اثر بخشی رواندرمانی گروهی مبتنی بر روانمایشگری (سایکودرما) در افزایش عزت نفس پسران نوجوان بی سرپرست

مطالعات متعدد نشان داد­ه­اند که نبود دائمی والدین به هر علتی، با مشکلات روانشناختی در کودکان و نوجوانان در ارتباط است.استرس­ها و به هم ریختگی در کارد خانواده که به همراه فرایند نبود والدین ایجاد میشود می­توانند منجر به بروز مشکلات عاطفی و رفتاری در کودکان و نوجوانان گردند(1). بی­سرپرستی و بدسرپرستی  مفهموم پیچیده اجتماعی، فرهنگی و انسانی است که ریشه در جوامع قدیم دارد و به موازات  این تاریخ طولانی، حمایت از این قشر از کودکان و نوجوانان همواره در کانون توجه بوده است. تا اینکه از اوایل قرن شانزدهم میلادی در همه کشورها رسیدگی به ایتام به­صورت سازمان یافته مورد توجه قرار گرفت(2).اگرچه جنگ، زلزله، سیل، طوفان، گرسنگی، قحطی، بیماری های واگیر، مرگ و میر طبیعی والدین و ... هنوز از عوامل اصلی و عمده از دست دادن والدین و بی سرپرست شدن هستند، اما امروزه عوامل دیگری نیز دخیل هستند ازجمله: اعتیاد، الکل و فحشاء که به عوامل فوق اضافه شده، و مراقبت از کودکان را به­واسطه بی­سرپرستی ، آزار و اذیت و غفلت  از این کودکان هرچه بیشتر نمایان ساخته است(4،3).آمارهای موجود در دفتر شبه خانواده سازمان بهزیستس کشور بیانگر ان است که حدود 70 درصد کودکان مقیم مراکز شبانه­روزی کودکان بی سرپرست یا بد سرپرست هستند(4).کودکان و نوجوانان به دلیل حساسیت رشدی در معرض انواع مشکلات روانی قرار میگیرند و چه بسا این نبود والدین این مشکلات را افزایش میدهد و فشار را بیشتر میکند. این مشکلات روانشناختی پیامدهایی همچون کاهش عزت نفس و اضطراب را به همراه دارند. عزت­نفس عبارت است ازارزشی  که ما برای خود قائل­ایم. عزت نفس ارزیابی است که فرد از خود به عمل میاورد و معمولا آن را حفظ میکند و بیانگر  نگرش نسبت به تائید یا عدم تائید و میزان باور خود نسبت به توانایی، برجستگی، موفقیت و ارزشمند بودن است؛ عزت نفس برای هویت و اگاهی فرد بسیار مهم است. عرت­نفس از نظرالیس پوپ  در 5 زمینه قرار میگیرد؛ زﻣﻴﻨﻪ اﺟﺘﻤﺎعی :ﻛﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﻋﻘﺎﻳﺪ ﻛﻮدک در مورد خودش  به عنوان یک دوست برای دیگران است؛ زمینه خانوادگی : میتنی بر عقیده کودک در مورد خودش به عنوان عضوی از خانواده است؛ زﻣﻴﻨﻪ ﺗﺤﺼﻴلی : ﻛﻪ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻣﻘﺪار ارزشی است که کودک یا نوجوان به عنوان یک دانش اموز برای خود قائل است؛ زمینه جسمانی : که بر اساس رضایت فرد از وضعیت جسمانی و ویژگی­های ظاهریش است و زمینه عزت­نفس کلی: عزت­نفس کلی کودکان بیشتر به ارزیابی کلی ((خود یا خویشتن)) است و بر اساس ارزیابی از خودش در همه زمینه­ها قرار دارد. عزت نفس پایین با کاهش سلامت روان ابطه متقال دارد و بیماری های نظیر: افسردگی، مصرف مواد، اختلالات خوردن، از پیامدهای عزت­نفس پایین است. انجمن روانپزشکی امریکا عزت نفس را یکی از نشانگان مرضی چند اختلال کودکی از جمله اختلالات تکانشی و رفتاری مانند اختلال کم­توجهی/بیش­فعالی میدانند. هر مرحله رشد انسان چالشی است برای رشد عزت­نفس فرد و ابعاد آن؛ که دوره کودکی ونوجوانی طبق ادبیات تحقیق یک دوره مشخص و حساس در رشد عزت­نفس است(7،6،5). کیانی جمیله و همکاران(1389) گروه در مانی شناختی رفتاری را براب افزایش عزت نفس و کاهش ناامیدی نوجوانان تالاسمی به کار برده اند که نتایچ مثبتی به همراه داشته است(8).

 صرامی، یزدخواستی، عریضی سامانی (1396) از سایکودراما با محتوای رفتار متقابل برای تنظیم هیجانی و عملکرد اجتماعی آنطباقی در دختران نوجوان 12 تا 16 سال بدسرپرست استفاده کردند(9). پوررضائیان(1395)از سایکودراما برای بهبود اضطراب در اضطراب اجتماعی استفاده کرد او این روش درمانی را برای یک کودک10 ساله که اضطراب اجتماعی داشت بکار برد. نمره کودک درآزمون اضطراب اسپنس اولیه در مقیاس اضطراب اجتماعی 16 و در اضطراب جدایی 10 بود و بعد از ده جلسه اجرای سایکودراما کودک دوباره با آزمون اسپنس ارزیابی شد که نمره اضطراب اجتماعی 4 و اضطراب جدایی 3 بود, که نشانگر تغییر قابل ملاحظه­ای است (10). گرجی و همکاران (2011) ازسایکودراما برای افزایش عزت نفس و بخشودگی دردختران نوجوان 14 تا 17 سال که والدینشان طلاق گرفته­اند استفاده کرداند، آزمودنیها در دو گروه 12 نفره آزمایش و کنترل قرار گرفتند و سپس آزمون عزت نفس پوپ و بخشودگی الیس به عنوان پیش­آزمون گرفته شدند و پس از 10 جلسه سایکودراما هر جلسه 2 ساعت که هفته­ای دو بار اجرا شد پس از اتمام درمان و گذشت یک ماه پس-آزمون گرفته شد و نتایچ  با تحلیل واریانس با آندازه­گیری­های مکرر، افزایش نمره کلی عزت­نفس و بخشودگی را نشان دادند(11). کاراتاش  و قوچاکان (2009) در ترکیه از درمان سایکودرما گروهی برای  کاهش سطح پرخاشگری در نوجوامان استفاده کرده­اند آنها آزمودنی ها را در دو گروه آزمایش و کنترل قرار دادند و پیش­آزمون با مقیاس پرخاشگری گرفتند و پس14 جلسه  سایکودراما90  دقیقه­ای در 14 هفته برای گروه آزمایش، پس­آزمون اجرا شد که نشان ازتاثیر سایکودراما بر پرخاشگری بود(12). شارما  (2017) در هندوستان از سایکودراما برای بهبود اضطراب و افسردگی در 40 نوجوان (20 دختر و20 پسر) خلاف­کار 13 تا 14 سال  استفاده کرد که میانگین نمره  پیش­آزمون و پس­آزمون آنها معنادار بود(13). نوری­پور و همکاران (2016) اثر سایکودراما برپرخاشگری درزنان معتاد با اختلال دو قطبی بررسی کرده­اند(14). سایکودراما روشی در رواندرمانی با یک شکل نمایشی است که در آن، مشکلات عاطفی یا رفتاری بیماران و درمانجویان با استفاده از فنون تئاتری، ریشه­یابی و حل و رفع می­گردد(15). باتوجه به موثر بودن مداخله سایکودراما بر پرخاشگری، عزت­نفس، اضطراب اجتماعی، تخلیه هیجانی، ایفای نقش و پذیرش آن در گروه­های سنی کودک ونوجوان(11) ما سعی تا سایکودراما برای افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس در نوجوانان 14 تا 17 ساله بی­سرپرست به کار ببریم. مورنو  که مبدع سایکودراماست، سایکودراما را مجموعه­ای فنون میداند که بدون ادعای هنری بودن، ناظر به این هدف­اند که از طریق بداهه سازی در بازی تئاتر، استعدادهای بالقوه و مستور یا سرکوب شدهی حیات ذهنی و خاصه حیات عاطفی را رشد و گسترش بخشند. فرضیه­ی بنیادی این شیوهی درمانی آن است که بازیگری به فرد اجازه میدهد تا به بیان مشکلات خود بپردازد، هیجاناتش را عرضه کند،تعارضات عمیق خود را به سطح بکشاند و سرانجام با آنها و محیط خود مواجه شود(16). سایکودراما به عنوان یک روش رواندرمانگری با روی­آورد بالینی مبتنی بر ایفای نقش، فرمی از شبیه­سازی رفتاری است فرضیه بنیادی این شیوه درمانی آن است که بازیگری به فرد اجازه میدهد تا به بیان مشکلات خود بپردازد، هیچاناتش را عرضه کند تعارضات عمیق خود را به سطح بکشاند و سرانجام با آنها و محیط خو مواجهه شود (18،17).

فرضیه کلی:

روان ­نمایشگری(سایکودراما) بر افزایش عزت­نفس پسران نوجوان بی سرپرست اثر دارد؟

فرضیات  جزئی:

 روان ­نمایشگری بر عزت نفس ­اجتماعیی اثر دارد

 روان­ نمایشگر بر عزت­نفس خانوادگی اثردارد

روان ­نمایشگری بر عزت نفس تحصیلی اثر دارد

 روان ­نمایشگری بر عزت نفس جسمانی تاثیر دارد

 روان نمایشگری بر عزت نفس کلی اثر دارد

تعیین اثربخشی روان ­نمایشگری(سایکودراما) بر افزایش عزت­نفس پسران نوجوان بی سرپرست

تعیین اثر بخشی روان ­نمایشگری بر عزت­ نفس اجتماعی

تعیین اثر بخشی روان ­نمایشگری بر عزت­ نفس خانوادگی

تعیین اثر بخشی روان­ نمایشگری بر عزت­ نفس تحصیلی

تعیین اثر بخشی روان ­نمایشگری بر عزت­ نفس جسمانی

تعیین اثر بخشی روان ­نمایشگری بر عزت­ نفس کلی

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و مرکز بنیان دانش زاهدان حق استفاده از نتایج رادارند.

عزت­ نفس عبارت است ازارزشی  که ما برای خود قائل­ایم. عزت نفس ارزیابی است که فرد از خود به عمل میاورد و معمولا آن را حفظ میکند و بیانگر  نگرش نسبت به تائید یا عدم تائید و میزان باور خود نسبت به توانایی، برجستگی، موفقیت و ارزشمند بودن است(7،6،5).

عزت­ نفس زﻣﻴﻨﻪ اﺟﺘﻤﺎعی :ﻛﻪ ﻣﺸﺘﻤﻞ ﺑﺮﻋﻘﺎﻳﺪ ﻛﻮدک در مورد خودش  به عنوان یک دوست برای دیگران است.

عزت­ نفس زمینه خانوادگی : میتنی بر عقیده کودک در مورد خودش به عنوان عضوی از خانواده است.

عزت نفس زﻣﻴﻨﻪ ﺗﺤﺼﻴلی : ﻛﻪ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻣﻘﺪار ارزشی است که کودک یا نوجوان به عنوان یک دانش اموز برای خود قائل است.

 زمینه عزت ­نفس کلی: عزت­نفس کلی کودکان بیشتر به ارزیابی کلی ((خود یا خویشتن)) است و بر اساس ارزیابی از خودش در همه زمینه­ها قرار دارد(7،6،5).

سایکودراما روشی در رواندرمانی با یک شکل نمایشی است که در آن، مشکلات عاطفی یا رفتاری بیماران و درمانجویان با استفاده از فنون تئاتری، ریشه­یابی و حل و رفع می­گردد(36). مورنو  مبدع سایکودراماست(37). سایکودراما به عنوان یک روش رواندرمانگری با روی¬آورد بالینی مبتنی بر ایفای نقش، فرمی از شبیه¬سازی رفتاریست و یک درمان گروهی است که به صورت عملی اجرا می شود(18،17).

روش تحقیق در این پژوهش روش نیمه آزمایشی با پیش آزمون و پس آزمون و پیگیری است

جامعه مورد مطالعه کلیه نوجوانان بی سرپرست 14تا 17 سال شهر زاهدان هستند.

معیارهای ورود:

   1)دارا عزت نفس پایین

   2) دارای سن 14 تا 17 سال

   3)بی سرپرست از جانب پدر

معیارهای خروج:

   1)میل شخصی خود مراجع برای ادامه ندادن

   2)حضور نیافتن در جلسات درمانی

   3) مشخص شدن وجود اختلالات دیگر

حجم نمونه در این پژوهش 30 نفر است که از پژوهش های قبل اقتباس شده است(21،20،19).

از نمونه گیری در دسترس استفاده خواهد شد و آزمودنی ها به صورت گمارش تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل قرار خواهند گرفت.

در این پژوهش پس از اجرای پیش ­آزمون برای گروه کنترل و مداخله، روش درمانی سایکودراما در 10 جلسه برای آزمودنی­ها گروه مداخله اجرا می شود در حالی گروه کنترل هیچ نوع مداخله­ای دریافت نمی­کنند، بعد از اتمام جلسات درمانی، با اجرای پس­ آزمون برای دو گروه نمره آزمودنی­ها در مقیاس­های:پرخاشگری، اضطراب اجتماعی، عزت­نفس، کم­توجهی و بیش­فعالی باهم مقایسه و بررسی می شود وسپس پس از یک ماه پیگیری مربوط به متغییرها انجام میشود.

ابزار پژوهش:

مراحل اجرای سایکودراما: معمولا برای اختلالات گوناگون و افراد مختلف متفاوت است، اما معمولا می توان مراحل زیر را که خود مورنو مشخص کرده است، دنبال نمود.

1-شروع و آماده­سازی : شامل رسیدن به احساسات شخصی و داستان پروتاگونیست،تلاش برای بودن در اینجا و اکنون و پیوستن به حقیقت سایکودرام.

2-اجرا : شامل بازسازی اشخاص و مکان داستان پروتاگونیست در این جا و اکنون، ساختن واقعیت درونی و اجازه دادن به پروتاگونیست برای مواجه شدن با موضوعات واقعی، به جای موضوعات تصویری، کنار گذاشت اگرها، ایجاد فرصتی برای پالایش روانی، ایجاد فرصتی برتی تصحیح گذشته و اتمام نمابش و شکل دهی دوباره به ایگوهای کمکی.

3-مشارکت :آماده شدن برای خاتمه دادن به مرحله¬ی برای  خاتمه  دادن به مرحله اجرا، اجازه دادن به هر یک از اعضای گروه برای مذاکره کردن و سهیم شدن در آن چه در مرحله­ی اجرا به نمایش گذاشته شده است، به منظور استفاده بهینه¬ی انها به نفع بهبودی خودشان، بازگشت پروتاگونست به گروه و اجازه دان به بازیگران برای خارج شدن از نقش و پیوستن دوباره به گروه.

4-تحلیل:  تشخیص الگوهای مخرب رفتار که باید تغییر یابند، روشن سازی انتخاب­ها در زندگی پروتاگونیست، به هشیاری آوردن اجبارها ی تکراری و برقراری ارتباط بین آنها، آن جا و این جا و اکنون، برقراری ارتباط بین آگاهی هیجانی و یادگیری شناختی و ارائه راهکارهایی برای تحکیم یادگیری و آگاهی در یک سطح شناختی(18،17).

پرسشنامه عزت­نفس کوپر اسمیت: این ابزار در سال 1967 میلادی ایجاد شد در سال 1981 تجدید نظر شد، سیاهه مذکور از 58 سوال بله/خیر تشکیل شده است. که 8 سوال آن دروغ سنج می­باشد، 50 سوال سیاهه برای ارزیابی عزت ¬نفس در چهار زمینه اجتماعی، خانوادگی، تحصیلی و کلی تدون شده است. برومند در تحقیق خود ابن مقیاس را برای دانش­آموزان مقطع دبیرستان وپیش¬دانشگاههی شهرستان اسلامشر هنجاریابی نمود. ضریب اعتبار با استفاده از ضریب کرونباخ الفا، 89 درصد بود. جهت بررسی، روایی، همبستگی، نمرات این مقیاس با نمره¬های حاصل از اجرای پرسش-نامه ایزنگ مقایسه گردید و ضریب همبستگی 81 درصد بدست امد که بیان کننده روایی ملاکی قابل  قبولی درجامه ایرانی است ودر مطالعه ناصری و موجمباری (1396) در اجرا بر روی کودکان بد سرپرست پایایی ابزار 63 تا 81 درصد بود(22).

برای پژوهش ابتدا از جامعه تحقیق (نوجوانان عضو بنیان دانش زاهدان) نمونه مورد نیاز بعد از اینکه پرسشنامه عزت­نفس کوپر اسمیت را پرکردند، 30 نفر از کسانی که بالاترین نمره را در این مقیاس بدست آورند جمع اوری می­شوند و با رعایت ملاک های ورود به پژوهش، در دو گروه آزمایش و کنترل گمارده می­شوند، سپس 10 جلسه  روان درمانی گروهی سایکودراما در طول 5 هفته برای نوجوانان گروه آزمایش اجرا می شود و گروه کنترل هیچ مداخله­ای دریافت نمیکنند. در انتهای جلسات درمانی از هردو گروه پس­آزمون گرفته می­شود ودر پایان پس از گذشت 1 ماه پیگیری مربوط به متغییرهای پژوهش آنجام میگیرد.

مراحل آنجام کار بر گرفته از نظریه ­های پژوهش علمی

از آزمون تحلیل کواریانس با اندازه­گیری های مکرر استفاده می­شود.

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی

دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران

-1هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسانها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی ها در طول و بعد از اتمام پژوهش، بر   تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

-3پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوهی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای  آن باشد. در پژوهشهای دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمرهی خود با آن مواجه میشوند. حصول اطمینان از این امر برعهدهی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایشکنندهی پژوهش از جمله کمیتهی اخلاق در پژوهش است.

-4مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینهی پایینتر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود

-7اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

-8طراحی و اجرای پژوهشهایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهشهای قبلی آزمایشگاهی، و  در صورت لزوم،  حیوانی مناسب باشد. مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

-11کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیتهی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

-12انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینهها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد.در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

-14اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15-پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، بهنحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است بهکار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائهی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

24-اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامهی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد

26-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوهی تحقق این امر ترجیحاً بهصورت پوشش بیمهای نامشروط باشد.

27-درپایان پژوهش، هر فردی که بهعنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29- نحوه گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی  پژوهش باشد.

30-گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کردهاند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزشهای اجتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

-عدم همکاری افراد در گروه درمانی

-پرنکردن رضایت­نامه آگاهانه

-به وجود آمدن بیماری جسمی یل روانی شدید درطول گروه درمانی

 -امکان ریزش نمونه در طول تحقیق وجود دارد. بنابراین باید تدابیر لازم جهت حل مشکل اندیشیده شود.

-همپوشانی اختلالات دیگر روانپزشکی در این کودکان وجود دارد که نتایج تحقیق را تحت تاثیر قرار میدهد. بنابراین لازم است برای این کودکان در صورت لزوم جلسات فردی نیز برگزار شود.

سایکودراما، عزت نفس، نوجوانان پسر، عزت نفس خانوادگی، عزت نفس اجتماعی، عزت نفس جسمانی، عزت نفس تحصیلی، عزت نفس کلی

1-Lee J. A group therapy manual using cinematherapy to improve adjustment in adolescents after parental divorce. Psy. D: dissertation, Alliant International University, San Francisco Bay, United …; 2005

2-Sanati nia,A,(1992)in the course of arbitration, first edition, Tehran publishing, public relations welfare organization. In persion.

3-Poorgonabadi H, Aghamohammadian Sharbaf HR, Asgari Nekah SM, editorsبررسی اثربخشی گروه درمانی منطقی هیجانی (RET) در مدیریت خشم کودکان بی سرپرست و بدسرپرست. چهارمین همایش بین المللی روان پزشکی کودک و نوجوان; 2011

4-Office of the orphan(2005). Annual statistics office orphan. Tehran welfare organization. In persion.

5-Kita Y, Inoue Y. The Direct/Indirect Association of ADHD/ODD Symptoms with Self-esteem, Self-perception, and Depression in Early Adolescents. Frontiers in psychiatry. 2017;8:137.

     6-Kahraman O, Demirci EO. The relationship of Internet addiction with Attention Deficit Hyperactivity Disorder; effects of anxiety, depression and self-esteem. Pediatrics international : official journal of the Japan Pediatric Society. 2018.

7-Siddique S, Banerjee M, Ray MR, Lahiri T. Attention-deficit hyperactivity disorder in children chronically exposed to high level of vehicular pollution. European journal of pediatrics. 2011;170(7):923-9.

8-جمیله ک, علی پ, افشین ا, سودابه ن. بررسی تاثیر گروه درمانی شناختی-رفتاری بر افزایش عزت نفس و کاهش ناامیدی نوجوانان مبتلا به بتا تالاسمی.

9-Batson M, Elliott S, Lam G, Seimears N. Social Skills Interventions for Adolescents with ASD, ADHD, and Other Comorbidities. 2017.

32.10 -sorami, nasabeie, khasti y, samani a. The effectiveness of psychodrama with the content of cross-behavioral analysis on emotional regulation and adaptive social performance of adolescent teenage girls. Clinical Psychology. 2018;9(4):83-94.

11-Gorji z, Zadeh mohamadi a, mansur l, khoshkonesh a. Effect of psychodrama on increasing self-esteem and forgiving teen girls with divorced parents. Family research.7(1/1)

. 34.12-Karataş Z, GÖKÇAKAN Z. The Effect of Group-Based Psychodrama Therapy on Decreasing the Level of Aggression in Adolescents. Turkish Journal of Psychiatry. 2009;20(4).

35.13-Sharma N. Effect of Psychodrama Therapy on Depression and Anxiety of Juvenile Delinquents. 2017.

     14-Nooripour R, Rahmani S, Tavalaei S, Alikhani M, Hosseinian S. Effectiveness of psychodrama on aggression of female addicts with bipolar personality. J Addiction Prevention. 2016;4(1):4.

41.  15-Pourrezaian H, Sohrabi F, Pourrezaian M. Effectiveness of Psychodrama in the Treatment of Ornithophobia (A Case Study). Clinical Phsychology & Personality. 2014;2(10):1-16.

16-Pourrezaian H, Sohrabi F, Pourrezaian M. Effectiveness of Psychodrama in the Treatment of Ornithophobia (A Case Study). Clinical Phsychology & Personality. 2014;2(10):1-16.

17-Holmes P. The inner world outside: Object relations theory and psychodrama: Routledge; 2015

18-Corey G. Theory and practice of counseling and psychotherapy: Nelson Education; 2015.

19-Gorji z, Zadeh mohamadi a, mansur l, khoshkonesh a. Effect of psychodrama on increasing self-esteem and forgiving teen girls with divorced parents. Family research.7(1/1).

20-porrezaeian m. Clinical evaluation of the effect of psychodrama on the treatment of social anxiety (case study). Clinical Psychology Studies. 2016;6(24):29-46.

21-Batson M, Elliott S, Lam G, Seimears N. Social Skills Interventions for Adolescents with ASD, ADHD, and Other Comorbidities. 2017.

22-ناصری م, موجمباری آک. اثربخشی نقاشی درمانی در افزایش عزت نفس و خوداثرمندی کودکان بی‌سرپرست شهر کرج. تحقیقات علوم رفتاری.15(4):488-94

در این پژوهش پس از ارزیابی اولیه، گروه درمانی سایکودراما به مدت 10 چلسه، 2 ساعته، در 5 هفته انجام میشود که در پایان جلسات درمانی، ارزیابی دیگری برای بررسی نتایج  پژوهش انجام میشود

ندارم

این گروه درمانی میتوانددر نهایت باعث کاهش علایم مشکل شما شود، و کمک کند که شما بتواند راحتتر با این مشکل کنار بیایید و شرکت یا شرکت نکردن در پژوهش هیچ گونه تاثیری بر خدمات  ارائه شد توسط  مرکز به شما نخواهد داشت.

احتمال خجالت زدگی در گروه وجود دارد، و ممکن است حضور د گروه تا اندازه ای استرس برانگیز باشد، که توسط درمانگر مدیریت می شود تا این استرس و خجات زدگی در جهت پیش بردن اهداف درمانی گروه استفتده شود.

در این پژوهش جبران کلیه عوارض جانبی به عهده مجریان طرح است .در صورت به وجود آمدن استرس و خجالت زدگی شدید، برای اعضای گروه جلسات درمانی انفرادی برگزار می شود تا آزمودنی ها بتوانند از انها سود ببرند.

در این پژوهش هزینه تمام اقدمات درمانی که انجام میشود بر عهده مجریان طرح است، و آزمودنی هیچ هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

آزمودنی می تواند از رفتار درمانی، شناخت درمانی در صورت راضی نبودن از درمان پژوهشی درمانگر  یا نپذیرفتن آن استفده کند.

 نتایج آزمونها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت  وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

آدرس مجریان طرح : زاهدان، بیمارستان روانپزشکی بهاران، کلینیک،

شماره تلفن دکتر مجاهد: 09151431909

شماره تلفن مالک طرح یونس ظاهری :09392697231

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار درمانگر یا نحوه خدمات به  اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه عزت نفس کوپراسمیت(SEI)

عبارتهای زیر را به دقت مطالعه نموده نظر خود را درباره ی هریک از عبارت ها براساس اینکه به شما شبیه است(بلی) یا به شما شبیه نیست  (خیر) با علامت * مشخص کنید.

معرفی مقیاس

اصطلاح عزت نفس به قضاوتی که افراد صرفنظر از اوضاع واحوال نسبت به خود دارند، اشاره دارد و در این معنا، مبین درجه اطمینان یک فرد، به ظرفیت موفقیت و به ارزش اجتماعی و شخصی خویشتن است، اطمینانی که بازخورد های اتخاذ شده در قبال موقعیت های معمولی زندگی (زندگی اجتماعی،تحصیلی وحرفه ای) ترجمان آنها هستند. بدین ترتیب، مقیاس به منظور ارایه یک سنجش قابل اعتماد و اعتبار در باه ی عزت نفس فراهم شده است.

پرسشنامه عزت نفس کوپر اسمیت (SEI) شامل ۵۸ ماده است که احساسات، عقاید یا واکنش های فرد را توصیف می کند و آزمودنی باید با این مواد با علامت گذاری در دو خانه ((به من شبیه است (بلی) )) یا ((به من شبیه نیست (خیر) ))پاسخ دهد. مواد هر یک از زیر مقیاس ها عبارتند از : مقیاس عمومی۲۶ ماده، مقیاس اجتماعی ۸ ماده، مقیاس خانوادگی ۸ ماده، مقیاس تحصیلی یا شغلی ۸ ماده و مقیاس دروغ ۸ ماده، نمرات زیر مقیاس ها و هم چنین نمره ی کلی، امکان مشخص کردن زمینه ای را که در آن افراد واجد تصویر مثبتی از خود هستند، فراهم می سازد(کوپر اسمیت،۱۹۶۷)

 شیوه نمره گذاری

نمره ی مقیاس دروغ در مجموع نمرات محاسبه نمی شود. حداکثر نمره در مقیاس عمومی مساوی ۲۶ و در هریک از سه مقیاس دیگر مساوی ۸ است. حداکثر نمره کل عزت نفس مساوی ۵۰ است.

میزان عزت نفس    نمرات

عزت نفس ضعیف ۲۶ و کمتر

عزت نفس متوسط   ۴۳-۲۷

عزت نفس قوی      ۴۴ و بالاتر

  روایی و پایایی

بررسی ها در ایران وخارج از ایران بیانگر آن است که این آزمون از اعتبار و روایی قابل قبولی برخوردار است. هرز و گولن (۱۹۹۹) ضریب آلفای ۰/۸۸ را برای نمره کلی آزمون گزارش کرده اند. همچنین جهت سنجش روایی بین نمره کل آزمون با خرده مقیاس روان آزرده گرایی در آزمون شخصیت آیسنک، روایی واگرای منفی و معنادار و با خرده مقیاس برون گرایی روایی همگرای مثبت معنادار به دست آمده است. ادموند سون و همکاران (۲۰۰۶) نیز ضریب همسانی درونی ۰/۸۶ تا ۰/۹۰ را برای آزمون عزت نفس کوپر اسمیت گزارش کرده اند. کوپر اسمیت و دیگران (۱۹۹۰) ضریب باز آزمایی را بعد از پنج هفته ۰/۸۸ و بعد از سال ۰/۷۰ گزارش کرده اند .

با روش باز آزمایی ضریب پایایی این آزمون در ایران با فاصله چهار هفته و دوازده روز به ترتیب ۰/۷۷ و ۰/۸۰ گزارش شده است . ضریب همسانی درونی گزارش شده بین ۸۹/ . تا ۸۳/ . در مطا لعات مختلف متغیر بوده است . پور شافعی (۱۳۷۰) با روش دو نیمه کردن ضریب ۰/۸۷ را گزارش کرده است . در بررسی روایی آزمون کوپر اسمیت، ثابت (۱۳۷۵) و نایبی فرد(۱۳۸۲) روایی همگرای مثبت بین آزمون کوپر اسمیت و آزمون عزت نفس آیسنک به دست آوردند. این میزان در پژوهش ثابت ۰/۸۰ و در پژوهش نایبی فرد ۰/۷۸ بوده است. همچنین  ضرایب اعتبار این آزمون با روش باز آزمایی برای دختران و پسران به ترتیب ۰/۹۰ و ۰/۹۲ گزارش شده است.