بررسی پلی مورفیسم حذف/الحاق ۴۰جفت باز از ژن mdm2 و پلی مورفیسم حذف/الحاق ۱۶جفت باز از ژن p53 در بیماران مبتلا به لنفوم غیر هوچکین ومقایسه آن با افراد سالم

به طور کلی لنفوما دربر گیرنده طیف گسترده ای از سرطان ها (با علل متفاوت، خصوصیات ژنتیکی، فنوتیپ های، مسیر های درگیری متفاوت و درمان و نتایج متفاوت) می باشد(1).

شیوع لنفوما در سر تا سر جهان متفاوت بوده به صورتی که لنفوم غیر هوچکین در آمریکا 73/27 و در چین 2/4 مورد در هر 100.000نفر در سال 2008 بود. همچنین لنفوم هوچکین شیوعی برابر 88/4 در انگلیس و 8/0 در ژاپن در هر 100.000 در سال 2008 داشت. به طور کلی شیوع لنفوم نان هوچکین بیش از لنفوم هوچکین می باشد(2).

بر اساس طبقه بندی WHO[1] طبقه بندی نئوپلاسم لنفوئیدی فقط شامل هوچکین لنفوما[2] و لنفوما غیر هوچکین[3] نمی شود بلکه نئوپلاسم سلول های پلاسما[4] و لنفوئید لوکمیا[5] را هم شامل می شود(شکل 1)(3-5).

فاکتور رو نویسی P53، توسط ژن مهار کننده تومور P53 رمز گذاری شده  که این ژن و فاکتور نقش مهی در تعدیل و تنظیم استرس های سلولی ایفا میکنند(6).

در هنگام تغییرات ژنتیکی در سلول ها، پروتئین سرکوبگر تومور P53 عمده ترین واسط عملکرد سلولی می باشد که می تواند اعمالی از قبیل: جلو گیری از رشد سلول و عاملی جهت مرگ سلول در هنگام آسیب گردد.(7و8).

با توجه به نقش برجسته P53 به عنوان یک سرکوب کننده تومور، هر نوع  جهش یا حذف در محدوده ژنی P53 تا حدود 50 درصد از سرطان های انسانی نقش ایفا کرده و به اثبات رسیده(9).

در اغلب موارد سرطان های انسانی موتاسیون هایی متنوع و یا بیان های نادرست پروتئین های مسیر P53 ، از قبیل MDM2 مشاهده می گردد(10).

ژن MDM2 بروی کروموزوم 12q14.3-15قرار دارد. فاکتور MDM2[6] یک باز دارنده مهاری بر P53 می باشد که توسط ژن MDM2 کد می گردد و کارش مهار مستقیم فعالیت رونویسی از ژن P53 می باشد(11و12).

در سلول های سرطانی شده انسانی نوع P53 وحشی در سلول وجود دارد اما عملکرد این P53توسط MDM2 مهار میگردد(13).

MDM2 یک تعدیل کننده و تنظیم کننده P53 در سلول های طبیعی بدن است اما بیان بیش از حد این ژن باعث افزایش رشد افسار گسیخته سلول ها می گردد(14).

به طور کلی MDM2 و P53 یکدیگر را از طریق یک زنجیره تنظیمی دورانی تعدیل میکنند(15).

پس از فعال شدن، p53 ژن MDM2 فعال و ترجمه میگردد و به همین ترتیب پروتئین MDM2 باعث مهار فعالیت p53 می شود. MDM2 به ناحیه رونویسی ژن p53 متصل می شود و فعالیت رونویسی آن را مهار می کند(شکل 2)(17و16).

مطالعات متعددی در گذشته نماینگر ارتباط بین پلیمورفیسم MDM2 و ریسک سرطان در سلول ها می باشد(20-18).

مطالعات زیادی ارتباط بین تغییرات در باز ها و پلی مورفیسم در MDM2 و خطر ابتلا به سرطان های مختلف را ارزیابی کرده اند(21-24).

مطالعات در سطح جهان

 در مطالعه ای Dong Dong و همکاران برروی حذف/الحاق 40 باز در یک پلی مورفیسم پروموتور MDM2 و خطر ابتلا به سرطان سلول های کبدی در چین نتایج بدین قرار است که:پلی مورفیسم  MDM2 ممکن است یک تعدیل کننده ژنتیک سلولی؛ جهت ابتلای افراد به سرطان سلول های کبدی[7] باشد.(21).

در مطالعه ای که توسط Wenfeng Hua,  و همکاران برروی پلی مورفیسم حذف 15/18 از پرموتور MDM2 و ارتباط آن با خطر سرطان در افراد نتایج بدین قرار است که:در این متاآنالیز شواهد آماری جامعی از عدم ارتباط پلی مورفیسم del15/18MDM2 و خطر ابتلا به سرطان را نسان می دهد(25).

در مطالعه Brandon James Aubrey و همکاران برروی شواهدی از جهش های P53 در سلول های خونساز و لنفوم Myc-D نتایج بدین قرار است که: به طور کلی یافته های این مطالعه نشان دهنده نقش مثبت و مهم P53 در جلو گیری از ابتلا افراد به لنفوم MYC-D میگردد. همچنین جهش های p53 مختلف دارای ویژگی های عملکردی مختلفی هستند، به طوری که جهش های مختلف p53 احتمالا با خطر ات متفاوتی همراه هستند(26).

در سطح ایران

در مطالعه هاشمی و همکاران که به برسی حذف/الحاق 40 جفت باز پلی مورفیسم MDM2 و ریسک ابتلا به لوسمی  لنفوبلاستیک حاد در اطفال پرداخته بودند نتایج نماینگر این بود که پلی مورفیسم حذف/الحاق 40 جفت باز ژنMDM2 در جمعیت مورد مطالعه ارتباطی نداشت (27).

در مطالعه دیگری که توسط هاشمی  برروی ارتباط بین پلی مورفیسم ژنهای TP53 و MDM2 و حساسیت به سرطان پروستات کار شده بود نتایج بدین قرار است: هیچ ارتباط معنی داری بین پلی مورفیسم حذف و الحاق 16 جفت باز با سرطان پروستات وجود نداشت. همچنین ، مطالعه حاضر نشان داد که پلی مورفیسم پلی مورفیسم حذف/الحاق 40 جفت باز در پروموتر MDM2 خطر سرطان پروستات را در یک جمعیت ایرانی افزایش می دهد. برای بررسی این نتایج، تحقیقات بیشتری با قومیت های گوناگون و حجم نمونه های بزرگتر مورد نیاز است. (28).

 هدف: با توجه به اهمیت لنفوم و شیوع آن در جوامع و همچنین ارتباط آن با عوامل ژنتیکی MDM2&P53 و همچنین نتایج ضد و نقیض درباره نقش احتمالی حذف و الحاق بازها در انواع سرطان های مورد بررسی و عدم بررسی

پلی مورفیسمهای حذف/الحاق ژنهای P53 و MDM2 در انواع لنفومها بر آن شدیم  تا بابررسی  حذف/الحاق ۴۰جفت باز از mdm2 و پلی مورفیسم حذف/الحاق ۱۶جفت باز از ژن p53 در بیماران مبتلا به لنفوم غیر هوچکین نقش این عوامل را در این بیماران مورد بررسی قرار داده تا در جهت تشخیص عوامل ارتباطی گام بر داریم.

1-فراوانی پلی مورفیسم حذف/الحاق ۴۰جفت باز از ژن mdm2 در بیماران مبتلا به لنفوم غیر هوچکین و افراد سال متفاوت است.

2-  فراوانی پلی مورفیسم حذف/الحاق ۱۶جفت باز از ژن p53 در بیماران مبتلا به لنفوم غیر هوچکین و افرادسالم متفاوت است

تعیین توزیع فراوانی پلی مورفیسم حذف/الحاق ۴۰جفت باز از mdm2 و پلی مورفیسم حذف/الحاق ۱۶جفت باز از ژن p53 در بیماران مبتلا به لنفوم غیرهوچکین و مقایسه آن با افراد سالم

1-تعیین و مقایسه فراوانی پلی مورفیسم حذف/الحاق ۴۰جفت باز از mdm2 در بیماران مبتلا به لنفوم غیرهوچکین و افراد سالم

2-تعیین و مقایسه فراوانی پلی مورفیسم حذف/الحاق ۱۶جفت باز از ژن p53 در بیماران مبتلا به لنفوم غیرهوچکین و افراد سالم

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان-دانشکده پزشکی-گروه بیوشیمی

ژن P53: ژن سرکوب گر تومور، که فعالیت آن متوقف ساختن تومور ها می باشد.

MDM2: پروتئین MDM2 باعث مهار فعالیت p53 می شود. MDM2 به ناحیه رونویسی ژن p53 متصل می شود و فعالیت رونویسی آن را مهار می کند.

Deletion : به نوعی جهش ژنی گفته می‌شود که طی آن، بخشی از یک کروموزوم یا توالیِ ملکولِ DNA، در جریان همانندسازی، «حذف» یا در اصطلاح، «گم» می‌شود.  شدتِ این حذف ژنی بسیار متغیر است و از گًم‌شدنِ تنها یک بازِ نوکلئوتیدی تا حذف کامل یک کروموزوم را شامل می‌شود.

Insertion: به اضافه شدن یک یا چند جفت نوکلئوتید به توالی DNA اضافه شدن می گویند.

لنفوم غیر هوچکین: لنفوم غیر هوچکین در واقع نوعی سرطان سیستم ایمنی بدن می باشد. در این بیماری ، سلول های دستگاه لنفاوی ، حالتی غیر طبیعی به خود می گیرند به طوری که بدون هیچ مهاری رشد کرده و تقسیم می شوند .

موردی-شاهدی

کلیه بیماران بالغ (بالای 18سال )مبتلا به لنفوم غیرهوچکین که هم اکنون در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) زاهدان تحت درمان بوده و موارد جدیدی که تشخیص داده شده و مراجعه می کنند افراد سالم  که مبتلا به لنفوم نبوده و بیماری سیستمیک شناخته شده ای ندارند.

• معیار ورودبیمار: تشخیص قطعی لنفوم غیر هوچکین(در گروه بیمار) سن بالای 18سال و عدم وجود هرگونه عفونت سیستمیک یا موضعی و عدم وجود هرگونه بیماری غیر عفونی سیستمیک حاد یا مزمن و عدم وجود هرگونه نیوپاسم تشخیص داده شده دیگر(غیر لنفوم)  -رضایت آگاهانه شخص و والدین(در صورت لزوم)
• معیار ورود افراد سالم: سن بالای 18 و عدم وجود هرگونه عفونت سیستمیک یا موضعی و عدم وجود هرگونه بیماری غیر عفونی سیستمیک حاد یا مزمن و عدم وجود هرگونه نیوپاسم تشخیص داده شده دیگر
• معیار خروج در هر دو گروه:-عدم رضایت

در این مطالعه حجم نمونه برابرحداقل 150 نفر بیماران مبتلا به لنفوم غیرهوچکین تشخیصی در بیمارستان امام علی (ع) می باشد که در طی سال های 1397-1398 تشخیص قطعی داده می شوند و بر اساس معیار ورود وارد مطالعه می گردند و به همان تعداد نیزافراد سالم که هیچگونه بیماری سیستمیک نداشته انددر مطالعه وارد می شوند..

n=(z 1-a/2 + Z1-b)2(p (1-p))/d2

P1= 44%

P2= 28%

b= 0.2

a= 0.05

Z1-b = 0.85

Z1- a/2 = 1.96

n = (1.96 + 0.85)² × (0.44(0.56) + (0.28(0.72)) / (0.28 – 0.44)² = 138

(بر اساس مقاله شماره 29)

بیماران بصورت روش نمونه گیری آسان انتخاب  می گردند. همچنین گروه شاهد هم با همسان سازی سن و جنس و رضایت کتبی وارد مطالعه می گردند.

روش جمع آوری داده ها

 مشاهده و بررسی‌های آزمایشگاهی

این مطالعه بر روی بیماران مبتلا به لنفوم غیرهوچکین که بر اساس علائم بالینی، رادیولوژیک و بیوپسی توسط متخصص هماتولوژی و انکولوژی تشخیص لنفوم در آنها مسجل شده است انجام خواهد شد. در گروه بیماران لنفوم در ابتدا از کلیه بیماران نمونه گیری خون انجام شده و بررسی پلی مورفیسم انجام خواهد شد . گروه شاهد همراهان افراد مراجعه کننده غیر مبتلا به لنفوم که از نظر معاینات پزشکی نرمال باشند خواهد بود و دو گروه از نظر جنس همسان سازی خواهند شد. بعد از کسب رضایت از تمامی افراد مورد بررسی 3 میلی لیتر خون وریدی در لوله های حاوی ماده ضد انعقاد EDTA  جمع آوری خواهد شد و در دمای 20-  سانتی گراد    نگهداری خواهد شد.   DNA  به روش salting out   استخراج خواهد شد.  سپس  DNA استخراج شده با استفاده از پرایمرهای اختصاصی و روش PCR معمولی تکثیر خواهد شد. سپس محصول PCR برروی ژل آگاروز 2% وبا رنگ آمیزی safe dye زیر اشعه UV تعیین ژنوتیپ خواهد شد.

اطلاعات توسط نرم افزار آماری SPSS تجزیه و تحلیل خواهد شد. برای مقایسه آلل و ژنوتیپ در دو گروه از آزمون Fisher's exact و برای مقایسه پارامترهای دموگرافیک کیفی مثل جنس در دو گروه نیز از آزمون Fisher's exact و برای مقایسه پارامترهای دموگرافیک کمی مثل سن در دو گروه از آزمون t-test استفاده خواهد شد و p کمتر از 05/0 بعنوان سطح معنی داری در نظر گرفته خواهد شد. همچنین Odds Ratio با محدوده اطمینان 95 درصد (CI 95%) نیز برای افراد دارای اختلال ژنی برای ابتلا به لنفوم محاسبه خواهد شد.

دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی های انسانی

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7-اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

8-طراحی و اجرای پژوهش‌هایی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش‌های قبلی آزمایشگاهی باشد.

9-در پژوهش‌های پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاط‌های لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط زیست انجام گیرد.

10-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح‌نامه (پروپوزال) به انجام برسد. طرح‌نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. از جمله بخش ملاحظات اخلاقی، اطلاعات مربوط به بودجه، حمایت کننده‌ها، وابستگی‌های سازمانی، موارد تعارض منافع بالقوه‌ی دیگر، مشوق‌های شرکت کنندگان، پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده در پژوهش .در مواردی که لازم است رضایت‌نامه‌ی آگاهانه به‌صورت کتبی اخذ شود، فرم رضایت‌نامه باید تدوین و به طرح‌نامه پیوست شده باشد. پیش از تصویب یا تأیید طرح‌نامه از سوی کمیته‌ی مستقل اخلاق در پژوهش، نباید اجرای پژوهش شروع شود.

11-کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12-انتخاب آزمودنی‌های بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، به‌نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه‌ها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیض‌آمیز نباشد.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

 15-پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به‌عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که می‌توانند در تصمیم‌گیری او مؤثر باشند، به‌نحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است به‌کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه‌مورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیان‌هایی که انتظار می‌رود مطالعه در بر داشته باشد. هم‌چنین، هر آزمودنی باید بداند که می‌تواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره‌ی خطرات و زیان‌های بالقوه‌ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر هم‌چنین باید به تمامی سؤالات و دغدغه‌های این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایت‌نامه‌ی آگاهانه منعکس شود.

16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

19-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچ‌گونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه می‌شود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20-در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

21-برخی از افراد نظیر کودکان، ممکن است به‌عنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمی‌توانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروه‌ها آسیب‌پذیر دانسته می‌شوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

 22-از گروه‌های آسیب‌پذیر هیچ‌گاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروه‌ها یا جوامع آسیب‌پذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویت‌های همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

23-در پژوهش بر روی گروه‌های آسیب‌پذیر، وظیفه‌ی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمی‌شود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

24-اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه‌ی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوه‌ی تحقق این امر ترجیحاً به‌صورت پوشش بیمه‌ای نامشروط باشد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-حوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30-گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-روش پژوهش نباید با ارزش‌های احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

 راهنمای اخلاقی پژوهشهای ژنتیک پزشکی 

1- پژوهشهای ژنتیک بر روی آزمودنی انسانی تنها در صورتی از نظر اخلاقی مجاز بهشمار میآیند کـ ه بـا هـدفارتقا یا پیشرفت حداقل یکی از موارد زیر طراحی شده باشند:

1-1ـ تشخیص، طبقهبندی یا غربالگری بیماریها یا ناتوانیهایی که منشأ ژنتیک دارند.  

2-1 ـ بررسی یا تشخیص استعداد ابتلا به بیماری.  

3 -1 ـ ارائهی مشاوره به افراد یا زوجها جهت تعیین خطر ابتلای فرزند آنها به بیماریها یا معلولیتهای دارای منشأ ژنتیک   

4-1 ـ پیشگیری یا درمان بیماریها یا توانبخشی  

5-1 ـ بررسیهای حقوقی، جنایی، مدنی و دیگر اقدامات قضایی و پزشکی قانونی  

6-1 ـ پژوهشهای ژنتیک جمعیتشناختی  

2. انجام هر گونه پژوهش که دربردارندهی موارد یا با اهداف زیر باشد، از نظر اخلاقی نادرست است:

1-2-  بهنژادی (یوژنیکز)  

2-2 - شبیهسازی تولید مثلی انسان 

3-2 - تبعیض یا انگ زنی (Stigmatization) فردی یا گروهی

4-2 - نقض کرامت انسانی یا حقوق و آزادیهای بنیادین انسان  

3. هر گونه مطالعه یا دستکاری بر روی ژنوم انسان باید بعد از بررسی دقیق و جامع خطرات و عوارض احتمالی آن برای فرد آزمودنی و نسلهای بعد و حصول اطمینان از فقدان عوارض جدی و غالب بودن منافع احتمالی به خطرات احتمالی به انجام برسد.
4. هر گونه دستکاری ژنتیک در انسانکه قابل انتقال به نسلهای آتی باشد از نظر اخلاقی نادرست است، مگر مواردی که ماهیت درمانی (شامل پیشگیری، درمان، یا توانبخشی) داشته باشند.
5. اخذ رضایت آزادانه و آگاهانه از آزمودنی-  یا نمایندهی قانونی او در موارد لزوم - باید همانند دیگر انواع پژوهشها بر روی آزمودنی انسانی ،منطبق با مندرجات راهنمای عمومی و سایر راهنماهای اختصاصی اخلاق در پژوهش کشور انجام گیرد.  
6. در مواردی که دادههای ژنتیک انسانی یا نمونههای بیولوژیک با هدف پژوهشی جمعآوری شده باشند ،آزمودنی این اختیار را دارد که رضایت اولیهی خود را لغو کند، مگر آنکه این اطلاعات بهطور غیر قابل بازگشت به هیچ فرد مشخصی قابل استناد نباشد. لغو رضایت نباید موجب خسارت یا جریمهای برای آزمودنی شود.  
7. اگر پژوهش شامل انجام آزمون(ها)یی باشد که ممکن است نتایج پیشگوییکنندهای در ارتباط با سلامت یا سایر جنبههای زندگی آزمودنی داشته باشند، علاوه بر حصول اطمینان از درک مناسب ماهیت و پیآمدهای آزمون از سوی آزمودنی در طی فرایند اخذ رضایت، باید مشاورهی ژنتیکی مناسب برای او فراهم شود. مشاورهی ژنتیک باید غیرجهتدار، بدون پیشداوری، بدون قضاوت، شامل رهنمودهای متناسب با شرایط فرهنگی فرد و دربرگیرندهی حداکثر منافع وی باشد.  
8. هنگامی که پژوهش شامل آزمون(ها)یی باشد که ممکن است نتایج پیشگوییکنندهای در ارتباط با سلامت یا سایر جنبههای زندگی بستگان یا نزدیکان آزمودنی داشته باشد، باید نحوهی اطلاعرسانی احتمالی به ایشان –یا محرمانه ماندن نتایج – در طی فرایند اخذ رضایت مورد بحث قرار گیرد و در رضایتنامه درج شود.
9. به بیمارانی که دچار معلولیت یا بیماری ارثی هستند و همچنین به حاملان بدون علامت بیماری، یا افراد مستعد (ثابتشده یا مشکوک) باید در زمان مناسب و به روش مناسب، آگاهی لازم در مورد امکانات موجود در زمینهی بیماری داده شود. ضمناً اگر به دلایلی، درمان یکی از بستگان بیمار لازم باشد، پزشک باید پس از اخذ رضایت فرد مورد مطالعه یا نمایندهی قانونی وی, به بستگان او اطلاعات لازم را ارائه کند. 
10. - هیچ فردی را نباید از دسترسی به دادههای ژنتیکی خود منع کرد.  

11- دادههای ژنتیک و نمونههای بیولوژیک جمعآوری شده، نباید برای هدف دیگری که با مفاد رضایت کسب شده مغایرت دارد بهکار گرفته شوند.  

12- اگر ارتباط دادههای ژنتیک انسانی با فرد بهطور برگشتناپذیر قطع شده باشد، این دادهها را مشروط به کسب مجوز کمیته ی اخلاق میتوان مورد استفاده قرار داد .

13- دستاوردهای حاصل از پژوهش بر دادههای ژنتیکی انسانی باید در اختیار جامعه قرار گیرد.

14- مطالعه بر روی ژنوم انسانی در شکل طبیعی آن نباید منجر به کسب منافع انحصاری فردی شود.  

15- تشخیص ژنتیکی پیش از تولد باید تنها در صورتی انجام شود که برای سلامت جنین یا مادر سودمند باشد.  

1- عدم همکاری بیماران (انتخاب بیمار بیش از تعداد مورد نیاز)

2-عدم تهیه بموقع مواد مورد نیاز

عدم کامل بودن پرونده های بررسی شونده از نظر اطلاعات مورد نیاز برای بررسی.

حذف/الحاق – لنفوم--- MDM2- P53

insertion/deletion – lymphoma- P53- MDM2

1. Campo E, Swerdlow SH, Harris NL, Pileri S, Stein H, Jaffe ES. The 2008 WHO classification of lymphoid neoplasms and beyond: evolving concepts and practical applications. Blood. 2011 Jan 1:blood-2011.

2. Huh J. Epidemiologic overview of malignant lymphoma. The Korean journal of hematology. 2012 Jun 1;47(2):92-104.

3. Jaffe ES, Harris NL, Stein H, et al., editors. Pathology and genetics of tumours of haematopoietic and lymphoid tissues. Lyon, France: IARC Press; 2001.

4. Harris NL, Jaffe ES, Diebold J, Flandrin G, Muller-Hermelink HK, Vardiman J. Lymphoma classification-From controversy to consensus: the R.E.A.L. and WHO classification of lymphoid neoplasms. Ann Oncol. 2000;11(Suppl 1):3–10. [PubMed]

5. Swerdlow SH. WHO classification of tumours of haematopoietic and lymphoid tissues. 4th ed. Lyon, France: IARC Press; 2007.

6. Vogelstein B, Lane D, Levine AJ. Surfing the p53 network. Nature. 2000; 408(6810): 307-10[DOI][PubMed]

7. Levine AJ. p53, the cellular gatekeeper for growth and division. Cell. 1997; 88(3): 323-31[PubMed]

8. Wu L, Levine AJ. Differential regulation of the p21/WAF-1 and mdm2 genes after high-dose UV irradiation: p53-dependent and p53-independent regulation of the mdm2 gene. Mol Med. 1997; 3(7): 441-51[PubMed]

9. Feki A, Irminger-Finger I. Mutational spectrum of p53 mutations in primary breast and ovarian tumors. Crit Rev Oncol Hematol. 2004;52:103–16. [PubMed]

10. Michael D, Oren M. The p53 and Mdm2 families in cancer. Curr Opin Genet Dev. 2002; 12(1): 53-9[PubMed]

11. Haupt Y, Maya R, Kazaz A, Oren M. Mdm2 promotes the rapid degradation of p53. Nature. 1997; 387(6630): 296-9[DOI][PubMed]

12. Kubbutat MH, Jones SN, Vousden KH. Regulation of p53 stability by Mdm2. Nature. 1997; 387(6630): 299-303[DOI][PubMed]

13. Fakharzadeh SS, Trusko SP, George DL. Tumorigenic potential associated with enhanced expression of a gene that is amplified in a mouse tumor cell line. EMBO J. 1991;10:1565–9. [PMC free article] [PubMed]

14. Oliner JD, Kinzler KW, Meltzer PS, George DL, Vogelstein B. Amplification of a gene encoding a p53-associated protein in human sarcomas. Nature. 1992;358:80–3. [PubMed]

15. Wu X, Bayle JH, Olson D, Levine AJ. The p53-mdm-2 autoregulatory feedback loop. Genes Dev. 1993;7:1126–32. [PubMed]

16. Momand J, Zambetti GP, Olson DC, George D, Levine AJ. The mdm-2 oncogene product forms a complex with the p53 protein and inhibits p53-mediated transactivation. Cell. 1992;69:1237–45. [PubMed]

17. Chen J, Marechal V, Levine AJ. Mapping of the p53 and mdm-2 interaction domains. Mol Cell Biol. 1993;13:4107–14. [PMC free article] [PubMed]

18. Gao J, Kang AJ, Lin S, Dai ZJ, Zhang SQ, Liu D, et al. Association between MDM2 rs 2279744 polymorphism and breast cancer susceptibility: a meta-analysis based on 9,788 cases and 11,195 controls. Ther Clin Risk Manag. 2014; 10: 269-77[DOI][PubMed]

19. Zhuo X, Ren J, Li D, Wu Y, Zhou Q. MDM2 SNP309 variation increases cervical cancer risk among Asians. Tumour Biol. 2014; 35(6): 5331-7[DOI][PubMed]

20. Wang LH, Wang X, Xu WT, Hu YL. MDM2 rs2279744 polymorphism and endometrial cancer: a meta-analysis. Tumour Biol. 2014; 35(4): 3167-70[DOI][PubMed]

21. Dong D, Gao X, Zhu Z, Yu Q, Bian S, Gao Y. A 40-bp insertion/deletion polymorphism in the constitutive promoter of MDM2 confers risk for hepatocellular carcinoma in a Chinese population. Gene. 2012; 497(1): 66-70[DOI][PubMed]

22. Hu Z, Ma H, Lu D, Qian J, Zhou J, Chen Y, et al. Genetic variants in the MDM2 promoter and lung cancer risk in a Chinese population. Int J Cancer. 2006; 118(5): 1275-8[DOI][PubMed]

23. Ma H, Hu Z, Zhai X, Wang S, Wang X, Qin J, et al. Polymorphisms in the MDM2 promoter and risk of breast cancer: a case-control analysis in a Chinese population. Cancer Lett. 2006; 240(2): 261-7[DOI][PubMed]

24. Hashemi M, Omrani M, Eskandari-Nasab E, Hasani SS, Mashhadi MA, Taheri M. A 40-bp insertion/deletion polymorphism of Murine Double Minute2 (MDM2) increased the risk of breast cancer in Zahedan, Southeast Iran. Iran Biomed J. 2014; 18(4): 245-9[PubMed]

25. Hua W, Zhang A, Duan P, Zhu J, Zhao Y, He J, Zhang Z. MDM2 promoter del1518 polymorphism and cancer risk: evidence from 22,931 subjects. OncoTargets and therapy. 2017;10:3773.

26. Aubrey BJ, Strasser A, Kelly G, Tai L, Herold M. Evidence for Mutant p53 Gain-of-Function Effects in Normal Haemopoietic Cells and Myc-Driven Lymphoma.

27. Hashemi M, Naderi M, Nasab EE, Hasani SS, Bojd SS, Taheri M. Evaluation of 40-bp Insertion/Deletion Polymorphism of MDM2 and the Risk of Childhood Acute Lymphoblastic Leukemia. Gene, Cell and Tissue. 2015;2(1).

28. Hashemi M, Amininia S, Ebrahimi M, Simforoosh N, Basiri A, Ziaee SA, Narouie B, Sotoudeh M, Mollakouchekian MJ, Rezghi Maleki E, Hanafi‑Bojd H. Association between polymorphisms in TP53 and MDM2 genes and susceptibility to prostate cancer. Oncology letters. 2017 Apr 1;13(4):2483-9.

29. Hashemi M, Omrani M, Eskandari-Nasab E, Hasani SS, Mashhadi MA, Taheri M. A 40-bp insertion/deletion polymorphism of Murine Double Minute2 (MDM2) increased the risk of breast cancer in Zahedan, Southeast Iran. Iran Biomed J. 2014;18:245–249. [PMC free article] [PubMed]

30. Wang-Gohrke S, Rebbeck TR, Besenfelder W, Kreienberg R, Runnebaum IB. p53 germline polymorphisms are associated with an increased risk for breast cancer in German women. Anticancer Res. 1998;18:2095–2099. [PubMed]

با توجه به اهمیت لنفوم و شیوع آن در جوامع و همچنین ارتباط آن با عوامل ژنتیکی(MDM2&P53) و همچنین نتایج ضد و نقیض درباره نقش احتمالی حذف و الحاق بازها در انواع سرطان های مورد بررسی و عدم بررسی این نوع حذف/الحاق در انواع لنفوم های ما بر آن شدیم تا بابررسی  حذف/الحاق ۴۰جفت باز از mdm2 و پلی مورفیسم حذف/الحاق ۱۶جفت باز از ژن p53 در بیماران مبتلا به لنفوم نقش این عوامل را در این بیماران مورد بررسی قرار داده تا در جهت تشخیص عوامل ارتباطی گام بر داریم.

در این پژوهش 2الی 5 سی سی با رضایت فرد خونگیری با سرنگ صورت میگیرد.

باتوجه به شیوع بیماری لنفوم و همچنین نامعلوم بودن ابعاد ژنتیکی این بیماری بر آن شدیم تا قسمتی از ابعاد ژنتیکی این بیماری را در مردم ایران مورد بررسی قرار دهیم.

این پژوهش فاقد عوارض می باشد. و در خونگیری هم حداقل میزان خونگیری از افراد صورت میگیرد.

این مطالعه با عارضه خاصی همراهی ندارد.

چنانچه در طرح تحقیقاتی اقدام تشخیصی یا درمانی انجام شود، هزینه به عهده مجری یا مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

روش جایگزینی برای آن در دسترس نمی باشد.

کلیه نتایج و روشهای به کار رفته به اطلاع فرد خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت فردی وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

افراد مورد مطالعه در صورت داشتن هر گونه سوال می تواندد با پژوهشگران آن را در میان گذاشته و پژوهشگران موظف به پاسخگویی می باشند.

شرکت در مطالعه کاملاً اختیاری است و بیمار آزاد خواهد بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بود بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیمار ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شود.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

1-فرم اطلاعاتی شماره 1

سن:                     جنس:                                    نوع لنفوم(در گروه شاهد این بخش خالی می ماند):

2-فرم اطلاعاتی شماره 2

سن:                    جنس:                      نوع لنفوم(در گروه شاهد این بخش خالی می ماند):