بررسی وضعیت خودمراقبتی در زنان15تا60سال مراجعه کننده به مراکز جامع خدمات سلامت شهر زاهدان در سال1399

خودمراقبتی ساختاری چند بعدی است که انجام آن نیازمند رفتارهای دیگری است که خود تحت تاثیر عواملی چون باورهای سلامتی موقعیت های اقتصادی و وقایع زندگی قرار دارد(1)خودمراقبتی شامل اقدامات مبتنی بر آگاهی و هدف دار می باشد که افراد برای تامین نگهداری و ارتقاسلامت خود و خانواده انجام میدهد.مهمترین رفتارهای خودمراقبتی شامل رفتارهای سالم تغذیه ای داشتن فعالیت جسمی مناسب و مسئولیت پذیری در قبال وضعیت سلامت میباشد(2)به عبارت دیگر مراقبت از خود فعالیت هایی که خود فرد برای ارتقا و حفظ سلامت خود پیشگیری از بیمار شدن و یا محدود کردن بیماری خود انجام میدهند بعلاوه افزایش هزینه مراقبت بهداشتی و درمانی بیمای های مزمن ضرورت برنامه ریزی صحیح برای کنترل و پیشگیری از این بیماری ها رابیش از پیش روشن میسازد(3) اهمیت خودارزیابی و خود مراقبتی در سیستم سلامت و در راستای ارتقای سلامتی افراد سالم و بیمار شناخته شده است. نتایج خود مراقبتی برای افراد بیمار شامل کاهش علایم و عوارض بیماری است و در مورد افراد سالم پیشگیری از ابتلا در بسیاری موارد و تشخیص زودرس سایر موارد نتایج ارزنده ای است که در خود ارزیابی و خود مراقبتی حاصل می شود. خودمراقبتی موجب ارتقای سلامت و کیفیت زندگی، افزایش رضایت بیماران، افزایش اثربخشی منطقی شدن استفاده از خدمات  و کاهش هزینه های سلامت می شود.(4)

امروزه اهمیت دادن به نیازهای سلامت جوانان با توجه به نقشی که در آینده جوامع ایفا میکنند  برکسی پوشیده نیست از طرفی بسیاری از بیماری هایی که بر جوامع و مردم بار مالی و استرس های روانی زیادی راتحمیل میکنند در زمره ی بیماری هایی هستند که میتوان با آموزش درست و به هنگام سبک صحیح زندگی به جوانان احتمال بروز آنها را کاهش داده.چنانچه بر اساس پژوهشی مشخص شده که تجربیات دوران کودکی میتواند بروی احتمال فشار خون بالا در دوران بزرگسالی تاثیر گذارباشد(5)در بین جوانان پرداختن به شیوه زندگی سالم در قشرتحصیل کرده مشهود تر است(6). سلامت زنان یکی از شاخص های توسعه یافتگی ازمنظر سازمان ملل است؛ چرا که زنان به دلیل شرایط فیزیولوژیک در دوره های مختلف زندگی، نیازهای جسمی در ارتباط با تولید مثل و عوارض ناشی از آن، در معرض آسیب بیشتری نسبت به مردان هستند.سلامت زنان زیر بنای خانواده و جوامع می باشد واهمیت ویژه ای در تأمین و استمرار سلامت خانواده وجامعه دارد(7) در زنان و دختران علاوه بر دلایل زیست شناختی به علت عوامل اقتصادی_اجتماعی و فرهنگی نسبت به بیماری ها آسیب پذیرترند به طور مثال این گروه 2_4برابرمردان مستعد ابتلا به ایدز هستند و تقریبا بیش از %50موارد جدید ابتلا در دنیا در این گروه هستند(8).از آنجایی بیشتر مطالعات به بررسی تاثیر خود مراقبتی در کنترل بیماری های مختلف می پردازد.آمار دقیقی در میزان خود مراقبتی در افراد سالم در جهت بهبود کیفیت زندگی شان خصوصا گروه زنان که ازاهمیت خاصی در بنیان خانواده برخوردارند وجود ندارد.(1)  تغذیه سالم،فعالیت فیزیکی منظم و عدم استعمال دخانیت،اجزای اصلی پیشگیری از بیماری های مزمن می باشند.با به کار گرفتن این عوامل،80%بیماری های قلبی و عروقی،دیابت تیپ2،و40%سرطان ها کاهش می یابند.(9)  میانگین خود مراقبتی دوران بارداری در زنان باردار منطقه بلوچستان ایران %44و میزان مرگ مادران باردار نزدیک به سه برابرمیزان کشوری است.خود مراقبتی در دوران بارداری عبارت است از اصول و برنامه های مراقبتی به طوریکه شرایطی فراهم شودکه به حفظ سلامت مادرو جنین در دوران بارداری،زایمان،و پس از زایمان بینجامد.(10)

اهمیت خودمراقبتی زمانی بیشتر نمایان شدکه آمار نشان میدهد%70از مراجعه های پزشکی غیر ضروری میباشد.یک سوم از وضعیت های پزشکی مختصر بدون مراجعه به پزشک قابل بهبود میباشد.(11)بر اساس شواهد به دست آمده از کشور انگلستان با حمایت ازخود مراقبتی،ویزیت پزشکان عمومی تا%40کاهش یابد،ویزیت های سرپایی میتواند تا%17کاهش یابد،همچنین روزهای غیبت از کارمیتواند تا%50کاهش یابد.(12)خود مراقبتی منجر به افزایش رضایت مندی بیمار،افزایش کیفیت ارتقا سیستم بهداشتی می گردد.مدیریت سبک زندگی سالم،درمان ناخوشی های جزئی،مدیریت بیماری های مزمن طولانی مدت و مراقبت بعد از ترخیص از بیمارستان می شودکه چهار جزمهم خود مراقبتی هستند.(13) با افزایش سن تغییراتی در ابعاد مختلف از جمله ضعف توان جسمانی،کاهش قوای مغزی،اختلالات پیر چشمی،انواع سرطان ها،بیماری های قلبی،عدم تعادل در راه رفتن ،کاهش بافت استخوان و پوکی استخوان و مصرف دارو و غیره به وجود خواهد آمد.لذا با توجه به مشکلات فوق مستعد آسیب و کاهش کیفیت زندگی میباشدو نیازمند توجه ورعایت الگوی مراقبتی موثردر پیش گیری از حوادث است.(14)

 در مطالعه ایی که توسط حسن افتخار و همکاران در تهران در سال 2012 و مبتنی برجامعه انجام شد ،این مطالعه جهت بررسی خود مراقبتی در 1200نفر بالای 17 سال انجام شد که 2/50%خانم بودند،55%دانشی در زمینه خود مراقبتی نداشتند.فقط 4% میزان قابل قبول فعالیت فیزیکی و مصرف کافی میوه و سبزی و آب مصرف می کردند.در ضمن رابطه آماری معنی داری بین دانش و علاقه،دانش و عملکرد ،علاقه و عملکردوجود داشته است.در این پژوهش دوسوم افراد از سلامتی خود اظهار رضایت کردند.اغلب کسانی که رضایت از سلامتی خود داشتند دارای سبک زندگی ناسالمی بودند.افراد تحصیل کرده و احتمالا با درآمد بیشتر، در مورد خود مراقبتی اگاهی و علاقه مندی بیشتری داشتند و سبک زندگی سالم تری داشتند(15)

 در مطالعه ای مروری که در سال 1390 توسط سعید کریمی و همکاران جهت بررسی بار اقتصادی و هزینه های سلامت ناشی از بیماری های مزمن در ایران و جهان انجام شد این مقاله عنوان میکند: ایران در دهه های آینده با توجه به بروز پدیده ی گذار اپیدمیولوژیک و افزایش بیماری های مزمن با بار اقتصادی ناشی از بیماری های مزمن مواجه می شود. سبک زندگی نامناسب و غیر بهداشتی مسؤول وقوع بسیاری ازانواع بیماری های مزمن است . بیماری های قلبی- عروقی، بیمار یهای مزمن ریوی، سکته و دیابت نوع دو، سه علت از 6 علت اول مرگ و میر را تشکیل می دهند.در ایران نیز این بیماری ها از علل عمده ی مرگ و میر و ناتوانی به شمار میروند. با گسترش شهرنشینی و شیوع زندگی صنعتی و نیز تغییر هرم سنی جامعه و پیر شدن جمعیت جوان امروزی ایران، در آینده ای نزدیک بر شیوع این بیماری ها افزوده خواهد شد. مرگ ومیرهای ناشی از بیماری ها وهزینه های مداخلات بهداشتی به طور فزاینده ای جوامع را تحت تأثیرات سوءخودقرارداده است. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، میتوان با داشتن رژیم های غذایی سالمتر، حفظ تناسب اندام و عدم استعمال دخانیات به میزان 80 درصد از وقوع بیمار یهای قلبی ودیابت نوع دو پیشگیری نمود. همچنین این سازمان برآوردنموده است که 40 درصد سرطان ها با داشتن سبک زندگی سالم تر قابل پیشگیری هستندافزایش شواهدی درهزینه - اثر بخش بودن مداخلات ساده و کم هزینه برای کنترل و پیشگیری بیماری های غیر واگیر. اهمیت انگیزه، آموزش و حمایت افراد وخانواده ها برای انتخاب سبک زندگی سالم از جمله رئوس برنامه های سازمان جهانی بهداشت در زمینه ی کنترل و پیشگیری از بیماری های غیر واگیراست(16)

در مطالعه ایی از اناری و احمدی پور در سال 1394 در شهر کرمان با موضوع بررسی وضعیت خودمراقبتی در زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی و درمانی بروی 240زن مراجعه کننده انجام گرفت.در این مطالعه روش نمونه گیر چند مرحله ایی بود،ابزار جمع آوری دادهها پرسشنامه خودگزارشدهی محقق ساخته بود که بخش اول شامل اطلاعات دموگرافیک و بخش دوم شامل 17 سؤال در خصوص خودمراقبتی جسمی و 10 سؤال غربالگری بود. ابعاد خودمراقبتی جسمی با شغل، درآمد و تحصیلات ارتباط معنی داری نداشتندتنها وضعیت خواب در زنان خانه داربهتر از شاغلین بود.در غربالگریها، انجام پاپ اسمیرو همچنین غربالگری چربی خون در زنان با درآمد بالاتربیشتربود.نتایج مطالعه حاضر نشان دادوضعیت فعالیت فیزیکی و همچنین غربالگری سرطان های شایع در زنان مراجعه کننده به مراکز بهداشتی چندان مطلوب نمیباشد. بنابراین توجه به مداخلات آموزشی جهت ارتقاء آگاهی افراد و هم چنین شناخت موانع موجود در این خصوص ضروری به نظر میرسد(2)

باتوجه به به نقش زنان در خانواده و جامعه و محدود بودن حمایت و درک از خومراقبتی در سیستم مراقبتهای بهداشتی در ایران،در این مطالعه برآن شدیم تا به بررسی وضعیت خودمراقبتی در زنان 15تا60مراجعه کننده به جامع خدمات سلامت شهرزاهدان بپردازیم.

1-وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب سن متفاوت است.

2-وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب تحصیلات  متفاوت است.

3-وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب شغل  متفاوت است.

4-وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه  برحسب بیماری زمینه ای  متفاوت است.

5-وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب  رضایت مندی مالی متفاوت است.

6-وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه  برحسب تعداد فرزندان متفاوت است

8-وضعیت خود مراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب تاهل چگونه است.

9-وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه  چگونه است؟

تعیین وضعیت خودمراقبتی در زنان15تا60سال مراجعه کننده به مراکزجامع خدمات سلامت  شهرزاهدان در سال1399

1--تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب سن

2-تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب تحصیلات

3-تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه  برحسب تاهل

4-تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب تعداد فرزندان

5-تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه  برحسب شغل

6-تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب رضایت مندی مالی

7-تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه برحسب بیماری زمینه ای

8-تعیین وضعیت خودمراقبتی در جمعیت مورد مطالعه

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان / مراکز جامع  خدمات سلامت زاهدان

خودمراقبتی: خودمراقبتی شامل اقدامات مبتنی بر آگاهی و هدف دار میباشد که افراد برای تامین، نگهداری و ارتقاء سلامت خود و خانواده انجام میدهند

تحلیلی توصیفی

زنان 15-60 ساله مرجعه کننده به مراکز خدمات جامع سلامت زاهدان درسال99

معیارهای ورود: خانم بودن ،سن 15-60 سال،رضایت شرکت در طرح،توانایی خواندن و نوشتن،

معیارهای خروج: عدم تمایل برای شرکت در مطالعه

با استفاده از شیوع 31.6% وضعیت خود مراقبتی خوب که در مطالعه ای در دانشگاه  علوم پزشکی تهران با اسفاده از همین پرسشنامه صورت گرفت،و محاسبه حجم نمونه با فرمول زیر، حجم نمونه 197 محاسبه شد.

جهت بهبود توان مطالعه حجم نمونه نهایی 250 نفر در نظر گرفته شد.

Z1-α/2 = 1/96

                                                                                                                                                             α= 0/05

D=0/065

P=0/316

آسان ودر دسترس بر اساس شرایط ورود و خروج – براساس معیار ورود زنان باردار وارد مطالعه گشته و پرسشنامه های مربوطه راتکمیل می نمایند.

پرسشنامه خود مراقبتی PERSONAL SELF-CARE ASSESSMENT

.این پرسشنامه شامل 75 سوال ارزیابی خود مراقبتی در 5 حوزه است که شامل سلامت فیزیکی (سوال 15-1)،سلامت ذهنی و معنوی(سوال30-16)،مدیریت اولویت ها(سوال 45-30) و توان شخصی،ارتباط حمایتی(سوال60-46) و مفهوم(سوال 75-61) است.هرحوزه شامل 15 گویه می باشد  تفسیر نتایج امتیازات: 285   و بالاتر:good

284-190:some good

189-90:not good

89 و کمتر:bad

پاسخ سوالات در مقیاس لیکرت، شامل 5 گزینه هرگز،بندرت،گاهی ،اغلب ،همیشه بوده .که با انتخاب هر یک از این گزینه ها به ترتیب 5،4،3،2،1 امتیاز کسب می کنند که در مجموع سوالات با جمع امتیازات ،نمره نهایی خود مراقبتی بدست می آید.حداقل و حداکثر امتیازات به ترتیب 75-375 می باشد.

در بخش مربوط به سلامت فیزیکی سوالات مختلفی که سلامت فیزیکی را شامل میشود مثل خواب کافی ،تغذیه سالم،آب کافی،مصرف سیگار ،سلامت جسمی ...سوال می شود

.در بخش بعدی که سلامت ذهنی و معنوی است،اعتقادات مذهبی،بیان احساسات ،رضایت فردی،انتقاد از دیگران،انعطاف پذیری،خوش بینی ،کنترل خشم مورد سوال قرار خواهد  گرفت.

در حوزه مدیریت الویت ها  موضوعات شامل:مدیریت زمان،کنترل محیط کار،ساماندهی فشارهای زندگی،تعادل کاری،تآثیرگذاری در مسیر زندگی ،توجه به افراد مهم زندگی ،توان تغییر شرایط نا مناسب زندگی و کاری،ارتقا شخصی و حرفه ای،نظم مالی و در بخش ارتباط حمایتی محبت کردن ،داشتن دوستان نزدیک و حامی،توانایی صحبت درباره احساسات خود،داشتن افراد قابل اعتماد در اطرافیان خود،رابطه عمیق با دوستان و خانواده،صداقت و رو راستی مورد سوال قرار  خواهد گرفت

در آخرین بخش که مفهوم است در مورد لذت بردن از زندگی ،لذت بردن از فعالیت ها ،درک اهمیت فرد در جامعه و زندگی ،تعیین هدف در زندگی ،خلاقیت و نو آوری،لذت بردن از شغل ،تآثیر گذاری در شغل و ایستادگی در اعتقادات  بررسی  خواهد شد

. این پرسشنامه در سال 1395 در دانشگاه علوم پزشکی  تهران بومی سازی شده و نسخه فارسی آن در دسترس می باشد تعیین روایی و پایایی پرسشنامه  نیز انجام شده ،که جهت تعیین روایی(validity) آن از نظرات افراد صاحب نظر و خبره در این حوزه و متخصصین پزشکی اجتماعی استفاده شده و سنجش پایایی پرسشنامه آلفا کرونباخ پرسش نامه برابر 0.92 محاسبه شده است.

پرسشنامه دموگرافیک

سن،شغل ،تحصیلات ،میزان رضایت از درآمد ،بیماری همراه،وضعیت تاهل،تعداد فرزندان، ،مورد  پرسش قرار خواهد گرفت..

بعد از تصویب طرح در شورای پژوهش و کمیته اخلاق و با کسب معرفی نامه از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان نمونه گیری در مراکزجامع خدمات سلامت شهر زاهدان ( پس از تکمیل فرم رضایت نامه آگاهانه)انجام خواهد شد. حجم نمونه براساس محاسبه حجم نمونه برای مطالعات توصیفی 250 نفر محاسبه شد ..در این مطالعه از نمونه گیری غیر احتمالی چند مرحله ای استفاده خواهد شد، به این صورت که ابتدا با مراجعه  به مرکز بهداشت شهر زاهدان ،فهرست تمام مراکز جامع سلامت سطح شهر زاهدان استخراج خواهد شد،سپس از روی نقشه موجود ،تعداد مراکز موجود در هر منطقه جغرافیایی (شمال ،جنوب،شرق،غرب،مرکز )مشخص خواهد شد.در مرحله بعد از بین مراکز هر منطقه ،یک مرکز به صورت تصادفی،انتخاب شده تعداد 50 نفر از هرمرکز بهداشتی به روش در دسترس با در نظر گرفتن معیارهای ورود و خروج به مطالعه ،وارد پژوهش خواهد شد به این صورت که از میان خانم هایی که جهت دریافت خدمات مختلف به مراکز بهداشتی مراجعه می نمایند(از جمله واکسیناسیون کودک یا دریافت مراقبت ها و سایر خدمات بهداشتی)با در نظر گرفتن معیار های ورود و خروج به روش در دسترس،پس از آگاهی از مطالعه حاضر و اهداف طرح، به مطالعه وارد خواهند شد..ضمنا پرسشنامه و فرم جمع اوری اطلاعات توسط دانشجو در اختیار جمعیت مورد مطالعه قرار گرفته که  توسط افراد مورد پژوهش تکمیل خواهد شد.پرسشنامه و فرم جمع اوری اطلاعات فاقد اسم شرکت کننده بوده و به هر پرسشنامه یک کد تعلق خواهد گرفت

اطلاعات جمع آوری شده وارد نرم افزار SPSS V18خواهد شد و مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت. برای توصیف داده های کمی از میانگین و انحراف معیار و داده های کیفی از فراوانی و درصد استفاده می شود .جهت بررسی وضعیت  امتیازخود مراقبتی در زیر گروه های متغییر های کیفی ازآزمونANOVA  استفاده  خواهدشد..جهت مقایسه امتیاز خود مراقبتی و متغییر کمی سن از correlationو ضریب همبستگی pearson استفاده  خواهد شد. سطح معنی داری برای تحلیل داده ها، 0.05 نظر گرفته خواهد شدو جهت مدل سازی نهایی  روش regression بکار گرفته خواهد شد.

در این مطالعه کدهای اخلاقی 1 الی 7  9الی16، 18 و 19، 23 تا 30 مربوط به بخش عمومی میباشد

1-هدف اصلی هر پژوهش باید ارتقای سلامت انسان ها توام با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی،سلامت و ایمنی افراد آزمودنی در طول و اجرای پژوهش ، برتمامی مصالح دیگر اولویت دارد.هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد،باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند.در کارآزمایی های بالینی بر روی بیماران با داوطلب های سالم نظارت پزشک  دارای مهارت و دانش مناسب الزامی است. 

3-پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه پذیر است که منافع بالقوه ی آن برای هر فرد آزمودنی بیشتر از خطرهای آن باشد.در پژوهش های دارای ماهیت غیر درمانی ،سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار میگیرد نباید بیشتر از آنچه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره ی خود با ان مواجه میشوند.حصول اطمینان ازاین امر بر عهده طراحان ،مجریان،همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش کننده ی پژوهش از جمله کمیته اخلاق در پژوهش است. ‌

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر،هزینه ی پایین ترو یا صرفا عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هرگونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

5-قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7-طراحی و اجرای پژوهش هایی که بر روی ازمودنی انسانی انجام میگیرند، باید منطبق با اصول علمی پذیرفته  شده بر اساس دانش روز و مبتنی بر مرور کامل منابع علمی موجود و پژوهش های قبلی آزمایشگاهی در صورت لزوم حیوانی مناسب باشد.مطالعات حیوانی باید با رعایت کامل اصول اخلاقی کار با حیوانات آزمایشگاهی انجام شوند.

9-هر پژوهشی باید بر اساس و منطبق بر یک طرح نامه‌(پروپوزال) به انجام برسد. درکارآزمایی های بالینی باید علاوه بر طرح نامه، دستورالعمل (پروتکل) نیزتهیه و ارائه شود.طرح نامه و دستورالعمل باید شامل تمامی اجزای ضروری باشد. ازجمله بخش ملاحظات اخلاقی،اطلاعات مربوط به بودجه،حمایت کننده ها،وابستگی های سازمانی،موارد تعارض منافع بالقوه دیگر،مشوق های شرکت کنندگان پیش بینی درمان و یا جبران خسارت افراد آسیب دیده  در پژوهش. درمواردی که لازم است رضایت آگاهانه بصورت کتبی اخذ شود،فرم رضایت نامه باید تدوین و به طرح نامه پیوست شده باشد.پیش از تصویب یا تایید طرح نامه از سوی کمیته ی مستقل اخلاق در پژوهش ،نباید اجرای پژوهش شروع شود.

‌10-کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح نامه، دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.    

11-انتخاب آزمودنی بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر ،باید منصفانه باشد،به نحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینه ها)و منافع شرکت در پژوهش ،در ان جمعیت و کل جامعه تبعیض آمیز نباشد.

12-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

13-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

14-پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهش‌های پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده به عنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیم گیری  او موثر باشند، به نحو مناسبی آگاه سازد.این اطلاعات مشتملند بر :عنوان اهداف پژوهش ،طول مدت پژوهش ،روشی که قرار است به کار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروه مورد یا شاهد)منابع تامین بودجه ،هر گونه تعارض مناع احتمالی ،وابستگی سازمانی پزوهشگر،و فواید و زیان هایی که انتظار میرود مطالعه دربر داشته باشد.همچنین هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه بخواهد از مطالعه خارج شود و باید درباره خطرات و زیان های بالقوه ی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود.پژوهشگر همچنین باید به تمامی سوالات و دغدغه های این افراد، باحوصله و دقت پاسخ بدهد.این موارد باید در رضایت نامه آگاهانه منعکس شود.

15-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود.همچنین در پژوهش هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتر نسبت به آزمودنی داشته باشد، دلایل این شیوه ی جذب آزمودنی،باید توسط کمیته ی اخلاق تایید شود،در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

16-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه اطلاعات کافی به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. درمواردی که بنابه دلیلی؛نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی ها، این اطلاع رسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد،این پژوهشگر ارشد است که مسوول انتخاب فردی آگاه  ومناسب برای این کار وحصول اطمینان از تامین شرایط مذکور در این بند است.    

18-عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تاثیری بر خدمات درمانی که در همان موسسه نظیر- مراکز درمانی-به قرد ارائه میشود،داشته باشد.این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه ، به آزمودنی اطلاع داده شود.

19-در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره ی جنبه ای از  پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع رسانی ناکامل از طرف پژهشگر باید توسط کمیته ی اخلاق تایید شود.بعد از رفع عامل این محدودیت،بایداطلاع رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.‌ ‌

23-اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامه ی پژوهش از سرپرست قانونی وی یا خود فرد اخذ شود.

24-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است.همچنین پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند.هر گونه انتشار داده ها یا اطلاعات بدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

25-هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد.نحوه ی تحقیق این امر ترجیحا به صورت پوشش بیمه ای نامشروط باشد.

26-در پایان پژوهش، هر فردی که به عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش هایی که سودمندی شان در آن مطالعه نشان داده شده است،بهره مند شود.

27-پژوهشگران موظفند که نتایج  پژوهش های خود راصادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که  از نظر حمایت کننده پژوهش مطلوب نیست، بپذیرند.‌

28-نحوه ی  گزارش  نتایج پژوهش باید ضمن حقوق مادی و  معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران ،آزمودنی هاو موسسه حمایت کننده پژوهش باشد.

29-گزارش ها و مقالات حاصل از پژوهش هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده اند،نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

30-روش پژوهش نباید باارزش های اجتماعی،فرهنگی و  دینی  جامعه در تناقض باشد.

این مطالعه همچون سایر مطالعات مبتنی بر پرسش نامه شامل محدودیت های ناشی از این نوع روش کسب اطلاعات )اطلاعات خود گزارش دهی  (   است. به دلیل اینکه نمونه گیری ما از بین مراجعین به مراکزجامع خدمات سلامت انتخاب خواهند شد ،قاعدتا افرادی که به هر علت به این مراکز مراجعه نمی کنند ،در جمعیت مورد مطالعه ما قرار نخواهند گرفت ،که این موضوع نیز از محدودیت های مطالعه ما به حساب می آید

مراکز جامع خدمات سلامت/عملکرد خودمراقبتی

• 1)Nosrat Bahrami1, Zahra Pajohideh, Solmaz Mohammadi Shosi Koshte, Elham Maraghi. Attitude and Practice towards Self-care in Women Referred to Health Centers in Desful.journal of Social Health,First Volume,Issue2,Winter 2014.                           

• 2) Sheikhizade Sahar, Ahmadipour Habibeh Self-care Activities among Women Referred to Health Care Centers in Kerman .Journal of Health Research,vol2,issue1,June2016 .

• 3) Elham Zare1, Masoumeh Simbar1, Zohreh Shahhoseini2. Explaining the Concept of self-Care in Adolescents.Journal of qualitative Research in Health Science,year4,issue4,winter2014

   

  4)Farzaneh Maftoon1, Mojgan sharifan1*, Fatemeh Naghizadeh Moghari1،Self-care in health system: Prevention and management dimensions, Journal of the Iranian Institute for Health Sciences Research, 31 July 2018.

   

  5)Kelishadi  R,Esmail Motlagh M Et al. Need Assessment for Health Status and Self-Care Ability of Youths Aged 18-29 Years in Selected Provinces of Iran.Journal of Guilan University of Medical Sciences,vol26,No103,Oct2016

   

  6) Mirzaeian R1, Fathi Azar E2, Mobasheri M3. Assessment and Comparison of Self-Care Status among Students of Tabriz University of Medical Sciences and Tabriz University. Journal of Ilam University of Medical Sciences,Vol2,No6,Dec2013

   

   

  7)Parastoo Golshiri MD1, Gholamhossein Sadri MPH1, Ziba Farajzadegan MD2, Masoumeh Sahafi3, Arash Najimi MSc4. Is There Any Association between Family Function Self Care in Women?. Journal of Isfahan Medical School, Vol 29, No 166, 2nd week, Februray 2013

   

   

  8) Nahid Rabie 1, Tayebeh Fasihi Harandi 2, Mostafa Qorbani. A Survey on The Effect of Group-Discussion to HIV Prevention in Self-Care Vulnerable Women, in Karaj in 2014-2015. . Iran J Health Educ Health Promot; 5(2): 113-120,April 2017

   

   

  9) Mohammad Tajfard,  Mohammad Vahedian  Shahroudi. Investigating the Factors  Affecting  Correct Nutrition Behaviors in Women:A Study Based on Pender Health Promotion Model:1395. IJOGI, Vol. 20, No. 9, pp. 8-15, Nov 2017

   

  10) Izadirad H(PhD candidate)1- *Niknami S(PhD)2 -Zareban I(PhD)3- Hidarnia A(PhD)2. Predictors of Self-Care in Pregnancy Based on Integration of Health Belief Model and Social Support. Journal of Guilan University of Medical Sciences, No: 103, Pages: 53-62

   

  11) Heshmati H1, Alizadeh siuki H2, Adib-Moghaddam S3, Khajavi S4, Rafiee N5, Behnampour N*6. Self- care pattern related to life style and its related factors among female high school students in Gorgan in 2013 .Journal of Torbat Heydarieh University of Medical Sciences,vol2,No:2,2013

   

  12)حسن افتخار ، کاظم محمد ، صدیقه السادات طوافیان ، کمال میر کریمی ، افسانه رمضان زاده . دیدگاه مردم جنوب شهر تهران در مورد خود مراقبتی:مطالعه مقطعی مبتنی بر جمعیت مجله تخصصی اپیدمیولوژِی ایران:1387/دوره5/شماره1

   

   

  13) Rostami M1, Baraz Pordanjani Sh2*, Farzianpour F3, Rasekh A4. Effect of Orem Self Care Model on ederies' quality of life in health care centers of Masjed Solaiman in 2007-2008. Journal of Arak University of Medical Sciences, Summer 2009; 12(2): 51-59

   

  14) Heidari M1 MSc. Shahbazi S2 MSc. Effect of Self-Care Training Program on Quality of Life of Elders. Iran Journal of Nursing (IJN).Vol. 25, No. 75, Apr 2012: 1-8

   

   

   

  15) - Eftekhar H, Mohammad K, Tavafian S, Mirkarimi K, Ramezanzadeh A. The Perceived of Self Care among General People Living in South of Tehran, Iran. IRJE 2009;5(1):33-9

   

  16(Karimi S, Javadi M, Jafarzadeh F. Economic Burden and Costs of Chronic Diseases in Iran and the World. Health Information Management 2012; 8(7): 996.

   

   

   

   

   

                                                      

بررسی وضعیت خود مراقبتی در زنان 60-15ساله  مراجعه کننده به مراکز جامع خدمات سلامت زاهدان در سال 1399

ندارد.

آگاهی فرد از وضعیت خود مراقبتی خویش  در جهت بهبود سبک زندگی و تغییر عادات ناصحیح زندگی

ندارد

ندارد

هزینه بر تا سقف دانشکده

ندارد

تمامی اطلاعات پرسشنامه ها بدون اسم فرد بوده و محرمانه تلقی گردیده و اطلاعات بصورت کلی و محرمانه محاسبه خواهد شد

اختیاری است.

شرکت من در مطالعه کاملا اختیاری است وآزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نمودهیا هر زمان که مایل بودم بدون انکه تغییری در رفتار پژوهشگر ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری پژوهشگر موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم و فرصت خواندن آن را داشته ام.

پرسشنامه خود مراقبتی

2- فرم جمع آوری اطلاعات دموگرافیک

شما در یک طرح پژوهشی با عنوان'بررسی وضعیت خود مراقبتی در زنان 60-15ساله  مراجعه کننده به مراکز جامع خدمات سلامت زاهدان در سال 1398' شرکت می کنید و شرکت در طرح اختیاری است و تمامی اطلاعات  شما محرمانه خواهد ماند.

1. سن:
2. میزان تحصیلات: ابتدایی   ،دیپلم                         ،لیسانس،                             بالاتر
3. میزان رضایت مندی از وضع درامد خانوادتان چه میزان است؟ عالی                         خوب                  متوسط                                ضعیف    
4.     شغل:شاغل                 بیکار(خانه دار)

5-بیماری زمینه ای:ندارد           ،عفونت،        دیابت،              فشار خون   ،قلبی      ،اعصاب،گوارشی             ،اسکلتی حرکتی،              سایر

1. تعداد فرزندان:1              2                   3                      بیشتر از 3
2. وضعیت تاهل:متاهل،                        مجرد(مطلقه،بیوه)