بررسی تاثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اطلاعات ،انگیزش و مهارت های رفتاری با مشارکت داوطلبان سلامت بر رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا در زنان مناطق دور افتاده در شهرستان سراوان

مالاریا یکی از مهم ترین و پر هزینه ترین بیماری های عفونی در سطح جهان است(1). که سالانه 300تا400میلیون نفر در سراسر جهان به آن مبتلا می شوند و حدود یک میلیون نفر از آنها بر اثر این بیماری جان خود را از دست می دهند (3- 2). بیشتر موارد مرگ ها در کودکان کمتر از 5 سال رخ می دهد که پیش از یک میلیون مرگ را در این گروه شامل میشود(4). امروزه با بیش از 100سال تحقیقات علمی در زمینه ریشه کنی مالاریا این بیماری هم چنان یکی از مهم ترین مشکلات بهداشتی هزینه بر در بیش از108 کشور جهان می باشد(5). براساس آخرین گزارش سازمان جهانی بهداشت در سال 2018 تعداد موارد ابتلا 219 میلیون نفرو435000 هزار مرگ دراثر این بیماری درسراسر جهان وجود دارد(6).اهمیت مبارزه و کنترل بیماری مالاریا باعث شد تا کاهش 50 درصدی موارد بیماری تا سال 2015 یکی از اهداف هزاره توسط سازمان ملل متحد اعلام گردد(7). مالاریا شاخصی برای وجود فقر و بی عدالتی اجتماعی است و عاملی است که باعث از بین رفتن توسعه اقتصادی و اجتماعی میشود(8). مالاریا یکی از بیماریهای بومی ایران است که در طی سالیان گذشته زیان های جانی و اقتصادی و اجتماعی فراوانی در کشور بوجود آورده است(9). بدلیل شرایط نسبتا مساعد آب و هوایی و جغرافیایی در مناطق جنوب و جنوب شرقی و مجاورت با افعانستان و پاکستان و عراق و مهاجرت های بدون کنترل از این کشورها ،مالاریا به عنوان یک مشکل بهداشت عمومی حائز اهمیت می باشد(10-11). طبق آمار منتشره در سال 2018 موارد ابتلا به این بیماری 891 نفر در ایران گزارش شده است (12). از سال 1958 زمانی که برنامه های ریشه کنی مالاریا در ایران به طور رسمی آغاز شد تاکنون گام های بزرگی در این زمینه برداشته شده است با این حال به دلیل برخی مشکلات فنی ،عملیاتی و اجرایی، مالاریا هنوز در نواحی جنوب شرقی ایران شایع است که 90 درصد موارد این بیماری در کشور در این استان ها قرار دارند این نواحی در جنوب با دریای عمان و خلیج فارس و در شرق با افعانستان و پاکستان هم مرز هستند منطقه جنوب شرقی ایران شامل استان های سیستان وبلوچستان ، هرمزگان و قسمت های گرمسیری کرمان است که جمعیتی حدود 3 میلیون نفر را شامل میگردداین مناطق مالاریای مقاوم ایران نامیده میشود، کنترل در آن نسبت به قسمت های دیگر کشور مشکل تر است (13). در این میان استان سیستان و بلوچستان جزء محروم ترین استانهای کشور از نظر اقتصادی ،اجتماعی و فرهنگی و دارای پایین ترین سطوح زیر ساخت های توسعه در کشور می باشد(14). این استان دارای مرز طولانی با کشورهای افعانستان و پاکستان می باشد که 65درصد موارد بیماری در کل کشور را در برمیگیرد(15). با توجه به طولانی بودن و پر هزینه بودن روند درمان  بیماری مالاریا ،بالا بودن شدت بیماری و نیز امکان ایجاد مقاومت های دارویی در بیماران ،رویکرد پیشگیری و کنترلی در این بیماری از اهمیت بالایی برخوردار است (16). جابجایی جمعیتی در مناطق مالاریا خیز در صورت عدم مداخله کافی ،خطر ابتلا به مالاریا را افزایش داده و در مواردی باعث بازگشت مجدد مالاریا میگردد(17). بنابراین هدف قرار دادن مداخلات کنتری مالاریا به جمعیت های خاص نیازمند اطلاعات وجزییات بیشتر خواهد بود (18). رخداد اکثر موارد مالاریای کشور در این استان ،توجه ویژه در راستای حذف بیماری مالاریا و قطع زنجیره انتقال بیماری علی رغم وجود موارد وارده از کشورهای آلوده از اهمیت خاصی برخوردار است توسعه زیر ساخت ها حتی در دور افتاده ترین مناطق کشور منجر به تغییرات عمده ای در رفتار مردم میگردد که این تغییر ، رفتار پشه آنوفل به عنوان ناقل را نیز تغییر خواهد داد(14). مردم لازم است درباره مالاریا و چگونگی برخورد با آن آشنایی داشته باشند(19). بنابراین آموزش بهداشت اولویت اصلی است(20). مشارکت جامعه روش منطقی و علمی برای کنترل مناسب مالاریا بوده است که فواید ناشی ازآن ملموس می باشد اما این واقعیت وجود دارد که مشارکت جامعه نیازمند شناخت اولویت های منطقه ، آگاهی و الگوی رفتاری و نیز برنامه ریزی و پشتیبانی مالی می باشد(19). شواهد نشان می دهد که برنامه های کنترل مالاریا با مشارکت مردم جامعه در مقایسه با برنامه هایی که  فقط توسط دولت طراحی و اجرا میشود موثرتر می باشد (21). جلب مشارکت افراد جامعه برای حل مشکلات بهداشتی تا رسیدن به سطح قابل قبولی از بهداشت برای همه افراد جامعه لازم است مشارکت سبب افزایش آگاهی افراد جامعه شده و در این راستا حضور داوطلبان سلامت یک پدیده منحصر به فرد است که افق دستیابی به سطح بهتر سلامتی را نشان می دهد لذا فعالیت داوطلبان بهداشتی در عرصه بهداشت نشانه توسعه یافتگی یک کشور است (23-22). داوطلبان سلامت افراد مهمی در مقوله سلامت هستند آنان به منظور افزایش سطح آگاهی عمومی از طریق فراهم نمودن اطلاعات ،یادآوری در مورد رفتار مخرب بر سلامتی و فواید اتخاذ رفتارهاو شیوه های زندگی سالم و تغییر نگرش و برانگیختن تغییر رفتار تآثیر بسزایی در جامعه دارند(24).

رفتار بهداشتی ،یکی از معیارهای اساسی تعیین کننده سلامت می باشدکه به عنوان عامل زمینه ایی مهم ،در مبتلا نشدن به بسیاری از بیماریها شناخته شده است  به طوری که ارتقاء سلامت وپیشگیری از بیماریها مستقیما با این رفتارها در ارتباط می باشند(25).رفتارهای ارتقاء دهنده سلامت ،شامل انجام رفتارهای است که منجر به توانمند ساختن افراد برای افزایش کنترل آنها بر سلامت خود و در نهایت بهبود سلامت خود و جامعه خواهد شد (26). درسی که از تلاش های برنامه حذف مالاریا تاکنون گرفته شده ، آن است که این بیماری را نمیتوان با استفاده از یک روش مشابه در همه مناطق کنترل نمود که نشان می دهد مشکلات این بیماری از منطقه ای به منطقه دیگر و حتی در بین گروه های مختلف جامعه متفاوت است و برای کسب موفقیت باید متناسب با وضعیت هر منطقه باشد(19). ماهیت خدمات بهداشتی درمانی به گونه ایی است که  در جهت حفظ سلامت و نیاز تمام افراد در مناطق مختلف تعیین شده است که پوشش آن در مناطق دور افتاده در صورت تداوم مشهود می باشد (27). در مناطق مرزی که جز جمعیت های دور افتاده محسوب میگردند به واسطه دوری از مراکز خدامات جامع سلامت  ،انزوای جغرافیایی و توسعه نیافتگی ،تفاوت های زیادی در سطح برخورداری از رفاه و توسعه با مراکز عمده جمعیتی دارند،لذا برای تحقق توسعه پایدار ضرورت دارد تا مناطق و جمعیت های دورافتاده و محروم در اولویت ویژه قرار گیرند (28). بدین منظور آگاهی ،نگرش و عملکرد مردمی که در مناطق مالاریا خیز و در جمعیت های دور افتاده زندگی میکنند می تواند نقش موثری در برنامه ریزی برای کنترل و پیشگیری از مالاریا داشته باشد(29). توانمند سازی زنان به عنوان یک پدیده اجتماعی ،از جمله مولفه های مهم در توسعه پایدار است.بهبود وضع سلامت یکی از موارد تآثیر گذار در توانمند سازی  زنان جامعه می باشد.تحقبق مشارکت ، راهکار اصلی توانمند سازی زنان نیز به این امر توجه کرده است که زنان به عنوان عامل موثر در امور مختلف کشاورزی و اقتصادی و اجتماعی و از نظر مشارکت نیروی  انسانی مورد نیاز در جامعه بیشترین سهم را دارند لذا می توانیم در تمام برنامه ها بخصوص آموزشی از آنها بهره جست (31.30).

اگرچه طی دهه های گذشته الگوهای نظری متعددی برای تبیین و تغییر رفتارهای مرتبط با سلامتی ارایه شده است اما در میان آنها یکی از جامع ترین مدل های مطرح شده مدل اطلاعات ،انگیزش و مهارت های رفتاری است (32). تمرکز این مدل بر مجموعه ایی از مهارت های اطلاعاتی ،انگیزشی و رفتاری مرتبط  با انجام موفقیت آمیز رفتارهای پیشگیرانه مرتبط با سلامت است (33).

که با به عاریت گرفتن عناصر نظریه های قبلی ،الگوی قابل تعمیم و مقرون به صرفه ایی را ارایه کرده است که Fisher and fisher آن را به عنوان یک الگوی نظری برای تبیین رفتارهای مرتبط با سلامتی معرفی کرده اند(33). این مدل بیان می کند که اطلاعات یک بیش نیاز برای تغییر رفتار می باشدکه شامل دانش و آگاهی فرد است (34). اما این اطلاعات به تنهایی برای دستیابی به تغییرات رفتار مورد نظر کافی نمی باشند در نتیجه ،این مدل سه عامل هسته ای شروع و نگهداری رفتارهای بهداشتی را شناسایی کرده است ؛اطلاعات دقیق که می تواند به آسانی به عملکرد رفتارهای بهداشتی تبدیل شود،انگیزش شخصی و اجتماعی برای عمل کردن به اطلاعات و مهارت های رفتاری که برای انجام رفتارهای سلامت لازم می باشند(36و35).

پژوهش های متعددی با استفاده از این مدل انجام شده است که شامل تبعیت از دستورات پزشکی (37). خود مراقبتی بیماران دیابتی(38). رفتارهای پیشگیرانه از ابتلا به سل(39). مصرف نوشیدنی های شیرین (40). اثربخشی مداخلات مبتنی بر مدل IMB بر بهبود رفتارهای خود مدیریتی و پیامد های سلامتی و تفهیم درک هر چه بیشتر موانع پیروی ،مورد تاکید قرار گرفته اند(41).

با توجه به مطالعات قبلی انجام شده ،آگاهی و نگرش و عملکرد اهالی ساکن در مناطق مالاریا خیز نسبت به محافظت از خود علیه بیماری مالاریا در سطح پایینی قرار دارد(42). اگرچه آمارهای موجود ، نشان دهنده کاهش موارد مالاریا است اما به نظر می رسد با توجه به عواملی از قبیل شرایط محیطی مناسب ،وجود بیش از 7 گونه از پشه های آنوفل ناقل بیماری در اغلب نقاط و هم چنین وضعیت بی ثبات منطقه از نظر جابجایی جمعیت ها به خصوص در مرزهای شرقی کشور و ورود اتباع بیگانه از طریق این مرزها ،کنترل این بیماری با چالش های جدی مواجه شده است (44و43).بر این اساس می توان در مقطع زمانی فعلی و با توجه به اهداف اقتصادی در نظر گرفته شده در چشم انداز بیست ساله جمهموری اسلامی ایران ،جستجوی عوامل خطر مالاریا بر حسب مناطق و نواحی محدودتر را در راستای شناسایی عوامل خطر محلی و حرکت به سمت حذف بیماری مالاریا ضروری دانست(14). دراین راستا آموزش را می توان علمی کاربردی که هدف آن انتقال دانش و استفاده از آن در کمک به تغییر در رفتار و همچنین بهبود کیفیت زندگی دانست(45). نظر به آنچه گفته شد با توجه به وجود مناطق دور افتاده که اکثرا مناطق مرزی با وجود تردد های مرزی و رفت وآمد مهاجرین از کشورهای همسایه به فراوانی وجود دارد و دسترسی کمتر ساکنان این مناطق به خدمات بهداشتی درمانی و اعتمادی که این جمعیت ها به افراد داوطلب سلامت دارند این مطالعه با هدف تعیین تآثیر مداخله آموزشی مبتنی بر مدل اطلاعات ،انگیزش ومهارت های رفتاری با مشارکت داوطلبان سلامت بر رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان ،انجام خواهد گردید. امید است بتوانیم در جهت پیشرفت و برنامه ریزی های صحیح به تشخیص و کنترل و پیشگیری بیماری مالاریا گام برداریم.

مطالعات داخلی:

-مطالعه ایی که توسط ضاربان و همکاران، در شهرستان چابهار در سال 1390 به منظور بررسی تاثیر آموزش بر آگاهی ،نگرش و رفتار مالاریا در مردان روستایی صورت گرفت نشان داد که بعد از مداخله ،نمره مهارت های شناختی ،نگرشی و رفتاری به طور معنی داری افزایش یافت(46).

-مطالعه قهرمانی و همکاران که در شهر بندرعباس در سال1397به منظور ارتقا رفتارهای پیشگیرانه مالاریا در میان زنان خانه دار براساس مدل پرسید انجام شد نوع مطالعه نیمه تجربی بود که نتایج نشان داد پس از اجرای مداخله با استفاده از برنامه آموزشی اختلاف معنی داری بین گروه مداخله و کنترل در میانگین نمرات عوامل مستعد کننده (دانش و نگرش )،عوامل قادر کننده و عوامل تقویت کننده وجود داشت که در بهبود رفتارهای پیشگیرانه مالاریا موثر بود(47).

-مطالعه هلاکویی نابینی در شهرستان چابهار در سال 1391با هدف بررسی الگوی انتقال و عوامل موثر بر ابتلا به مالاریا انجام گرفت .نتایج نشان داد تب و سردرد از مهم ترین علایم ابتلا به مالاریا بوده و 1/35درصد موارد مالاریا وارده از کشورهای همسایه بوده است استفاده از پشه بند ،سم پاشی و استفاده از وسایل خنک کننده ،سابقه ابتلای قبلی به مالاریا و تحصیلات از عوامل پیشگیری کننده و سابقه سفر در یک ماه گذشته به عنوان عامل خطر اصلی بیماری بود(48).

-مطالعه قهرمانی و همکاران در کرمان در سال 1393 با هدف بررسی تاثیر آموزش بهداشت براساس نظریه انگیزه محافظت در برابر رفتارهای پیشگیرانه مالاریا در خانوارهای روستایی انجام شد نوع مطالعه نیمه تجربی بود، نتایج نشان داد که قبل از مداخله تفاوت معنی داری بین دو گروه مطالعه در مورد آسیب پذیری درک شده ،شدت درک شده ،هزینه پاسخ ،خودکارآمدی ،اثربخشی پاسخ و رفتارهای پیشگیرانه مالاریا وجود نداشت اما بعد از مداخله ،در گروه مداخله میانگین نمرات تمام سازه های نظریه انگیزه محافظت و هم چنین رفتارهای پیشگیرانه افزایش چشمگیری یافت(49).

- مطالعه ایی که توسط حلیمی و همکاران در سال 1391با هدف ارزیابی مناطق مختلف ایران از لحاظ فراهم بودن شرایط اقلیمی مناسب برای شیوع بیماری مالاریا انجام گرفت نتایج نشان داد که نواحی جنوبی کشور شامل استان های هرمزگان ،بوشهر ،خوزستان ونواحی جنوبی سیستان و بلوچستان و نیز نواحی شمالی کشور شامل استان های مازندران و گیلان دارای بالاترین پتاسیل اقلیمی شیوع بیماری مالاریا می باشند و جمعیت نواحی شمال غرب کشور که شامل استان های آذربایجان غربی و شرقی ،اردبیل و کردستان، دارای پایینترین پتاسیل اقلیمی شیوع بیماری مالاریا هستند. همچنین مشاهده شد که بخش زیادی از جمعیت کشور در پهنه با مخاطره متوسط به بالا ساکن می باشند (50).

-مطالعه خانجانی و همکاران ، در شهرستان سرباز در سال 1394 با هدف بررسی روند مالاریا و نقش مداخلات پیشگیرانه بر بروز این بیماری انجام شد نتایج نشان دهنده آن بود که  موارد بروز این بیماری از سال 1393تا سال 1384 روند نزولی داشته است(میزان بروز از 28.4 تا 1.9 در هزار نفر ) که بیشترین موارد بروز کاهش یافته مربوط به روستاهایی بود که از برق و آب لوله کشی برخوردار شده اند و بیشترین موارد بروز در این شهرستان پس از وقوع طوفان گونو بوده است(51).

-در مطالعه ایی که توسط  پور راستگوی حقی و همکاران در سال های 1380 تا 1393در شهرستان حاجی آباد هرمزگان با هدف بررسی اپیدمیولوژیک بیماری مالاریا در این شهرستان انجام گرفت ،نتایج نشان داد که طی 14 سال گذشته 569 مورد مالاریا  وجود داشته  که بیشترین موارد مربوط به سال 1384  و در جمعیت ایرانی ، بصورت انتقال محلی و در ماه های تیر و مرداد بیشترین موارد را شامل شده بود(52).

مطالعات خارجی:

-مطالعه  Syed Masud Ahmedوهمکاران (2009) با هدف بررسی دانش در مورد انتقال ،پیشگیری و درمان مالاریا در میان دو جمعیت اندمیک بنگلادش و رفتارهای سلامت آنها صورت گرفت نتایج نشان دادکه سطح دانش ،انتقال و پیشگیری و درمان مالاریا توسط پاسخ دهندگان وجود دارد هم چنین فقر و سطح تحصیلات به عنوان مهمترین عوامل تعیین کننده دانش در مورد مالاریا شناخته شد(53).

-مطالعه Humphrey D Mazig و همکاران(2010) با هدف ارزیابی دانش و نگرش و عملکرد در مورد مالاریا و کنترل آن در شمال غربی تانزانیا انجام شد نتایج نشان داد دانش در مورد انتقال ، پیشگیری و درمان مالاریا منطقی بود 56درصد از پاسخ دهندگان انتقال بیماری را از طریق نیش پشه می دانستندو تفاوت معنی داری بین سطح تحصیلات و دانش در مورد انتقال این بیماری وجود داشت(54).

-مطالعه  Ahmad DahiuruBalamiو همکاران (2019)با هدف توسعه ،پیاده سازی و ارزیابی اثرات مداخله آموزش بهداشت براساس مدل اطلاعات ،انگیزش و مهارت های رفتاری در زنان باردار در یک بیمارستان در شمال شرقی نیجریه انجام شد نوع مطالعه کنترل شده تصادفی ساده بود نتایج نشان داد مداخله در دستیابی با 75/12درصدP<0.001  معنی دار بود نمرات کل دانش به ترتیب از انگیزش و مهارت های های رفتاری بالاتر بود .تجزیه و تحلیل حساسیت تفاوت بزرگی در اندازه اثر نشان نداد حتی زمانیکه اطلاعات از دست رفته جایگزین شد(55).

-مطالعه Sarah N.coxو همکاران (2017) با هدف بررسی تآثیر  مداخله آموزشی تعاملی مالاریا بر آگاهی دانش آموزان جامعه در منطقه ومبه ،لیمپوپ آفریقای جنوبی انجام شد نتایج نشان داد شانس تعدیل شده دانش بدست آمده از نمره صحیح مالاریا در مقایسه با نمره نادرست در میان تکمیل کنندگان برنامه آگاهی رسانی مالاریا به ترتیب 3/3 و8/2 برابر بیشتر بود یک بررسی با جزئیات در بهبود دانش برنامه آگاهی رسانی مالاریا در میان شرکت کنندگان که قبل و بعد از مداخله انجام شد نشان داد که دانش انتقال و پیشگیری از مالاریا به ترتیب در میان شرکت کنندگان در مقایسه با بیماران مبتلا به مالاریا 4/24 و5/10 افزایش یافت(56).

-مطالعهDayerKebede  و همکاران (2017) با هدف ارزیابی آگاهی ،نگرش و عملکرد جامعه در ارتباط با مالاریا  عوامل وابسته با آن در شهر آریکه ،جنوب اتیوپی صورت گرفت نتایج این مطالعه نشان دادکه از 405 شرکت کننده در این مطالعه  4/50درصد دانش مطلوب و 6/49درصد دانش نا مطلوب داشتند که سطح تحصیلات دانشگاهی و بالاتر ارتباط مستقیمی با دانش مطلوب شرکت کنندگان داشت افراد بیسواد بیشترین شرکت کنندگان را تشکیل می دادند(1/55)که نگرش منفی  این گروه نسبت به مالاریا 9/44 بود در مقایسه با افرادی که دانش مطلوب داشتند نگرش مثبت آنها 3برابر بیشتر بود در ارتباط با عمل  شرکت کنندگان 7/67 درصد دارای عملکرد مطلوب بودند و 3/33درصد افراد در زمینه درمان ،پیشگیری ضعیف بودند از این بین  افراد با نگرش مثبت نسبت به مالاریا با عملکرد مطلوب همراه بودند و افراد با نگرش منفی، 5 برابر احتمال ابتلا به بیماری را داشتند(57).

-مطالعه kaneko  وهمکاران (2015) با هدف بررسی نقش توانمند سازی به عنوان یک عنصر مهم مشارکت جامعه در جزیره آنپیتوم (واناتو) انجام شد. نتایج نشان داد که آگاهی و استفاده از منابع شخصی ،اجتماعی  وزمینه ایی نقش مهمی در تلاش های مشارکت جامعه در رفع مالاریا داشت.بیشتر شرکت کنندگان در این مطالعه دانش خود را در زمینه بیماری مالاریا به اشتراک گذاشتند هم چنین از مهارت های مورد نیاز خود برای حفظ رفتار ،حل مسآله  استفاده کرده وشرکت کنندگانی که تهدید را در زمینه این بیماری درک  میکردند ، حتی در فصل خشک اقدامات پیشگیرانه را انجام داده ورهبران جامعه بر توسعه ظرفیت نسل دوم متمرکز شده بودند و یک ائتلاف بهداشت محلی خدمات مربوط به مشارکت جامعه در کاهش موارد مالاریا را تشکیل دادندو کلیه اعضا به عنوان منبع اطلاعات و کمک بودند .روش ارجح آموزش در این مطالعه چهره به چهره بودکه موانع تعلمل به عنوان مثال (مشکلات مالی ،مسائل سواد سلامت و زیرساخت های توسعه نیافته ) از طریق همکاری فعال و کمک های متقابل به حداقل رسید (58).

-مطالعه jing sun  و همکاران (2016) با هدف تهیه روش موثر وعلمی) WeChat) برای  بهبود سواد سلامت مالاریا در بین مهاجران چینی در نیجر که یک مطالعه ای مداخله ایی می باشد انجام شد در ابتدا میزان سواد سلامت شرکت کنندگان برای مهارت ،دانش ،تمرین و نگرش به ترتیب 26.58،62،54و 34 درصد بود.پس از مداخله ،نرخ هر جنبه سواد سلامت مالاریا بالای 70 درصد بود. بین دانش ،نگرش ،تمرین مهارت و سواد سلامت کلی در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل اختلاف معنی داری وجود داشت ، این اختلاف بویزه در مورد کسب دانش ،عمل و نگرش مربوط به مالاریا صادق بود. اقدامات مداخله ایی جامعه با استفاده از آزمایشات تشخیص سریع و عوارض مالاریای گزارش شده در طول دوره مطالعه از 23.72 به 15.40 درصد کاهش یافته است (59).

1-میانگین  تغییرات نمره آگاهی در مورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله آموزشی تفاوت خواهد داشت.

2-میانگین تغییرات نمره عوامل انگیزشی فردی (نگرش) در مورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله آموزشی تفاوت خواهد داشت.

3-میانگین تغییرات نمره عوامل انگیزشی اجتماعی (هنجارهای انتزاعی) در مورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله آموزشی تفاوت خواهد داشت.

4-میانگین تغییرات نمره مهارت های رفتاری در مورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله آموزشی تفاوت خواهد داشت.

5-میانگین تغییرات نمره رفتار پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده گروه مداخله و کنترل بعد از مداخله آموزشی تفاوت خواهد داشت.

تعیین تاثیرمداخله آموزشی مبتنی بر مدل اطلاعات ،انگیزش و مهارت های رفتاری  با مشارکت داوطلبان سلامت بر رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا  در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان

1-تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره آگاهی درمورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل .

2-تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره عوامل انگیزشی فردی (نگرش) درمورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا  در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل .

3-تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره عوامل انگیزشی اجتماعی (هنجار انتزاعی ) درمورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل .

4-تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره مهارت های رفتاری درمورد رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا  در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل .

5-تعیین و مقایسه میانگین تغییرات نمره رفتار پیشگیری کننده بیماری مالاریا در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان قبل و بعد از مداخله در دو گروه مداخله و کنترل .

دانشگاه های علوم پزشکی ،مراکز بهداشت و درمان

اطلاعات (Information):

تعریف نظری :تحصل و جمع آوری اطلاعات در مغز به منظور استفاده از آنها (60) .

تعریف عملی :(مجموعه نمرات کسب شده از سوالات بخش آگاهی پرسشنامه)

عوامل انگیزش فردی(Attitude):

تعریف نظری :اعتقاد فرد به نتایج رفتار و ارزشیابی او نسبت به رفتار مورد نظر  (61).

تعریف عملی: (مجموعه نمرات کسب شده از سوالات بخش نگرش پرسشنامه)

عوامل انگیزش اجتماعی(Abstract norm):

تعریف نظری:شامل تحت تآثیر قرار داشتن اعتقادات فرد در مورد انتظارات دیگران و نیز انگیزه فرد در برآوردن این انتظارات(62).

تعریف عملی :(مجموعه نمرات کسب شده از سوالات بخش هنجار انتزاعی پرسشنامه )

مهارت های رفتاری (Behavior skills):

تعریف نظری :برخورداری از ابزارهای رفتاری ویژه مانند راهبردهای خودگردان(63).

تعریف عملی: (مجموعه نمرات کسب شده از سوالات بخش مهارت های رفتاری پرسشنامه )

رفتار(Behavior):

تعریف نظری:عبارت است یک عمل منفرد که در یک زمان مشخص انجام میشود و با اطلاعاتی نظیر هدف ،عمل و زمان توصیف میشود (64).

تعریف عملی: (مجموعه نمرات کسب شده از سوالات بخش رفتار پرسشنامه )

این مطالعه یک مطالعه نیمه تجربی می باشد.

جامعه مورد مطالعه کلیه زنانی که در مناطق دور افتاده ،ساکن شهرستان سراوان می باشند.

معیارهای ورود: تمایل زنان با رضایت آگاهانه جهت شرکت در طرح ،زنان ساکن در مناطق دور افتاده که حداقل 6ماه در این مناطق ساکن باشند .

معیارهای خروج از مطالعه: عدم تمایل زنان به مشارکت در هر مرحله از طرح ، در صورت نقل مکان یا مهاجرت از مناطق دور افتاده به شهر ، درصورت ابتلا به بیماری مالاریا در یکی از اعضای خانواده در طول اجرای پژوهش از مطالعه خارج خواهند شد.

حجم نمونه بر اساس فرمول مقایسه میانگین ها و اطلاعت بدست آمده از سازه آگاهی  مطالعات قبلی(47) در سطح اطمینان 95% و توان آزمون 80% در گروه کنترل و مداخله به شرح ذیل بدست آمده است.

حداقل حجم نمونه بصورت کلی در هر گروه (مداخله و کنترل)40نفر برآورد گردید، منتها با توجه به ریزش احتمالی 25% که با در نظر گرفتن مهاجرت خانوارها ( جامعه مورد مطالعه )

و عدم همکاری جامعه مورد مطالعه هم چنین کاهش میزان خطای نمونه گیری و وسعت آموزش ها مرتبط با موضوع با توجه به عنوان ، حجم نمونه تعیین شده 50می باشد که برای قرار گیری صحیح حجم نمونه در خوشه ها در سطح روستاها 51 نفردر نظر گرفته خواهد شد که به سه گروه 17 نفره  تقسیم بندی وهر گروه به عنوان یک خوشه در هر روستا نظر گرفته خواهد شد.

روش نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای خواهد بود که در مرحله اول دو مرکز از مراکز خدمات جامع سلامت شهرستان سراوان  که در فاصله دور از هم بوده و دارای شرایط فرهنگی ،اقتصادی و اجتماعی تقریبا مشابه  و هم چنین از لحاظ موارد ابتلا به بیماری مالاریا یکسان باشند بصورت تصادفی انتخاب خواهند شد. در مرحله بعد انتخاب روستاهای مداخله و کنترل بصورت تصادفی خواهد بود که سعی خواهد شد روستاهای انتخابی در هر دو مرکز در مناطق دورافتاده قرار داشته باشند. و شرایط مشابه داشته و در مرحله بعد انتخاب داوطلبان سلامت جهت اجرای روند آموزش به جامعه مورد مطالعه خواهد بود که 6 داوطلب از بین داوطلبان فعال خانم که  مطابق با دستورالعمل کشوری دارای حداقل  سواد خواندن و نوشتن باشند وعلاقمند به فعالیت وچندین سال سابقه همکاری مطلوب را داشته،انتخاب خواهند شد که توسط آنها  آموزش در هر روستا صورت میگیرد.3 داوطلب در روستاهای مداخله و 3 داوطلب در روستاهای کنترل  همکاری خواهند نمود. تعداد داوطلبان انتخاب شده براساس داشتن شرایط لازم که در بالا ذکر شد مطابق با شرایط روستاهای دور افتاده مد نظر قرار گرفته میشود و هر داوطلب میتواند با تحت پوشش قرار دادن 17 نفر از زنان مورد مطالعه به اجرای فرآیند آموزش و پیگیری و هماهنگی فعالیت کند..روش نمونه گیری در سطح روستاها بصورت خوشه ایی خواهد بود که از یک قسمت در روستا ، از منزل خود داوطلب سلامت شروع و به سمت راست این روند ادامه خواهد داشت تا حجم نمونه در هر خوشه تا  17نفر  در هر روستا تکمیل گردد.

جهت جمع اوری اطلاعات از یک پرسشنامه که در مطالعات قبلی (65). بر اساس چهار چوب مفهومی مدل اطلاعات ،انگیزش و مهارت های رفتاری  که بومی سازی پرسشنامه انجام و توسط تیم تحقیق تهیه وتنظیم گردیده است استفاده خواهد شد. این پرسشنامه از دوقسمت تشکیل شده است. بخش اول سوالات جمعیت شناختی شامل سن ، سطح تحصیلات، شغل وضعیت تآهل و محل سکونت  و و فاصله از شهرستان  و در آمد خانوار که براساس اظهارات فرد براساس پرسشنامه کیفی مورد سنجش قرار میگیرد. بخش دوم شامل سوالات مربوط به سازه های مدل اطلاعات ،انگیزش و مهارت های رفتاری می باشد.تعداد کل سوالات پرسشنامه 35 سوال می باشد که  7 آیتم مربوط به اطلاعات دموگرافیک ،6 سوال سازه آگاهی  ،8 سوال مرتبط با عوامل انگیزش فردی (نگرش)،3 سوال مربوط به عوامل انگیزش اجتماعی (هنجار انتزاعی) ،3سوال مربوط به مهارت های رفتاری و8 سوال مربوط به سوالات سازه رفتار در پرسشنامه می باشد. طرز نمره دهی به سوالات آگاهی با توجه به جواب مستقیم به گزینه ها می باشد. پاسخ به سازه های نگرش با مقیاس افتراق معنایی  ،هنجار انتزاعی و مهارت های رفتاری مدل براساس طیف لیکرت 4 گزینه ایی از کاملامخالفم (1) تا کاملا موافقم (4)و سازه رفتار نیز براساس طیف 4 گزینه ایی لیکرت از کاملا درست است (1) تا کاملا نا درست است (2) می باشد.

روایی و پایایی این پرسشنامه بصو رت ذیل در مطالعات قبلی مورد تآیید قرار گرفته است:

آلفا برای تمام سازه های مدل در مطالعه قبلی بیشتر از 0.7 و نمره CVI و نمره CVR  برای تک تک سوالات مورد قبول بوده است.

پس از تصویب طرح توسط شورای محترم پژوهش دانشکده بهداشت و تایید کمیته اخلاق واخذ معرفی نامه، پس از هماهنگی های لازم با مرکز بهداشت استان و شهرستان سراوان و موافقت اصولی جهت اجرای پژوهش در روستاهای مراکز انتخاب شده ،اطلاع رسانی جهت همکاری و انتخاب داوطلبان فعال منطقه صورت خواهد گرفت . سپس با روش نمونه گیری خوشه ایی 51نفر از زنان ساکن مناطق دور افتاده  در 3 روستا از بین مراکز خدمات جامع سلامت بعنوان گروه مداخله و 3 روستا به عنوان گروه کنترل بصورت تصادفی ساده انتخاب خواهند شد. درانتخاب مراکز شرایط لازم که شامل وجود موارد ابتلا مالاریا در دو مرکز و دیگری دارا بودن موقعیت انجام پژوهش به دلایل مسافت از هم و روستاهای دور افتاده تحت پوشش مورد توجه  قرار خواهد گرفت . در انتخاب روستاها در مرکز مداخله سعی خواهد شد شرایط اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی و جمعیتی مد نظر قرار گیرد و روستاهای مرکز کنترل نیز با مرکز مداخله مشخصات مشابه فوق را داشته باشند و بصورت تصادفی انتخاب خواهند شد. در فاز دوم مطالعه از این مناطق به تعداد 3 داوطلب فعال خانم (داوطلب فعال کسی است که دارای سطح سواد کافی و سابقه همکاری در زمینه ارایه آموزش ها به خانوارها ،بخصوص زنان در خانواده را داشته و مقبولیت اجتماعی در سطح منطقه سکونت خود را کسب کرده وتوانسته ارتباط مناسب با نیروهای مرکز خدمات جامع سلامت تحت پوشش و خانوارها برقرار کند) انتخاب میگردد.

معیار ورود به مطالعه داوطلبان سلامت علاوه بر فعال بودن در سوابق وی(ارتباط مطلوب با خانوارها ،پیگیری به موقع ،انتقال آموزش ها به خانوارها، مقبولیت اجتماعی ،داشتن سواد کافی خواندن و نوشتن) با مرکز مربوطه و خانه های بهداشت هم چنین علاقمندی و شناخت کامل از جمعیت و مشارکت فعال در پیگیری و حضور جهت اجرای فرآیند آموزش می باشد .

معیار خروج داوطلبان در صورت نداشتن مشارکت فعال و ایجاد خلل در روند اجرای مطالعه ( مهاجرت وی یا عدم حضور جهت آموزش ) از مطالعه خارج میگردد و فرد دیگری جایگزین خواهد شد.

 جهت آمادگی و توجیح مطلوب طرح و اهمیت موضوع  با بیان اهداف طرح ،یک جلسه توجیهی به مدت دو ساعت  در سطح مراکز با حضور پژوهشگر وداوطلبان سلامت فعال روستاهای انتخاب شده ،مرتبط با موضوع تحقیق برگزار خواهد شد . همزمان سنجش آگاهی داوطلبان سلامت  از طریق پرسشنامه اولیه  سنجش آگاهی مشابه با زنان مورد مطالعه  توسط داوطلبان سلامت تکمیل خواهد شد بعد از تکمیل پرسشنامه  با هدف آشنایی مقدماتی کلیپ آموزشی آماده شده توسط تیم تحقیق ، در ارتباط با بیماری مالاریا که شامل محتوای ( انتقال بیماری ،راه های پیشگیری ،علایم بیماری شامل تب و لرز که ممکن است بصورت دوره ایی یا متقاطع وجود داشته که همراه سردرد باشد و نکاتی در ارتباط با رفتار های پیشگیری کننده مالاریا) بصورت تصاویر به داوطلبان شرکت کننده نمایش داده خواهد شد. در این جلسه قبل از اجرای فعالیت آموزشی داوطلبان سلامت ،توضیحات لازم در خصوص طرح و هدف از انجام آن و مدل  آموزشی ، معیار های ورود و خروج جامعه مورد مطالعه ، به شرکت کنندگان (داوطلبان سلامت شرکت کننده )که انتقال آموزش ها به جامعه مورد مطالعه (زنان )را برعهده دارند داده می شود و از آنان تقاضا می گردد تا برای ورود به مطالعه، فرم رضایت آگانه حضور در طرح را تکمیل کنند.

در ارتباط با انتقال آموزش ها به زنان ساکن روستاها توسط داوطلبان که از همسایگان نزدیک خود داوطلبان تا حجم نمونه 17 نفر از زنان می باشد و آموزش براساس مدل مربوطه ارایه خواهد شد . بعد از پایان جلسه به داوطلبان پمفلت آموزشی و پرسشنامه های نمونه اصلی تحویل داده خواهد شد تا از طریق مصاحبه با نظارت پژوهشگر  توسط داوطلبان با حضور به درب منازل شرکت کنندگان در مطالعه تکمیل گردد، بعد از تکمیل پرسشنامه توسط زنان پمفلت آموزشی در احتیار آنان قرار داده خواهد شد ..در صورت عدم داشتن سطح سواد کافی جهت تکمیل پرسشنامه ،این فرآیند توسط داوطلبان از طریق مصاحبه و پرسش و پاسخ صورت میگیرد و پرسشنامه ها بعد از تکمیل به سطح مراکز برگشت داده میشوند و توسط پژوهشگر پیگیری خواهند شد .

پس از تجزیه و تحلیل اطلاعات شرکت کنندگان در پژوهش (داوطلبان سلامت و زنان مورد مطالعه )مداخله  آموزشی ابتدا جهت داوطلبان سلامت مطابق با اطلاعات پیش آزمون  پرسشنامه مدل مربوطه  ،بصورت یک جلسه آموزشی بعد از جلسه توجیهی و هماهنگی با  مرکزخدمات جامع سلامت  با هماهنگی کاردان مرکز که قبلا به داوطلبان روستاها اطلاع رسانی خواهد شد اجرا میگردد . این جلسه آموزشی نیز  2 ساعت برنامه ریزی خواهد شد و فاصله جلسه هماهنگی تا جلسه آموزشی یک هفته مطابق با حضور در کلاس های هفتگی خواهد بود. رسانه آموزشی مشابه با جامعه مورد مطالعه ( فلیپ چارت آموزشی )که شامل تعریف بیماری ،نحوه انتقال ،راه های پیشگیری ،علایم بیماری ، درمان بیماری بصورت نمایش تصویر به همراه متن آموزشی  می باشد  با استفاده از روش توضیحی  و شیوه مباحثه و پرسش و پاسخ اجرا خواهد شد. فاصله داده شده  برای داوطلبان سلامت از جلسه توجیهی تا کلاس آموزشی فرصتی است تا در صورت  ایجاد سوالاتی در ارتباط با طرح و موضوع تحقیق نیز پاسخ داده شود تا ابهامی وجود نداشته باشد . در پایان این جلسه آموزشی مجددا اطلاعات داوطلبان جهت آمادگی کامل شروع  آموزش ها به گروه هدف  مورد سنجش قرار میگیرد درصورت  عدم نتایج مطلوب از سنجش اطلاعات مرتبط با سازه های مدل در داوطلبان سلامت   ، روش ها و شیوه های آموزشی اصلاح و آموزش مجددا تا کسب نتیجه مطلوب  ادامه خواهد داشت.در این دو جلسه توجیهی و آموزشی  تاکید بر نحوه صحیح آموزش مطابق با رسانه های آموزشی  و مدل اطلاعات ، انگیزش و مهارت های رفتاری به داوطلبان سلامت تآکید خواهد شد.

سوالات پرسشنامه پیش آزمون  شرکت کنندگان که زنان ساکن در مناطق دور افتاده می باشند براساس مدل اطلاعات ،انگیزش و مهارت های رفتاری برای آنان طراحی و اجرا خواهد شد. جهت افزایش سازه اطلاعات شرکت کنندگان در طرح از پمفلت طراحی شده که قبل از اجرای روند آموزش تحویل داده خواهد شد و هم چنین استفاده ازرسانه فلیپ چارت آموزشی و کلیپ آموزشی که توسط تیم تحقیق تهیه خواهد شد ، در حین آموزش با روش توضیحی و شیوه سخنرانی و پرسش و پاسخ انجام خواهد شد .در ارتباط با سازه انگیزش فردی ( نگرش ) زنان نسبت به رعایت رفتارهای پیشگیری کننده بیماری مالاریا ، از اهمیت این بیماری و حساس کردن زنان نسبت به سلامتی اعضای خانواده و تاکید بر جدی بودن نتایج عدم رعایت رفتارهای  پیشگیری و استفاده از بحث های گروهی مرتبط با بیماری مالاریا در این مناطق به کار گرفته خواهد شد تا فرد نگرش مثبت نسبت به رعایت رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا را پیدا کنند. درصورت عدم حضور زنان مورد مطالعه در کلاس های آموزشی پیگیری از طریق حضور در درب منازل توسط داوطلبان سلامت صورت خواهد گرفت .جهت شناخت و افزایش هنجار های انتزاعی در زنان ،یک مطالعه استخراجی با مطرح کردن سوال مربوطه (نظر کدام افراد برای رعایت رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا برای وی مهم خواهد بود؟) برای مثال از روش ترغیب و تشویق خانواده یا خود داوطلب سلامت یا کارکنان بهداشتی (بهورز )  که بصورت هر 15 روز یا ماهیانه جهت بررسی علایم بیماری مراجعه میکند و برداشتن رفتار مناسب مثل خشکاندن آب های راکد و نصب توری و استفاده از پشه بند تاکید میشود مشخص خواهد شد.

جهت افزایش مهارت های رفتاری به زنان از طریق داوطلبان آموزش های لازم در ارتباط با مهارتهای رفتاری، زمانی که افراد دچار علائم بیماری شوند شامل جستجوی خدمات (مراجعه به موقع ، شناسایی اقدامات پیشگیرانه(نصب توری درب و پنجره ،خشکاندن آبهای راکدو......) داده خواهد شد. بعد از  گذشت 2 ماه که زمان انتظار (مناسب ترین زمان برای کسب نتایج تغییرات رفتار ی در افراد بعد از آموزش ) به منظور تعیین تاثیر  مداخله اموزشی انجام شده می باشد  پرسشنامه  از طریق مصاحبه توسط داوطلبان با نظارت محقق تکمیل خواهد گردید. با توجه به رعایت مسائل اخلاقی، پس از تکمیل پرسشنامه ها در مرحله دوم، مطالب آموزشی (پمفلت و فلیپ چارت )در اختیار شرکت کنندگان گروه کنترل نیز قرار خواهد گرفت. آموزش زنان توسط داوطلبان سلامت به این صورت خواهد بود که خود داوطلب به صورت مستقیم در اولین جلسه به منازل زنان ، مراجعه خواهد داشت .

و پس از توضیحات اولیه  در ارتباط با طرح اجرایی و موضوع با بیان اهمیت این بیماری ، توجه زنان خانواده  را بر ضرورت اطلاعات کاملی از این بیماری که شامل ( تعریف بیماری ،نحوه انتقال ،راه های پیشگیری ،علایم بیماری ، درمان بیماری ) را جلب نموده و انها را به حضور در جلسات آموزشی در مکانی مشخص در روستا مثل (مکاتب خواهران )دعوت کرده و جلسات آموزشی به صورت سه جلسه ،90 دقیقه ایی در مدت یک هفته  بصورت یک روز در میان ، شروع خواهد شد .آموزش زنان با  روش توضیحی و شیوه بحث گروهی و پرسش و پاسخ و براساس مدل آموزشی انجام خواهد شد، که در طول 1 ماه آموزش ها توسط هر دواطلب در روستاها انجام خواهد شد.قبل از اجرای مطالعه در گروه مداخله و کنترل جورسازی یا  مچ کردن از لحاظ سن و مشخص کردن گروه های سنی دو ساله مد نظر قرار میگیرد.(ساعت برگزاری جلسات نیز توسط داوطلبان طوری تنظیم خواهد شد که همه زنان بتوانند در جلسات آموزشی حضور داشته باشند.)

جهت آموزش موثرتر می توان از کلمات عامیانه و اصطلاحاتی که در ارتباط با این بیماری با زبان و لهجه محلی وجود دارد درجریان انتقال آموزش ها توسط داوطلبان سلامت بکار گرفته خواهد شد.

همچنین در طی این مدت شماره تماس محقق به داوطلبان سلامت داده می شود که چنانچه سوالی یا نکته ایی جهت پیگیری وجود داشته باشد  پاسخ داده شود برای گروه کنترل هیچ یک از این اقدامات انجام نخواهد شد پس از دوماه  (8 هفته ) پرسشنامه بار دیگر از طریق  داوطلبان به اعضای گروه مداخله و کنترل داده میشود تا تکمیل گردد .

جهت ترغیب داوطلبان سلامت جهت تداوم همکاری در این زمینه و داشتن فعالیت های بیشتر  در نظر است باهماهنگی مرکز بهداشت و واحد مالاریا از آـنها تقدیر و قدردانی صورت خواهد گرفت. برای رعایت مسایل اخلاقی پس از اتمام کار پمفلت آموزشی در ارتباط با بیماری مالاریا و جلسات آموزشی  برای دواطلبان گروه کنترل اجرا خواهد شد.

دلایل استفاده از گروه هدف داوطلبان سلامت در این پژوهش :

 -آشنایی با جمعیت و خانوارهای ساکن و زبان بومی در منطقه تحت پوشش بخصوص روستاها به دلایل بافت جمعیتی

-سابقه آموزش به خانوارها و شناخت جامعه مورد مطالعه (زنان) و جلب اعتماد و همکاری مطلوب

-حضور مداوم در مناطق و قابلیت دسترسی به جامعه مورد مطالعه جهت اجرای فرآیند آموزش و پیگیری روند اجرای مطالعه با بررسی معیارهای ورود و خروج از مطالعه

تفاوت این پژوهش با برنامه های روتین آموزشی داوطلبان سلامت:

-تدوین برنامه منظم جهت حضور در جلسات آموزشی و ارایه آموزش ها بصورت هدفمند با مشخص تعداد جلسات ، تقسیم بندی محتوای آموزش متناسب با ایجاد مهارت های رفتاری صحیح  طبق نیاز آموزشی منطقه

-توانمند سازی داوطلبان در بکارگیری روش های آموزشی موثر  و متفاوت

-تداوم پیگیری های مرتبط با بیماری ها درجامعه مورد مطالعه توسط داوطلبان واستفاده از نتایج مطلوب (ایجاد نگرش مثبت )

در این مطالعه به منظور تجزیه و تحلیل داده ها از نرم افزار آماری SPSS  و روش های آمار توصیفی و استنباطی استفاده خواهد شد. داده های کمی به صورت میانگین و انحراف معیار و داده های کیفی به صورت فراوانی و درصد گزارش خواهند شد.

برای بررسی نرمال بودن داده ها از آزمون کولموگرف اسمیرنوف استفاده خواهد شد.

جهت آزمون داده های غیر نرمال از آزمون من ویتنی یو و در خصوص دادهای نرمال جهت مقایسه تغییرات گروه ها بعد از مداخله  آموزشی از آزمون تی مستقل استفاده خواهد شد. همچنین جهت بررسی متغیرهای کیفی از آزمون کای دو استفاده خواهد شد.

در صورت نیاز از سایر آزمون های آماری پارامتریک و ناپارامتریک با توجه به ماهیت داده ها استفاده خواهد شد.

کدهای 1، 3، 4، 7، 10، 11، 12، 13، 15، 16، 17، 23، 25، 27، 28 و 31 از راهنمایی های عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران با عناوین رعایت کرامت و حقوق، منافع، سهولت کار، فواید پژوهش، اجرای طرح براساس پورپوزال تایید شده توسط کمیته اخلاق، نداشتن هزینه و خطرات برای آزمودنی، رضایت آگاهانه، مختار بودن آزمودنی در اخذ رضایت آگاهانه، مسئولیت پژوهشگردر طول طرح، فواید پژوهش برای آزمودنی درگروه های آسیب پذیر، راز داری و حفظ اسرار آزمودنی ها، وقوف آزمودنی از نتایج طرح، ارائه نتایج واقعی از پژوهش و عدم تناقض روش پژوهش با ارزشهای اجتماعی و فرهنگی و دینی،رعایت می گردد.

1-عدم مشارکت فعال داوطلبان سلامت ، که با بیان اهداف و ضرورت مطالعه و تعیین معیار ورود و خروج  جهت داوطلبان و همچنین بیان تقدیر و قدر دانی از آنها در پایان طرح ، مشارکت آنها جلب خواهد شد.

2-بیسوادی اکثر شرکت کنندگان که پرسشنامه بصورت مصاحبه توسط  داوطلبان سلامت تکمیل خواهد گردید.

3-عدم مشارکت مطلوب زنان وتجمع آنها در یک مکان مشخص جهت اجرای فرآیند آموزش به آنها ، که در صورت عدم همکاری مطلوب پیگیری زنان توسط داوطلبان در منازل صورت خواهد گرفت.

آموزش –مالاریا-مدل اطلاعات ،انگیزش ،مهارت های رفتاری 

1.Hanf M, Adenis A, Nacher M, Carme B, The role of EI Nino southern osillation (ENSO) on variations of monthly plasmodium falciparom malaria cases at the cayenne general hospital,,French Guiana Malaria Journal,1996-2009.2011;10:100

2.rivastavA,NagpalB,SaxenaR,Eapen A, RavindranKJ,SubbaraoS,etal.GIS based malaria information management system for urban malaria scheme in india . computer methods programs biomedicine 2003;71(1):63-75.

3.Craig M, Snow R, Le Sueur D. A climate-based distribution model of malaria transmission in sub-Saharan Africa .Parasitololgy Today 1999;15(3):105-111.

4.Shemshad KH, Oshaghie MA, Yaghoobei MR, Mitochondrial genetic structure of poplation of

5.Anonymus, Sustainable Development ana Healthy Environment, World Health Organization, updated 2010,cited 2010 23/july/2010,2010 Available from: http://www.searo .who.int/en/Section23/Section 1000-15436.htm.

6.World Health Organization(WHO).Expert committee on malaria.Twentieth Report, Geneva, who 2018.

Available from :/http://www.who.int/topics/malaria/en.(( accessed 17 november2018

7.Halimi M, Delavari M, Takhtardeshir A, Survey of climatic condition of Malaria disease  outbreak in Iran using GIS.Journal of school of Public Health  and Institute of Public Health Research.2013;10(3):41-52.

8.Vatandoss H, Borhani N, Susceptibility and incitabilitylevelsn of main malaria vectors to synthetic pyrethroids in the endomic areas of Iran .ActaMedica Iranica-2004;45(4):240-270.(in persian)

9.Javad DashtBayaz J, Shekarian M, Najafzadeh VH, A case-control Study of Determinative Factors on malaria morbidity in minab ,jask and Roodan counties in HormozganProvinceSouthern IRAN in 2001.Iranian Journal of Public Health .2003;32(3):8-14.

10.Fallah M, MiraarabSA ,Jamalian SF, Ghaderi A, Zolfaghari A, Epidemiology of malaria in Hamadan province during a 20-year period (1380-2001).Kermanshah Univ Med Sci 2003;7(2).

11.Moshfe A, ABOU AHS, Karimi Z, Demographic pattern of malaria in kohgiloyeh and boyerahmad province 1996-2003.2003.

12.Holakouie Naieni K, Nadim A, Moradi G, Teimori S, Rashidian H, KandiKaleh M, Malaria Institute of Public Health Research .2012;10(1):77-90(in Persian)

13.Dillip A, Hetzel MW, Gosoniu D, Kessy F, Lengeler C, Mayumana I, et al. Socio-cultural factors explaining timely  appropriate use of health facilities for degedege in Hormozgan Province, Southern IRAN , 2001. Iranian Journal of Public Health . 8-14:(3)32;2003.

14.World Health Organization (2000) . WHO Expert committee on malaria TRG

15.Halimi M, Delavari M, Jafarymadrak  M. Modeling the spatial spread  of malaria in Baluchistan province geographically weighted regression model. Journal of Spatial Planning.2013;17(3):85-107.

16.WHO.World malaria report 2013. Geneva : World Health Organization ;2013.

17.akgari D, Ali A, Berhaney.Review of interplay between population dynamics and malaria transmisson in Ethiopia.Ethiop Journal Health Dev.2006;20:137-144.

18.Baragatti M, Fournet F, Henry MC, Assi S, Ouedraogo H, Rogier C, et al. Social and environmental malaria risk factors in urban areas of Ouagadougo, Burkina Faso.malaria Journal,2006;8(1):13.

19.Rakhshani F, Ansarimoghadam A, AlamiR.Awareness, Perception and Practice of Women in Baluchestan Regions about Malaria .Tabibeshargh 2001;3:9-15.(in persian)

20.Aikins MK, Pickling H, Green Wood BM. Attitude to malaria , Traditional Practices and bednets (mosquito nets ) as Vector Control measures : a comparative study in five west african countries .J Trop Med Hyg 1994;97:83-95.

21.Padmawati T, Arati R, Malhotra  MS, Knowledge, awareness and practices towards malaria in communities of rural , semi-rural and bordering areas of east Delhi (India).Journal of Vector Borne Disease 2005;42:30-35.

22.Setadegostaresheshabakehayebehdashti,darmanikeshvar.Tarheejraiejalbemosharekatemardomidarghalberabetinebehdashtiezanbarasasenatayejekargah,haveamoozeshePakdashteVaraminva shiraz.1374(persian)

23.Vazarate behdashtidarmanvaamoozeshepezeshki. RabetinebehdshtidarIran.Tehran: unicef pub ;1377(persian)

24.Health and Wellness Guide for the Volunteer Fire Service By Us Fire Adiministration ,United States Fire Council(U.S.),Tri Dita Corporation.

25.Pour VakhshooriN,Pasha A, GhanbariA,Afrkarroshan Z, Relationship between self-efficacy and Health behaviors of faculty members of Guilan University of Medical Science.Iran Journal of Nursing.2011;24(70): 39-48.persian

26.Mo PK, Winnie Wsm. The influence of health promoting practice on the quality of life of community adult in hongkong. Social indicators research. 2010;95(3):503-517.

27.Zarrabi A, ShaykhBaygloo R. Classification of provinces of Iran by health indicators. Social Welfare 2011; 11(42):107-128. Persian

28.Ganbari Y, Bargi H, Hajarian A. An analysis of access level of Isfahan County. Journal of RoostaVaTowse'e 2011; 14(3):93- 112. Persian

29.Zaim M, NaseeriNeiad D, Azoordegan F, Emadi AM. Knowledge and practice of residents about malaria in southeast Iran1994.acta Trop 1997;64(3-4):123-130.

.30.Ugbomeh, M. M. George .Women Empowerment in Agricultural Education, for Sustainable Rural Development, Oxford University Press and Community Development Journal,2001: Vol. 36, No. 4, pp: 289-302.

31. Sarason, Barbara R.; Pierce, Gregory R.; Bannerman, Ann; Sarason, Irwin G. Investigating the antecedents of perceived social support: Parents' views of and behavior toward their children. Journal of Personality and Social Psychology,1993: Vol 65(5), Nov 1993, 1071-1085

32.Ozbborn CY, Amico KR, Fisher WA, Egede LE, Fisher JD, An Information Motivation Behavior SkiilAnalisis of Dite and Exercise Behavior in Poetre Ricans with  Diabetes .New York Sage Publication ;2010.p.1201.

33.Bian C, Wang H, Zhao Y.A study on the application of the information-motivaition –behavior skill (IMB) model on rational drug use behavior among second-level hospital out patients in Anhui,china.plosone. ,10.eo135782.

34.Fisher JD, Fisher WA, Amico KR, Harman J, An InformatipnMotivation  Behavior Model of An Informatipn Motivation  Behavior to an Trietrovial thraply.HPJ.2006;25:462-475.

35.Mazzuca SA, Does patient education inchronic disease have therapeutr value chronic DIS.1982;35(7):521-529.

36.Wagner G, MellerIG.Is the influence of social desirability on patients selfe-reported adherence overratedn, Acquir Immune DeficSyndr .2004;35(2):203-204.

37.Zarani F, Besharat MA, SaramiG.andsadeghianS,.An in Formation-Motivation-Behavioal skills(IMB) Model-based intervention for CABG patients. International journal of behavior medicine.2012;19,pp.543-549.

38.Gao J, Wang J, Zhu Y, and yuJ,Validation of on information-motivation-behavior skills model of self-care among chinese adults with type 2 Diabetes. BMC public health .2013;13:100.

39.Wanqin T, Weibin P, and KaixiY,theaoolication of imb model in junior high school students TB prevention behavior intervenion of rural northern jiangsu.chinese journal of health statistics.2012;4:20.

40.Goodell LS, Plerce MD, Amico KR, and Ferris  AM, parental information ,motivation,and behavioral skills correlate with child sweetened bererage consumption .journal of nutrition education and behavior of nutrition education and behavior.2012;44:240-245.

41.Gisela L. information-motivation Behavioral skills analysis advance understanding of barriers to selfmonitoring of blood glucose. New York: bayer health care; 2010. p.126.

42. Edrissian GhH. Malaria in Iran, Past and Present Situation. Iranian J Parasitol 2006; 1(1): 1-14.

43. Fallah M, Miraarab SA, Jamalian SF, Ghaderi A, Zolfaghari A. Epidemiology of malaria in Hamadan province during a 20-year period (1980-2001). J Kermanshah Univ Med Sci 2003; 7(2).

44. Moshfe A, ABOU AHS, Karimi Z. Demographic pattern of malaria in kohgiloyeh and boyerahmad province 1996-2003. 2003.

45.Ellis F, Peasant economics. Farm households and agrarian development .Wye studies in agricultural and rural development (2 ed).Cambridge  University Publications.

46.Zarban I, kHojasteh M, Rakhshani F, SHahrakipour M, Sepehrvand B, AlizadehSH.The Effects of Health Education According to The Theory of Planned Behavior on Malaria Preventive Behavior in Rural Men of CHabahar.JOURNAL OF RESEARCH AND HEALTH 2013;2(2):236-245.

Available from :https://www.sid.ir › journal › .(( accessed 5may 2019

47. Ghahremani L, Azizi M, Moemenbellah-Fard MD, Ghaem H. Malaria preventive behaviors among housewives in suburbs of Bandar-Abbas City, south of Iran: interventional design based on PRECEDE model. Pathogens and global health. 2019 Jan 2;113(1):32-38.

47. ،48. HolakoueeNaeini K ,Sertipi M , Khosravi A , Khalaji K , Shamsipour M ,KazemiGolgohi MH ,  et al.Investigating the Factors Effecting Malaria: A Matched Case-Control Study.Journal  of  Nurse  and Physician Wtth  2014;2(2):10-16.

Available from:IN WAR URL:http://npwjm.ajaums.ac.ir/article-۱-۱۲۷-en.html.(( accessed 5may2019

49.Ghahremani L, Faryabi R, Kaveh MH. Effect of health education based on the protection motivation theory on malaria preventive behaviors in rural households of Kerman, Iran. International journal of preventive medicine. 2014 Apr;5(4):463-471.
Available from :https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4018595/.(( accessed 5may 2019.

50.Halimi M, Delavari M, Takhtardeshir A. Survey of climatic condition of Malaria disease outbreak in Iran using GIS. sjsph. 2013; 10 (3) :41-52.
URL: http://sjsph.tums.ac.ir/article-1-12-fa.html.((accessed 22 desember 2019.

Available from :http://www.malaria journal .com/cotent /8/173.(( accessed 5may 2019.

51. , Khanjani N ,Sufi K, Kamyabi F. Study of malaria infection trend and the role of preventive interventions on malaria incidence in Sarbaz city, Sistan and Baluchestan province. jpm. 2015; 2 (3) :66-56.
URL: http://jpm.hums.ac.ir/article-1-90-fa.html.((accessed 22 desdmber 2019.

52.Purrastgu-Haghi, F., Dehghani, S., Dosti, S., Iranmanesh, V., & Qasemi, A. (2016). The trend of malaria in Hajiabad County, Hormozgan Province, 2001–2014. Journal of Preventive Medicine,2016; 2(4): 71-77.

URL: http://jpm.hums.ac.ir/article-1-125-en.html.((accessed 22 desmber 2019.

‏

5253.Ahmed SM, Haque R, Haque U, Hossain A. Knowledge on the transmission, prevention and treatment of malaria among two endemic populations of Bangladesh and their health-seeking behaviour. Malaria journal. 2009 Dec;8(1):173.

Available from :http://www.malaria journal .com/cotent /8/173.(( accessed 5may 2019

54. Mazigo HD, Obasy E, Mauka W, Manyiri P, Zinga M, Kweka EJ, et al.Knowledge, attitudes, and practices about malaria and its control in rural northwest Tanzania. Malaria Research and Treatment. 2010;2010

doi:10.4061/2010/794261

.55.Balami AD, Said SM, Zulkefli NA, Audu B. Effects of a health educational intervention on malaria knowledge, motivation, and behavioural skills: a randomized controlled trial. Malaria journal. 2019 Dec;18(1):41.

Available from :https://doi.org/10.1186/s129369-019-2676.(( accessed 6 may 2019

5156.Cox SN, Guidera KE, Simon MJ, Nonyane BA, Brieger W, Bornman MS and et al. Interactive 48malaria education intervention and its effect on community participant knowledge: the malaria awareness program in Vhembe district, Limpopo, South Africa. International quarterly of community health education. 2018 Jan;38(2):147-158.

Available from : https://www.ncbi.nlm.nih.gov › pubmed.(( accessed 6 may 2019

57. Kebede DL, Hibstu DT, Birhanu BE, Bekele FB .Knowledge, Attitude and Practice Towards Malaria and Associated Factors in Areka Town, Southern Ethiopia: Community-Based Cross-Sectional Study. J Trop Dis2017; 5: 240. doi:10.4172/2329-891X.1000240

Available from : https://malariajournal.biomedcentral.com.(( accessed  6 may 2019

58. Kaneko A, Watanabe N., Yamar S., Taleo, G., Tanihata, T., Lum, J. K., A prescription for sustaining community engagement in malaria elimination on Aneityum Island, Vanuatu: an application of Health mpowerment Theory. Malaria journal.2015;14(1); 291.

Available from : https:// [HTML] biomedcentral.com .(( accessed  22 desember 2019.

.

59.LI, Wei, et al. Using WeChat official accounts to improve malaria health literacy among Chinese expatriates in Niger: an intervention study. Malaria journal, 2016, 15.1: 567.

‏ Available from : https:// [HTML] biomedcentral.com.(( accessed  22 desember 2019 .

60.Saime E. Semra E. Application of a stage based motivational interviewing approach To adolescent smoking cessation. The transtheoreticalmodle-based stud, 2008;72(1): 42-48.

61.Godin G, Bélanger-Gravel A, Eccles M, Grimshaw J. Healthcare professionals' intentions and behaviours: A systematic review of studies based on social cognitive theories. Implementation Science. 2008;3(1):1

6062.Slavin RE. Educational Psychology :theory and practice .Mohamadi Y Tehran Virayesh.2006.(persian)

63.USF.Theory of reasoned action /Theory of planned behavior community and family health, university of south Florida 1999. Available fom :URL: http//hnc.Usf.edu/kmbrown/TRA-TPB-ineractive-outlinehtm,1999-2013.

64.M Mamsm. Effect of education based on theory of planned behavior on the rate of helmet use on motorcycle user employees. Payesh Journal. 2010; 11 (1); 13-20.

65.Health Promotion Research Center .The Relationship Between The Migrants Culther and Malaria Disease in Mobile populations of South East Iran With Conceptual Model,8204.

Available from:. http://samat.zaums.ac.ir ((accessed 10 octobe.

این پژوهش ، یک مطالعه تحقیقاتی که توسط پژوهشگر و تحت نظارت دانشگاه علوم پزشکی زاهدان (دانشکده بهداشت) با هدف بررسی تاثیر مداخله آموزشی بر رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا توسط داوطلبان سلامت در زنان مناطق دور افتاده شهرستان سراوان انجام خواهد شد.

خون گیری در این پژوهش انجام نخواهد شد.

نتایج این تحقیق می تواند در افزایش سطح آگاهی افراد جامعه (زنان مناطق دور افتاده) در پیشگیری از بیماری مالاریا و انجام اقدامات پیشگیرانه  مناسب کمک کننده خواهد بود و توانمندی و ارتقاء سواد سلامت داوطلبان سلامت را به همراه خواهد داشت.

عوارض جانبی در این پژوهش نخواهیم داشت.

در این مطالعه هیچگونه عوارض احتمالی وجود نخواهد داشت.

این پژوهش هزینه بر بوده و از طریق دانشگاه در محل اجرای تعیین شده برآورد خواهد گردید.

هزینه های جایگزینی در این پژوهش نخواهیم داشت.

برای حفظ و محرمانه بودن اطلاعات شرکت کنندگان ،پرسشنامه هایی تکمیلی فاقد قسمت ثبت مشخصات فردی بوده و به افراد شرکت کننده از محرمانه بودن اطلاعات و راز داری در کلیه مراحل پژوهش اطمینان داده خواهد شد.

در طول اجرای پژوهش حتما اگر ابهام یا پرسشی پیش آید یا اینکه شرکت کنندگان بخواهند  اطلاعات بیشتری کسب نمایند،در هر کدام از مراحل پاسخگو خواهیم بود و اطلاعات تماس در اختیار آنان قرار خواهد گرفت.

شماره تلفن:09153473606

ایمیل:www.narges61676@gmail.com

در هر کدام از قسمت های پژوهش شرکت کنندگان حق کناره گیری و امتناع از ادامه همکاری را خواهند داشت و هرگونه پذیرش یا انصراف شما در ارتباط با تحقیق قابل احترام خواهد بود.

با توجه به اطلاعات فوق اگر رضایت به شرکت در پژوهش مورد نظر را دارید ،در این قسمت اعلام نمایید.

به نام خدا

شرکت کننده گرامی

سلام

هدف از تکمیل این پرسشنامه انجام پژوهش تحت عنوان بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر مدل اطلاعات، انگیزش ،مهارت های رفتاری از طریق داوطلبان سلامت بر رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا در رنان جمعیت های دور افتاده شهرستان سراوان در سال 1398 می باشد.لذا خواهشمند است به سوالات آن به دقت پاسخ دهید.لازم به ذکر است کلیه اطلاعات کسب شده ، محرمانه بوده و جز به منظور انجام پژوهش از آن استفاده نخواهد شد .پاسخ های درست شما به همه سوالات ،پژوهشگر را در راه رسیدن به هدف پژوهش یاری خواهد نمود.

سوالات زیر در مورد آگاهی شما نسبت به رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا می باشند .لطفا تمام سوالات را بخوانید و گزینه مناسب را علامت بزنید.

لطفا تمام جملات زیر را بخوانید و گزینه ایی که مناسب ترین سطح موافقت شما را نشان می دهد را انتخاب کنید.

سوالات زیر در مورد نظر شما نسبت به  انجام  رفتارهای پیشگیری کننده مالاریا می باشند .

لطفا تمام جملات زیر را بخوانید و گزینه ایی که مناسب ترین سطح موافقت شما را نشان می دهد را انتخاب کنید.

لطفا تمام جملات زیر را بخوانید و گزینه ایی که مناسب ترین سطح موافقت شما را نشان می دهد را انتخاب کنید.

لطفا تمام جملات زیر را بخوانید و گزینه ایی که مناسب ترین سطح موافقت شما را نشان می دهد را انتخاب کنید.