بررسی شیوع آسم و آلرژی و عوامل مرتبط با آن در دانش آموزان ابتدائی شهر زاهدان سال 1398

بیماری آسم یک بیماری التهاب مزمن را ه‌های هوایی می باشد و منجر به افزایش تحریک‌پذیری راه‌های هوایی می‌شود. این تغییرات التهابی باعث ایجاد علائمی همچون تنگی نفس، سرفه و به ویژه سرفه‌های شبانه و خس خس سینه می‌شود (1). آسم از مدت ها قبل به عنوان یک اختلال مجزای شناخته شده است ولی تنها طی 35 سال اخیر، به دلیل افزایش شیوع آن، به عنوان یک مشکل بهداشتی مطرح شده و در حال حاضر به عنوان یک عامل مهم ناتوانی و مرگ قابل پیشگیری شناخته شده است که از نظر پزشکی هزینه بر می باشد(2). علاوه بر آن ابتلا به آسم می‌تواند کیفیت زندگی بیمار را تحت تاثیر  قرار دهد(3).  سازمان جهانی بهداشت در مطالعه ای سال های از دست رفته عمر ناشی از آسم در دنیا را  8/13 میلیون سال تخمین زده(4)  به طوری که از هر 250 مرگ در دنیا یک مورد به علت آسم اتفاق می افتد (5) این بیماری یکی از شایع ترین بیماری های مزمن در سطح جهان می باشد(6).

داده‌های جاری از سازمان جهانی آلرژی(WAO[1]) نشان می دهدکه حساسیت به آلرژن‌های رایج در 25 تا 35 درصد از جمعیت عمومی وجوددارد وحدود 300 میلیون نفردر سراسر جهان تحت تأثیر بیماری آسم قراردارند(7) و پیش بینی می گردد تا سال 2025، حدود 100 میلیون به جمعیت بیماران آسمی اضافه شود(6). طبق مطالعه مروری انجام شده در ایران شیوع آسم بین 7/2 درصد در کرمان و 4/35 درصد در تهران متغیر می باشد(8). همچنین مطابق با پرسشنامه های بین المللی آسم و آلرژی، میزان شیوع آسم میان کودکان ایرانی بین 5/0 تا 11 درصد گزارش شده است که کمترین شیوع در دختران 7-6 سال و بالاترین در پسران 14-13 سال می باشد. نتایج مطالعات در کشورهای مختلف از مطالعه مروری انجام شده در ایران حاکی از آن است که شیوع آسم درحال حاضر در ایران (3/9درصد) پایین‍تر از سایرکشورها مانند اتریش (32 درصد)، ایالات متحده آمریکا (4/24درصد)، انگلستان (9/14درصد)، سنگاپور(4/27 درصد) و مالزی (13 درصد) می باشد (9).

در منطقه خاورمیانه حدود 20 میلیون کودک از بیماری آسم رنج می برد و براساس مطالعه ISAAC[2] آسم      شایع ترین بیماری مزمن کودکان و مهم ترین علت غیبت از مدرسه می باشد (10). عوامل خطر متفاوتی برای آسم معرفی شده که فراوانی این عوامل خطر در بیماران آسمی به عوامل مختلفی از جمله منطقه جغرافیایی، نژاد، و جامعه ای که فرد در آن زندگی می کند وابسته است. نقش عوامل گوناگون محیطی و نیز تفاوت های ژنتیکی و قومی در بروز آسم موجب شده که پراکندگی و شیوع این بیماری در جهان بسیار متغیر بوده و مبنای بیشتر داده های اپیدمیولوژیک جمع آوری شده، بر علایم بیماری استوار باشد (11) همچنین آسم تحت تأثیر عوامل تعیین کننده اجتماعی درسطح فردی و اجتماعی قرار دارد. کودکانی که درمحله های کم درآمد رشد می کنند بیشتر از شرایط سلامت مزمن مانندآسم در رنج هستند به گونه ای که بین فقر وآسم رابطه مثبت وجود دارد(12).

مطالعات نشان داده که طوفان‌های گردوغباری منجر به افزایش بیماری‌های تنفسی و مرگ و میر می شوند(13). درتحقیقی که توسط سازمان جهانی بهداشت در برلین،کپنهاک و رم انجام شده است، ذرات کوچکتر و مساوی 10 میکرون خطرمرگ تنفسی درکودکان زیر یکسال را افزایش داده، وآسم را تشدید می نماید و باعث بروز علائم تنفسی دیگرمثل سرفه و برونشیت درکودکان می شود(14). گروهی ازمحققان با مطالعه بر روی دانش آموزان 850 مدرسه در امارات متحده عربی به این نتیجه دست یافتندکه میزان شیوع آسم و آلرژی دربین دانش آموزان به ترتیب 6/13 و 73 درصد بود وارتباط قابل توجهی بین مواجهه با گردوغبار و شیوع این بیماری ها مشاهده شده است (15). همچنین در مطالعه ای مروری افزایش معنی داری حدود 3/2درصد در علائم آسم و 4/1 درصد در سرفه را در رابطه با گردوغبار گزارش کرده است (16).

رینیت آلرژیک یک بیماری التهاب مخاط بینی است که پس از مواجهه مجدد با آلرژن هایی مانندگرده گیاهان وگردوغبار همراه با ازدیاد حساسیت آغاز شده و علایم آن شامل احتقان بینی، خارش، تورم گلو، عطسه و سایرعلائم مانند آبریزش بینی وچشم می باشد(17). مطالعات انجام شده در ایران شیوع رینیت در کودکان 7-6 سال 9/11 و در کودکان 14-13 سال 2/21 درصد را نشان می دهد(18).  علاوه بر این رینیت آلرژیک با شیوع حدود 40 درصد، به عنوان یکی از شایع ترین بیماری های آلرژیک در بسیاری از مناطق جهان شناخته شده است. درمطالعات مختلف، گزارشات بسیاری مبنی بر روند روبه رشد رینیت وجود دارد. اگرچه رینیت آلرژیک بیماری کشنده ای نیست ولی غالبا ًسبب تغییر وکاهش سطح کیفیت زندگی افراد مبتلا می گردد. این بیماران علاوه برتحمل عوارض و علایم آزاردهنده بیماری، با مشکلاتی نظیر اختلال در رفتار، یادگیری و حافظه روبه رو بوده و مستعد ابتلا به بیماری هایی با عوارض جدی تر مانندآسم وسینوزیت نیز می باشند(19).

اگزما معمولا در کودکان با سابقه فامیلی نسبت به بیماری های آلرژیک وراثتی اتفاق می افتد که در کودکان و جوانان اغلب به صورت حاد و در بزرگسالات بصورت مزمن خودنمایی می کند که شیوع آن در کودکان تا 20 درصد گزارش شده است(20). پژوهش هایی در سطح ایران و جهان روی بیماری آسم و آلرژیک در کودکان با پرسشنامه استاندارد شده (ISAAC)که توسط برنامه جهانی آسم و آلرژی ارائه شده بود، انجام گرفته است. در مطالعه بین المللی بالاترین شیوع اگزما در مراکز آفریقا، استرالیا، شمال و غرب اروپا با میزان بیش از 15 درصد و کمترین شیوع در چین،آسیای مرکزی و اروپای شرقی گزارش شده است(21). مطالعات دیگری پایین ترین شیوع در هر دو گروه کودکان و بزرگسالان را 4-2درصد در کشورهای آسیایی بویژه چین و هند و بالاترین 15-20 درصد در انگلستان، کانادا، استرالیا، نیوزیلند و دیگر کشورهای توسعه یافته نشان داده است (22).

اگرچه آسم یا علائم آلرژی در کودکان ممکن است کشنده نباشد، ولی می تواند کیفیت زندگی کودک را تحت تاثیر قرار داده و والدین و کودکان را با مشکلاتی مواجه سازد. بنابراین شناسایی علائم آلرژی و راههای پیشگیری از آن و ارائه راهکار به والدین جهت کنترل این بیماری در فرزندان اهمیت زیادی دارد. با توجه به گردوغبار این منطقه و آلرژن های احتمالی خاص و اینکه مطالعه جامع در این خصوص در دانش‌آموزان شهر زاهدان انجام نگرفته است این مطالعه با هدف تعیین فراوانی آسم و عوامل خطر مرتبط با آن در شهر زاهدان انجام می شود. به هر حال با تشخیص و مدیریت به موقع این عوامل، می توان  تا حدودی از عوارض بیماری آسم  و علائم آلرژی  در کودکان پیشگیری کرد. به نظر می رسد درک صحیح از شیوع واقعی این اختلال و علائم نه تنها برای پیشگیری و درمان، بلکه برای کاهش شیوع آن موثر بوده و در برنامه ریزی ها  کمک کننده و یک پایه اطلاعاتی خوب برای تحقیقات بعدی در جنوب شرق ایران باشد.

1. شیوع بیماری آسم بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار چقدر است؟

2. شیوع خس خس سینه (یا صدای خر خر یا خروپف) بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد ، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار چگونه است؟
3. شیوع اگزما بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد ، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار چقدر است؟
4. شیوع رینیت بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد ، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار چقدر است؟
5. ابتلا به آسم در دانش آموزان ابتدایی با عوامل جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد ، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار مرتبط است.
6. علائم آلرژیک(خس خس سینه یا خروپف، رینیت، اگزما) در دانش آموزان ابتدایی با عوامل جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد ، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار مرتبط است.

تعیین شیوع آسم و آلرژی و عوامل مرتبط  با آن در دانش آموزان ابتدائی شهر زاهدان سال 1398

1. تعیین شیوع بیماری آسم بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار
2. تعیین شیوع خس خس سینه (یا صدای خر خر یا خروپف)  بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار
3. تعیین شیوع اگزما بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار
4. تعیین شیوع رینیت بر حسب متغیرهای جنس، نمایه توده بدنی برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا  آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار ، نارس بودن هنگام تولد، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار
5. تعیین ارتباط متغیرهای متغیرهای جنس، شاخص توده بدنی  برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار، نارس بودن هنگام تولد، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار با ابتلا به آسم در دانش آموزان ابتدایی در مدل رگرسیون لوژستیک  چندگانه
6. تعیین ارتباط متغیرهای متغیرهای جنس، شاخص توده بدنی  برای سن ، سابقه خانوادگی آسم یا آلرژی، نوع زایمان، سن مادر در زمان بارداری، قومیت، مصرف دخانیات در منزل، تغذیه انحصاری با شیر مادر، نگه داری حیوان در منزل ، نوع وسیله گرمایشی در منزل، نوع وسیله پخت و پز در منزل، خروپف پدر، مدت زمان تماشای تلویزیون در روز، بعد خانوار، نارس بودن هنگام تولد، نوع مسکن و سطح اقتصادی اجتماعی خانوار با ابتلا به علائم آلرژیک(خس خس سینه، رینیت، اگزما) در دانش آموزان ابتدایی در مدل رگرسیون لوژستیک  چندگانه

اداره آموزش و پروش شهرستان، مرکز بهداشت شهرستان

ISAAC:  مطالعه بین المللی آسم و آلرژی در کودکان

International Study of Asthma and Allergies in Childhood 

مشاهده ای - مقطعی (توصیفی-تحلیلی)

کلیه دانش‌آموزان مقطع ابتدائی شهر زاهدان سال 1398

معیار ورود:

حداقل در یکسال اخیر ساکن شهر زاهدان باشند.

طبق پرونده سلامت مدرسه،کودک بیماری ریوی قابل تشخیص  و ثبت شده در پرونده مانند COPD و .. نداشته باشند

با توجه به مطالعه غفاری و همکاران با میزان شیوع 3.5 درصد و با در نظر گرفتن مقدار ، 0.01 d= و آلفای 0.05 و با در نظر گرفتن اثر طرح برابر با 1.2 ، حجم نهایی نمونه حدود 1600 نفر می باشد.

n=(Zα/2)2*P(1-P)d2= (1.96)2 *0.035(1-0.035)(0.01)2=1296*1.2=1600

P: 0.035                  d:  0.01                    α:  0.05

نمونه گیری چندمرحله ای

ابتدا لیست تعداد مدارس ابتدایی و تعداد تقریبی دانش آموزان در 8 طبقه مورد نظر(1- ناحیه یک خصوصی، پسرانه 2- ناحیه یک خصوصی، دخترانه3- ناحیه یک دولتی، پسرانه 4- ناحیه یک دولتی، دخترانه5- ناحیه دو خصوصی، پسرانه 6- ناحیه دو خصوصی، دخترانه7- ناحیه دو دولتی، پسرانه 8- ناحیه دو دولتی، دخترانه) از اداره آموزش و پرورش تهیه خواهد شد. در مرحله بعد تعداد نمونه لازم از هر طبقه متناسب با جمعبت آن طبقه محاسبه خواهد شد. در مر حله بعدی به طور تصادفی ساده بر اساس تعدادنمونه لازم تعدادی مدرسه  در هر طبقه انتخاب خواهد شد. سپس در مر حله بعد و برای نمونه گیری از هر مدرسه بر اساس تعداد نمونه لازم  به طور تصادفی از هر مقطع یک کلاس انتخاب خواهد شد. در صورتی که تعداد دانش‌آموزان کلاس بیش از اندازه مورد نیاز باشد از روش نمونه گیری تصادفی سیستماتیک برای انتخاب دانش‌آموزان آن کلاس استفاده خواهد شد.

پرسشنامه بین المللی ISSAC که اعتبار و پایائی پرسشنامه قبلا در مطالعات مشابه داخلی و خارجی تایید شده است.

بعد از اخذ مجوزهای لازم از معاونت بهداشتی و آموزش و پروش شهرستان، ابتدا در اولین بازدید با مدیر مدرسه انتخاب شده صحبت شده و در مورد اهداف طرح توجیه صورت خواهد گرفت. سپس بر اساس پروتکل روش نمونه گیری، دانش اموزان مد نظر انتخاب خواهند شد. اگر در اولین بازدید موقعیت مناسب و رضایت والدین وجود داشته باشد مصاحبه صورت خواهد گرفت. در غیر این صورت و در صورتی که همراه کودک والدین او نباشد، مربی مربوطه در مدرسه مورد نظر در مورد اهداف طرح توجیه شده و از ایشان در خواست می شود  به نحو مطلوب پرسشنامه را توسط یکی از والدین تکمیل و به پژوهشگر تحویل دهد. همچنین توضیح داده می شود که درصورت متوجه نشدن منظور سوال دور سوال را خط بکشند تا در پیگیریهای بعدی مشکل حل شود. لازم به ذکر است که برای مدارس دخترانه و توجیه مربیان از همکار پرسشگر دوره دیده خانم هم کمک گرفته خواهد شد.

پرسشنامه مورداستفاده دراین مطالعه ابزاراستانداردی است که درمطالعه بین المللی آسم وآلرژی کودکان به کاربرده شده است.پرسشنامه خودایفای ISAAC معمولترین روشی است که به دلیل استفاده آسان وکم هزینه بودن آن به وفورجهت تعیین شیوع وشدت علائم آسم وب آلرژی مورداستفاده قرارمیگیرد.  ضمنا با استفاده از این پرسشنامه بیماری آسم در 4 حالت مختلف 'بیماری آسم تاکنون به صورت سابقه تنگی نفس یا خس خس سینه در طول دوره زندگی'، 'آسم حال حاضر به صورت  سابقه یک یا دو بار تنگی نفس و خس خس سینه طی 12 ماه گذشته'، ' آسم ورزشی به صورت  تنگی نفس و خس خس سینه بعد از انجام فعالیت نسبتا شدید' و ' آسم با تشخیص پزشک به صورت سابقه تشخیص بیمار توسط پزشک و تجویز دارو' مورد بررسی قرار خواهد گرفت.

پرسشنامه استاندارد مورد استفاده شامل متغیرهایی چون سن، جنسیت،وجودخس خس سینه،سابقه ابتلا به خس خس سینه یا صدای خرخر و خروپف هنگام خواب در 12 ماه گذشته، تعداد حملات احتمالی آن درطی 12 ماه گذشته، وجودآسم،آبریزش ازبینی و چشم وسابقه آن درطی 12 ماه گذشته، خس خس بعد ازورزش، سرفه‌های خشک شبانه درطی 12 ماه گذشته،اختلال درعملکرد روزانه، وجودتب یونجه، داشتن کهیر،سابقه کهیر در طی 12 ماه گذشته،منطقه درگیرکهیر، وجوداگزما و اختلال در خواب شبانه به دلیل وجودخارش و...می باشد.

در یک مرحله از این مطالعه  شدت خس خس سینه طبق مطالعات قبلی با دادن نمره به نتایج پرسشنامه مربوط به ویزینگ شامل قسمتهای میزان حملات خس خس سینه درطی 12 ماه گذشته، فراوانی اختلال خواب ،محدودیت تکلم به دلیل خس خس سینه درطی 12 ماه اخیر ، به صورت عدم وجود علائم،  علائم خفیف، علائم متوسط و علائم شدید تقسیم بندی و بررسی خواهد شد. در این پرسشنامه جوابهای منفی یا خیرنمره 1 وسایرجواب‌هابه ترتیب نمرات بیشترمیگیرند.یعنی میزان حملات خس خس نمره     4-1، فراوانی اختلال خواب نمره3-1ومحدودیت تکلم به دلیل خس خس نمره 1 یا 2 رادریافت میکنند. بنابراین درمجموع عدد 3 معادل نبودن هر گونه علائم می باشد.همچنین به طور قراردادی نمرات 5-4 را به صورت خفیف، 7-6 به صورت متوسط و 9-8 بصورت شدید طبقه بندی خواهد شد.

در این مطالعه  وضعیت اقتصادی-اجتماعی خانواده با استفاده از متغیرهای سطح سواد مادر و پدر، شغل مادر و پدر و میزان دارایی های خانوار (مانند ماشین، مالکیت خانه، تلویزیون، یخچال و ...) و به روش تجزیه به مولفه های اصلی(PCA)تعیین خواهد شد.

داده ها با استفاده از آمار توصیفی شامل جداول، نمودارهای آماری، فراوانی ها، درصدها و شاخص‌های مرکزی و پراکندگی توصیف و ارائه خواهند شد. در تحلیل دو متغیره ارتباط متغیرهای مستقل با بیماری آسم با استفاده از آزمون‌مجذور کای دو یا رگرسیون لوژستیک دومتغیره بررسی خواهد شد. برای برازش مدل چندگانه و بررسی اثر همزمان متغیرهای مستقل بر ابتلا به بیماری آسم از رگرسیون لوژستیک چندگانه استفاده خواهد شد. برای تعیین توافق بین برخی سوالات مربوط به علائم آلرژی با یکدیگر از ضریب کاپا استفاده خواهد شد. داده ها در نرم افزار SPSS.19 با سطح معنی داری 0.05 تحلیل می شود.

از دفترچه راهنمای اخلاق پزشکی در گروه های آسیب پذیر از فصل اول کدهای 3 و 8 و از فصل دوم کدهای 2-4، 11، 16، 17، 18 و 20 مد نظر قرار خواهد گرفت.

از دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی کدهای 1، 13، 16، 17، 25، 27، 28 و 31 لحاظ شده و مد نظر قرار خواهد گرفت.

محدودیت  زمانی جمع اوری اطلاعات و داده ها: سعی خواهد شد با هماهنگی بیشتر و سریعتر داده ها به موقع جمع اوری شود

وقت گیر بودن مصاحبه و استناد به پاسخ والدین: با توجیه پاسخگو از اهداف و اهمیت طرح و اختصاص زمان مناسب برای مصاحبه جهت کاهش این مشکل می باشد

آسم، آلرژی، اگزما، رینیت، ایساک

منابع  :

1- گویا مصطفی، شیرکانی افشین، طهماسبی رحیم، عمرانی عبدالمجید، غیبی محمدکاظم،حسین دارابی و همکاران. شیوع آسم و بیماری‌های آلرژیک و عوامل خطرزای آن در کودکان سنین مدرسه. شهرستان عسلویه استان بوشهر.  بر اساس برنامه ISAAC، سال 1393

2-  Hassanzadeh, J, Basiri F, Mohammad-Beigi A. Prevalence of asthma symptoms and allergic diseases with ISSAC method in children, Shiraz 2009. 2012; 13(8): 35-39

3- Yazdani R, Semareh-Fekri M, Tohidi M-H, Khalili M. Prevalence of Near Fatal Asthma and Related Risk Factors in Asthmatic Patients in Kerman. 2014; 21(5).

4- Vos T, Abraham D, Naghavi M, Lozano R, Michaud C, Ezzati ,M, et al. Years lived with disability (YLDs) for 1160 sequelae of 289 diseases and injuries 1990–2010: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2010-2012; 380(9859): 2163-2196.

5-     Asher M.I, Auckland, Anderson H.R, Stewart A.W, Crane J. Worldwide variations in the prevalence of asthma symptoms: International Study of Asthma and Allergies in Childhood. 1998; 12: 315-335.

6-     Asher I, Pearce N. Global burden of asthma among children. Int J Tuberc Lung Dis. 2014;18:1269e1278.

7-     Pawankar R, Canonica GW, Holgate ST, Lockey, RF. World Allergy Organization (WAO) white book on allergy. 2011.

8-     Entezari A, Mehrabi2Y, Varesvazirian M, Pourpak Z, M Moin. A systematic review of recent asthma symptom surveys in Iranian children. 2009; 6(2):109-114.

9-     Ghaffari J, Aarabi M.The prevalence of pediatric asthma in the Islamic Republic of Iran: A systematic review and meta-analysis. 2013; 1(1): 2-11.

10-محرابی سمراد, دلاوری علیرضا، مرادی قباد، قادری ابراهیم. شیوع آسم برونشیال در جامعه 64-15 سال استان کردستان در سال 1386. 2009. 4(3):  98-93.

11. فدای یزاده لیدا ، سعیدفر کیوان، نجف یزاده کتایون، مسجدی محمدرضا .ارزیابی توافق پرسشنامه های کتبی و ویدیویی در مطالعه بین المللی آسم و آلرژی در کودکان شهر تهران. سال 1387

12-  Teixeira S, Zuberi A. Neighborhood Social and Environmental Factors and Asthma Among Children Living in Low-Income Neighborhoods: The Importance of Informal Social Control. 2018;41(4): 214-224.

13- شاهسونی عباس، نعیم آبادی ابوالفضل، جعفرزاده حقیقی فرد نعمت االله، یار احمدی مریم، محمودیان محمد حسن، صاکی حامد و همکاران. اثرات طوفان های گرد و غباری بر سلامت و محیط زیست. سال 1389

14-  Breugelmans O, Hoek G, Vaskovi E, Mihalikova E, Pastuszka J, Jirik V, et al. PM10 and PM2. 5 concentrations in Central and Eastern Europe: Results from the Cesar study. 2001;35(15): 2757-2771.

15-  Bener A, Abdulrazzaq Y.M, Mutawwa AL, Debuse P.Genetic and environmental factors associated with asthma. 1996; 405-414.

16-  Weinmayr W, Romeo E, De Sario M, Weiland S, Forastiere F. Short-term effects of PM10 and NO2 on respiratory health among children with asthma or asthma-like symptoms: a systematic review and meta-analysis. Environmental health perspectives, 2009; 118(4): 449-457.

17-  Cauwenberge V, Bachert, Bousquet, Canonica W, Durham R, Fokkens J, Howar, et al. Consensus statement on the treatment of allergic rhinitis. 2000; 55(2): 116-134.

18-  Mohammadzadeh I, Savadkoohi B, Alizadeh R, Navaei R.The prevalence of allergic rhinitis in Iranian children: A systematic review and descriptive meta-analysis. 2013; 1(2): 19-24.

19-  Pazoki N, Ahmadi  A, Mansori M, Mosavi Kh, Seyed Mohsen, Onsori F, Salimian J. Prevalence of Aeroallergens in Patients with Allergic Rhinitis. 2015; 25(125): 73-80.

20- حاجوی جعفر، تولیده حمیدرضا، راستگویی چاوشلو سوده، صالحی رزوه مینا، مودودی یاقوتی محمد، رحیمی جواد. آیا شیوع اختلالات آلرژیک در کودکان شهری و روستایی گناباد متفاوت است؟ 2012. 18(2):. 21-26

21-  Dirceu S, Wandalsen G F, Cristina C, Charles K. Prevalence of symptoms of asthma, rhinitis, and atopic eczema among Brazilian children and adolescents identified by the International Study of Asthma and Allergies in Childhood (ISAAC). 2006; 82(5): 341-346.

22-  Padmaja S, Piush J, Mandhane, Malcolm R.Asthma: epidemiology, etiology and riskfactors. 2009; 181(9): E181-E190.

23-  Joshua A, Luan M, Donna C, Louise Hagel, Chandima P, Punam P, et al. Prevalence, risk factors, and clinical outcomes of atopic and nonatopic asthma among rural children. 2017; 118(3): 304-310.

24-  Topal E, Kaplan F, Turker K, Kutlutürk K, Gozukara Bag H. The Prevalence of Allergic Diseases and Associated Risk Factors in the 6-7 Age Children Who are Living in Malatya, Turkey. 2017;15(3).

25-  Fei L, Yingchun Z, Shenghui L, Fan J, Xingming J, Chonghuai Y, Ying T, Yiwen Z. Prevalence and risk factors of childhood allergic diseases in eight metropolitan cities in China: a multicenter study. 2011; 11(1):437.

26-  Mehanna N, Mohamed N, Wordofa M, Abera D, Mesfin A, Wolde M, et al. Allergy-related disorders (ARDs) among Ethiopian primary school-aged children: Prevalence and associated risk factors. 2018; 13(9): e0204521.

27- Baek JO, Hong S, Son D, Lee J, Roh J, Kwon H. Analysis of the prevalence of and risk factors for atopic dermatitis using anISAAC questionnaire in 8,750 Korean children. 2013; 162(1): 79-85.

28- اسدی طاهره، غیبی محمدکاظم، شیرکانی افشین، موحد علی، خدامی شقایق، عاشوری نژاد احمد، فرخی شکراله. بررسی شیوع و عوامل خطر آسم و بیماری‌های آلرژیک در کودکان سنین مدرسه (7-6 و 14-13 سال) بر اساس برنامه ISAAC در شهرستان جم، استان بوشهر در سال 1393. 2017. 19(6). 972-981.

29-  Farrokhi S, Gheybi MK, Movahhed A, Dehdari R, Gooya M, Keshvari S, et al. Prevalence and risk factors of asthma and allergic diseases in primary schoolchildren living in Bushehr, Iran: phase I, III ISAAC protocol. 2014; 13(5): 348-355.

30- رجائی فرد عبدالرضا, موسوی زاده علی، پورمحمودی عزیزالله، نعیمی ابراهیم، هادی نیا ابوالقاسم، کریمی عباسعلی. تعیین شیوع آسم و عوامل مرتبط منتخب در کودکان زیر شش سال با دو مدل رگرسیون لجستیک و پروبیت. سال 1389

نام دبستان .......................................... مقطع ................................. کلاس.................... تاریخ تکمیل پرسشنامه............................ شماره پرسشنامه......................

پرسشنامه مطالعه شیوع بیماری آسم، رینیت و اگزما و عومل مرتبط با آنها در بین دانش آموزان ابتدایی شهر زاهدان

لطفا سوالات زیر را با دقت بخوانید و پاسخ دهید.

اطلاعات کلی و دموگرافیک

1-تاریخ تولد(روز /ماه/سال ):  .........../............/.............13

2-جنس :  پسر                    دختر

3-میزان تحصیلات پدر:  بی سواد           ابتدایی یا راهنمایی             دبیرستان           دیپلم        فوق دیپلم

لیسانس             فوق لیسانس           دکترا

4-میزان تحصیلات مادر:  بی سواد              ابتدایی یا راهنمایی             دبیرستان         دیپلم      فوق دیپلم

لیسانس            فوق لیسانس           دکترا

5- وزن فعلی کودک چقدر می باشد ؟   ....................

6- قد فعلی کودک چقدر می باشد ؟      ....................

7-وزن هنگام تولد کودک چند گرم بوده است ؟   ....................

8-نحوه زایمان مادر چگونه بوده است؟                 طبیعی                        سزارین

9-سن حاملگی  (کودک خود را چند ماهه  به دنیا آورده اید؟)       قبل از 37 هفتگی                        بعد از 37 هفتگی

10-در چند سالگی به این کودک خود حامله شدید؟....................

11-در شش ماه اول زندگی آیا به کودک خود شیری غیر از شیر پستان خود داده اید؟             بلی                 خیر

12-آیا سابقه آلرژی و حساسیت در خانواده (در پدر یا مادر یا خواهر و یا برادر این کودک شما) وجود دارد؟  بلی                   خیر

اگر بلی  ذکر کنید که در برادر، خواهر،  پدر یا مادر؟.................

13-مصرف دخانیات توسط  پدر کودک  چگونه  است؟

هیچ وقت    گاهی اوقات(2- 1بار در ماه)              اغلب اوقات(حداقل 1بار در هفته)           همیشه(حداقل 1بار در روز)

14- آیا کسی غیر از پدر در خانواده شما در زیر یک سقف دخانیات مصرف می کند؟                                 بلی                             خیر  

• در صورت بلی میزان مصرف چگونه است؟

 گاهی اوقات(2- 1بار در ماه)                    اغلب اوقات(حداقل 1بار در هفته)                      همیشه(حداقل 1بار در روز)

15-آیا پدر کودک خروپف می کند؟     بلی                           خیر

16-قومیت پدر چیست؟              سیستانی               بلوچ                بیرجندی               سایر         ذکر کنید ................   

17-قومیت مادر چیست؟             سیستانی               بلوچ                 بیرجندی              سایر          ذکر کنید ...............             

18-تعداد افراد خانواده شما چند نفر است؟ یعنی کلا چند نفر در این خانه زندگی می کنید؟....................                              

19-در طول یک هفته، بطور عادی کودک شما چند ساعت در شبانه روز تلویزیون تماشا می کند؟.................... ساعت

20- آیا بعد از تولد این کودک  حیوانی در منزل داشته اید؟ بلی                              خیر

اگر بلی چه حیوانی؟ سگ                        گربه            سایر (ذکر شود).........................................

21- طی 12 ماه گذشته چه  حیوانی در منزل داشته اید؟  ؟  سگ                             گربه            سایر (ذکر شود)..........................................

22- آیا همسایه شما حیوان خانگی دارد؟بلی                        خیر

23-در منزل خود ازچه نوع سوختی برای پخت و پز استفاده می کنید؟

برق                                              گاز                                         آتش                             سایر ذکر شود .......................................

24-در منزل خود از چه نوع سوختی برای گرم کردن خانه استفاده می کنید؟

برق                              گاز، گازوئیل، پارافین                             چوب، زغال، نفت                          سایر ذکر شود ...................................

25-شغل مادر(ذکر شود):...................................

26- شغل پدر(ذکر شود):....................................

27- محلی که در آن زندگی می کنید:

  به شما تعلق دارد                اجاره نشین هستید             متعلق به والدین توسط دولت یا سازمانی که در آن کار میکنید فراهم شده است (سازمانی)

28- نوع مسکن یا خانه ای که در آن زندگی می کنیدکدام است؟  ویلایی کاه گلی قدیم ساخت              ویلایی نوساز آجری              آپارتمانی

اگر آپارتمانی است چند واحد در آن ساختمان وجود دارد؟....

29-مساحت محل سکونت شما (به متر مربع) بدون در نظر گرفتن باغچه، ایوان، محل نگهداری حیوانات، کارگاه و غیره چقدر است؟ .............................

30- کدامیک از امکانات زیر در منزل شما موجود است؟

1. آیا کودک شما تاکنون خس خس سینه یا صدای شبیه سوت یا صدای خرخر و خروپف هنگام خواب در سینه داشته است ؟

 بله              خیر

2. آیا کودک شما تاکنون تنگی نفس داشته است ؟ بله              خیر

در صورتی که پاسخ سوال شما به سوالات فوق ((خیر)) است،سوالات 3تا 8 را رها کرده،به سوال 9 بروید.

3. در 12 ماه گذشته، آیا کودک شما خس خس یا صدای شبیه سوت یا صدای خرخر و خروپف هنگام خواب در سینه داشته است ؟

  بله           خیر

4. در12 ماه گذشته،کودک شما چند بار حمله خسخس سینه یا خروپف یا خر خر داشته است؟

اصلا نداشته است           1تا 3 بار                                  4 تا 12 بار                                  بیشتر از 12 بار

5. در 12 ماه گذشته، به طور متوسط هر چند وقت یکبار به دلیل خس خس سینه یا صدای خرخر و خروپف هنگام خواب،خواب کودک شما مختل شده است ؟

هرگز به دلیل خس خس سینه بیدار نشده         کمتر از یک شب در هفته       یک یا بیشتر  شب های هفته

6. آیا در هنگام سرماخوردگی یا فصول سرما خس خس سینه یا خروپف کودک شما تشدید شده است؟ بله            خیر
7. در 12 ماه گذشته، آیا خس خس یا صدای خرخر و خروپف هنگام خواب در سینه به حدی بوده است که صحبت کردن کودک شما را به اندازه فقط یک یا دو کلمه در فواصل  نفس ها محدود سازد ؟      بله            خیر

8. آیا در 12 ماه گذشته کودک شما تنگی نفس داشته است؟  بله            خیر                      اگر بلی حدودا چند بار؟.......................
9. آیا کودک شما  با تشخیص پزشک تا کنون آسم داشته است؟بله           خیر

اگر بلی آیا داروی سالبوتامول مصرفمی کند؟..................

آیا داروی دیگری  برای کودک شما تجویز شده است؟.................... نام دارو ذکر شود.........................

در چه شهری این بیماری را پزشک تشخیص داده است؟...............................

10. در 12 ماه گذشته،آیا سینه کودک شما در حین یا بعد از ورزش،صدای خس خس داشته است؟ بله        خیر
11. در 12 ماه گذشته، آیا کودک شما سرفه خشک شبانه، به غیر از سرفه همراه با سرماخوردگی یا عفونت سینه داشته است ؟

 بله           خیر

12. آیا کودک شما تا کنون سرفه های مکرر بیش از یک ماه داشته است؟          بله           خیر
13. آیا تاکنون کودک شما به خاطر بیماری تنفسی بستری شده است؟                  بله           خیر
14. آیا تاکنون کودک شما اسپیرومتری شده است؟                                              بله           خیر
15. آیا کودک شما دچار سرماخوردگی ها یا عفونتهای تنفسی مکرر می شود؟  بله           خیر

1. آیا کودک شما تاکنونبثورات خارش داری که حداقل به مدت 6 ماه ظاهر و ناپدید شود داشته است؟

 بله           خیر                                                                                

2. در 12 ماه گذشته آیا کودک شما بثورات خارش دار داشته است؟

 بله           خیر                                                                                

3. آیا این بثورات خارش دار در هر زمان، بر چه قسمت های از بدن کودک شما اثر گذاشته است؟

خم آرنج                 پشت زانو                جلو مچ پااطراف گردناطراف گوشاطراف چشم

4. بثورات خارش دار اولین بار در چه سنی در کودک شما ایجاد شد؟

کمتر از 2 سال                          2 تا 4 سال                                5 سال به بالا

5. در 12 ماه گذشته آیا این بثورات بطور کامل مشخص بوده است؟

 بله           خیر                                                                                

6. در 12 ماه گذشته کودک شما چند بار به دلیل این بثورات از خواب شبانه بیدار شده است؟

یک یا بیشتر  شب های هفته کمتر ازیک شب در هفته             

7. آیا کودک شما تاکنون اگزما داشته است؟

 بله           خیر                                                                                

1. آیا کودک شما تاکنون مشکل عطسه کردن یا آبریزش بینی یا گرفتگی بینی داشته است به استثناء زمان ابتلا به سرماخوردگی یا آنفلوآنزا؟                        بله                            خیر

2. در 12 ماه گذشته آیا کودک شما مشکل عطسه کردن یا آبریزش بینی یا گرفتگی بینی داشته است به استثناء زمان ابتلا به سرماخوردگی یا آنفلوآنزا؟                       بله                            خیر

3. در 12 ماه گذشته آیا مشکل بینی کودک شما با خارش و آبریزش چشم ها  همراه بوده است؟

بله                                         خیر

4. مشکل بینی کودک شما  در چه ماهی از سال اتفاق اقتاده است؟

ماه فروردین                                  ماه تیر                                      ماه مهر                                     ماه دی

ماه اردیبهشت                                                ماه مرداد                                  ماه آبان                                    ماه بهمن

ماه خرداد                                      ماه شهریور                               ماه آذر                                    ماه اسفند

5. در 12 ماه گذشته چه مدتی فعالیت های روزانه کودک شما به دلیل مشکل بینی مختل شده است؟

خیلی زیاد                                متوسط                                   خیلی کم                          هیچ وقت                

6. آیا کودک شما تاکنون تب یونجه داشته است؟

بله                                 خیر

این مطالعه به منظور بررسی شیوع بیماری آسم و آلرزی و علائم آن همچنین شناخت میزان تاثیر عواملی که می تواند بر این بیماری طراحی شده است. در این مطالعه دانش آموزان مقطع ابتدایی وارد مطالعه می شوند. ارزیابی ها توسط پرسشنامه بین المللی آسم و آلرژی صورت می گیرد. این پرسشنامه توسط محقق بصورت مصاحبه از والدین دانش آموز بویژه مادران تکمیل می شود.

ندارد

تشخیص آسم - آلرژی و رینیت و علائم آنها در دانش آموزان

برآوردی از شیوع آسم - آلرژی و رینیت و عوامل مرتبط با آنها برای مسئولین مرکز بهداشت شهرستان و استفاده از آن برای برنامه ریزی جهت کنترل و بهبود وضعیت

ندارد

ندارد

هزینه های مربوط به تایپ و تکثیر پرسشنامه / ایاب و ذهاب رفت و آمد به مدارس سطح شهرستان/ هزینه معاینات کودکان توسط متخصص اطفال

ندارد

اطللاعات دانش آموزان بصورت محرمانه خواهد بود

محققین طرح موظف هستند که به کلیه پرسش های دانش آموزان و والدین در زمینه آسم و آلرژی و همچنین طرح مطالعه پاسخگو باشند

در صورت انصراف از بودن در مطالعه حین تکمیل پرسشنامه از مطالعه خارج خواهد شد.

قبل از ورود به مطالعه و تکمیل پرسشنامه رضایت نامه از والدین دانش آموز اخذ می گردد