بررسی تأثیر آموزش گروهی بر فشار مراقبتی و واکنشهای روانشناختی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال97

سرطان فرایندی بیماریزا است و زمانی ایجاد میشود که سلول غیرطبیعی به دلیل جهش ژنتیکی DNA سلولی تغییر شکل می دهد،این سلول غیر طبیعی یک کلون را بوجود آورده و بدون توجه به پیامها یا سیگنالهای تنظیم کننده رشد در محیط اطراف سلول،بطور غیرطبیعی شروع به تکثیر می کند [1].در ﺣﺎل ﺣﺎﺿﺮ ﺳﺮﻃﺎن ﯾﮑﯽ از ﻣﺴﺎﺋﻞ ﻣﻬﻢ و اﺻﻠﯽ ﺑﻬﺪاﺷﺖ و درﻣﺎن در اﯾﺮان و ﺗﻤﺎم دﻧﯿﺎ محسوب می شوند و ﺳﻮﻣﯿﻦ ﻋﻠﺖ ﻣﺮگ و ﻣﯿﺮ و دوﻣﯿﻦ ﮔﺮوه ﺑﺰرگ از ﺑﯿﻤﺎری ﻫﺎی ﻣﺰﻣﻦ ﻏﯿﺮواﮔﯿﺮ را شامل میباشد .پیش بینی می شود آمار مبتلایان به سرطان تا سال 2020 میلادی به حدود15-10میلیون نفر برسد[2, 3].همچنین بر اساس مطالعات انجام شده عنوان گردیده است که تا سال 2030 میلادی سرطان،اولین ومهم ترین علت مرگ انسان خواهد بود[4] ﺑﯿﺶ از ﻧﯿﻤﯽ از ﺗﻤﺎﻣﯽ ﺳﺮﻃﺎن ﻫﺎ در ﮐﺸﻮرﻫﺎی درﺣﺎل ﺗﻮﺳﻌﻪ ﻫﻤﭽﻮن ﮐﺸﻮرﻫﺎی واﻗﻊ در آﻣﺮﯾﮑﺎی ﺟﻨﻮﺑﯽ و آﺳﯿﺎ اﺗﻔﺎق ﻣﯽ اﻓﺘﺪ.شانس درمان در کشورهای در حال توسعه کمتر است .به طوری که آمار نشان می دهد یک سوم بیماران در کشورهای در حال توسعه نسبت به بیماران کشورهای توسعه یافته درمان میشوند[5]. سرطان پروستات شایعترین سرطان بدخیم درمیان مردان است[6]در زنان سرطان پستان مهمترین عامل نگران کننده سلامت و شایع ترین نوع سرطان است [7].ﺳﺮﻃﺎن ﯾﮏ ﺑﯿﻤﺎری اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑـﻪ ﺷـﺪت  ﺑﻪ ﺳﻼﻣﺖ ﺟﺴﻤﯽ و رواﻧﯽ بیمار و خانواده وی آﺳـﯿﺐ  رﺳـﺎﻧﺪه  و اﻏﻠــﺐ ﻣﻨﺠــﺮ ﺑــﻪ ﭘﺮﯾﺸــﺎﻧﯽ رواﻧــﯽ و ﺗﺮوﻣــﺎ  می شود[8] ، ﺑﻪ دﻟﯿﻞ ﻃﺒـﯿﻌﺖ ﻣﺰﻣﻦ ﺳﺮﻃﺎن، ﺑﯿﻤﺎر ﻣﺠﺒﻮر اﺳﺖ درﻣﺎن ﻃﻮﻻﻧﯽ ﻣﺪت ﺑﺎ داروﻫﺎی ﺷﯿﻤﯽ درﻣﺎﻧﯽ را ﺑﭙﺬﯾﺮد. ﻣﻌﺎﻟﺠﻪ بیمارﻫﻔﺘﻪﻫﺎ ﯾﺎ ﻣﺎهﻫﺎ ﺑﻪ ﻃﻮل ﻣﯽاﻧﺠﺎﻣﺪ و ﻋﻮارضﺟﺎﻧﺒﯽ آن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﺗﻬﻮع، رﯾﺰش ﻣﻮ، ﺧﺴﺘﮕﯽ، دردﻫﺎی ﻋﻀﻼﻧﯽ، ﺳﻮﺧﺘﮕﯽ ﻫﺎی ﭘﻮﺳﺘﯽ، ﺗﻐﯿﯿﺮات وزن و ﻣﺸﮑﻼت روانشناختی ﺑﺮوز کند[9].

به دلیل ماهیت ناتوان کننده ی این بیماری و درمانهای خاصش، بسیاری از مبتلایان به سرطان احتیاج به دریافت کمک از طریق مراقبت دهندگان غیر رسمی دارند[10]. بر خلاف مراقبین حرفه ای مانند پزشکان و پرستاران، مراقبین غیر رسمی از اعضائ خانواده بیمار یا دوستان وی می باشند [11] این افراد نقش بسیار مهمی در انجام امورات روزمره بیماران  برعهده دارند.که نقش آنها نه تنها در بعد مراقبتهای جسمی مانند تغذیه، جابجایی و حرکت، انجام بهداشت فردی و کنترل عوارض جسمانی مربوط به بیماری و حتی عوارض درمان قابل ملاحظه می باشد،بلکه در بعد روانی به عنوان افرادی که بیمار را تحت حمایت های  عاطفی و اجتماعی قرار می دهند بسیار تأثیرگذار است[10].شرایط خاص بیماران مبتلا به سرطان از جمله دفعات متعدد بستری به منظور اهداف درمانی نه تنها باعث اختلال در زندگی بیمار می شود بلکه می تواند باعث تغییر در زندگی مراقبین بیمار گردد[9].بنابراین در بیماری های مزمن مانند سرطان نه تنها بیمار بلکه افراد خانواده وی به عنوان مراقبین اصلی در معرض بحرانهای جسمی و روانی قرار دارند و ممکن است احساس باری سنگین بر دوش خود را داشته باشند،زیرا مجبورند نقش مهمی را در حمایت از بیمار ایفاء کنند[12, 13]. در همین راستا بدون توجه به اینکه بیمار از چه مشکلی در رنج هست،مراقبین آنها به حمایت اجتماعی بیشتری احتیاج دارند[14]. به عبارت دیگر مراقبین بیماران سرطانی ضمن ارائه مراقبت،خود نیز در موقعیتهایی احساس استرس و فشار دارند که در منابع پرستاری بعنوان فشار مراقبتی نام برده میشود.فشارمراقبتی، عبارت از دیسترس های روانی، جسمی و اجتماعی می باشد که به دلیل مراقبت از بیماران مزمن به مراقبان آنها وارد شده و به دنبال آن مشکلات فراوانی مثل: فرسودگی، اضطراب و افسردگی را برای مراقبان بوجود می آورد و ﻣﺸﻜﻼﺗﻲ از ﻗﺒﻴﻞ: ﻛﺎﻫﺶﺣﻤﺎﻳﺖ اﺟﺘﻤﺎﻋﻲ و اوﻗﺎت ﻓﺮاﻏﺖ ،ﻣﺸﻜﻼت ﺑﻴﻦ  ﻓﺮدی وسردرگمی در ﻧﻘﺶ ﻫﺎی ﺧﺎﻧﻮادﮔﻲ و ﺷﻐﻠﻲ را باعث می شود[12] .در مطالعه ای که توسط حیدری گرجی و همکاران انجام شده میزان افسردگی در مراقبین مبتلایان به سرطان 60%گزارش گردیده است[15].

در مطالعه ای که توسط کیم و همکاران 2007انجام شد نشان داد که همسر بیماران مبتلا به سرطان 30%مراقبین را تشکیل میدادند،که این میزان تا 2 برابر گزارش شده است.کیم در مطالعه خود نشان داد که سطح استرس در بستگان درجه اول بالاتر از سایر گروهها است. از ﻃﺮﻓﯽ ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﺸﺎﺑﻪ دﯾﮕﺮ ﻧﺘﺎﯾﺞ اﯾﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ را ﺗﺎﯾﯿﺪ میکنند[16, 17].ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻟﻮﭘﺰ و ﻫﻤﮑﺎران(2010)و داگلبی و همکاران(2012)نشان می دهند ،همسر بیماران مبتلا به سرطان پستان مراقبین اصلی بوده و تحت تأثیر فشارهای جسمی،شناختی و روانی زیادی هستند[18, 19].در مطالعه ای که توسط گرانفولد وهمکاران بر روی 89 بیمار مبتلا به سرطان پستان و مراقب آنها از نظر معیارهای سلامت عمومی ،اجتماعی،اضطراب،افسردگی انجام شده است،نشان داد که استرس و اضطراب مراقبین حتی از بیمارانشان بیشتر است.69%مراقبین دارای شغل،دچار مشکلات فردی در محل کار خود شده و 77% آنان به دلیل احساس مسؤلیت شدید در مراحل حاد بیماری شغلشان را از دست داده بودند[20].

در ایالات متحده امریکا بیش از 22 میلیون نفر نقش مراقبت دهنده ی غیر رسمی را ایفا می کنند[21] و 10 میلیون نفر از کسانی که از بیماری سرطان نجات یافته اند، در تمام مدت سیر بیماریشان توسط مراقبت دهنده های غیر رسمی مورد حمایت بوده و حدود80درصد خدمات مراقبتی که بیماران در خانه دریافت می کرده اند بوسیله ی این مراقبت دهنده ها فراهم گشته است[22] در کنار ایفای این نقش، مراقبت دهندگان گزارش میکنند که به خاطر ایفای نقش مراقبتی از بیمار مورد علاقه شان، نیازهای خودشان را فراموش میکنند[23] نهایتأ روی کیفیت زندگی آنان اثر منفی به جای میگذارد[24] جهت بررسی اثرات ناشی از سرطان روی مراقبان و فشار مراقبتی ایجاد شده سیر بیماری سرطان به 3 فاز تقسیم بندی شده است. در فاز اولیه که همان شروع بیماری و تشخیص قطعی سرطان است، برای مراقبت دهندگان مسئولیت جدید شروع شده و آنها برای نجات بیمارتلاش میکنند.ضمن اینکه دراکثرموارد نسبت به نتیجه درمان خوش بین نیستندکه می تواند موجبات حس ترس و غم را برای مراقب بیمار به همراه داشته باشد. در فاز دوم بیماری که درمان شروع شده و بیمار نسبت به آن واکنش نشان میدهد، مراقبت دهندگان بعد از تجربه ی حسهای مرحله قبل در این فاز دچار نشانه هایی از اضطراب و افسردگی شده و به خاطر برآورده نشدن نیازهایشان و بالا رفتن بارکاری محول شده بر دوش شان، فشار مراقبتی را تجربه میکنند .در فاز سوم که شامل تکمیل درمان است، واکنش بیماران متفاوت می باشد به نحوی که عده ای به درمان پاسخ داده و به فاز بهبودی رفته و بیمار و مراقبان وی دچار ترس از عود مجدد بیماری میشوند و گروهی به درمان پاسخ نداده و دچار عود بیماری میشوند و مراقبان شان در این فاز  فشار مراقبتی زیادی را متحمل میشوند زیرا بیمار از نظر وضع بیماری در حال بدتر شدن بوده و این وضع، کیفیت زندگی مراقبین را به علت نگرانی و استرس از دست دادن فردی عزیز، کاهش میدهد[25]. ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت حاکی از این است ، ﻛﻪ اﻓﺴﺮدﮔﻲ و ﻫﻴﺠﺎﻧﺎت ﻣﻨﻔﻲ از  ﻗﺒﻴﻞ ﺧﺸﻢ، ﺗﺮس، ﻧﺎﻛﺎﻣﻲ، ﻓﺸﺎر، ﺗﻌﺎرﺿﺎت ﺧﺎﻧﻮادﮔﻲ و ﻓﺮﺳﻮدﮔﻲ ﻣﺮاﻗﺒﺘﻲ از جمله اختلالات شایع در بین مراقبین اصلی است[26] .کامرون و همکاران مراقبت از خانواده ئ بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته را مورد بررسی قرار دادند و دریافتند که در هنگام ناراحتی های احساسی ارائه مراقبت حتی به مقدار بسیار کم باعث ایجاد فشار مراقبتی در مراقبین می گردد.همچنین دریافتند مراقبینی که سطح تحصیلات پایینی دارند ، نسبت به افراد با سطح سواد بالاتر احساس ناراحتی بیشتری میکنند[27].

واکنش های مراقبین به شرایط مراقبت چند بعدی است و شامل تأثیر بر برنامه روزانه، نگرانی ها ی مالی، مشارکت در مراقبت و از دست رفتن عزت نفس در زمان مراقبت از بیمار می شود.و وابستگی شدید این دسته از بیماران به مراقبت و برآورده شدن نیازهای اولیه شان ،ارتقائ کیفیت مراقبتها ،لازم است همانطور که به نیازهای بیماران توجه خاص میشود به شرایط جسمی،و واکنشهای روانشناختی همراهیان نیز توجه گردد،چرا که این افراد به عنوان مراقب نقش حیاتی در بقا و سازگاری بیمار با بیماری سرطان را دارند و از طرفی دیگر خود نیز با یک بحران بزرگ و تغییرات عدیده ای در زندگی خصوصی و اجتماعی روبرو میشوند،بدین جهت لزوم انجام مطالعات بر روی این گروه به شدت احساس می گردد[10]، از مواردی که نیاز به انجام مطالعه فوق را مشخص می کند،این که خانواده بیماران مبتلا به سرطان گاهأ با مشکلات عدیده در مدیریت عوارض وابسته به سرطان و بحران ها روبرو می شوندکه توانایی کنترل این عوارض به نظر می رسد می تواند نقش بسیار زیادی در کاهش فشار مراقبتی مشکلات روانشناختی مراقبین داشته باشد. بطوری که در مطالعه سجادیان و همکاران در ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺸﮑﻼت ﺷﺎﯾﻊ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ بیماران مبتلا به سرطان پستان ، ﻋﺪم درﯾﺎﻓﺖ اﻃﻼﻋﺎت ﺷﺨﺼﯽ ﻻزم و داﻧﺶ ﺗﺨﺼﺼﯽ در ﻣﻮرد ﺑﯿﻤﺎری ﺑﯿﻤﺎرﺷﺎن و ﻧﯿﺰ ﺳﻼﻣﺘﯽ ﺧﻮدﺷﺎن از ﺟﺎﻧﺐ ﻣﺘﺨﺼﺼﯿﻦ ﻋﻤﺪه ﺗﺮﯾﻦ ﻣﺸﮑﻼت و ﻧﯿﺎزﻫﺎ ﺑﻮدﻧد[28, 29]. برآورده شدن ﻧﯿﺎزﻫﺎی اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ در ﻣﺮاﺣﻞ ﻣﺨﺘﻠﻒ درﮔﯿﺮی ﺑﺎ ﺑﯿﻤﺎری و ﭘﺲ از آن ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ در اﻓﺰاﯾﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﻓﺮدی،  ﺟﺴﻤﯽ و رواﻧﯽ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﻧﻘﺶ ﻣﻬﻤﯽ اﯾﻔﺎ ﻧﻤﺎﯾﺪ از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺑﻪ ﻃﻮر ﻓﺮاﮔﯿﺮ دﭼﺎر ﻣﺸﮑﻼت اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدی ﻫﺴﺘﻨﺪ [20, 30].ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺑﺠﺰ ﻣﺸﮑﻼت اﻗﺘﺼﺎدی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ دارای ﻃﯿﻒ ﮔﺴﺘﺮده ﻣﺸﮑﻼت ﻋﻼﯾﻢ ﻓﯿﺰﯾﮑﯽ، ﺟﺴﻤﯽ (ﻣﺎﻧﻨﺪ دردﻫﺎی ﻣﺎﻫﯿﭽﻪ ای) و ﻋﻼﯾﻢ روانشناختی ﻣﺎﻧﻨﺪ اﺳﺘﺮس، ﻧﮕﺮاﻧﯽ ﯾﺎ ﺧﻠﻖ اﻓﺴﺮده ﻫﺴﺘﻨﺪ که ﻟﺰوم ﺑﺮرﺳﯽ آﻧﻬﺎ را از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎی ﻣﺨﺘﻠﻒ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﻨﺪ[20, 29] ﺑﺮ اﺳﺎس ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻣﻮﺟﻮد ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ در ﺟﻮاﻣﻊ ﻣﺨﺘﻠﻒ ﺗﺎ ﺣﺪودی ﻧﺰدﯾﮏ ﺑﻬﻢ اﺳﺖ ،در اﯾﺮان ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻓﺮﻫﻨﮓ دﯾﻨﯽ - ﻣﻠﯽ و ﺗﺎﮐﯿﺪ ﺑﺮ ﻧﻘﺶ ﺣﻤﺎﯾﺘﯽ ﺧﺎﻧﻮاده، ﺑﯿﻤﺎر در ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﺨﻮﺑﯽ ﭘﺬﯾﺮش ﺷﺪه و ﺳﺎزﮔﺎری ﺑﺎ ﺑﯿﻤﺎری و اﯾﺠﺎد ﻣﺤﯿﻂ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ آرام ﺳﻌﯽ در اﯾﺠﺎد اﻧﮕﯿﺰه و اﻣﯿﺪ در ﺑﯿﻤﺎران داﺷﺘﻪ و از اﺑﺮاز ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮد ﺗﺎ ﺣﺪ ﻣﻤﮑﻦ ﺧﻮدداری ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ ، ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن ﺑﺮای ارﺗﻘﺎئ ﺷﺮاﯾﻂ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از اﯾﻦ ﺑﯿﻤﺎران و اﻓﺰاﯾﺶ روﺣﯿﻪ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ آﻧﺎن ﺿﺮوری ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ[31, 32].در حالیکه  اکثریت مطالعات بیمار محور است و کمتر به مراقب بیمار توجه شده است. [33]. از طرف دیگر منابع ذکر کرده اند که یکی از عوامل بسیار تاثیر گذار در بیماران مزمن برای سازگاری با بیماری، نقش مراقبین آنهاست که حمایت کننده ی اصلی آنها طی برنامه ی درمانی می باشند بنابراین مراقب بیمار نقش حیاتی در ارتقاء کیفیت سلامت و سازگاری با بیماری دارد و خود نیز تحت تأثیر مسائل بیمار قرار می گیرد.این کار بر این فرضیه تأکید دارد که واکنش به ارائه مراقبت در طول مسیر مراقبت متفاوت است. در ﻫﻤﻴﻦ راﺳﺘﺎ، ﻧﻮﻳﺪﻳﺎن  و ﻫﻤﻜﺎران ﻣﻌﺘﻘﺪﻧـﺪ  ﻛـﻪ  ﻣـﺪاﺧﻼﺗﻲ از ﻗﺒﻴﻞ آﻣﻮزش، ﺧﺎﻧﻮاده درﻣﺎﻧﻲ و ﮔـﺮوه درﻣـﺎﻧﻲ  ﺑـﺮایﻛـﺎﻫﺶ ﻣﻴﺰان ﻓﺸﺎرﻫﺎی وارده ﺑﺮ ﻣﺮاﻗﺒﺖ  ﻛﻨﻨﺪه ﺑﺎﻳﺪ ﺑﻪ ﻛﺎر ﮔﺮﻓﺘﻪ  ﺷـﻮد ﺗـﺎ ﻫﻢ ﻛﻴﻔﻴﺖ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از  ﺑﻴﻤـﺎر  ﺑﻬﺘـﺮ  ﺷـﻮد و  ﻫـﻢ  ﺳـﻼﻣﺖ  ﺟﺴـﻤﻲ و رواﻧﻲ ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﻛﻨﻨﺪه  ﺑـﻪ  ﻋﻨـﻮان  ﻳـﻚ ﺑﻴﻤـﺎر  ﭘﻨﻬـﺎن  ارﺗﻘـﺎ ﻳﺎﺑـﺪ[34]. ﺑــﺪﻳﻦ ﺗﺮﺗﻴــﺐ،اﻫﻤﻴــﺖ ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪﺳــﺎزی ﻣﺮاﻗــﺐ در اوﻟﻮﻳــﺖ ﻗــﺮار ﻣﻲﮔﻴﺮد  ﻣﺮاﻗﺒﺖ، از آن ﺟﺎ ﻛﻪ  اﻣﺮی ﺗﺨﺼﺼﻲ اﺳﺖ و ﭘﺮﺳـﺘﺎران در وﺿﻌﻴﺖ  ﻣﻨﺤﺼـﺮ  ﺑـﻪ  ﻓـﺮدی  ﺟﻬـﺖ  ﺗﻌﺎﻣـﻞ  ﺑـﺎ  اﻓـﺮاد و اﻋﻀـﺎی ﺧﺎﻧﻮاده آن ﻫﺎ ﻗﺮار دارﻧﺪ، ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﻨﺪ داﻧﺶ، ﻣﻬﺎرت و ﺣﻤﺎﻳﺖ ﻻزم را ﺑﺮای ﺣﻔﻆ ﻛﻴﻔﻴـﺖ ﻣﺮاﻗﺒـﺖ در ﺧﺎﻧـﻪ ﻓـﺮاﻫﻢﻛﻨﻨـﺪ. در ﺟﺮﻳـﺎن ﻣﺮاﻗﺒــﺖ از ﻳــﻚ ﺑﻴﻤــﺎر، ﺧــﺎﻧﻮاده وی  ﻧﻴﺎزﻣﻨــﺪ درک ﺻــﺤﻴﺢ از ﺑﻴﻤﺎری اﺳﺖ و وﻇﻴﻔﻪ ﭘﺮﺳﺘﺎر در ﻛﻨـﺎر ﻣﺮاﻗﺒـﺖ  ﺑﻴﻤـﺎر، ﻛﻤـﻚ  ﺑـﻪ ﺧﺎﻧﻮاده در ﺟﻬﺖ اﻓﺰاﻳﺶ اﻣﻴﺪ و  اﻋﺘﻤﺎد اﺳـﺖ؛  ﭼﻨـﻴﻦ  روﻳﻜـﺮدی   ﺑﺎﻋﺚ ارﺗﻘﺎی ﺳﻼﻣﺖ و رﻓﺎه ﺧﺎﻧﻮاده ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ[35]. بنابراین لازم است مراقبین بیمار از روحیه ی مطلوب برخوردار بوده تا قادر باشند شرایط سازگاری بیمار با بیماری و نهایتا پذیرش درمان را برای بیماران تسهیل نمایند.با توجه به مشکلات خاص مبتلایان به سرطان وخانواده آن ها و آمار چشمگیر سرطان درکشور آموزش به بیماران و مراقبین آنها از اهمیت خاصی برخوردار است.در نتیجه آموزش برخی راهکارهای مناسب به مراقبین این بیماران برای مقابله با تجربه ی بیماری و فایق آمدن بر ابعاد آسیب شناسانه ی ناشی از دوره های تشخیص،درمان و پیگیری ضروری است.آموزش گروهی یکی از روشهای آموزشی است که در آن،فراگیران و آموزش دهنده گرد هم جمع می شوند و به تبادل اطلاعات،احساسات و عقاید می پردازند[36].با توجه به اینکه آموزش گروهی یک روش غیر دارویی، غیرتهاجمی و کم هزینه در کنترل مشکلات جسمی و روانشناختی بوده و به راحتی قابل آموزش به بیمار و خانواده از طریق پرستار می باشد،این فرصت را به پرستار می دهد که به چند فراگیر به طور همزمان آموزش دهد و در زمان کمتر افراد بیشتری را آموزش می دهد.بطورکلی،بر نگرش افراد اثر مثبتی می گذارد که ناشی از افزایش انگیزش و تعاملات بیشتر با دیگران است.این روش باعث ایجاد یادگیری فعال ،فراهم آوردن فرصتی جهت به اشتراک گذاشتن ایده ها و تجارب و احساسات در جمع شده و دریافت حمایت از گروه به افراد کمک میکند که راه حلهای بهتری برای مشکلات خود بیابند[36و37]،این مطالعه با هدف تعیین تأثیر آموزش گروهی بر فشار مراقبتی و واکنشهای روانشناختی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستان­های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال 97طراحی شده است.

-بررسی متون: مرور بر متون

جهت بررسی متون مرتبط با موضوع پژوهش، جستجو با واژه های فارسی شامل :    فشار مراقبتی-

 آموزش گروهی- سرطان - اضطراب – استرس – افسردگی و با کلید واژه هایcancer-stress-group training- caregiver burden- Depression- Anxietyدر محدوده سال ها  2000تا  2018 و بانک های اطلاعاتی Iran Medex , Magiran،SID ،Iran Doc ،ProQuest ،Pubmed  ،Ovid, Science direct  انجام شد و مقالات مرتبط مورد بررسی قرار گرفت. سپس مقالاتی که بیشترین تناسب و ارتباط با موضوع مورد پژوهش داشتند انتخاب شده که در مجموع6 مقاله لاتین و 5 مقاله فارسی استفاده شده است که در اینجا ارائه می گردند.

مولیکا و همکاران(2018): مطالعه ای با هدف تأثیر آموزش مهارت های پزشکی و پرستاری بر فشار مراقبتی و اعتماد به نفس مراقبین بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال و ریه انجام دادند.این مطالعه مقطعی بوده و  به منظور آموزش یکسری مهارتها به مراقب بیمار جهت کاهش فشار مراقبتی انجام شده است.641 مراقب آنالیزشدند،حدود58% آنها(377نفر)فقط آموزشهای روتین را دریافت کردند و 261 نفر آموزش مهارتهای پزشکی و پرستاری را دریافت نمودند،جمع آوری داده ها با استفاده از پرسشنامه های فشار مراقبتی زاریت و ارزیابی مراقبت های ارائه شده انجام شد.پژوهشگران در پایان نتیجه گرفتند که : آموزش مهارت مراقبت های پزشکی و پرستاری  به مراقبت کننده باعث کاهش فشارمراقبتی و افزایش اعتماد به نفس لازم و توانایی ارائه مراقبت های فیزیکی برای گیرندگان مراقبت می شود. کسانی که آموزش های مورد نیاز را دریافت نکرده بودند، دارای اعتماد به نفس کمتر و فشار مراقبتی بیشتر بودند[38].

بورگس و همکاران(2017):مطالعه ای با هدف بررسی تأثیرات بروز سرطان ریه و کیفیت زندگی بیماران مبتلا به سرطان ریه بر فشار مراقبتی مراقبین خانوادگی آنها انجام دادند. این پژوهش یک مطالعه مقطعی بوده است.برای جمع آوری داده ها از مقیاس اضطراب و افسردگی بیمارستان،پرسشنامه سنجش سلامت فرم کوتاه( 36آیتمی(SF-36))و پرسشنامه بارمراقبتی استفاده کردند. مدل سازی مبتنی بر گروه را به منظور شناسایی بیماران مبتلا به سرطان اولیه یا پیشرفته همراه با اختلال یا بدون اختلال (نمره کل SF36> 50 در مقابل SF36< 50)انجام دادند. مراقبین بیماران به چهار گروه تقسیم شدند: 1- ابتلا به سرطان در مراحل اولیه بدون اختلال در کیفیت زندگی2- سرطان پیشرفته  بدون اختلال در کیفیت زندگی 3- سرطان زودرس همراه با اختلال در کیفیت زندگی 4- سرطان پیشرفته همراه با اختلال در کیفیت زندگی.مراقبین خانوادگی جوان وعمدتا زن بودند. مراقبین بیماران دارای اختلال، بدون توجه به مرحله بیماری، بار متوسطی را نسبت به بیماران بدون اختلال نشان دادند.پژوهشگران در پایان دریافتند که بار مراقبتی بیشتر تحت تأثیر مرحله پیشرفت سرطان ریه است[39].

هندریکس و همکاران(2017):مطالعه ای با عنوان تأثیر برنامه آموزش پیشرفته بر خودکارآمدی و آمادگی مراقبت از بیمار پس از ترخیص و سلامت روان مراقبین بیماران مبتلا به  سرطان انجام دادند.این مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی شده بر روی 138 مراقب که 68 نفر آنها آموزش های پیشرفته را طی 5 جلسه آموزشی دریافت نمودند انجام شد.آموزشها دارای دو جزء بود: 1- آموزش مدیریت علائم شامل پیشگیری از عفونت،مدیریت خستگی، کنترل درد، حفظ تغذیه مناسب و ... 2- آموزش مدیریت استرس مراقبت کننده و 70 نفرشان اطلاعات استاندارد در مورد منابع حمایت اجتماعی دریافت کردند. جمع آوری دادهﻫﺎ را در ابتدا،بلافاصله پس از آموزش، و در 2 و 4 هفته بعد از ترخیص بیمار ﺑﺎ ﺗﮑﻤﯿﻞ ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ های « فشار ﻣﺮاﻗﺒﺘﯽ » ، « اطلاعات دموگرافیک » و «خودکارآمدی»انجام دادند. نتایج اولیه خود کارآمدی برای مدیریت علائم سرطان بیماران و استرس مراقبت کننده و آمادگی برای مراقبت از خود در گروهی که آموزش پیشرفته را دریافت نمودند در مقایسه با گروه آموزش استاندارد افزایش یافته بود و تفاوت معنی داری در افسردگی و اضطراب گروه مداخله وجود نداشت.پژوهشگران در پایان نتیجه گرفتند که آموزش های پیشرفته منجر به بهبودی کوتاه مدت در خودکارآمدی مراقبین برای مدیریت علائم سرطان بیماران و استرس ناشی از مراقبت از بیمار میشود،اما نه در سلامت روان مراقبان و فقدان اثرات پایدار ممکن است مربوط به ماهیت تک دوز مداخله و نیازهای متغیر مراقبان غیر رسمی پس از ترخیص بیمار باشد [40].

صفائیان و همکاران (2016): مطالعه ای با عنوان رابطه فشارمراقبتی،استرس، اضطراب و افسردگی درمراقبت کنندگان بیماران مبتلا به سرطان انجام دادند.این مطالعه توصیفی مقطعی به روش نمونه گیری در دسترس  بر روی 100نفر از مراقبین بیماران مبتلا به سرطان مراجعه کننده به بیمارستان امام رضا (ع) شهر بجنورد انجام شد.ابزار پژوهش پرسشنامه فشار مراقبتی و مقیاس افسردگی ، اضطراب، استرس بود .پژوهشگران در پایان نتیجه گرفتند: بیش از نیمی از مراقبت کنندگان بیماران سرطانی فشارمراقبتی شدید و بسیار شدیدی را تجربه میکنند اما علی رغم تجربه فشار مراقبتی شدید، از نظر وضعیت روانی در موقعیت قابل قبولی به سر میبرند.ارزیابی مراقبت کنندگان اصلی توسط اعضا تیم درمانی و تدوین برنامه های توانبخشی خانواده محور ضروری به نظر میرسد[41].

رضایی و همکاران(2016):مطالعه ای با عنوان تأثیر برنامه آموزشی حمایتی گروهی بر فشارمراقبتی مادران کودکان مبتلا به تالاسمی ماژور انجام دادند.این مطالعه نیمه تجربی در مورد 80مادر کودک مبتلا به تالاسمی مراجعه کننده به بیمارستان علی اصغر شهر زاهدان تابستان 1395(2016)انجام شده است.مادران به شیوه نمونه گیری در دسترس انتخاب و در 2 گروه 40نفره مداخله و کنترل قرار گرفتند.گروه مداخله 4جلسه آموزش حمایتی را طی 4 هفته دریافت نمودند.داده ها با استفاده از ابزار فشار مراقبتی گردآوری شدند.پژوهشگران در پایان نتیجه گرفتند:ارائه برنامه آموزشی حمایتی گروهی منجر به کاهش فشارمراقبتی مادران کودکان مبتلا به تالاسمی می شود،و استفاده از این برنامه یک روش مؤثر در کاهش فشار مراقبتی مادران می باشد[42].

نویدیان و همکاران(2015):مطالعه ای با هدف تعیین تأثیر مداخله آموزشی حمایتی برواکنشهای روانشناختی اعضای خانواده بیماران بستری در بخش ویژه انجام دادند. این مطالعه از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون- پس آزمون با گروه کنترل  و به روش نمونه گیری در دسترس با انجام مداخله آموزشی حمایتی بر روی 154نفر از اعضای خانواده بیماران بستری(دو گروه آزمون وکنترل) در بخش ویژه مرکز حوادث بیمارستان خاتم الانبیاء (ص) زاهدان در سال1394 انجام شد. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه استرس، اضطراب و افسردگی (21 DASS ) بود.پژوهشگران در پایان نتیجه گرفتند،با توجه به تأثیر مداخله آموزشی حمایتی بر کاهش اضطراب، استرس و افسردگی اعضای خانواده بیماران، ضرورت دارد در برنامه های آموزشی و مراقبتی خانواده محور پرستاران، این مداخله ها گنجانده شود[43].

سجادیان وهمکاران(2015):مطالعه ای با عنوان ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺮاﻗﺒﺘﯽ در ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن ﭘﺴﺘﺎن انجام دادند.این مطالعه از نوع توصیفی-تحلیلی بر روی 251 ﻧﻔﺮ از ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺧﺎﻧﻮادﮔﯽ بیماران مبتلا به سرطان مراجعه کننده به ﮐﻠﯿﻨﯿﮏ ﺑﯿﻤﺎری ﻫﺎی ﭘﺴﺘﺎن ﺟﻬﺎد داﻧﺸﮕﺎﻫﯽ در ﺷﻬﺮ ﺗﻬﺮان انجام شد.روش ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﯿﺮی در دﺳﺘﺮس بوده است و ابزار پژوهش شامل ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪمحقق ساخته ﻣﺸﮑﻼت ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ و اطلاعات دﻣﻮﮔﺮاﻓﯿﮏ ﺧﺼﻮﺻﯿﺎت ﺟﻤﻌﯿﺘﯽ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺑﻮد.پژوهشگران در پایان نتیجه گرفتند برای ارائه خدمات با کیفیت تر ﺑﻪ این ﺑﯿﻤﺎران باید ﺑﻪ ﻣﺮاﻗبین آنها توجه شود. ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽ رﺳﺪ ﺑﯿﺸﺘﺮﯾﻦ ﻧﯿﺎز ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﮐﻤﺒﻮد اﻃﻼﻋﺎت ﺗﺨﺼﺼﯽ در ﻣﻮرد ﺳﺮﻃﺎن ﭘﺴﺘﺎن و ﻧﺤﻮه ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺧﻮد و ﺑﯿﻤﺎر اﺳﺖ .ﭼﻨﺎﻧﭽﻪ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﻫﺎی ﺑﻬﺪاﺷﺘﯽ ﺑﻪ رﻓﻊ ﻣﺸﮑﻼت اﻃﻼﻋﺎﺗﯽ، ﺟﺴﻤﺎﻧﯽ، ﻓﺮدی- اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و روانشناختی ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺑﭙﺮدازﻧﺪ ﻣﻮﺟﺐ آﺳﺎﯾﺶ رواﻧﯽ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺷﺪه ﮐﻪ ﻧﻪ ﺗﻨﻬﺎ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺑﻠﮑﻪ ﺑﯿﻤﺎران ﻫﻢ از ﻣﺰاﯾﺎی آن ﺑﺮﺧﻮردار ﻣﯽ ﮔﺮدﻧﺪ .از ﻃﺮف دﯾﮕﺮ ﺗﻮﺟﻪ به مشکلات ﻓﺮدی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ  ﺑﯿﻤﺎران و ﺧﺎﻧﻮاده آﻧﺎن ﺑﺎ اراﯾﻪ ﺣﻤﺎﯾﺖ ﻫﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ اﻗﺘﺼﺎدی ﻣﻮﺟﺐ ﺗﻄﺎﺑﻖ ﺑﻬﺘﺮ در ﺑﯿﻤﺎران و ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ آﻧﺎن ﺑﺎ ﻣﺸﮑﻼت ﺧﻮاﻫﺪ ﺷﺪ[44].

طالبی و همکاران (2015):مطالعه ای با عنوان فشارﻣﺮاﻗﺒﺘﯽ در ﻣﺮاﻗﺒﺖ ﮐﻨﻨﺪﮔﺎن ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻧﺎرﺳﺎﯾﯽ ﮐﻠﯿﻪ ﺗﺤﺖ دﯾﺎﻟﯿﺰ انجام دادند.این مطالعه مقطعی با انجام مداخله اقدامات حمایتی   بر روی 154 ﻣﺮاﻗﺐ ﺑﯿﻤﺎر ﻫﻤﻮدﯾﺎﻟﯿﺰی ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﮐﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﻣﺮﮐﺰآﻣﻮزﺷﯽ درﻣﺎﻧﯽ رازی ﺷﻬﺮ رﺷﺖ ﺑﻪ روش ﻧﻤﻮﻧﻪﮔﯿﺮی ﺗﺪرﯾﺠﯽ انجام شد. ﺧﺎﻧﻮاده ﺑﯿﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﻧﺎرﺳﺎﯾﯽ ﻣﺰﻣﻦ ﮐﻠﯿﻪ ،اﻗﺪاﻣﺎت ﺣﻤﺎﯾﺘﯽ ﻣﺘﻌﺪدی را ﺑﺮای ﺑﯿﻤﺎر در ﻣﻨﺰل و درﻣﺮاﮐﺰ ﺳﺮﭘﺎﯾﯽ ﻣﺜﻞ ﺑﺨﺶﻫﺎی دﯾﺎﻟﯿﺰ ﺑﯿﻤﺎرﺳﺘﺎن اﻧﺠﺎم ﻣﯽدﻫﻨﺪ. ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦاﯾﻦ ﺑﯿﻤﺎران زﻣﺎن زﯾﺎدی را برای مراﻗﺒﺖ از اﯾﺸﺎن ﺻﺮف ﻣﯽﮐﻨﻨﺪ و ﺧﺴﺘﮕﯽ و فشارﻣﺮاﻗﺒﺘﯽ زﯾﺎدی را ﺗﺤﻤﻞﻣﯽﮐﻨﻨﺪ .ﺷﻨﺎﺳﺎﯾﯽ ﺑﻪ ﻣﻮﻗﻊ اﯾﻦ ﻓﺸﺎرﻫﺎ در ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ،ﻧﻘﺶ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﮐﻨﻨﺪه ای در ارﺗﻘﺎی ﺳﻼﻣﺖ رواﻧﯽ آﻧﺎن دارد. دادهﻫﺎ را از ﻃﺮﯾﻖ ﻣﺼﺎﺣﺒﻪ ﺑﺎ ﺗﮑﻤﯿﻞ دو ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪی « Zarit  فشار ﻣﺮاﻗﺒﺘﯽ » و « ﻋﻮاﻣﻞ ﻓﺮدی-اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺑﯿﻤﺎر و ﻣﺮاﻗﺐ » ﺟﻤﻊآوری نمودند.پژوهشگران در پایان نتیجه گرفتند با ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻧﯿﺎز ﺑﯿﻤﺎران دﯾﺎﻟﯿﺰی ﺑﻪ درﯾﺎﻓﺖ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺳﻮی ﺧﺎﻧﻮاده ﺗﻮﺻﯿﻪ ﻣﯽﺷﻮد ﺑﻪ ﻣﺮاﻗﺒﯿﻦ ﺑﯿﻤﺎران ﻫﻤﻮدﯾﺎﻟﯿﺰی ﺗﻮﺟﻪ ﺑﯿﺸﺘﺮی از ﻧﻈﺮ ﺑﺮرﺳﯽ ﻓﺸﺎر ﻣﺮاﻗﺒﺘﯽ و اﻗﺪاﻣﺎت ﻣﻮرد ﻧﯿﺎز ﺟﻬﺖﮐﺎﻫﺶ ﻓﺸﺎرﻫﺎ ، ﺻﻮرت ﮔﯿﺮد[45].

کورچی سن و همکاران(2015): مطالعه ای با عنوان بررسی ارتباط بین  فشار مراقبتی و اختلالات عاطفی اضطراب و افسردگی در مراقبین بیماران مبتلا به متاستاز مغزی انجام دادند.این مطالعه توصیفی،مقطعی بر روی 104نفر از مراقبین خانوادگی مراجعه کننده به مرکز سرطان مورس دانشگاه کالیفرنیا سن دیه گو انجام شد. نمونه گیری در دسترس با استفاده از یک نظرسنجی خودمراقبتی (حدود90دقیقه)توسط مراقبین بیماران تکمیل شد. پژوهشگران دریافتند که احتمال ابتلا به اضطراب و افسردگی در مراقبین خانوادگی بیشتر است و آنها سطوح بالایی از فشار مراقبتی را گزارش نمودند[46].

مس میلان و همکاران(2006):مطالعه ای با عنوان تأثیر مداخله مهارتهای مقابله با سرطان در مراقبین خانوادگی بیماران مبتلا به سرطان انجام دادند. مراقبان خانوادگی بیماران مبتلا به سرطان سطح بالایی از استرس و فشار مراقبتی را تجربه میکنند که باعث کاهش کیفیت زندگی مراقبین میشود. این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی را بر روی 354مراقبت کننده خانوادگی بیماران بستری با سرطان پیشرفته انجام دادند که شامل ارزیابی های ابتدایی، 16 روزه و 30 روزه از مارس 1999 تا مه 2003بودند.مراقبین به صورت تصادفی به سه گروه تقسیم شدند:1- گروه کنترل مراقبت های بهداشتی استاندارد را دریافت نمودند 2- گروه دوم مراقبتهای معمول استاندارد بعلاوه 3 ویزیت حمایت کننده دریافت نمودند،3- گروه سوم مراقبتهای استاندارد بعلاوه 3 بازدید آموزش مهارت های مقابله ای دریافت کردند. در پیگیری 30 روزه، مداخله مهارت های مقابله ای موجب بهبود قابل ملاحظه ای در کیفیت زندگی  مراقبین شددر پایان پژوهشگران نتیجه گرفتند :مداخله مهارتهای مقابله ای باعث بهبود کیفیت زندگی ، کاهش فشار مرتبط با علائم بیماران و انجام وظایف مراقبتی در مقایسه با مراقبت های حمایتی به  تنهایی و یا مراقبت های بهداشتی به همراه حمایت های عاطفی میشود.مداخلات آموزش مهارت های مراقبتی ساختار یافته برای مراقبان، حتی در محیط دشوار مراقبت ازبیمار در مراحل پایان زندگی امیدوار کننده هستند[47].

نورثوز و همکاران(2005):مطالعه ای با عنوان تأثیر مداخله خانوادگی بر کیفیت زندگی زنان با سرطان پیشرفته پستان و مراقبین خانوادگی آنها انجام دادند.این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی تصادفی بر روی 134بیمار و مراقبین خانوادگی آنها در 2 گروه مداخله و کنترل انجام شد.این افراد در ابتدای مطالعه ،3ماه و 6 ماه بعد از مداخله بررسی شدند.مداخله شامل پنج مرحله 1-مشارکت خانوادگی 2-نگرش خوش بینانه 3- مقابله با افسردگی 4- کاهش عدم اطمینان 5- مدیریت علائم بودند.طی دوره 3ماهه بیماران و مراقبین آنها که در گروه مداخله خانوادگی بودند،ناامیدی و ارزیابی منفی کمتری نسبت به گروه کنترل گزارش نمودند،اما این نتایج طی 6 ماه پایدار نبودند و در کیفیت زندگی افراد گروه مداخله و کنترل تفاوت معنی داری مشاهده نشد.در پایان پژوهشگران نتیجه گرفتند:اگرچه مداخله خانوادگی در ابتدا مثبت گزارش شد ولی این تأثیرات در طول زمان پایدار نبودند.بنابراین در مطالعات آینده باید برنامه هایی که از نظر دوز و مدت زمان  مداخله و عوامل مؤثر بر مداخله حساسیت بیشتری نسبت به تغییر و ایجاد رویکرد واقع بینانه برای مبتلایان به سرطان پیشرفته دارند،گنجانده شود[48].

نقد بر مطالعه:

اکثر مطالعاتی که بر روی مراقبان بیماران سرطانی انجام شده است به صورت توصیفی می باشد و در  تعداد محدودی از مطالعات مداخله آموزشی صورت گرفته است ولیکن در بعد آموزشی محتوی آموزش به خوبی تشریح نگردیده است .در حالیکه در مطالعه حاضر در تدوین محتوی آموزشی علاوه بر مدیریت عوارض شایع سرطان به آموزش و ارتقائ جنبه های روانشناختی  مراقبان و بیمار نیز پرداخته خواهد شد و راهکارهای مناسب جهت کنترل عوارض روانشناختی ارائه خواهد گردید.دراکثریت مطالعات تاثیر مداخله صرفا بر بار مراقبتی سنجیده شده و مطالعه ای که همزمان تاثیر مداخله را بر بار مراقبتی و واکنش های روانشناختی همراهیان بررسی نماید یافت نشد.

فشار مراقبتی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان بعد از مداخله در دو گروه  متفاوت است.

 استرس مراقبین بیماران مبتلا به سرطان بعد از مداخله در دو گروه  متفاوت است.

اضطراب مراقبین بیماران مبتلا به سرطان بعد از مداخله در دو گروه متفاوت است.

افسردگی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان بعد از مداخله در دو گروه متفاوت است.

 تعیین تأثیر آموزش گروهی بر فشار مراقبتی و واکنشهای روانشناختی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال97

1-تعیین و مقایسه میانگین نمره فشار مراقبتی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از برنامه آموزش گروهی

2-تعیین و مقایسه میانگین نمره استرس مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از برنامه آموزش گروهی

 3-تعیین و مقایسه میانگین نمره اضطراب مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در گروه مداخله و کنترل قبل و بعد از برنامه آموزش گروهی

4-تعیین و مقایسه میانگین نمره افسردگی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان درگروه مداخله و کنترل قبل و بعد از برنامه آموزش گروهی

دانشگاههای علوم پزشکی وبیمارستانهای تابعه

فشار مراقبتی(تعریف نظری):

فشارهای روانی، جسمی و اجتماعی است که در اثر مراقبت از بیماران مزمن از جمله بیماران مبتلا  به سرطان به مراقبین وارد می گردد،این سختی میتواند ریشه هایی متفاوت داشته باشد اما عمدتأ به  فقر دانش و سواد مراقب بر می گردد که مشکلات زیادی همچـون: فرسـودگی، اضـطراب و افسـردگی را بـرای مـراقبین ایجاد کننـد[49]

فشار مراقبتی(تعریف عملی):

در این پژوهش منظور از فشارمراقبتی نمره ای است که مراقبین بیماران مبتلا به سرطان از پرسشنامه فشارمراقبتی (24سؤالی)به دست می آورند.که در 5 حیطه مشخص شده و با مقیاس لیکرت سنجیده می شود،حداقل نمره 24و بالاترین نمره120می باشد.

                                                                                                                                                     1- Caregiver Burden Inventoty

آموزش گروهی(تعریف نظری):

یک فرآیند رسمی و سازمان یافته برای انتقال دانش به یک فرد یا گروه.]50[

آموزش گروهی (تعریف عملی):

منظور از برنامه آموزش گروهی در این پژوهش،برنامه طراحی شده توسط پژوهشگر که برای مراقبین بیماران مبتلا به سرطان بکارگرفته خواهد شد و این برنامه به روش سخنرانی ، بحث  و پرسش و پاسخ طی 5 جلسه 60دقیقه ای در کلاس آموزش واقع در بخش انکولوژی در گروه های کوچک 6-8 نفری اجرا می گردد و محتوای علمی مطالب برگرفته ازکتب معتبر انکولوژی ،روانشناسی و پرستاری می باشد.

استرس(تعریف نظری):

استرس واژه ای انگلیسی به معنای فشار و اجبار و در زبان فارسی واژه فشار روانی را برابر با استرس به کاربرده اند.استرس به عنوان یک حالت عدم توازن بین فشارهای وارده و توانایی های فردبرای مقابله با آن فشارها میباشد[51].

استرس (تعریف عملی): در این پژوهش منظور از استرس نمره ای است که مراقبین بیماران مبتلا به سرطان از7سؤال مربوط به حیطه استرس از پرسشنامه استاندارد DASS-21 کسب خواهند نمود که با مقیاس لیکرت سنجیده می شود ،حداقل نمره مربوط به هر سوال 0 و حداکثر نمره 21 می باشد .

اضطراب  (تعریف نظری):

اضطراب یک احساس مبهم،  ناخوشایند و ناراحت کننده است که با واکنش های خودکار بدن همراه است ، منبع آن اغلب نامشخص و نامعین است ، و با احساس تشویش و نگرانی که در اثر انتظار خطر ایجاد می شود همراه می باشد[51].

اضطراب (تعریف عملی):

در این پژوهش منظور از اضطراب نمره ای است که مراقبین بیماران مبتلا به سرطان از پرسشنامه استاندارد DASS-21  کسب خواهند نمود.که7 سؤال آن مربوط به حیطه اضطراب بوده وبا مقیاس لیکرت سنجیده می شود.

افسردگی( تعریف نظری):

افسردگی: «حالت روانی ناخوشی که با دلزدگی، یاس و خستگی پذیری مشخص می شود و در بیشتر مواقع با اضطراب کم و بیش شدید همراه است[51].

 افسردگی( تعریف عملی):

در این پژوهش منظور از افسردگی نمره ای است که مراقبین بیماران مبتلا به سرطان از سؤالات 3 ، 5 ، 10 ، 13 ، 16 ، 17 ، 21  پرسشنامه استاندارد DASS-21  کسب خواهند نمود.

طبق توصیه سامانه کارآزمایی بالینی مطالعه حاضر معیارهای کارآزمایی بالینی را ندارد و نوع مطالعه به نیمه تجربی تغییر یافت   

 کلیه مراقبین بیماران با تشخیص سرطان تحت کموتراپی مراجعه کننده به بیمارستانهای  آموزشی تابع علوم پزشکی  شهر زاهدان در سال 1397 که شرایط ورود را دارا باشند. 

معیارهای ورود

عدم وجود متاستاز در بیمار

از جلسه دوم کموتراپی به بعد

محدوده سنی بیمار بین20-60 سال

معیارهای ورود مراقب بیمار:

 سن بالای 18 سال

توانایی برقراری ارتباط و همکاری  

عدم وجود بیماری زمینه ای

عدم وجود بیماری اعصاب و روان شناخته شده و مصرف دارو های اعصاب و روان

عدم وجود استرسهای شدید طی 6ماه اخیر از قبیل از دست دادن عزیز

  داشتن حداقل سواد خواندن و نوشتن.

  عدم مشارکت در برنامه های مشاوره ای و آموزشی در گذشته .

معیارهای خروج از مطالعه:

 غیبت در جلسات آموزشی. 

فوت بیمار

حجم نمونه و روش محاسبه آن:

 ابتدا از بین مراقبین بیماران مبتلا به سرطان که معیارهای ورود به مطالعه را دارند ،مراقبین واجد شرایط انتخاب و سپس به طور تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل اختصاص خواهند یافت. حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره بار مراقبتی مطالعه پهلوان زاده وهمکاران 2014[52]. و با حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون آماری 90 درصد و با در نظر گرفتن حجم نمونه ای که بتواند حداکثر اختلاف 5 واحدی بین گروه ها را تشخیص دهد، تعداد نمونه لازم بر اساس فرمول زیر در هر گروه تعداد 48  نفر برآورد گردید. به منظور اطمینان از کفایت حجم نمونه و در نظر گرفتن ریزش احتمالی ، در این مطالعه در هر گروه 50  نفر و در مجموع 100  نفر حجم نمونه تعیین شد.

       =4.2           =1.64            d= 5                                                               = 1            

          n=  = 47/21 = 50                                                     

 4.5=          

         39.26   =   

    35.91   =           

 روش نمونه گیری به شیوه   تصادفی ساده، می باشد.

- روش و ابزار جمع آوری داده ها :

ابزار جمع آوری اطلاعات پرسشنامه ای متشکل از سه قسمت است:

قسمت اول:

پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک در 2بخش تنظیم خواهد شد:

بخش اول : اطلاعات مربوط به مراقب بیمار از قبیل :

میزان تحصیلات مراقب - وضعیت تأهل مراقب – سن مراقب – شغل مراقب -تعداد فرزندان مراقب – جنس مراقب – نسبت فامیلی با بیمار – وجود  بیماری در مراقب

بخش دوم: اطلاعات مربوط به بیمار:

 نیاز روزانه به مراقبت- مدت بیماری – توان بیمار جهت انجام کارهای شخصی - تأهل بیمار- تعداد فرزندان بیمار- سن بیمار

قسمت دوم:

پرسشنامه فشار مراقبتی دارای( ) در سال 1989 توسط نواک و گست برای اندازه گیری فشار مراقبتی عینی وذهنی بیماران مزمن(از جمله سرطان) ساخته شده است. این پرسشنامه دارای پنج خرده مقیاس میباشد که عبارتند از: فشار مراقبتی وابسـته بـه زمـان ، فشار مراقبتی تکـاملی ، فشار مراقبتی جسمی، فشار مراقبتی اجتماعی و فشار مراقبتی عاطفی.ویژگیهای روانسنجی پرسشنامه فشار مراقبتی( (توسط نواک و گست (1989 )مورد بررسی قرار گرفتند. تحلیل عاملی انجـام شـده در پژوهش آنها نشان داد 5 خرده مقیاس فشار مراقبتی وابسته به زمان، فشار مراقبتی تکاملی ، فشار مراقبتی جسمی ، فشار مراقبتـی اجتمـاعی و فشار مراقبتی عاطفی حدود 66 %از واریانس فشار مراقبتی را پیش بینی میکنند.همچنین پایایی هریک از خرده مقیـاس هـای فشار مراقبتـی بدین قرار بدست آمد: فشار مراقبتی وابسته به زمان و فشار مراقبتی تکاملی برابر با 85/0 بدست آمد و آلفای کرونباخ زیرمقیـاس هـای فشار مراقبتی جسمی، فشار مراقبتی اجتماعی و فشار مراقبتی عاطفی به ترتیب برابـر بـا 86/0 ،73/0 ،77/0 بـه دسـ ت آمدنـد. در ایـران در پـژوهش عباسی و همکاران (1390 (ضریب آلفای کرونباخ این پرسشنامه 90/ 0و خـرده مقیـاس هـای آن را از /072 تـا 82/0 بـه دسـت آوردنـد. در پژوهش سلمانی و همکاران (1392 (نیز، آلفای کرونباخ کل پرسشنامه برابر با 92/0 به دست آمد[54و53 و10].

نمره گذاری پرسشنامه فشار مراقبتی): (

عبارات این پرسشنامه، بر روی یک مقیاس پنج درجه ای نمره گذاری میشوند و که هر یک از این گزینه ها از 1 تا 5 امتیازدارند1 :هرگز  2:به ندرت 3 :گهگاهی 4:اغلب  5: تقریباً همیشه ،این پرسشنامه دارای 5 زیرمقیاس به شرح زیر میباشد: عامل سؤالات فشار مراقبتی وابسته به زمان 1 -5 ،فشار مراقبتی تکاملی 6 -10 ،فشار مراقبتی جسمی 11 -14 ،فشار مراقبتی اجتماعی 15 - 19 ،فشار مراقبتی عاطفی 20- 24

نمره گذاری: بالاترین نمره ای که فرد در این پرسشنامه میتواند اخذ نماید 120 و پایینترین نمره 24 میباشد. بر طبق نظر سازندگان این آزمون نمره6 3 و و بالاتر نشان دهنده فشار مراقبتی بالا در فرد میباشد  پایایی این ابزار در مطالعه حاضر از طریق آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

قسمت سوم:

ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ(DASS21) Depression Anxiety Stress Scale; DASS-21:

 مقیاس افسردگی، اضطراب و استرس در سال1995 توسط لاویبوند و لاویبوند تهیه شد. منظور از استرس در این مقیاس شامل استرس های فیزیکی-روانی است. این مقیاس شامل 21 سؤال است که هر یک از سازه های روانی استرس،اضطراب،افسردگی را توسط 7سؤال متفاوت مورد ارزیابی قرار می دهد.آنتونی و همکاران در سال 1998مقیاس مذکوررا مورد تحلیل آماری قرار دادند،که نتایج پژوهش آنها مجددأ حاکی از وجود 3عامل افسردگی،اضطراب و استرس بود.نتایج این پژوهش نشان داد که 68% از واریانس کل مقیاس توسط این سه عامل مورد سنجش قرار می گیرد.ارزش ویژه عوامل افسردگی، اضطراب و استرس در پژوهش مذکور به ترتیب برابر9.07 ، 2.89  ، 1.23 و ضریب آلفا برای این سه عامل به ترتیب 0.97 ،0.92 ، و 0.95 بود. بنابراین این مقیاس دارای اعتبار مناسب جهت بکارگیری در فعالیتهای پژوهشی و تشخیصی می باشد.نحوه پاسخدهی به پرسشها به صورت  4 گزینه ای میباشد که به صورت خود سنجی تکمیل میگردد.دامنه پاسخها از 'هیچ وقت' تا 'همیشه' متغیر است، بطوری که افراد میتوانند پاسخهای خود را به صورت یکی از گزینه های مقابل پرسش مربوطه به صورت  هیچ وقت – کمی – گاهی – و همیشه با علامت ضربدر (×) مشخص .و در گنمایند. نمره دهی از 'صفر' تا 'سه' میباشد و نمره صفر برای گزینه 'هیچ وقت'، نمره یک برای گزینه 'کمی'،نمره دو برای گزینه 'گاهی' و نمره سه برای گزینه 'همیشه ' در نظر گرفته میشود.از آنجا که این پرسشنامه فرم کوتاه شده مقیاس اصلی (42سؤالی)است،نمره نهایی هر یک از خرده مقیاسها باید 2 برابر شود [56, 55].همچنین پایایی این ابزار در مطالعه حاضر از طریق آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

 پس از تصویب طرح و اخذ مجوز از دانشگاه و انجام هماهنگی های لازم به بخش های شیمی درمانی بیمارستان های خاتم الانبیاء (ص) وامام علی (ع)  مراجعه خواهیم کرد.با توجه به اینکه توزیع بیماران در هر دو بیمارستان یکسان است،بیمارستان خاتم الانبیاء و بیمارستان علی بن ابیطالب انتخاب خواهد شد. بعد از توضیح هدف طرح و اخذ رضایت کتبی و آگاهانه از مراقب اصلی بیمار(در تعریف مراقب اصلی:ﮐﺴﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮاﻗﺒﺖ از ﺑﯿﻤﺎر را ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد و در جلسات کموتراپی بیمار را همراهی میکند،همچنین ﺑﯿﻤﺎر وی را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﻣﺮاﻗﺐ ﻣﯽ ﭘﺬﯾﺮد)و پس از اعمال معیار های ورود از بین مراقبین واجد شرایط،افراد به صورت در دسترس انتخاب می شوند و برای تخصیص تصادفی مراقبین ابتدا به تعداد کل افراد مورد مطالعه پاکت های حاوی کارت های نام گروه تهیه و به صورت تصادفی مرتب  می شود و با مراجعه و انتخاب تدریجی افراد به ترتیب یکی از این کارت ها بدان ها اختصاص خواهد یافت که تعیین کننده گروه فرد(مداخله ،کنترل) خواهد بود و درگروههای 6-8 نفره قرار خواهند گرفت.قبل از مداخله پرسشنامه حاوی اطلاعات دموگرافیک بیمار و مراقب اصلی،پرسشنامه فشارمراقبتی، پرسشنامه DASS21 دو گروه  تکمیل خواهد شد .مراقبین در گروه کنترل عملأ هیچ آموزشی دریافت نمیکنند .در گروه مداخله پژوهشگر آموزش های لازم را در غالب 5 جلسه هفتگی گروهی یک ساعته در کلاس آموزش واقع در بخش انکولوژیکه محتوای آن در جدول ذیل ذکر شده است ، ارائه خواهد نمود.در پایان جلسه پنجم آموزش، پمفلت و کتابچه آموزشی که محتوای علمی مطالب از کتب معتبر انکولوژی ،روانشناسی و پرستاری که به تایید متخصص انکولوژیست و اساتید گروه روانپرستاری وداخلی- جراحی خواهد رسید[1, 51]،در اختیار مراقب اصلی بیمار قرار داده میشود و با تماسهای تلفنی هفتگی طی 6 هفته پس از اتمام هفته پنجم آموزش پژوهشگر از اجرای مسایل آموزش داده شده اطمینان حاصل می نماید و نیز به سؤالات مراقب بیمار طی این مدت پاسخ داده می شود و پس از یکماه از مدت مذکور پرسشنامه ها مجددأ در اختیار دو گروه کنترل و مداخله قرار داده میشود.به لحاظ رعایت اخلاق در پژوهش پس از اتمام مداخله کتابچه و پمفلت آموزشی در اختیار گروه کنترل قرار خواهد گرفت.

روش تجزیه و تحلیل:

بخش توصیفی نتایج از طریق میانگین ، انحراف معیار، فراوانی و درصد و دامنه اطمینان 95% بیان خواهد شد و بخش تحلیلی نتایج از طریق آزمون های t  زوجی و t  مستقل و در صورت لزوم از آزمون های نان پارامتری کروسکال والیس و من ویتنی یو استفاده خواهد شد . سطح معنی داری آزمونها 0.05 در نظر گرفته می شود. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS ورژن 21  با کمک روش های آمار توصیفی و استنباطی تعیین خواهد شد.

-

 فشار مراقبتی ،آموزش گروهی ، سرطان ، استرس، افسردگی ، اضطراب

Caregiver burden ; group training ; cancer;  stress ; Depression ; Anxiety

1.        , B.a.S.s., Basic Concepts and Water and Electrolyte. Vol. 1. 2014, tehran: boshra.

2.        cancer fact sheet in CANCER fact sheet 2008, Word Health Organization(WHO)p. 297.

3.        Harandy, T.F., et al., Muslim breast cancer survivor spirituality: coping strategy or health seeking behavior hindrance? 2009. 31(1): p. 88-98.

4.        Registry, R.o.t.C., The management of non-communicable diseases, Ministry of Health and Medical Education of Iran. 2003.

5.        Farmer, R.D.T., D.L. Miller, and R. Lawrenson, Lecture notes on epidemiology and public health medicine. 2004: Blackwell Scientific.

6.        Jemal, A., et al., Cancer statistics, 2010. 2010. 60(5): p. 277-300.

7.        Saslow, D., et al., American Cancer Society, American Society for Colposcopy and Cervical Pathology, and American Society for Clinical Pathology screening guidelines for the prevention and early detection of cervical cancer. 2012. 62(3): p. 147-172.

8.        Sadoughi, M., V. Mehrzad, and Z.J.I. MohammadSalehi, The Relationship of Optimism and Hope with Depression and Anxiety among Women with Breast Cancer. 2017. 12(2): p. 16-21.

9.        Abbasi, A., et al., The relationship between caregiver burden with coping strategies in Family caregivers of cancer patients. 2013. 1(3): p. 62-71.

10.      Salmani, N., et al., The Burden of Caregiverand Related Factors of Oncologyof Shah ValiHospital. 2014. 24(84): p. 11-18.

11.      Rha, S.Y., et al., Caregiving burden and the quality of life of family caregivers of cancer patients: the relationship and correlates. 2015. 19(4): p. 376-382.

12.      Berg, A., et al., Depression among caregivers of stroke survivors. 2005. 36(3): p. 639-643.

13.      Habibzadeh, H., et al., Bahrechi A.[A survey on guality of life in hemodialysis patients care giver (Persian)]. 2009. 6(3): p. 128-35.

14.      Milbury, K., et al., Longitudinal associations between caregiver burden and patient and spouse distress in couples coping with lung cancer. 2013. 21(9): p. 2371-2379.

15.      Gorji, M.A.H., et al., Quality of life and depression in caregivers of patients with breast cancer. 2012. 5(1): p. 310.

16.      Kim, Y., et al., Cancer caregivers' quality of life: effects of gender, relationship, and appraisal. 2007. 34(3): p. 294-304.

17.      Wadhwa, D., et al., Quality of life and mental health in caregivers of outpatients with advanced cancer. 2013. 22(2): p. 403-410.

18.      Duggleby, W., et al. Engaging hope: the experiences of male spouses of women with breast cancer. in Oncology Nursing Forum. 2012.

19.      Lopez, V., G. Copp, and A.J.C.N. Molassiotis, Male caregivers of patients with breast and gynecologic cancer: experiences from caring for their spouses and partners. 2012. 35(6): p. 402-410.

20.      Grunfeld, E., et al., Family caregiver burden: results of a longitudinal study of breast cancer patients and their principal caregivers. 2004. 170(12): p. 1795-1801.

21.      Einollahi, B., et al., Burden among care-givers of kidney transplant recipients and its associated factors. 2009. 20(1): p. 30.

22.      Matsuu, K., et al., Depression among caregivers of elderly patients on chronic hemodialysis. 2001. 92(9): p. 319-325.

23.      Schneider, R.A.J.J.o.C.N., Chronic renal failure: assessing the Fatigue Severity Scale for use among caregivers. 2004. 13(2): p. 219-225.

24.      Christensen, A.J., et al., Predictors of survival among hemodialysis patients: Effect of perceived family support. 1994. 13(6): p. 521.

25.      Nijboer, C., et al., Cancer and caregiving: the impact on the caregiver's health. 1998. 7(1): p. 3-13.

26.      Tarlow, B.J., et al., Positive aspects of caregiving: Contributions of the REACH project to the development of new measures for Alzheimer’s caregiving. 2004. 26(4): p. 429-453.

27.      Cameron, J.I., et al., A brief problem-solving intervention for family caregivers to individuals with advanced cancer. 2004. 57(2): p. 137-143.

28.      Deeken, J.F., et al., Care for the caregivers: a review of self-report instruments developed to measure the burden, needs, and quality of life of informal caregivers. 2003. 26(4): p. 922-953.

29.      Osse, B.H., et al., Problems experienced by the informal caregivers of cancer patients and their needs for support. 2006. 29(5): p. 378-388.

30.      Yun, Y.H., et al., The life-sustaining treatments among cancer patients at end of life and the caregiver’s experience and perspectives. 2010. 18(2): p. 189-196.

31.      .Sajjadian, A. et al., Investigating patients' experiences after breast cancer. 2011. 7 (2): p. 8-16

32.      Sajjadian et al., Adaptation in patients with breast cancer before and after treatment            2011. 4(3): p. 52-58.

33.      Mcmillan, S.C.J.J.o.P.M., Interventions to facilitate family caregiving at the end of life. 2005. 8(supplement 1): p. s-132-s-139.

34.      Navidian, A., et al., Study of mental exhaustion experienced by family caregivers of patients with mental disorders, Zahedan Psychiatric Hospital, 2000. 2001. 3(4): p. 33-38.

35.      Dehghan Nayeri, N., et al., Adherence of family caregivers of patients with stroke to rehabilitation regimen. 2012. 18(1): p. 30-41.

36.      Heshmati Navabi F,Ghavam- nasiri M,Sadeghnegade Forotaghem M,Anvari K,Hassanzadeh A,Abdollah H,et al.The effect of individual and group self care education on anxiety in patient receiving chemotherapy :a randomized clinical trial.Evidence Based care Journal.2012;2(3):79-87.[Persian]

37.      Ghavam- nasiri M, Heshmati Navabi F, Anvari K,Habashi Zadeh A,Moradi M,Neghabi GR,et al. The effect of individual and group self care education on quality of life in patient receiving chemotherapy :a randomized clinical trial.http:// Journals.mui.ac.ir.2011;8(11):874-884. [Persian]

38.      Mollica M., et al., The role of medical/nursing skills training in caregiver confidence and burden: A CanCORS study Cancer . Author manuscript., available in PMC 2018 November 15 . doi:10.1002/cncr.30875

39.     Borges E., et al., Family caregiver burden: the burden of caring for lung cancer patients according to the cancer stage and patient quality of life; J Bras Pneumol. 2017;43(1):18-23 http://dx.doi.org/10.1590/S1806-37562016000000177

40.      Hendrix,C., et al., Effects of Enhanced Caregiver Training Program on Cancer Caregiver's Self-Efficacy, Preparedness, and Psychological Well-BeingPublished in final edited form as: Support Care Cancer. Author manuscript; available in PMC 2017 January 01; 24(1): 327–336. doi:10.1007/s00520-015-2797-3.

41.      Safaeian, Z., et al., The Relationship between Caregiver Burden, and Depression, Anxiety and Stress in Family Caregivers of Cancer Patients Referred to Imam Reza Hospital in Bojnurd City. 2017. 5(3): p. 7-14.

42.      Rezaee N, Navidian A, Abbasi F. [The impact of a group supportive training on caregiving burden in the mothers of children with thalassemia major]. Hayat, Journal of School of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences. 2017; 23(2): 126-137. (Persian)

43.      Navidian, et al, Efficacy of Supportive-Educational Intervention on Psychological Reactions of Family Members of Intensive Care Unit Patients. 2016. 5(4): p. 51-58.

44.      .Sajjadian, et al., Review of care problems in family carers of patients with breast cancer 2015. 8 (2): p. 7-14.

45.      Talebi, et al., Prenatal care in caring for patients with renal insufficiency undergoing dialysis. 2016 26 (2): p. 59-68..

46.      Courchesne, N.S., et al. Anxiety and Depression Associated With Burden in Caregivers of Patients With Brain Metastases. in Oncology nursing forum. 2017. Oncology Nursing Society.

47.      McMillan, S.C., et al., Impact of coping skills intervention with family caregivers of hospice patients with cancer: a randomized clinical trial. 2006. 106(1): p. 214-222.

48.      Northouse, L., et al., Effects of a family intervention on the quality of life of women with recurrent breast cancer and their family caregivers. 2005. 14(6): p. 478-491.

49.    .Potter,A;perry,G; fundamentals of nursing, 8^th.ed,2013 .

50.      Seif,A New Psychology (Psychology of Learning and Education ) 7 Editing, Duran Publishing    

51.     Sadok, K., . Volume Two, Translation by Ganji M 2015 Synopsis of Behavioral Sciences in Psychiatry

52.      Pahlavanzade,S., et al.,The effect Of a family need-based program on burden of Caregivers of leukemia patients in isfahan in 2013-2014 Iran J Nurs Midwifery Res.2014 Nov-Dec;19(6):629-6340

53.    McCleery A, Addington J, Addington D. Family assessment in early psychosis. Psychiatry Res. 2007 Aug 30; 152(2-3): 95-102

54      Abbasi A, Asayesh H, Rahmani H, Shariati A, Hosseini SA, Rouhi Gh, et al. [The burden on caregivers from hemodialysis patients and related factors]. Journal of Research Development in Nursing & Midwifery. 2011; 8(1): 26-33. (Persian)

55.      Lovibond, S. and P.J.G.S. Lovibond, Manual for the depression anxiety stress scales. 2nd edn. Sydney: Psychology Foundation, 1995.

56.WWW.TahlileAmari.ir

این پژوهش با هدف  تعیین تأثیر آموزش گروهی بر فشار مراقبتی و واکنشهای روانشناختی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال97 انجام خواهد شد

ندارد

آموزش به گروه هدف و بالا بردن کیفیت زندگی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان و به دنبال آن کاهش فشارمراقبتی و بسط و گسترش نتایج

ندارد

نخواهد داشت

برای شما هیچ هزینه ای ندارد

ندارد

کلیه اطلاعات شما به صورت محرمانه باقی خواهد ماند

حین انجام مداخله به سؤالات گروه مداخله پاسخ داده خواهد شد و پمفلت و کتابچه آموزشی در پایان مطالعه در اختیار گروه کنترل قرار داده می شود.و نیز شماره تماس محقق در دسترس گروه کنترل قرار داده می شود،تا در صورت نیاز و مشکل تماس بگیرند.09153432584

دارد

از کلیه مراقبین شرکت کننده در پژوهش رضایت گرفته خواهد شد

1-همراه گرامی:

پرسشنامه ای که در اختیارتان قرار دارد مربوط به کار تحقیقاتی با عنوان :' بررسی تأثیر آموزش گروهی بر فشار مراقبتی و واکنشهای روانشناختی مراقبین بیماران مبتلا به سرطان در بیمارستانهای آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان در سال  97' می باشد.خواهشمند است با دقت به سؤالات پرسشنامه پاسخ دهید.لازم به ذکر است که اطلاعات به شکل محرمانه حفظ خواهد شد و در صورت ضرورت نسخه ای از نتایج در پایان در اختیار شما قرار خواهد گرفت.

مربوط به مراقب:

سن:           سال

جنس:                   مرد                        زن         

میزان تحصیلات:  ابتدایی                                            دیپلم                                    تحصیلات دانشگاهی

وضعیت تاهل:    مجرد                                           متأهل

شغل: بیکار                             خانه ­دار                                      کارمند                                 آزاد                               سایر

تعداد فرزندان:      تعداد

نسبت فامیلی با بیمار:        همسر                       پدر                          مادر                        فرزند                           خواهر                       برادر                        سایر

وجود بیماری :                   دارد                        ندارد

مربوط به بیمار:

جنس:                   مرد                        زن

قومیت:                 فارس                     بلوچ                            سایر

وضعیت تاهل:    مجرد                                           متأهل

نیاز روزانه به مراقبت:           دارد                    ندارد

 مدت بیماری :                        ماه                         سال

توان بیمار جهت انجام کارهای شخصی:               دارد                             ندارد

تعداد فرزندان:                      تعداد

2- پرسشنامه فشار مراقبتی

3-ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ(DASS21) Depression Anxiety Stress Scale; DASS-21: