بررسی تأثیر آموزش مبتنی بر شادکامی فوردایس بر احساس شایستگی والدی و افسردگی مادران نوزادان نارس ، بستری در بخش ویژه نوزادان بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) شهر زاهدان سال 1397

تولد نوزاد سالم بهترین هدیه الهی است (1). اما تولد یک نوزاد نارس [1]و بیمار ، بحران  روانی شدیدی برای والدین به دنبال دارد (2). هر ساله 15 میلیون زایمان زودرس در سراسر دنیا رخ می‌دهد، میزان تولد نوزاد نارس در آمریکا9-12 درصد، در اروپا5 درصدودر ایران 23/5درصد  گزارش شده است(3). با تولد نوزاد تغییرات زیادی در عملکرد خانواده، از جمله تربیت فرزندان، شیوه زندگی، اوقات فراغت و نحوه روابط اعضاء بوجود می‌آید اما زمانی که  نوزادی با نیاز مراقبت درمانی متولد ‌شود همه این تغییرات شدیدتر و فشار روانی بالاتری برای اعضا خانواده به همراه دارد(4). اضافه شدن نوزاد به خانواده باعث تغییر در ساختار خانواده و ایجاد نقشهای جدید برای اعضای آن می‌شود اما وقتی نوزاد نارس متولد می‌شود استرس اضافی درون خانواده ایجاد شده و باعث تفاوت بین انتظارات والدین و واقعیت می‌شود (5). تولد یک نوزاد نارس و بستری شدن او میزان اضطراب والدین را افزایش می‌دهد و تمام برنامه‌های، امید و شادی خانواده رابه یاس و نگرانی تبدیل می‌کند (6). بستری شدن در بخش ویژه نوزادان برای خانواده خصوصاً مادربا استرس، نگرانی و احساس ناتوانی همراه است (7). نوزاد نارس از بدو تولد در بخش مراقبت ویژه نوزادان بستری می‌شوند و مادر ممکن است بلافاصله پس از تولد فرصت تماس با نوزاد و در آغوش کشیدن نوزاد را پیدا نکند، علاوه بر این درجه ضعیف و ناتوان نوزاد سبب تشدید این مشکل می‌شود (2).حتی برخی والدین به زنده ماندن نوزاد خود اطمینان ندارند ودر برابر تثبیت عاطفی خود با نوزاد مقاومت می‌کنند (5). آن ها احساسی دوگانه دارند، درحالی که به بهبودی فرزند خود امیدوارند؛ اما بطور همزمان خود را برای مرگ او نیزآماده می‌کنند و این باعث تأخیر درنامگذاری، مقاومت در برابر ملاقات نوزاد وامتناع از لمس وتماس نوزاد و حمایت او می‌شود (1).

تحقیقات نشان داده که به طور تقریبی 28 تا 70 درصد مادران نوزادان بستری درجات بالایی از فشار روانی را تحمل می‌کنند (8). یافته‌های مطالعه کرمی و همکاران  نشان داد که 77 درصد مادران علایم واضح ترومای روانی تا یک ماه بعد از تولد نوزاد مشکل دار و 49 درصد مادران علایم را تا یکسال بعد از تولد نوزاد مشکل دار نشان دادند (9). جدا ماندن مادر از نوزاد سطح بالایی از اضطراب، افسردگی و واکنشهای روانی متعددی را برای او بوجود می‌آورد (1). با بستری شدن نوزاد، تصورات غلط و ناراحت کننده دیگری برای والدین این نوزادان مطرح می‌شود، مواردی همچون این که نوزاد آنها ناتوان و آسیب پذیر تر نسبت به سایر نوزادان است. این دیدگاه باعث تعامل نا مناسب آنها با نوزاد می‌شود و افسردگی و اضطرابی بالاتری برای آنها بوجود می‌آورد، در نتیجه آنان نمی‌توانند نقش والدی خود را به خوبی ایفا کنند و این مسئله توانایی و شایستگی والدینی آنها را به چالش می‌کشد (6). مطالعه ریحانی نشان داد احساسات والدین این نوزادان در چنین شرایطی متغییر و نامعلوم است و به علت فقدان نقش مراقبتی مورد انتظارشان احساس نگرانی برای سلامت و بقای فرزند، احساس تردید در توانایی‌هایشان می‌شود (7).

با توجه به اینکه فرایند مادر شدن از وقایع بسیار لذت بخش و تکاملی زندگی زنان است (10)، ولی به دلیل تغییرات فیزیکی وروانی ایجاد شده در مادر سبب تنش و نگرانی می‌شود (6). با بستری شدن نوزاد این تنش‌ها شدیدتر و باعث به خطر افتادن تعامل مثبت مادر و نوزاد و  اختلال در نقش مادری می‌شود (1). وضعیت مادران  نوزادان نارس خاص است، زیرا زمان زیادی از زایمان آنها نگذشته و آنان تحت تأثیر پیامدهای جسمی و روانی زایمان قرار دارند، بستری شدن نوزاد آنها مشکلات  مادران را چند برابر می‌کند (11). حدود 70 تا 80 درصد مادران نوزادان نیازمند به بستری شدن، درجات بالایی از فشار روانی را تجربه می‌کنند که به صورت ترس، بیقراری، گریه، احساس گناه، اضطراب، تحریک پذیری، افسردگی، اختلال در تمرکز و ناامیدی بیان می‌شود (12). بستری شدن فرزند در بخش مراقبت ویژه به هر دلیل بسیار استرس زا و دردناک است و والدین تحت تأثیر محیط بخش، دچار سردرگمی شوند، حتی ممکن است در مورد زنده ماندن  و آثار دیر پای بیماری روی فرزندشان دچار ترس و وحشت شوند (1).از مواردی که مادران با آن مواجه هستند بروز علائم افسردگی است، مادر اولین فردی است که با نوزاد ارتباط برقرار می‌کند و بیشترین تماس را با او دارد در نتیجه بیماری فرزند نقش بسیار مهمی در به خطر افتادن سلامت روان، افسردگی و عدم رضایت از نقش مادری و ازبین رفتن شایستگی والدی در او دارد (12). مطالعات نشان داد که 42 درصد مادران نوزادان  بستری علائم افسردگی را نشان می‌دهند (13). مطالعات در زمینه افسردگی، نشخوار فکری را به عنوان عامل  خطر ساز افسردگی می‌دانند که باعث ناهنجاری زیر بنایی شناختی در این بیماران شده که با افزایش احساسات منفی مثل خشم و فشار روانی  ارتباط دارد و موجب افزایش اثرات خلق منفی روی حل مسئله و انگیزش می‌شود (14). این مادر ان دائما  اشتغال فکری به سلامت و  از دست دادن نوزاد خود دارند.

یافته‌ها نشان داد مادرانی که نوزاد کم وزن و مشکل دار به دنیا می‌آورند بیشتر از سایر مادران در معرض خطر افسردگی قرار دارند. نارسی شایعترین علت مرگ ومیر وعوارض دوران نوزادی در دنیاست که 80-60درصد مرگ‌های نوزادی بدون ناهنجاری مادرزادی را تشکیل می‌دهند (3). این مادران افسرده در ارتباط با مراقبت از نوزاد بستری چالش‌های متعددی را تجربه می‌کنند و این شرایط به عنوان عامل خطری برای وخیم‌تر شدن سلامت روان و اختلال در عملکرد مادر تلقی می‌شود (12). نتایج مطالعه‌ای در شهر رشت نشان داد افسردگی مادران نوزادان بستری 10 تا 15 درصد بوده است (15).

در  مواقعی که نوزاد بستری می‌شود مادران خود را سرزنش می‌کنند و معتقدند که مقصر هستند و سبب افزایش استرس و انزوای اجتماعی آنان شده و روی احساس شایستگی آنها اثر می‌گذارد (12). مادران نوزادان بستری مشکلات روانی از قبیل افسردگی، اضطراب، نارضایتی از نقش مادری کاهش احساس شایستگی دارند. (16). احساس شایستگی [2]درکی است که والدین از توانایی‌های خود جهت تأثیر مثبت بر رشد تکامل فرزند خود  دارند. و  بر این باورند که می‌توانند وظیفه والدی خود را مدیریت کنند (17). احساس شایستگی باعث رابطه گرم وصمیمی بین والد و کودک می‌شود و مسولیت پذیری والدین را بالا می‌برد (18). هسته اصلی فرزند پروری مثبت احساس شایستگی است که عامل مهمی در رضایتمندی از نقش والدینی نحوه چگونگی حمایت از فرزند است (17). فقدان شایستگی باعث عدم اطمینان به مهارت در والدی وکناره گیری از تعامل با فرزند شده واحساس بی لیاقتی و ناتوانی را در آنها ایجاد می‌کند و خشم، تحریک پذیری و ناامیدی را به دنبال دارد (19). مطالعات نشان داده است که احساس شایستگی با افسردگی و پذیرش نقش والدی ارتباط دارد و پایین بودن آن باعث احساس خجالت والدین می‌شود (16). زمانی که مادران  نوزادان شایستگی در نقش والدی داشته باشند می توانند با وظایف مراقبتی نوزاد وتفسیر رفتارهای نوزادشان احساس راحتی کنند که این مسله دستیابی به هویت مادری را تسهیل میکند.(20).

علی رغم پیشرفت هایی که در زمینه مراقبت با کیفیت در بخش‌های ویژه نوزادان برای نوزادان انجام شده است،کمتر  نیاز های روانی مادران این نوزادان مورد توجه قرار گرفته است (12). یافته‌های مطالعه نشان داد استرس مادر در صورت بیمار بودن نوزاد بسیار بالا است و دیدن نوزاد و پروسیجر های دردناک بر روی او باعث اضطراب و احساس  بی لیاقتی در مادر می‌شود (13). علاوه بر این جدایی مادر از نوزاد به علت بستری در هفته‌های اول تولد حتی اگر بیماری نوزاد جدی نباشد تنش روانی بالایی برای مادر در پی دارد(6). مادرانی که نوزادان بیمار دارند و یا نوزادان آنها  با پرسجرهای دردناک رو به رو می‌شوند، احساس بی کفایتی و نا توانی می‌کنند (1 و 5 و 6 و 13 ).اما زمانی که والدین آرامش روانی داشته باشند می‌توانند حمایت ومراقبت کافی و مناسبی به کودک خود ارائه دهند،  به خصوص مادران که مراقب اصلی کودک هستند. اگر نیاز این مادران تأمین شود توان مقابله بهتری با بیماری کودک خود دارند (16). در همین راستا یافته‌های مطالعه حیدری وهمکاران (2013)  که با هدف تبیین تجارب والدین از بستری نوزاد در بخش ویژه نوزادان  انجام شده بود، نشان داد علاوه بر  وضعیت نوزاد باید به سلامت  والدین نوزادان نیز توجه کرد (21).  حتی مطالعه توسل نیا و همکاران (1394) نشان داد با توانمند سازی مادر بزرگ‌های این نوزادان می‌توان اضطراب مادران نوزادان بستری را کاهش داد (6). مطالعه بریم نژاد و همکاران (1390) نیز نشان داد' برنامه‌های توانمند سازی مادران نوزادان بستری' قادر  است تنش مادران را کاهش دهد (22).

تا کنون روشهای متعددی جهت کاهش تنش‌های روانی مادران نوزادان بستری مورد استفاده قرار است. از جمله این مداخلات ارائه نیازهای آموزشی، برنامه رشدو توانمندسازی، برنامه خود مراقبتی مادران و گفتگو با مادر بوده است (1 و 7 و8). از برنامه‌های روانشناختی دیگری که در مداخلات روانشناختی مطرح است، آموزش شادکامی فوردایس[3] است.

شادکامی یک جزء ضروری کیفیت زندگی است که سازمان جهانی بهداشت آن را برای سلامت روان مهم و حیاتی دانسته و به عنوان بخشی از مفهوم سلامت به شمار می‌آورد (23) شادی عامل مهمی در زندگی است که سر چشمه اعتماد خوش بینانه فرد به توانایی‌های خود و دیگران  است، افراد شاد در زندگی امیدوارتر، کار آمدتر و موفق‌تر و در زمینه اعتلای مناسبات واقعی با محیط بهتر عمل می‌کنند (24). علل متعدد و مهمی برای بررسی شادی در گروه‌های مختلف وجود دارد از جمله اینکه افراد شاد سالمتر هستند و زندگی طولانی‌تری دارند (25). همچنین موجب افزایش انعطاف پذیری شناختی، خلاقیت و کنترل فردی می‌شود، افراد شاد در تصمیم گیری‌های مربوط به آینده بهتر عمل می‌کنند (26). شادکامی تجربه مکرر احساس و هیجان‌های خوشایند و فقدان نسبی احساس‌های نا خوشایند و در مجموع رضایت از زندگی است (27). شادکامی ونشاط از مهمترین نیازهای بشر است و صرف نظر از چگونگی بوجود آمدن آن می‌تواند سلامت جهانی را بهبود بخشد و محققان تاکید دارند که وقتی تنش کم شود شادمانی و بهزیستی پدید می‌آید (24). نتایج مطالعه‌ای نشان داد آموزش شادکامی فوردایس منجر به بهبود علائم افسردگی و اضطراب زنان باردار نخست زاشده است (28).

یکی از صاحبنظران روانشناسی شادی، فوردایس است که طی پژوهش‌هایی زیادی مجموعه‌ای را با عنوان افزایش شادی ارائه کرد که ترکیبی از نظریات شناختی و رفتاری است وی معتقد بود عوامل مختلفی از جمله ژنتیک، شخصیت، میزان درامد، موقعیت اجتماعی و اقتصادی و سطح تحصیلات و غیره در میزان شادی و نشاط افراد مؤثر است وی به این امر نیز تاکید داشت که وجود برخی از ویژگی‌های خاص در شخص می‌تواند موجب شادمانی گردد. زیربنای برنامه فوردایس این است که اگر شخص بخواهد می‌تواند همانند افراد شاد، شاد باشد. چهارده عنصر شناختی رفتاری فوردایس که هشت مورد آن شناختی و شش مورد رفتاری است و برای افزایش شادمانی برنامه ریزی شده شامل افزایش فعالیت، افزایش روابط اجتماعی، افزایش خلاقیت، برنامه ریزی و سازمان دهی، دورکردن نگرانی، کاهش توقعات و انتظارات افزایش تفکر مثبت و خوش بینی، زندگی در زمان حال، پرورش شخصیت سالم، پرورش شخصیت اجتماعی، خود بودن، از بین بردن احساسات منفی، تقویت روابط نزدیک و صمیمانه و اولویت دادن به شادی می‌باشد (29و30).

در هر حال یافته‌ها نشان داد که مادرانی که نوزاد نارس آنها در  بخش‌های ویژه نوزادان بستری می‌شوند با انواع از مشکلات روانشناختی همچون افسردگی و احساس بی کفایتی روبه رو می‌شوند (7 و 12). مشکلاتی از این دست برای مادرانی که مشکلات جسمی حاصل از زایمان را به دوش می‌کشند سبب می‌شود نه تنها به سلامت جسم بلکه به سلامت روان خود هم توجهی نداشته باشند (31). امروزه شناسایی و ارائه برنامه مداخله زود هنگام برای پیشگیری و کاهش این شرایط به یکی از اولویتهای خدمات بهداشتی در جهان تبدیل شده است. برای پیشگیری و درمان این مشکلات روش‌های مختلفی از جمله: برنامه توانمند سازی هیجانی مادر بزرگها جهت افزایش توانمندی والدین، آموزش خود مراقبتی معنوی به مادران،، برنامه ایجاد فرصت‌های رشد والدین وآموزش تن آرامی مادران انجام شده است (6 و 7 و 9 و32 (. از آنجایی که تولد نوزاد در شرایط عادی با شادی همراه است و این مادران شادی را به دلیل بیماری فرزند خود تجربه نمی‌کنند و از سویی دیگر  پرستاران اولین گروه درمانی هستند که بعد از بستری شدن نوزاد بصورت مداوم وطولانی مدت  با نوزاد وخانواده او  در قالب نقش های مراقبتی و آموزشی ارتباط دارند پژوهشگر در صدد برآمد از روش آموزش شادکامی فوردایس برای این مادران که درگیر مسائل روانشناختی هستند استفاده نماید. دارند  لذا این مطالعه با هدف تأثیر برنامه آموزش شادکامی فوردایس بر احساس شایستگی و افسردگی مادران نوزادان نارس بستری در بخش‌های ویژه نوزادان مراکز درمانی شهر زاهدان انجام دهد.

مروری بر مطالعات

در مطالعه حاضر، به‌منظور دستیابی به مطالعات انجام‌شده، از کلید واژه‌های انگلیسی Sense of Competence,

 Fordeys Happiness, Depression کلید واژه‌های فارسی احساس شایستگی، افسردگی، شادکامی فوردایس از پایگاهای اطلاعاتی Pubmed، ProQuest، SID، Magiran و IranMedex استفاده شد؛ همچنین از منابع کتابخانه‌ای استفاده شد. در اینجا تعدادی از مطالعات به تناسب با موضوع ارائه می‌گردند.

مطالعه‌ای توسط عبدالله پور و همکاران (2015) با هدف تعیین تأثیر آموزش بر احساس شایستگی مادران کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی در شهر تهران انجام شد. مطالعه نیمه تجربی بود.100 نفر از مادران کودکان مبتلا به پیش فعالی در این مطالعه شرکت داشتند. دو مرکز درمانی جهت انجام پژوهش انتخاب شدند، از هر مرکز 50 نفر انتخاب و در هر مرکز 25 نفر در گروه مداخله و 25 در گروه کنترل قرار گرفتند. گرد اوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه احساس شایستگی والدی (PSOC) انجام شد. آموزش مادران در 8 جلسه 60 دقیقه‌ای در گروههای 5-12 نفری برگزار شد و نتایج نشان داد که مداخله آموزشی بر احساس شایستگی مادران مؤثر نبوده است. (33).

دومان وهمکاران (2016(مطالعه‌ای تحت عنوان بررسی سطح اضطراب وافسردگی مادران نوزادان نارس مراجعه کننده جهت بررسی رتینوپاتی به کلنیک چشم پزشکی انجام دادند. در این مطالعه مقطعی 78 مادر  شرکت داشتند. از پرسشنامه های اطلاعات دمو گرافیک، ابزار اضطراب موقعیتی و افسردگی زایمان ادینو برگ استفاده شد. یافته ها نشان داد. مادرانی که نوزادان مبتلا به ROP تشخیص داده می‌شود سطح بالایی از افسردگی و اضطراب داشتند. که نیاز به پیگیری روانپزشکی داشتند (5).

پورخانی بوساری و همکاران (1394) مطالعه‌ای تحت عنوان بررسی تأثیر مراقبت خانواده محور بر میزان اضطراب، استرس و افسردگی مادران نوزادان نارس بستری دربخش های نوزادان مراکز آموزشی-درمانی شهر رشت انجام دادند. در این مطالعه نیمه تجربی ۸۰ نفر از مادران دارای نوزاد نارس بستری در بخش‌های نوزادان مراکز آموزشی درمانی ۱۷ شهریور و الزهرا (س) رشت به روش تدریجی نمونه گیری و در دو گروه ۴۰ نفره کنترل و مداخله قرارگرفتند. برای گروه مداخله مراقبت خانواده محور ارائه شد و گروه کنترل مراقبتهای روتین بخش را دریافت نمودندو برای سنجش و مقایسه استرس، اضطراب و افسردگی  از پرسشنامه21 – DASS استفاده شد. نتایج نشان داد ارائه مراقبت خانواده محور در بهبود مشکلات عاطفی (اافسردگی، اضطراب و استرس) مادران نوزادان نارس بستری مؤثر بوده است. (15).

طوسی وامیری (2016) مطالعه‌ای با هدف تعیین اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر افسردگی و رضایت از زندگی مادران کودکان بستری در بیمارستان روانپزشکی انجام  دادند. در این مطالعه 30 مادر به صورت تصادفی در  دو گروه کنترل و مداخله تقسیم شدند. به گروه  مداخله پروتکل درمان شناختی- رفتاری را در 10 جلسه نود دقیقه‌ای آموزش دادند. داده‌ها با استفاده از پرسشنامه رضایت از زندگی و پرسشنامه افسردگی بک جمع آوری شد. نتایج نشان داد درمان شناختی رفتاری موجب افزایش رضایت از زندگی و کاهش افسردگی در گروه مداخله شد است (34).

مطالعه‌ای توسط خدادادی و همکاران (2014) با هدف اثر بخشی روان درمانی مثبت نگر به شیوه گروهی برافزایش شادکامی مادران کودکان با نیازهای ویژه انجام شد. مطالعه نیمه تجربی با طرح پیش آزمون و پس آزمون 45 روز پیگیری با گروه کنترل بود. 20 مادر  به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند (10 نفر در هر گروه). گروه  مداخله به مدت 10 جلسه تحت روان درمانی گروهی مثبت نگر قرار گرفت. برای جمع آوری داده‌ها از پرسشنامه شادکامی اکستورد (OHI) استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که روان درمانی مثبت نگر به شیوه گروهی بر افزایش شادکامی مادران مؤثر بوده است. (35)

رحیمی و همکاران (2013) مطالعه ای تحت عنوان بررسی رابطه بین افسردگی مادر و شاخصی‌های رشد بدو تولد  انجام دادند.  در این مطالعه مقطعی 445 مادر باردار که جهت زایمان به بیمارستان علوی اردبیل مراجعه کرده بودند  در این مطالعه شرکت کردند.  ابزارگرد آوری داده‌ها شامل پرسشنامه مشخصات فردی، اجتماعی مادر  و  سوابق بارداری به همراه  شاخصی‌های رشدی  نوزادان و پر سشنامه افسردگی بک بود. نتیجه این پژوهش نشان داد که شاخص‌های رشدی بدو تولد نو زادان مادران افسرده و غیر افسرده بر اساس مقیاس بک از نظر اماری تفاوت معنی داری نداشت (36).

ربیعی و همکاران (2012) مطالعه‌ای با هدف تأثیر برنامه شادی فوردایس بر افسردگی پس از زایمان انجام دادند. دراین مطالعه تجربی نمونه‌ها بطور تصادفی در دو گروه مداخله (63 نفر) و کنترل (70 نفر) قرار گرفتند. مداخله شامل، آموزش برنامه شادی فوردایس در طول 8 جلسه 90-60 دقیقه‌ای بصورت دو جلسه در هفته بود. نتایج نشان داد برنامه آموزش شادی فوردایس در کاهش افسردگی پس از زایمان مؤثر بوده است 29)).

مطالعه توسط محمدی و همکاران (2016) با هدف تعیین تأثیر آموزش شادکامی فوردایس بر سلامت عمومی زنان حامله نخست زا انجام شد. مطالعه نیمه تجربی بود. مادران حامله در دو گروه مداخله و کنترل قرار گرفتند. جمع آوری داده‌ها با استفاده از پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ (28-GHQ) انجام شد. پس از شش هفته آموزش پرسشنامه سلامت عمومی مجدداً توسط دو گروه تکمیل گردید. نتایج مطالعه نشان داد آموزش شناختی-رفتاری شادکامی فوردایس بر بهبود سلامت عمومی در ابعاد افسردگی و اضطراب زنان نخست زا شده است (28).

مطالعه کرمی وهمکاران(2018)باعنوان مقایسه اثر بخشی رفتار درمانی شناختی(CBT)و درمان مبتنی بر پذیرش وتعهد (ACT)بر اضطراب وافسر دگی مادران نوزادان نارس به صورت کار آزمایی بالینی تصادفی  با گروه کنترل انجام شد  . 75 مادر که شرایط حضور را داشتند به صورت تصادفی در سه گروه15نفری ،دو گروه مداخله ویک گروه کنترل اختصاص یافتند گروه اول مداخلهCBTو گروه دوم درمان ACTرا در8 جلسه دریافت کردند. رفتار درمانی شناختی بر افسردگی و اضطراب مادران نوزادان نارس تاثیر داشته است(9).

مطالعه کردی وهمکاران (2016)باعنوان تاثیر برنامه نقش مادری برشایستگی نقش مادری پس از زایمان در زنان نخست زا  با  بارداری بدون برنامه به صورت کار آزمایی بالینی روی 67 زن نخست زا مراجعه کننده به مراکز بهداشتی درمانی شهر مشهد انجام شد.از ابزارهای احساس شایستگی والدینی و پرسشنامه 21 سوالی Dassوافسردگی پس از زایمان ادینوبرگ استفاده شد گروه مداخله در گروههای 4 تا 7 نفری طی 4جلسه به صورت گروهی دریافت کردند. همچنین یک آموزش انفرادی بعد زایمان قبل از ترخیص فرا گرفتند.  یافته ها نشان داد مداخله توانسته است بر افزایش شایستگی والدی موثر واقع شود. (20).

مرور مطالعات نشان داد مادران نوزادان نارس بستری در بخش ویژه نوزادان با مشکلات روانی زیادی همچون افسردگی، اضطراب و احساس بی کفایتی روبرو هستند.  همچنین  بین افسردگی  مادران نوزادان نارس با شاخصی‌های رشد نوزاد ارتباط وجود داشته است(36) . تا کنون آموزشهایی در زمینه توانمند کردن مادران  دارای فرزندان مشکل دار انجام شده است( بیش فعالی،نوزاد نارس مبتلا به رتینوپاتی ،)  بیشتر آموزشها مبتنی بر توانمندی مراقبتی مادران  از فرزند بیمار بوده است (33و5) و کمتر به حیطه روانشناختی مادران توجه شده است. از آنجا که شادی می‌تواند فرد را  برای تصمیم گیری و کنار آمدن با مشکلات آماده‌تر کند لذا آموزش شادکامی فوردایس که برای گروههای دیگر توانسته بر برخی متغیرهای روانشناختی مادران همچون افسردگی  تأثیر گذار باشد در این مطالعه استفاده خواهد شد.

احساس شایستگی والدی، مادران نوزادان نارس بستری در بخش ویژه نوزادان در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

افسردگی مادران نوزادان نارس بستری در بخش ویژه نوزادان در دو گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر شادکامی فوردایس بر احساس شایستگی والدی و افسردگی مادران نوزادان نارس ، بستری در بخش ویژه نوزادان بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع(شهر زاهدان سال 1397

تعیین و مقایسه میانگین نمره احساس شایستگی والدی، مادران نوزادان بستری در بخش ویژه نوزادان در دو گروه مداخله و کنترل، قبل و بعد از آموزش مبتنی بر شادکامی فوردایس

تعیین و مقایسه میانگین نمره افسردگی مادران نوزادان نارس بستری در بخش ویژه نوزادان در دو گروه مداخله و کنترل، قبل و بعد ازآموزش مبتنی بر شادکامی فوردایس

بیمارستان علی ابن ابیطالب بخش ویژه نوزادان و کلیه بیمارستانهای دارای بخش ویژه نوزادان

شادکامی فوردایس

تعریف نظری:

شادکامی فوردایس، برنامه‌ای است که فوردایس برای افزایش شادکامی افراد جامعه ارائه کرده است و شامل 14 عنصر است. این برنامه، 8 عنصر شناختی و 6 عنصر رفتاری دارد.

هشت جزء شناختی برنامه فوردایس عبارت است از: 1-کاهش سطح توقعات وآرزوها 2- ایجاد تفکر مثبت وخوش بینانه 3-برنامه ریزی و سازمان دهی امور 4-تمرکز بر زمان حال 5-کاهش احساسات منفی 6- دوری از افکار نگران کننده 7- پرورش شخصیت سالم 8- اولویت دادن وارزش گذاشتن برای شادکامی.

شش جزء رفتاری برنامه فوردایس عبارتند از:1-افزایش فعالیت 2-افزایش ارتباط اجتماعی 3-تقویت روابط نزدیک (ایجاد صمیمیت بیشتر)4-پرورش شخصیت اجتماعی 5-خلاقیت ودرگیر شدن در کارهای پر معنا 6-خود بودن (39).

 تعریف عملی: در این مطالعه منظور آموزش برخی ازموارد مولفه های شادکامی فوردایس است که بصورت گروهی طی 6 جلسه 60-45 دقیقه‌ای توسط روانپرستار به مادران نوزادان نارس بر طبق برنامه آموزش داده خواهد شد.

احساس شایستگی والدی:

تعریف نظری: احساس شایستگی درکی است که والدین از توانایی‌های خودجهت تأثیر مثبت بر رفتار ورشد تکامل فرزندشان به دست می‌آورند واین باور برایشان پیش می‌آید که می‌توانند وظیفه والدی خود را مدیریت کنند (17).

تعریف عملی: منظور از احساس شایستگی والدی در این مطالعه نمره ایست که مادر از پرسشنامه 17 سوالی احساس شایستگی والدی بدست می‌آورد. حداقل و حداکثر امتیاز هر مادر بین 17 تا 102 می‌باشد. نمره بالاتر نشان دهنده احساس شایستگی بیشتر می‌باشد.

افسردگی:

تعریف نظری: افسردگی حالتی است از خلق پایین و بی میلی به فعالیت یا بی تفاوتی که بر افکار، رفتار، احساسات و شادکامی فرد تأثیر می‌گذارد (40).

تعریف علمی: منظور از افسردگی در این مطالعه نمره ایست که فرد از پرسشنامه 21 سوالی افسردگی بک بدست می‌آورد.حداقل وحداکثر امتیاز هر فرد بین 0 تا 63 می‌باشد. نمره بالاتر نشان دهنده افسردگی شدیدتر می‌باشد.

تعریف نوزاد نارس:

تعریف نظری: تولد نوزاد با سن داخل رحمی کمتر از 37 هفته از تاریخ آخرین قاعدگی مادر گفته می‌شود. (7).

تعریف عملی : در این مطالعه منظور نوزاد نارس باسن داخل رحمی، حداقل 34 هفته می‌باشد.

مطالعه از نوع نیمه تجربی دو گروهی با طرح پیش آزمون – پس آزمون خواهد بود.

جامعه مورد مطالعه (معیارهای ورود و خروج ذکر شود):

کلیه مادران  نوزادان نارس بستری در بخش ویژه نوزادان بیمارستان علی ابن ابیطالب جامعه پژوهش را تشکیل خواهند داد.

معیارهای ورود مادر

1. تمایل به شرکت در پژوهش
2. اولین تجربه مادر) نخست زا(
3. داشتن وضعیت  جسمی پایدار مادر پس از زایمان
4. عدم سابقه بیماری روانی شناخته شده (تحت نظر روانپزشک نباشند).

5. رد   افسردگی پس از زایمان بر اساس ملاکهای  DSM
6. ساکن شهر زاهدان به منظور دسترسی در پس آزمون باشند
7. عدم وجود حادثه ناگوار یک ماه قبل از مطالعه و در زمان مطالعه (مثل فوت بستگان درجه اول)
8. حداقل سواد خواندن و نوشتن
9. نداشتن سو مصرف مواد
10. تحت درمان نازایی نبوده است

معیارهای ورود نوزاد

• حداقل سن نوزاد نارس بستری34 هفته
• عدم ناهنجاری مادرزادی
• نداشتن تشنج
• مبتلا نبودن به سپسیس مادرزادی
• نمره آپگار بالای 7

3-معیار خروج:

1-غیبت بیش از دو جلسه

2 - مرگ نوزاد

حجم نمونه با در نظر گرفتن حدود اطمینان 95 درصد و توان آزمون 95درصد  و بااستفاده از فرمول مقایسه میانگین در دو جامعه و با توجه به مطالعه زاهد پاشا و همکاران (37) در هر گروه 33نفرو مجموعا 66نفر تعیین گردید که با پیش بینی احتمال ریزش 10 درصدی ،حجم نمونه در هر گروه 40ومجموعا 80 نفر در نظر گرفته خواهد شد.

=32.72~33

          = 1.96            S1 =                    1.30   X1 = 1.03

         =1.64             S2 =                      2.31    X2 = 2.70

نمونه گیری در ابتدا به شیوه در دسترس خواهد بود سپس نمونه‌ها با توجه به معیارهای ورود انتخاب خواهند شد. سپس در دوگروه مداخله وکنترل قرار خواهند گرفت.

ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسش نامه است که شامل 3 بخش است.

بخش اول: اطلاعات دموگرافیک مادر و نوزاد که شامل سن مادر، سن نوزاد، جنس نوزاد، سن پدر، تحصیلات والدین، شغل والدین  و نوع زایمان می‌باشد.

بخش دوم: پرسشنامه احساس شایستگی والدی[1]

مقایس احساس شایستگی والدی یک ابزار 17 سوالی که احساس والدین را از والد بودن آنها ارزیابی می‌کند و اینکه آیا در باور خود توانایی لازم برای والد بودن را دارند یا خیر. نمره گزاری این مقیاس در قالب مقیاس 6 گزینه‌ای لیکرت از (کاملاً موافقم تا کاملاً مخالفم) می‌باشد. این مقیاس توانایی والد را با دو خرده مقیاس 1- مهارت ودانش 2- ارزش و آسایش درک شده می‌سنجد خرده مقیاس ارزش و آسایش درک شده شامل 9 بیانیه و خرده مقیاس مهارت ودانش شامل 8 بیانیه است. از حاصل جمع نمره دو خرده مقیاس نمره کلی مقیاس بدست می‌آید. این پرسش نامه دارای دو دسته پاسخهای مثبت ومنفی می‌باشد برای پاسخ‌های مثبت طیف نمره از (1) کاملاً مخالفم (2) مخالفم، (3) تاحدی مخالفم، (4) تا حدی موافقم، (5) موافقم، (6) کاملاً موافق می‌باشم برای پاسخ‌های منفی طیف نمرات از (1) کاملاً موافقم تا (6) کاملاً مخالفم می‌باشد دامنه نمرات (17 تا 102) است که نمره بالا نشان دهنده میزان بالای احساس شایستگی والدی می‌باشد (40)و آلفای کرونباخ 0/84گزارش شده است (33). پایایی این ابزار دراین مطالعه نیز  به روش الفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

 بخش سوم: پرسش نامه افسردکی بک [2]

پرسشنامه ی افسردگی بکdepression inventory یک ابزار خودگزارشدهی ا فسردگی می باشد که دارای 21 پرسش است. هر پرسش آن دارای چهار گزینه است. این گزینه ها به ترتیب با نمرهای صفر تا 3 نمره گذاری میشوند و نمردهی بیشتر، نشاندهنده ی شدت  افسردگی است. در این پرسشنامه، 21 سوال در مورد احساس فرد در دو هفته ی گذشته تا کنون پرسیده میشود. حداقل وحداکثر امتیاز هر فرد بین 0 تا 63 می‌باشد. نمره بالاتر نشان دهنده افسردگی شدیدتر می‌باشد.. به عنوان یک قاعده کلی14-19 افسردگی خفیف،20-28افسردگی متوسط،29-63افسردگی شدید،تعریف می شود(36)این ابزارت به کرات در ایران روانسنجی شده است در مطالعه رجبی ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه 88/0 گزارش شده است(41). پایایی این ابزار دراین مطالعه نیز به روش الفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

تمام ابزار ذکر شده در پایان پروپوزال ضمیمه می‌شود

پس از دریافت اجازه از کمیته اخلاق دانشگاه و دریافت معرفی نامه، به بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) زاهدان مراجعه خواهد شد با مسئولین مربوطه برای همکاری در اجرای مطالعه هماهنگی لازم بعمل خواهد آمد. سپس به بخش مراقبت ویژه نوزادان مراجعه کرده، مادران نوزادان نارس شناسایی خواهند شد. ضمن معرفی پژوهش و رضایت نامه کتبی، مادرانی که معیارهای ورود به مطالعه را دارا باشند انتخاب خواهند شد.  ابتدا مادران گروه کنترل و سپس مادران گروه مداخله وارد مطالعه خواهند شد.  ( این شیوه به دلیل جلوگیری از انتقال اطلاعات در گروهها است) از مادران خواسته می‌شود که پرسشنامه‌های مطالعه را تکمیل نمایند (مادرانی که قادر به تکمیل پرسشنامه نباشند توسط کمک پژوهشگر تکمیل خواهد شد). سپس برای مادران گروه مداخله در گروههای 4-5 نفر ه برنامه آموزشی مبتنی بر  فوردایس طی 6جلسه در مدت زمان 60-45 دقیقه ارائه خواهدشد. جلسات یک روز درمیان خواهد بود. آموزش در یکی از اتاق‌های بیمارستان انجام خواهد شد. پس از گذشت یک ماه از مداخله مجدداً پرسشنامه‌ها تکمیل خواهند شد.

قبل از مطالعه شماره تماس و آدرس مادران گرفته می‌شود وبرای محرمانه ماندن اطلاعات برای هر کدام یک کد در نظر گرفته خواهد شد. تا برای اجرای پس آزمون با آنها هماهنگ شود و در هر محلی که مادر راحت است (خانه یا بیمارستان) پرسشنامه‌های تکمیل شود. گروه مداخله شش جلسه برنامه آموزش مبتنی بر شادکامی فوردایس را بصورت یک روز در میان بر اساس محتوای تعیین شده در جدول، توسط روانپرستار در کلاس آموزشی بیمارستان دریافت خواهند کرد. محتوای این روش آموز شی به دفعات در مطالعات متعددی در ایران مورد استفاده و تأیید قرار گرفته است (29و 30 و 38). از 14 جز برنامه آموزش  فوردایس موارد افزایش خوش بینی، افزایش صمیمیت ،کاهش توقعات، افزایش خلاقیت، آموزش فن برنامه ریزی و زندگی کردن در زمان حال، آموزش روش‌های دوری از افکار نگران کننده و اولویت دادن به شادی در برنامه آموزشی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

گروه کنترل در این مدت برنامه‌ای جز برنامه آموزش معمول بیمارستان را دریافت نمی‌کنند و  همزمان با گروه مداخله پس آزمون در مورد آنان نیز اجرا خواهد شد. پس از پایان پژوهش در صورت تمایل برای گروه کنترل نیز جلسات آموزشی ارائه خواهد شد.

ساختار و محتوای جلسات آموزشی:

داده ها پس از جمع آوری توسط نرم افزار  SPSS-21 مورد تجزیه و تحلیل قرار  خواهند گرفت.  ابتدا به کمک آمار توصیفی درصد فراوانی، میانگین، انحراف معیار، دامنه تغییرات تعیین  خواهد شد، در ادامه  از آمار استنباطی در مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های   بین گروه  ها از آزمون تی مستقل و مقایسه متغیر های کیفی از آزمون کای دو استفاده خواهد شد. در صورت عدم نرمال بودن داده ها از آزمون های ناپارامتری من ویتنی و ویلکاکسون استفاده خواهد شد. در ابتدا برای استفاده از آزمونهای آماری مناسب از آزمون کلموگراف اسپیرنوف استفاده خواهد شد. در مواردی که 05/0 > p بود اختلاف معنادار گزارش خواهد شد.

1. ملاحظات اخلاقی: (در صورت لزوم فرم رضایت آگاهانه ضمیمه گردد. درج کدهای اخلاقی منطبق با کدهای مصوب حفاظت از آزمودنی در پژوهشهای علوم پزشکی الزامی است.)بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران در سال 1392

    

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

از محدودیت‌های این پژوهش عدم جدا سازی یا مواجهه گروه مداخله و کنترل است. برای جلوگیری از این امر  

ابتدا مادران گروه کنترل و سپس مادران گروه مداخله وارد مطالعه خواهند شد. 

محدودیت دیگر این پژوهش احتمال وجود افسردگی پس زایمان است که با توجه به وضعیت نوزاد و واکنشهای عاطفی مادر  معمولا  تشخیص داده نمی شوند با این وجود مادرانی وارد مطالعه می شوند که از سلامت روان برخوردار باشند.

همچنین وضعیت سلامت نوزاد در طول مدت مداخله است که می تواند بر وضعیت پاسخ دهی مادر تاثیر بگذارد که از کنترل پژوهشگر خارج است.   

Sense of Competence, Depression, Fordeys Happiness,mothers, Premature infants

احساس شایستگی، افسردگی، شادکامی فوردایس، مادران، نوزاد نارس

1- Rasti M, Aliabadi F, Shafarodi N, Rafiee F, Kalani M. Specification of the educational needs of parents with premature infants admitted to neonatal intensive care unit: Journal of Rehabilitation New Scientist2014;( 8)4:21-28.

2 -Jebrayili M, Rasooli SR. The stress resources from the view points of mothers of infants hospitalized in NICU. Nursing& Midwifery Journal. 2009;15(4): 35-41.

3-Blencowe H, Cousens S, Oestergaard M, Chou D, Moller AB, Narwal R, et al. National, regional and worldwide estimates of preterm birth rates in the year 2010 with time trends since 1990 for selected countries. a systematic analysis and implications 2012 ;9,379(9832): 62-72.

4-Hosseinian, S., Ahmadi, Kh., Mirmathahi, M. The Effectiveness of Family Solution Problems on Improving Relationships Parents havdeaf children. QuarterlyJournal Family and Research2010; 7,7-22.

5-Duman N S,  Gokten E S, Duman R,  Duman R, Cevik S G. Evaluation of Depression and Anxiety Levels in Mothers of Babies' Following Due to Premature Retinopathy. Archives of Psychiatric Nursing 2018;32(3):439-443.

6. Tavasolnia S, Ravanipour M, Kamali F, Motamed  N. Evaluation of grandmother's emotional empowerment on anxiety in primiparous mothers of hospitalized infants. Journal of Rehabilitation in Nursing 2015; 2(2):12-21.

7- Reyhani  Ta, Sakouotpur  Z, Heidarzadeh  M, Mousavi Se  M, Mazloom Se R. The effect of spiritual self-care education on distress tolerance Mothers of premature infants admitted to the neonatal intensive care unit. Iranian Women's Obstetrics and Gynecology Journal 2014;.17(97): 18-28.

8-Jafari Miaeezi  S, Alaei Karroodi  F, Rasouli  M, Zayeri  F. The Effect of Growth Opportunity Plans on Anxiety and Tension in Mothers with Premature Infants Admitted to Neonatal Intensive Care Unit. Quarterly Journal2011; 11 (2): 253-258.

9- Karami  A, Omrani R, Danaee N. Comparison of the Effectiveness of Cognitive Behavioral Therapy (CBT) and Treatment-Based Acceptance and Commitment (ACT) on Anxiety and Depression in Newborn Mothers. Quarterly of Clinical Psychology StudiesAllamehTabataba’i University(2018);8(31):139-156.

Premature

10-Akbarzadeh M, Toosi M, Zare N, Sharif F. Effect of Learning attachment behaviors on anxiety and maternal fetal attachment in First Pregnant women. Journal of Care Basedon Evidences of Nursing and Midwifery Mashhad university 2011; 1(1): 21-34.

11-Tran C, Medhurst A, O'Connell B. Support needs of parents of sick and preterm infants admitted to a neonatal unit. Journal of Neonatal, Pediatric and Child Health Nursing. 2009; 12(2): 12-17.

12-Saheb Zamani S, Fathi Ashtiani  A, Shfie  Y, Mdady  Z, Sadghi Tarome  A. The effect of pre-natal psychological education on the prevention of postpartum depression and increasing the degree of satisfaction of paired women in primipara mothers referring to Bahqitullah and Nagmieh hospitals. Journal of Urmia Nursing Midwifery Faculty.2015;13(10): 892-902.

13-Garfield L, Holditch-Davis D, Carter S, McFarlin B, Schwertz D, Seng J, Giurgescu CWhite-Traut R.Risk Factors for Postpartum Depressive Symptoms in Low-Income Women With Very Low-Birth-Weight Infants .  Advances in Neonatal Care(2015); 15( 1 ):3-8.

14-Wenzolf RM, and Wehner DM. Thought suppression. J Ann Rev Psychology 2000; 55: 882-892.

15. Pourkhani Bosari  S, A Study on the Effect of Family-Based Care on Anxiety, Stress Depression in Pregnant Mothers in Newborns Educational centers of Rasht city. To guide Chehrzad M. Master of Nursing Education.Gilan University of Medical Sciences & Health Services:2015,85.

16. Miles MS, Holditch-Davis D, Burchinal MR, Brunssen S. Maternal role attainment with medically fragile infants: Part 1. Measurement and correlates during the first year life.Research in Nursing and Health. 2011; 34(1): 20-34.

17. Slagt M, Dekovic M, de Haan AD, van den Akker AL, Prinzie P. Longitudinal associations between mothers' and fathers' sense of competence and children's externalizing problems: the mediating role of parenting. Dev Psychol. 2012;48(6): 54-62.

18. Peters K, Jackson D. Mothers' experiences of parenting a child with attention deficit hyperactivity disorder. J Adv Nurs. 2009;65(1):62-71.

19. Abdolkarimi M, Mousavi V, Koosha M, Kosro J. The efficacy of parent managment training on depression and anxiety in ADHD childeren's mothers. Clin Pshycol Pers. 2012;19(6):45-56.

20. Kordi M, Fesanqiri M, Asgharipour N, Esmaeili H. Effects of Maternal Role Program on Postpartum Maternal Role Competence  in Nulliparous Women with Unplanned Pregnancy.(2016);26(134):124-134.

21. Heidari,H.,M.Hasanpour,et al.The experiences of parents with in fants in Neonatal Intensive Care Unit. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research. 2013; 18(3):208.

22. Berim Nejad  L, Mehrnoush  N, Seyyed Fatemi  N, Effect of empowerment program on the premature Admitted to the Special Neonatal Department.Journal Special nursing; 2011:23.

23. Oliveira Pinto  SM, Alves Caldeira Berenguer SM, Martins JC. Cancer, Health Literacy, and Happiness.Perspectives from Patients under Chemotherapy2013; Nurs Res Pract 2013; 29:47-67.

24. Poursina  M, Ahmadi  KH, Shafiabadi  A. Theimpact of happiness on anxiety, academicachievement and parent-child relationships inteenage girls. Quarterly Journal of Family andResearch 2013; 10(3):41-54.

25. Ryff CD, Singer B. From social structure tobiology: integrative science in pursuit ofhuman health and well-being. In: Snyder CR,Lopez SJ, (eds). Handbook of positivepsychology. New York: Oxford University Press; 2002; 5,41-55.

26. Aghili M, GV Kumar. Relationship betweenReligious Attitude and Happiness among Professional Employees. J Indian ACADAppl Psychol 2008; 34(Special Issue): 66.

27. Biswas-Diener, R., & Dean, B. (2007). Positive Psychology Coaching, Putting the Science of Happiness to Work for Your Clients. Hoboken, NJ: John Wiley & Sons, Inc.

28. Safarzadeh A, Rezaei N, Mohamadi Sadegh E and Shahraki M. General Health and prenatal education. Der Pharmacia Lettre, 2016;8 (16):8-15.

29. Rabiei L,AmidiMazaheri M,Masoudi R,Hasheminia AM. Fordyce happiness program and post partum Depression. J Res Med sci2014;19(3): 51-60.

30. Pahlevan Sadegh  A,Bakhtiar Nasrabadi  H. Happiness program education of Fordyce and its effect on level of happiness in martyrs and veterans family.Daneshvar Medicine, Scientific-Research Journalof Shahed University Sixteenth2010;84.

31. Lee SN, Long A, Boore J. Taiwanese women's experiences of becoming a mother to a very-low-birth-weight preterm infant. a grounded theory study. Int J Nurs Stud 2009; 46(3): 326-36.

32. Karbandi S, Hosseini SM, Masoudi R, Mamori GH. The effect of relaxation training on breastfeeding self-efficacy of mothers with preterm infants: A randomized clinical trial: Journal of Clinical Nursing and Midwiferyn2014; 3(2): 37-45.

33. Abdollahpour N, Seyedfatemi N, Hakim Shooshtari M, Mehran A. The Effect of Education on Sense of Competence of Mothers of Children with Hyperactivity Disorder. Journal of Psychiatric Nursing2017; 5( 4):19-24.

34. Toosi  K, Amiri  M. The efficacy of cognitive-behavioral therapy on depression and life satisfaction in mothers with children admitted to psychiatric hospital. Journal of Fundamentals of Mental Health 2018; 20(4): 263-70.

35. Khodadadi Sangdeh  J, Tavalaeyan S A, Bolghan-Abadi M. The effectiveness of positive group psychotherapy in increasing the happiness among mothers of children with special needs. Family Psychology 2014; 1(1): 53-62.

36. Rahimi  G,Sharghi  A,Mirzai  H  M,Tazkary  Z. The relationship between maternal depression and indices.Journal of Obstetrics Gynecology and Infertility2013;16( 55): 1-6.

37. Fordyce MW.A program to in crease happiness: Further studies,Journal of counsling Psychology.1983;30(40):483.

38. Taghavi MR.the validity and reliabilty of Public Health,Journal of Psychology.2001; 5,(4):381-398.

39. Zahedpasha Y, Salarmanesh A, Khafri S, Mouodi S, Arzani A. The Effect of Kangaroo Mother Care on Mental Health of Mothers with Premature Infants. J Babol Univ Med Sci. 2018; 20(6): 7-13.

40.. Ngai F, Chan SW. Stress, Maternal Role Competence, and Satisfaction Among Chinese

Women in the Perinatal Period. Res Nurs Health 2012; 35(1): 30-39.

41. Rajabi Gh, Karjee  Kasmaei S. The efficacy of psychometric indexes of Persian version of Beck Depression Inventory-I. Quarterly journal of educational measurement 2013; 10(3): 139-57.

بررسی تأثیر آموزش شادکامی فوردایس بر احساس شایستگی والدی و افسردگی مادران نوزادان نارس بستری در بخش ویژه نوزادان بیمارستان علی ابن ابیطالب (ع) شهر زاهدان سال 1397

ندارد

باعث تقویت احساس شایستگی در مادران نوزادان نارس وهمچنین پیشگیری از افسردگی آنهاکه به علت زایمان پره ترم و مشکلات مراقبتی برای آنها رخ میدهدو بهبود رابطه والدین این نوزادان می شود

ندارد

در صورت هر گونه عوارض احتمالی توسط پژوهشگر جبران میشود

هزینه ها توسط پژوهشگر تامین خواهد شد

ندارد

همه اطلاعات جمع آوری شده محرمانه است و در اختیار افراد دیگر قرار نخواهد گرفت

هر گونه پرسشی که در زمینه این طرح وهمچنین محتوای آموزشی وجود داشته باشد پاسخ داده خواهد شد

در هر یک از مراحل افراد حق انصراف ونپذیرفتن را دارند

افراد با رضایت کامل وارد طرح می شوند  وفرم رضایت آگاهانه نیز توسط خودشان تکمیل می شود

پرسشنامه شایستگی والدی

لطفا نظر خود را  مبنی بر موافق بودن تا مخالف بودن در گزینه‌ها مشخص کنید. لطفاً در محل عبارتی که با احساس شما مطابقت دارد علامت بزنید.

پرسشنامه افسردگی بک

لطفاً سؤال‌های هر گروه را با دقت بخوانید. سپس گزینه‌ای را انتخاب کنید که بهتر از همه احساس کنونی شما را بیان می‌کند.  یعنی آنچه درست در زمان تکمیل پرسشنامه احساس می‌کنید. سپس دور عدد مقابل آن سؤال یک دایره بکشید.