری استفاده و پایایی آن سنجیده شده : از جمله محققان پاسدار و همکاران و امیدی حسین آبادی و همکاران (2015) در پژوهش خود از این ابزار استفاده نموده اند (38, 39). در مطالعه امیدی حسین آبادی (2017) پایایی آن به روش آزمون شاخص هم بستگی درون خوشه ای بررسی شد که برابر با 92% بود که نشان دهتده میزان ثبات مطلوب است (39). در مطالعه حاضر پایایی ابزار از طریق بررسی همسانی درونی  به وسیله ضریب آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.