درمان ملاتونین در بیماران مبتلا به درد آتیپیک صورت : یک مطالعه کارآزمایی بالینی تصادفی دوسویه کور پلاسبو - کنترل

درد آتیپیک صورت (Atypical Facial Pain) یک وضعیت نادر ولی شدید است که ناحیه صورتی را درگیر میکند و می تواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی داشته باشد (1). انجمن های  بین المللی دردهای  دهان و صورت به توصیف خصوصیات درد درAFP  پرداخته اند. ICHD (International Classification of Headache Disorder) آن را  درد نسبتاً شدیدی که غیر قابل تحمل نیست، ماهیت حمله ای ندارد، توسط لمس ناحیه ای خاص(trigger)  یا فعالیت روزانه تشدید نمی شود و از ناحیه آناتومیک خاصی هم پیروی نمی کند توصیف می کند (2). درد آتیپیک صورت یک اختلال است که معمولاً با نورالژی تریژمینال (Trigeminal Neuralgia) مقایسه می شود. برخلاف نورالژی تریژمینال علائم درد آتیپیک صورت مداوم است نه متناوب و درد، معمولاً یک طرفه است و علائم و نشانه های خودمختار (autonomic) وجود ندارد. بیماران معمولا درد را به عنوان یک احساس سوزش  و یا یک درد شدید توصیف می کنند و در معاینات و آزمایشات کلینیکی اختلال و مشکلی دیده نمی شود (3). AFP یک وضعیت کمتر شناخته شده است که تشخیص و درمان آن برای کلینیسین ها چالش برانگیز است(4). درد آتیپیک صورت می تواند موجب ناتوانی معیشتی و اختلال در سلامت هر فرد شود، به همین علت باید کلینیسین ها شکایت بیماران مبتلا به درد صورت را جدی بگیرند و لیست کاملی از تشخیص های افتراقی بر اساس تاریخچه بیمار و انجام معاینه کامل کلینیکی راتهیه کنند. برخی مطالعات نشان داده اند که تا 26% از افراد جامعه در برخی اوقات از زندگی شان با درد آتیپیک صورت درگیر بوده اند(3)، درد مزمن اوروفیشیال یک مشکل رایج و ناتوان کننده است که حداقل 10% از جمعیت بزرگسالان و 50% از جمعیت افراد مسن را تحت تأثیر قرار می دهد (5).  AFP شیوعی برابر با 1 مورد در هر 100000 نفر دارد و عمدتا بزرگسالان را درگیر می کند.

 اتیولوژی AFP ناشناخته مانده است، زمانی اعتقاد بر این بود که عامل درد سایکوژنیک است. از جمله عوامل سایکولوژیک که می توانند موجب درد آتیپیک صورت شوند می توان 'افسردگی اندوژنوس'(Endogenous Deppression)، 'افسردگی آتیپیکال'(Atypical Deppression)، 'هیستریا'(hysteria)، 'وضعیت اضطرابی' (Anxiety State )و 'نوروزیس وسواسی'(Obsessional Neorosis) را نام برد (6).

 گزارش های اخیر در مورد درد آتیپیک صورت پیشنهاد می کند که دو سوم از افراد مبتلا به AFP یک اختلال روانپزشکی همراه دارند همچنین نقش هورمون های زنانه نیز در اتیولوژی AFP پیشنهاد شده است، همان طور که زن ها بیشتر با این وضعیت مواجه می شوند (7,6)  

درد آتیپیک صورتی عبارت است از 'یک درد پایدار در صورت که با مشخصات نورالژیای کرانیال مطابقت ندارد و نمی توان آن را با اختلال دیگری مرتبط دانست'. چهار مشخصه برای تشخیص AFP می توان در نظر گرفت که عبارتند از:

1. درد در صورت در بیشتر اوقات و یا تمام روز وجود دارد و روزانه اتفاق می افتد.
2. در ابتدا درد ممکن است به بخشی از صورت محدود شود ولی در واقع به سختی می توان محل و عمق درد را تعیین کرد
3. با سایر علائم فیزیکی و یا اختلال حسی مرتبط نیست.
4. آزمایشات رادیولوژیک جهت تعیین یک علت آناتومیک واضح یا ساختاری برای درد کمک کننده نیست (7).

بنابراین این تشخیص به سختی صورت می گیرد از آنجایی که تنها با کنار گذاشتن بیماری های ارگانیک میتوان به تشخیص رسید. بیماری های ارگانیکی که ممکن است درد های مزمن اوروفیشیال مشابه ایجاد کنند معمولاً در نواحی موضعی قرار دارند.اما ممکن است هرجایی در سر و گردن ویا حتی سینه واقع شده باشند،از این رو تشخیص آن مشکل می باشد.

IFP (Idiopathic Facial Pain) در دسته علایم پزشکی توضیح داده نشده (Medically Unexplained Symptoms)MUS قرار میگیرد که اغلب آن یک پایه روانشناختی دارد (سایکوژنیک) و باید تشخیص داده شود. با این حال بیمار دچار درد ممکن است تجربه هایی از واکنش های سایکولوژیک داشته باشد.

شاخص هایی که IFP را تعریف میکنند عبارت اند از:

1)       نوعی درد ادامه دار همراه با سوزش و یا بشدت کسالت اور در یک ناحیه ای که به خوبی مشخص نیست (ناحیه مبهم) با یا بدون دوره های کوتاهی از بهبودی

2)       عدم وجود ویژگی ها عینی

3)       تمام آزمایشات نتایج منفی دارند

4)       توضیح واضحی برای علت بیماری وجود ندارد

5)       پاسخ ضعیف به درمان

معمولاً مشاوره های تخصصی متعددی وجود دارد.

درواقع بهتر است جهت تشخیص این درد بگوییم چه چیزی نیست (what is not?)تا اینکه بگوییم چه چیزی است  (what is it?) (8)

ملاتونین یک ملکول پلئوتروپیک است که با مکانیسم چند تایی بر روی دردهای مزمن اثر می کند (9). و در پروسه های مزمن بیولوژیک  مختلف ، سیکل خواب و بیداری دخیل است ، بعلاوه باعث تعدیل سیستم آنتی اکسیدانها می شود و همچنین اثر ضد التهاب و حفاظتی عصبی نیز دارد (10) ، بنابراین ملاتونین در بهبود کیفیت خواب موثر است، ملاتونین به علت تعدیل  در سیستم آنتی اکسیدان دربیماران با اختلالات دژنراتیو مثل پارکینسون ، آلزایمرو MS و در زنان بعد از دوران یائسگی موثر می باشد.(12،11).

اثرات ملاتونین در بهبودی خلق ( MOOD)   و اضطراب و دردهای مزمن مثل فیبرومیالژیا (20) و یا اختلالات TMj (21) نیز دیده شده است ، همچنین ملاتونین باعث فعال کردن گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA  )  و افزایش آزاد شدن بتا آندروفین ها  (B –Androphin)  در سیستم عصبی مرکزی می شود (13).

Lan و همکارانش در تحقیقی ، 12 بیمار AFP (6 زن و 6 مرد با میانگین سنی 12±48 ) با درد عمیق یک طرفه صورت که در اکثر ساعات روز حضور داشته، را به وسیله MRI سه بعدی ناحیه TREZ (trigeminal root entry)، مورد بررسی قرار دادند، اختلاف معنی داری درارتباط بین عروق وTREZ درطرف بدون علامت با سمت علامت دار وجود نداشت و بنابر نتیجه این تحقیق، از   

)MVDmicrovascular decompression) نمی توان انتظار داشت که موجب بهبودی درد دراین افراد شود. (14) و یا در بررسی Mursch  و همکارانش 61% از بیماران  به تحریک عصب تری ژمینو TEP(Trigeminal evoke potential) پاسخ ندادند و39% بهبود یافتند. PET (positron emission tomography) در درد آتیپیک صورتی افزایش فعالیت مغزی را نشان داد که پیشنهاد کننده تغییر مکانیسم در پاسخ به محرکهای محیطی است که منجر به آزاد شدن نورو پپتیدها و محصولات رادیکالهای آزاد می شود، در واقع برخی محققانAFP  را نوعی از نورالژی تری ژمینال می دانند. )15(

به نظرمی رسد آنچه را که می توان به طور قطع در درمان بیماران درد آتیپیک صورتی وسایر اختلالات حسی با منشأ ذهنی و فکری مطرح ساخت این است که وقتی این اختلالات تشخیص داده شد، باید بیمار از ماهیت خوش خیم بیماری مطلع گردد،صحبت کردن با بیماردر مورد ماهیت بیماری در درمان آنان مفیداست، زیرا بیماران درمان های متفاوتی را پشت سر گذاشته اند  و تست ها و درمانهای غیرضروری بسیاری برایشان انجام شده است. بیمارباید مطمئن گردد که بیماریش کاملاً خوش خیم بوده و علامتی از بدخیمی نمی باشد، در مورد بیمارانی باشکایتهای با شدت خفیف شاید همین صحبت کردن کافی باشد ولی درموارد شدیدترروان درمانی و بعضاً درمان دارویی ضرورت دارد.

در سال 2018 مطالعه ای تحت عنوان 'ملاتونین  نسل جدید درمان در کاهش دردهای مزمن و بهبود اختلالات خواب وابسته به درد' توسط Kaur معرفی شد .(16)

در مطالعه کارآزمایی بالینی Varoni  20 بیمار مبتلا به سندرم سوزش دهان (با میانگین سنی 64.4±11.5  سال (به مدت 5 ماه تحت درمان با ملاتونین (Mg/day)12 قرار گرفتند میانگین درد در گروه ملاتونین 0.6 ± 1.9 و در گروه پلاسبو  0.6 ± 2 گزارش شد که اختلاف بین دو گروه معنی دار نبود اما Score  اضطراب به طورمعنی داری در گروه تحت درمان با ملاتونین بهبود یافت .(17)

به علت عدم شواهد کافی  و قوی در درمان بیماران مبتلا به درد آتیپیک صورت این مطالعه کارآزمایی بالینی با  هدف تأثیر ملاتونین در مقایسه با پلاسبو در کاهش درد و علایم بیماران مبتلا به درد آتیپیک صورت طراحی گردید تا با تشخیص زود هنگام آنها از ادامه یافتن مشکل بیماران و آسیب های اقتصادی،جسمانی،عاطفی و روانی،بررسی های پاراکلینیکی-درمان های غیر ضروری وبی حاصل جلوگیری نموده و کارآمدی مردم در جامعه را افزایش دهیم.

1. میانگین شدت درد در گروه مورد قبل و بعد از درمان متفاوت است.
2. میانگین شدت درد در گروه کنترل قبل و بعد از درمان متفاوت است.
3. میانگین تغییرات درد در گروه مورد و کنترل متفاوت است.
4. میانگین اختلالات خواب در گروه مورد قبل و بعد از درمان متفاوت است.
5. میانگین اختلالات خواب در گروه کنترل قبل و بعد از درمان متفاوت است.
6. میانگین تغییرات اختلالات خواب در گروه مورد و کنترل متفاوت است

 بررسی درمان ملاتونین در بیماران مبتلا به درد آتیپیک صورت

1. تعیین و مقایسه میانگین شدت درد بیماران در گروه مورد قبل و بعد از درمان
2. تعیین و مقایسه میانگین شدت درد بیماران در گروه کنترل قبل و بعد از درمان
3. مقایسه میانگین تغییرات شدت درد بیماران در گروه مورد و کنترل
4. تعیین و مقایسه میانگین اختلالات خواب در گروه مورد قبل و بعد از درمان
5. تعیین و مقایسه میانگین اختلالات خواب در گروه کنترل قبل و بعد از درمان
6. مقایسه میانگین تغییرات اختلالات خواب در گروه مورد و کنترل

دانشکده دندانپزشکی زاهدان - دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

درد آتیپیک صورت (Atypical facial pain) یک وضعیت نادر ولی شدید است که ناحیه صورتی را درگیر میکند و میتواند تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی داشته باشد(1(

 اختلال خواب: پرسشنامه پیتزربورگ یک وسیله سنجش کیفیت خواب و الگوی خواب فرد است ، این پرسشنامه خواب مناسب را از خواب نامناسب با هفت ویژگی فراد در طول یک ماه گذشته مشخص می سازد.(18)

کار آزمایی بالینی دو سویه کور

تشخیص AFP براساس رد تمام عواملی که می تواند باعث بروز ان شکایات در ناحیه گردند مطرح و با گرفتن تاریخچه و توصیف دقیق درد یا سوزش داشتن،خصوصیاتی همچون نبود درد یا سوزش در مسیر یک عصب یا شاخه های اصلی آن وحضور آن به صورت مداوم در تمام طول روز،اغلب دوطرفه و منتشر شروع و خاتمه تدریجی، سیر مزمن چندین ماهه و حتی چند ساله، داشتن مشاوره ها و درمان های متعدد و بی حاصل و افزایش شدت شکایات با فشار روحی و روانی اثبات خواهد شد.همچنین ممکن است بیماران از شکایاتی چون افزایش ترشح بزاق،احساس حضور چرک در دهان،احساس بی حسی درلب یا دهان،اختلال مزه و... شامل باشند؛ بنابراین در مجموع بیمار با تشخیص درد اتیپیک صورت با منشأ ذهنی یا آتیپیک یا ناهمگون و به عنوان گروه مورد مطالعه خواهند شد.

 جامعه مورد مطالعه بیماران مبتلا به درد با مشخصه  های ذیل  می باشند که وارد مطالعه خواهند شد .

1. درد در صورت در بیشتر اوقات و یا تمام روز وجود دارد و روزانه اتفاق می افتد.
2. در ابتدا درد ممکن است به بخشی از صورت محدود شود ولی در واقع به سختی می توان محل و عمق درد را تعیین کرد
3. با سایر علائم فیزیکی و یا اختلال حسی مرتبط نیست.
4. آزمایشات رادیولوژیک جهت تعیین یک علت آناتومیک واضح یا ساختاری برای درد کمک کننده نیست (7).
5. عدم وجود بیماری سیستمیک  شناخته شده و مصرف داروهای مزمن
6. بیماران بالای 18 سال سن 
7. عدم استعمال سیگار
8. عدم حضور ضایعه دهانی                     
9. معیار خروج:
10. بیمارانی که از فالوآپ خارج می شوند و در حین مطالعه معیار ورود را از دست می دهند

با توجه به اینکه این درمان تا کنون در بیماران مبتلا به درد آتیپیک صورتی انجام نشده است و فیزیو پاتوژنز مشترک درد آتیپیک صورتی و سندرم سوزش دهان برای برآورد حجم نمونه از فرمول    استفاده شد که در آن ضریب اطمینان 95% و توان آزمون 90% در نظر گرفته شده است و با توجه به مطالعه ی Varoni و همکارانش(17) که میانگین سوزش دهان در گروه ملاتونین 0.5 ± 0.6 و در گروه پلاسبو  0.4 ± 1.2 می باشد، حجم نمونه در هر گروه 15 نفر (جمعاً 30 نفر) محاسبه گردید.

آسان و  بر حسب مراجعه بیماران 

 بر اساس تکمیل فرم اطلاعاتی(ضمیمه شماره 2) و  پرسشنامه پیتزربورگ (ضمیمه شماره3) 

از بین بیماران مراجعه کننده به بخش بیماریهای دهان 30 نفر از افراد  مبتلا به درد آتیپیک صورت بر اساس معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه خواهند شد ، پروتکل درمانی به تمام بیماران توضیح داده خواهد شد و رضایت نامه کتبی اخذ می گردد ،)ضمیمه شماره 1) بیماران توسط دانشجوی دندانپزشکی که نسبت به دارو Blind  می باشد قبل از درمان مورد معاینه قرار می گیرند و میزان درد بر مبنای VAS  (Visual Analoud Scale ) ارزیابی می شود ، به این صورت که عدد صفر عدم درد و عدد 10 شدیدترین حالت درد است که بیمار تجربه کرده است ، از بیمار خواسته می شود شدت درد خود را بین 10-  0   شماره گذاری کند و سپس بیماران بر اساس تصادفی سازی بلوکی به دو گروه بیمار و کنترل تقسیم خواهند شد ، سپس بیماران توسط متخصص بیماریهای دهان تحت درمان با ملاتونین قرار می گیرند ، به این ترتیب که قرص 3میلی گرم شرکت الحاوی ساخت کشور ایرانچهار بار در روز تجویز می شود ، این درمان تا 5 ماه ادامه پیدا می کند(17) ، در گروه کنترل کپسول پلاسبو از نظر رنگ و شکل و اندازه مناسب داروی ملاتونین می باشد و به صورت چهار بار در روز تحت درمان قرار می گیرند  و پس از 5 ماه درمان ، (T0: ویزیت اول بیمار  و شروع درمان ، T1: ویزیت دوم 8 هفته بعد از شروع درمان ، T2: 4 هفته Wash Out  (مصرف نکردن دارو (، T3:ویزیت چهارم  8 هفته دوم  درمان )،  میزان درد توسط پزشک که از درمان مطلع است اندازه گیری خواهد شد ، برای به دست آوردن کپسول پلاسبو ملاتونین داخل کپسول را با پودر نشاسته طبی قابل حل جایگزین می کنیم و سپس آنها را داخل ظروف شیشه ایی نام گذاری شده با کپسول ملاتونین قرار می دهیم ، پس از درمان مجدداً توسط دانشجوی دندانپزشکی مورد معاینه قرار می گیرند و شدت درد ارزیابی می گردد، در این مطالعه، بیماران به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم می شوند. تصادفی سازی بر اساس جدول اعداد تصادفی به دست آمده ازwww.randomizer.org انجام می شود.به این نحو که اعداد زوج در گروه مداخله و اعداد فرد در گروه کنترل قرار می گیرند. داروی پلاسبو  با ظاهر مشابه ساخته می شوند. بیمار و امارگر نسبت به نوع دارو کاملا نا اگاه هستند. ضمناً بیماران پرسشنامه پیترزبورگکه یک وسیله سنجش کیفیت خواب و الگوی خواب افراد است را نیز طی درمان نیز پر خواهند کرد (T0 ویزیت اول بیمار  و شروع درمان ، T1: ویزیت دوم 8 هفته بعد از شروع درمان ، T2: 4 هفته Wash Out  ، T3:ویزیت چهارم  8 هفته دوم  درمان ، این پرسشنامه خواب مناسب را از خواب نامناسب با ارزیابی هفت ویژگی افراد در طول یک ماه گذشته مشخص می سازد که  عبارتند از :

C1: کیفیت خواب از نظر خود فرد

C2: مدت زمانی که طول می کشد که فرد به خواب برود

C3: طول مدت خواب

C4: کارآیی خواب

C5: مشکلات زمان خواب

C6: استفاده از داروی خواب آور

C7: اختلال عملکرد روزانه

پاسخ سوالات توسط بیمار صورت می گیرد ، امتیاز دهی به پاسخ ها بر اساس مقیاس صفر تا سه صورت می گیرد.این پرسشنامه دارای قابلیت اعتماد 83% و ویژگی 86.5% است  و دامنه نمرات آن در محدوده 21-0 بوده و مجموع امتیاز پنج یا بیشتر نشان دهنده کیفیت خواب نامطلوب می باشد.این پرسشنامه قبل و بعد از  اتمام درمان تکمیل جهت بیماران  می گردد.

برای توصیف داده ها از جداول و نمودارها و شا‌خص‌های مرکزی (میانگین) و پراکندگی (انحراف معیار) و تجزیه و تحلیل داده ها از آزمون  T مستقل برای مقایسه میانگین تغییرات بین دو گروه و از آزمون T زوجی برای مقایسه میانگین قبل و بعد از مداخله در هر گروه و در صورت غیر نرمال بودن داده‌ها از معادل ناپارامتری این آزمونها استفاده می شود. برای تجزیه و تحلیل دادها از نرم افزار Spss استفاده خواهد شد. سطح معنی دار بودن 05/0در نظر گرفته می شود.

جدول مقایسه اختلال خواب در دو گروه کنترل و آزمون قبل و بعد از مداخله

در این مطالعه برا ساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی 

دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران کدهای25 1,3,5,7,11,17,20,

و بر اساس  دفترچه راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی در جمهوری اسلامی  کدهای زیر 

فصل اول(ارزیابی سود و زیان) کد 3،6،7،8،9،11،12،13،14، فصل دوم (رضایت آگاهانه)کد 1،2،3  و فصل سوم(دارونما)  کد 1،2،(1-2 تا6-2) رعایت خواهد شد

ندارد

1- Koopman JS, Dieleman JP, Huygen FJ, de Mos M, Martin CG, Sturkenboom MC. Incidence of facial pain in the general population. PAIN®. 2009;147(1-3):122-7

2- Maximova M, Suanova E. Emotional and personality disorders in atypical facial pain. Zhurnal nevrologii i psikhiatrii imeni SS Korsakov .2015;115(12):65-9

3- Weiss AL, Ehrhardt KP, Tolba R. Atypical facial pain: A comprehensive, evidence-based review. Current pain and headache reports. 2017;21(2):8

4- Agostoni E, Frigerio R, Santoro P. Atypical facial pain: clinical considerations and differential diagnosis. Neurological Sciences. 2005;26(2):s71-s4

5- Madland G, Feinmann C. Chronic facial pain: a multidisciplinary problem. Journal of Neurology Neurosurgery & Psychiatry. 2001;71(6):716-9

6- Gayford J. The aetiology of atypical facial pain and its relation to prognosis and treatment. British journal of oral surgery. 1969;7(3):202-7

7- Nguyen CT, Wang MB. Complementary and integrative treatments: atypical facial pain. Otolaryngologic Clinics of North America. 2013;46(3):367-82

8- Greenberg G, Glick M, Burket S. Burket's Oral Medicine: Diagnosis and Treatment. 11th ed. Hamilton, Ontario: BC Decker, Inc: 2008.

9- Danilov A,Kurganova J.Melaton in in chronic pain syndromes.PainTher. 2016;5:1–17

10-.Boeve BF, Silber MH,Ferman TJ.Melatonin for treatment of REM sleep behavior disorder in neurologic disorders: Resultsin14 patients.Sleep Med2003;4:281–284

11. AdamczykSowa M,Pierzchala K,Sowa P . Melatonin acts as antioxidantan dimproves sleep in MS patients.Neuro chem. Res2014;39:1585–1593

12. Jehan S,Masters-Isarilov A,Salifu I,et al.Sleep disorder sinpost-menopausal women.J Sleep Disord Ther 2015;4.pii:1000212

13. Zurowski D,Nowak L,Machowska A,Wordliczek J,Thor PJ.Exogenous melatonin abolishes mechanical allodynia butnotthermalhy peralgesiainneuropathicpain.The role of theopioid system and benzodiazepine-gabaergic mechanism .JP hysiol Pharmacol 2012;63:641–647.

14- lan E,Naraghi R,tanrikulu L.neurovascular relationship at the trigeminal root entry zone in persistant idiopathic facial pain.neurosurg.psychiatry. 2005;76:1506-1500                                                      

15-Mursch kschafer M,Steinhoff B,etc. trigeminal evoked potentials and sensory deficits in atypical facial pain .A comparison with result trigeminal nuralgia. Funct. Neurol.2002;17(3):133-136

16- Kaur T , Shyn BC . Melatonin: A New – Generation Therapy for Reducing Chronic Pain and Improving Sleep Disorder–Related Pain .Adv Exp Med Biol. 2018 ;1099:229-251

17- Varoni E, LoFaro A, Lodi G, Carrassi A, Iriti M, Sardella A. MelatoninTreatmentinPatientswithBurningMouthSyndrome:ATriple Blind,Placebo-Controlled,CrossoverRandomizedClinicalTrial. JournalofOral& Facial Pain and Headache.2018;32(2) 178-188.

Sleep Disorder–Related Pain .Adv Exp Med Biol. 2018 ;1099:229-251

18-Buysse, D. J., Reynolds Iii, C. F., Monk, T. H., Berman, S. R., & Kupfer, D. J. (1989). The Pittsburgh sleep quality index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Research, 28(2), 193-213

فرم اطلاعاتی : ضمیمه شماره 2

کد بیمار :

سن:

جنس:

گروه مورد مطالعه: گروه اول :                                                                   گروه دوم:

شدت درد بیمار قبل از درمان:

شدت درد  بیماربعد از درمان: 

 ماه اول:                                         ماه پنجم:

نمره اختلال خواب قبل از درمان:

نمره اختلال خواب بعد از درمان: 

 ماه اول:                                ماه پنجم:

در این طرح جهت درد شما دارو تجویز می شود که داروی تجویزی هیچ ضرری ندارد و در صورت کوچکترین اثرات مضر درمان دارویی شما قطع می گردد.

ندارد

اثر ضد درد ،آرام بخش

عوارض جانبی داروی تجویز شده اسهال و حالت تهوع می باشد اگر عوارض جانبی از جانب بیمار گزارش شد بیمار از مطالعه حذف می شود.

عوارض جانبی قابل ملاحظه و مهمی از داروی تجویز شده در مطالعات دیده نشده و اگر عوارض جانبی از جانب بیمار گزارش شد بیمار از مطالعه حذف می شود

برای بیمار هزینه ای  ندارد

ندارد

تمامی اطلاعات بیمار محرمانه باقی می ماند

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.