بررسی تاثیر ملاتونین در بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان : یک مطالعه کار آزمایی بالینی تصادفی دو سویه کور پلاسبو - کنترل

سندرم سوزش دهان به صورت یک احساس سوزش  و درد نوروپاتیک که هیچ علایم دندانی یا پزشکی ارگانیکی ندارد تعریف می شود ، علایم در بیماران متفاوت است که معمولاً یک افزایش درد در طی روز می باشد که به مرور پسرفت یا پیشرفت می کند .(1،2) این شدت درد به طور قابل توجهی کیفیت زندکی بیماران مبتلا به سندرم سوزش  دهان را کاهش می دهد (3) . شیوع سندرم سوزش دهان بین 7/0 %  تا 7% در جمعیت عمومی گزارش شده است و در زنان بین 12%- 18% دیده شده است. (4)

اتیولوژی سندرم سوزش دهان ناشناخته است ، اگر چه یافته های اخیر ، تغییر در سیستم عصبی مرکزی و محیطی را پیشتهاد کرده اند (4،5) حالات عدم تعادل در آنتی اکسیدان (6،7) و پاسخ التهابی معیوب (8) در پاتوژنز این بیماری دخیل است.

یک مطالعه کوهرت و سه مطالعه Case – Control  همراهی بین اختلالات خواب و سندرم سوزش دهان را نشان داده اند(12-9).

بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان در مقایسه با گروه کنترل کیفیت خواب ضعیف تر و افزایش تعداد اختلالات مربوط به خواب را دارند (13) و بیماران با اختلالات خواب نیز به طور بیشتری سندرم سوزش دهان را تجربه کرده اند  ، این یافته ها پیشنهاد می کنند که اختلال خواب می تواند به عنوان یک ریسک فاکتور برای سندرم سوزش دهان باشد و یک هدف درمانی برای این بیماری را مطرح ساخته است ، اگرچه درمان بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان هنوز به علت شواهد کافی و قوی قطعی نیست(14) .

داروهای ضد اضطراب ، ضد افسردگی و آرام بخش ها علایم سندرم سوزش دهان را بهبود می بخشند اما نتایج هنوز کافی نیست(15).

ملاتونین یک ملکول پلئوتروپیک است که با مکانیسم چند تایی بر روی دردهای مزمن اثر می کند (16). و در پروسه های مزمن بیولوژیک  مختلف ، سیکل خواب و بیداری دخیل است ، بعلاوه باعث تعدیل سیستم آنتی اکسیدانها می شود و همچنین اثر ضد التهاب و حفاظتی عصبی نیز دارد (17) ، بنابراین ملاتونین در بهبود کیفیت خواب موثر است، ملاتونین به علت تعدیل  در سیستم آنتی اکسیدان دربیماران با اختلالات دژنراتیو مثل پارکینسون ، آلزایمرو MS و در زنان بعد از دوران یائسگی موثر می باشد.(19،18).

اثرات ملاتونین در بهبودی خلق ( MOOD)   و اضطراب و دردهای مزمن مثل فیبرومیالژیا (20) و یا اختلالات TMj (21) نیز دیده شده است ، همچنین ملاتونین باعث فعال کردن گاما آمینوبوتیریک اسید (GABA  )  و افزایش آزاد شدن بتا آندروفین ها  (B –Androphin)  در سیستم عصبی مرکزی می شود (22).

در سال 2014  lee و همکارانش اختلالات خواب را در بیماران سندرم سوزش دهان گزارش کردند (12).

اربابی و همکاران در سال 2015  در مطالعه خود نشان دادند که بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان دارای اختلال خواب می باشند و اظهار داشتند اختلالات خواب و درمان آن در بیماران سندرم سوزش دهان به عنوان یک ارزیابی کلینیکی در نظر گرفته شود.(23)

در سال 2016 Cui و همکارانش تأثیر کلونازپام در بهبود علائم بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان را بررسی کردند ، آنها در مطالعه Randomized- Clinical trial خود در بین 195 بیمارمبتلا، دریافتند که کلونازپام در پسرفت علائم بیماران موثر می باشد. (24)

در سال 2018 مطالعه ای تحت عنوان 'ملاتونین  نسل جدید درمان در کاهش دردهای مزمن و بهبود اختلالات خواب وابسته به درد' توسط Kaur معرفی شد .(25)

در مطالعه کارآزمایی بالینی Varoni  20 بیمار مبتلا به سندرم سوزش دهان (با میانگین سنی 64.4±11.5  سال (به مدت 5 ماه تحت درمان با ملاتونین (Mg/day)12 قرار گرفتند میانگین سوزش دهان در گروه ملاتونین 0.5 ± 0.6 و در گروه پلاسبو  0.4 ± 1.2 گزارش شد که اختلاف بین دو گروه معنی دار نبود اما Score  اضطراب به طورمعنی داری در گروه تحت درمان با ملاتونین بهبود یافت .(26)

به علت عدم شواهد کافی  و قوی در درمان بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان این مطالعه کارآزمایی بالینی با  هدف تأثیر ملاتونین در مقایسه با پلاسبو در کاهش درد و علایم بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان طراحی گردید.

1. میزان شدت سوزش دهان در گروه مورد و کنترل قبل و بعد از درمان متفاوت است.
2. میزان شدت سوزش دهان در گروه کنترل قبل و بعد از درمان چقدر است؟
3. میزان شدت سوزش دهان در گروه مورد قبل و بعد از درمان چقدر است؟
4. میزان میانگین اختلال خواب در گروه مورد و کنترل قبل و بعد از درمان متفاوت است.
5. میزان میانگین اختلال خواب در گروه کنترل قبل و بعد از درمان چقدر است؟
6.  میزان میانگین اختلال خواب در گروه مورد  قبل و بعد از درمان چقدر است؟

تعیین  اثر درمان ملاتونین در درمان بیماران مبتلا به سندرم سوزش دهان

1. تعیین تغییرات شدت سوزش دهان بیماران در گروه مورد قبل و بعد از درمان
2. تعیین تغییرات شدت سوزش دهان بیماران در گروه کنترل قبل و بعد از درمان
3. مقایسه تغییرات شدت سوزش دهان بیماران در گروه مورد و کنترل
4. تعیین میانگین اختلالات خواب در گروه مورد قبل و بعد از درمان
5. تعیین میانگین  اختلالات خواب در گروه کنترل قبل و بعد از درمان

6. مقایسه میانگین تغییرات اختلالات خواب در گروه مورد و کنترل

دانشکده دندانپزشکی زاهدان - دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

سندرم سوزش دهان به صورت یک احساس سوزش  و درد نوروپاتیک که هیچ علایم دندانی یا پزشکی ارگانیکی ندارد تعریف می شود ، علایم در بیماران متفاوت است که معمولاً یک افزایش درد در طی روز می باشد که به مرور پسرفت یا پیشرفت می کند .(1،2)

اختلال خواب: پرسشنامه پیتزربورگ یک وسیله سنجش کیفیت خواب و الگوی خواب فرد است ، این پرسشنامه خواب مناسب را از خواب نامناسب با هفت ویژگی فراد در طول یک ماه گذشته مشخص می سازد.(27)

کار آزمایی بالینی دو سویه کور

بیماران مراجعه کننده به بخش بیماری های دهان که تشخیص سندرم سوزش دهان  توسط متخصص بیماری های دهان داده باشند.

 بیماران مبتلا به سوزش  با مشخصه  های ذیل  می باشند که وارد مطالعه خواهند شد .

1. سوزش در صورت در بیشتر اوقات و یا تمام روز وجود دارد و روزانه اتفاق می افتد.
2. در ابتدا سوزش ممکن است به بخشی از صورت محدود شود ولی در واقع به سختی می توان محل و عمق سوزش را تعیین کرد
3. با سایر علائم فیزیکی و یا اختلال حسی مرتبط نیست.
4. آزمایشات رادیولوژیک جهت تعیین یک علت آناتومیک واضح یا ساختاری برای سوزش کمک کننده نیست (7)
5. عدم وجود بیماری سیستمیک  شناخته شده و مصرف داروهای مزمن
6. بیماران بالای 18 سال سن 
7. عدم استعمال سیگار
8. عدم حضور ضایعه دهانی

معیار خروج:

1- افراد سالمند با بیماری گلکوم

2- کسانی که آسپرین یا هپارین یا وارفارین مصرف می کنند.

3-کسانی که آتنولل و متوپرولل مصرف می کنند به دلیل اینکه اثر ملاتونین را کاهش می دهد.

4-کسانی که بیماری صرع دارند

5- بیمارانی که از فالوآپ خارج می شوند و در حین مطالعه معیار ورود را از دست می دهند 

برای برآورد حجم نمونه از فرمول    استفاده شد که در آن ضریب اطمینان 95% و توان آزمون 90% در نظر گرفته شده است و با توجه به مطالعه ی Varoni و همکارانش(26) که میانگین سوزش دهان در گروه ملاتونین 0.5 ± 0.6 و در گروه پلاسبو  0.4 ± 1.2 می باشد، حجم نمونه در هر گروه 15 نفر (جمعاً 30 نفر) محاسبه گردید.

آسان بر حسب مراجعه  بیماران و نمونه های در دسترس

 بر اساس تکمیل فرم اطلاعاتی(ضمیمه شماره 2) و  پرسشنامه پیتزربورگ (ضمیمه شماره3) 

از بین بیماران مراجعه کننده به بخش بیماریهای دهان 30 نفر از افراد  مبتلا به سندرم سوزش دهان بر اساس معیارهای ورود و خروج وارد مطالعه خواهند شد ، پروتکل درمانی به تمام بیماران توضیح داده خواهد شد و رضایت نامه کتبی اخذ می گردد(ضمیمه شماره 1)
، بیماران توسط دانشجوی دندانپزشکی که نسبت به دارو Blind  می باشد قبل از درمان مورد معاینه قرار می گیرند و میزان سوزش بر مبنای VAS  (Visual Analoud Scale ) ارزیابی می شود ، به این صورت که عدد صفر عدم سوزش و عدد 10 شدیدترین حالت سوزش است که بیمار تجربه کرده است ، از بیمار خواسته می شود شدت سوزش دهان خود را بین 10-  0   شماره گذاری کند و سپس بیماران بر اساس تصادفی سازی بلوکی به دو گروه بیمار و کنترل تقسیم خواهند شد ، سپس بیماران توسط متخصص بیماریهای دهان تحت درمان با ملاتونین قرار می گیرند ، به این ترتیب که کپسول 3میلی گرم شرکت الحاوی ساخت کشور ایران چهار بار در روز تجویز می شود ، این درمان تا 5 ماه ادامه پیدا می کند ، در گروه کنترل کپسول پلاسبو از نظر رنگ و شکل و اندازه مناسب داروی ملاتونین می باشد و به صورت چهار بار در روز تحت درمان قرار می گیرند  و پس از 5 ماه درمان ، (

(T0: ویزیت اول بیمار  و شروع درمان ، T1: ویزیت دوم 8 هفته بعد از شروع درمان ، T2: 4 هفته Wash Out  (مصرف نکردن دارو (، T3:ویزیت چهارم  8 هفته دوم  درمان )، (26)  میزان درد توسط پزشک که از درمان مطلع است اندازه گیری خواهد شد ، برای به دست آوردن کپسول پلاسبو ملاتونین داخل کپسول را با پودر نشاسته طبی قابل حل جایگزین می کنیم و سپس آنها را داخل ظروف شیشه ایی نام گذاری شده با کپسول ملاتونین قرار می دهیم ، پس از درمان مجدداً توسط دانشجوی دندانپزشکی مورد معاینه قرار می گیرند و شدت درد ارزیابی می گردد، ضمناً بیماران پرسشنامه پیترزبورگکه یک وسیله سنجش کیفیت خواب و الگوی خواب افراد است را نیز طی درمان نیز پر خواهند کرد (T0 ویزیت اول بیمار  و شروع درمان ، T1: ویزیت دوم 8 هفته بعد از شروع درمان ، T2: 4 هفته Wash Out  ، T3:ویزیت چهارم  8 هفته دوم  درمان ، این پرسشنامه خواب مناسب را از خواب نامناسب با ارزیابی هفت ویژگی افراد در طول یک ماه گذشته مشخص می سازد که  عبارتند از :

C1: کیفیت خواب از نظر خود فرد

C2: مدت زمانی که طول می کشد که فرد به خواب برود

C3: طول مدت خواب

C4: کارآیی خواب

C5: مشکلات زمان خواب

C6: استفاده از داروی خواب آور

C7: اختلال عملکرد روزانه

پاسخ سوالات توسط بیمار صورت می گیرد ، امتیاز دهی به پاسخ ها بر اساس مقیاس صفر تا سه صورت می گیرد.این پرسشنامه دارای قابلیت اعتماد 83% و ویژگی 86.5% است  و دامنه نمرات آن در محدوده 21-0 بوده و مجموع امتیاز پنج یا بیشتر نشان دهنده کیفیت خواب نامطلوب می باشد.این پرسشنامه قبل و بعد از  اتمام درمان تکمیل جهت بیماران  می گردد.

داده ها در نرم افزار Spss نسخه 20 وارد خواهد شد و سپس با استفاده از T-test  و یا معادل نان پارامتری آنالیز خواهد شد ، میانگین نمره خواب در دو گروه با استفادهIndepended T- Test مقایسه می شود و وجود و عدم وجود خواب در دو گروه از طریق آزمون Chi – Square ارزیابی خواهد شد  و جهت ارزیابی همبستگی بین متغیرها از ضریب همبستگی پیرسون استفاده می شود. سطح معنی دار بودن 05/0در نظر گرفته می شود.

جدول مقایسه اختلال خواب در دو گروه کنترل و آزمون قبل و بعد از مداخله

در این مطالعه برا ساس  دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی   دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران  بخش مقدمه کدهای 1,3,5,7,11,17,20

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

3- پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

5- قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد

7- اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود

11- کمیته‌ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرح‌نامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرح‌‌ها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیته‌ی اخلاق درخواست می‌شود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

17- پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائه‌ی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا به‌دلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنی‌ها، این اطلاع‌رسانی از طریق شخص دیگری انجام می‌گیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

20- در مواردی که آگاه کردن آزمودنی درباره‌ی جنبه‌ای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاع‌رسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیته‌ی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاع‌رسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

و بر اساس  دفترچه راهنمای اخلاقی کارآزمایی‌های بالینی در جمهوری اسلامی  کدهای زیر  فصل اول(ارزیابی سود و زیان) کد 3،6،7،8،9،11،10،،12،13،14، فصل دوم (رضایت آگاهانه)کد 1،2،3  و فصل سوم(دارونما)  کد 1،2،(1-2 تا6-2) رعایت خواهد شد.

فصل اول : (ارزیابی سود و زیان )

3-پژوهشگر موظف است که در طول اجرای پژوهش، هرگونه حادثه یا عارضه‌ی نامطلوب جدی قابل انتساب به پژوهش را در اولین زمان ممکن، به کمیته‌ی اخلاق در پژوهش و سایر مراجع قانونی ذی‌ربط گزارش دهد.

6- انجام کارآزمایی بالینی تنها زمانی قابل توجیه‌ است که جامعه‌ای که افراد تحت مطالعه به آن تعلق دارند بتوانند از نتایج آن پژوهش سود ببرند

7- تمامی اقدامات احتیاطی لازم جهت حفظ حریم خصوصی آزمودنی‌‌ها، محرمانه ماندن اطلاعات مربوط به ایشان و هم‌چنین کاهش تأثیر نامطلوب مطالعه بر سلامت جسمی و روانی آزمودنی‌ها باید به‌عمل آید.

8-در مرحله‌ی طراحی مطالعه، باید نحوه‌ی پی‌گیری آزمودنی‌ها پس از اتمام مطالعه تعیین شود و در صورت لزوم، برای دسترسی آن‌ها به بهترین روش پیش‌گیری، تشخیص، درمان یا سایر مراقبت‌های مناسب، تمهیدات لازم درنظر گرفته شود. دسترسی لزوماً به معنی فراهم آوردن خدمات رایگان نیست.

9- در صورت وقوع عوارض یا حوادث نامطلوب قابل انتساب به پژوهش، در حین و پس از مطالعه، پژوهشگر باید اقدامات درمانی و مراقبتی مناسب را برای آزمودنی، بدون تحمیل هزینه به وی، فراهم آورد. تمهیدات مالی برای انجام این تعهد، نظیر بیمه کردن پژوهش، باید در هنگام طراحی مطالعه در نظر گرفته شده باشد.

10-اگر در حین یا بعد از انجام پژوهش، وجود بیماری یا وضعیت مرتبط با سلامت خاصی در آزمودنی تشخیص داده شد، پژوهشگر یا مؤسسه‌ی حامی باید در صورت آزمودنی، وی را از این موضوع آگاه کند.

           11- پژوهشگرموظف است که در صورت رضایت آزمودنی، شرکت او در کارآزمایی را به اطلاع پزشک خانواده‌ی وی برساند.

12-کلیه‌ی اطلاعات کارآزمایی بالینی باید به‌گونه‌ای ثبت، به‌کارگیری و ذخیره شود که امکان شناسایی، گزارش و تفسیر دقیق آن‌ها فراهم باشد.

13-هرگونه پرداخت مالی به آزمودنی باید تنها در محدوده‌ی بازپرداخت هزینه‌های تحمیل‌شده به وی در اثر شرکت در پژوهش و قدردانی از او باشد. باید از هرگونه پرداخت غیرمتعارف - که احتمال داشته باشد که آزادی فرد برای قبول یا تداوم مشارکت در پژوهش را خدشه‌دار کند - خودداری شود.

14. مطالعات دوسوکور باید به‌گونه‌ای طراحی شوند که در صورت وقوع عارضه‌ای برای هرکدام از آزمودنی‌ها که شکستن کد را ایجاب کند، فردی که امکان شکستن کد را برای آن آزمودنی دارد و نحوه‌ی انجام این کار مشخص باشد. جزئیات این موضوع باید در دستورالعمل کارآزمایی آورده شود.

فصل دوم:رضایت آگاهانه

1. اخذ رضایت آگاهانه برای کارآزمایی بالینی باید همواره به‌صورت کتبی باشد. فرم رضایت‌نامه باید دربردارنده‌ی تمامی اطلاعات لازم برای تصمیم‌گیری فرد جهت شرکت یا عدم شرکت در پژوهش – شامل اطلاعاتی که در بندهای بعدی این راهنما ذکر شده اند – باشد.
2.  فرم رضایت آگاهانه باید توسط پژوهشگر ارشد - یا عضو دیگری از تیم پژوهشی که آگاهی و توانایی لازم را دارد، به‌عنوان نماینده‌ی پژوهشگر ارشد - و آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او امضا شود. این فرم باید حداقل در دو نسخه تهیه شود که یک نسخه‌ی آن به آزمودنی تحویل داده می‌شود و نسخه‌ی دیگر باید توسط پژوهشگر نگه‌داری شود.
3.  در مواردی که فرد به هر دلیلی قادر به خواندن فرم رضایت‌نامه‌ی مکتوب نباشد، باید فرد ثالثی که دارای تعارض منافع نباشد، مندرجات فرم را به زبان قابل فهم برای آزمودنی توضیح داده، به پرسش‌های او پاسخ دهد. در این حالت، فرم باید علاوه بر امضای پژوهشگر و امضا یا اثر انگشت آزمودنی، واجد امضای فرد ثالث پیش‌گفته نیز باشد

فصل سوم: دارونما

1.  فواید، خطرات، عوارض و کارآیی روش مورد آزمون باید در مقابل بهترین روش‌های پیش‌گیرانه، تشخیصی یا درمانی موجود مورد مقایسه قرار گیرد.
2.  استفاده از دارونما در کارآزمایی‌های بالینی در صورتی که درمان یا مداخلات استاندارد وجود داشته باشد، غیرقابل قبول است، مگر در موارد ذیل

1-2 - شواهدی از اثربخشی بیش‌تر درمان استاندارد نسبت به دارونما وجود نداشته باشد

2-2 - درمان استاندارد به‌دلیل محدویت‌های هزینه یا عدم تأمین پایدار آن در دسترس نباشد. البته منظور از محدودیت‌های پرداخت هزینه از دیدگاه نظام سلامت است. بنابراین، این مورد شامل حالتی که تأمین درمان استاندارد اثربخش برای افراد غنی یک جامعه ممکن و برای افراد کم‌درآمد غیرممکن باشد، نمی‌شود.

3-2 - چنان‌چه جامعه‌ی بیماران مورد مطالعه نسبت به درمان استاندارد مقاوم باشند و درمان استاندارد جایگزین برای آنان وجود نداشته باشد.

4-2 - وقتی‌که هدف کارآزمایی بررسی تأثیر توأم یک درمان به همراه درمان استاندارد باشد و به هر دلیلی کلیه‌ی افراد مورد مطالعه، درمان استاندارد را دریافت کرده باشند.

5-2 - وقتی که بیماران درمان استاندارد را تحمل نمی‌‌کنند و اگر بیماران روی درمان استاندارد نگه داشته شوند، عوارض مرتبط با درمان و زیان‌های غیرقابل برگشت با هر شدتی برای آن‌ها ایجاد شود و درمان استاندارد جایگزینی برای آن‌ها وجود ندارد.

6-2 - زمانی‌که یک روش پیش‌گیری، تشخیص یا درمان برای یک وضعیت خفیف مورد بررسی قرار می‌گیرد و بیمارانی که دارونما دریافت می‌کنند در معرض خطر اضافی شدید یا غیرقابل برگشتی قرار نمی‌گیرند.

-

Anxiety , Burning Mouth Syndrome,sleep

Refernces

1. International Headache Society . Burning mouth syndrome [codetospecifyaetiology]13.8.5G44.847.http://www.ihsklassifikation.de/en/02_klassifikation/04_teil3/13.18.05_facialpain.html.Accessed31January 2018.
2. Lopez Jornet P , Molino Pagan D , Andujar Mateos P , Rodriguez Agudo C , Pons Fuster A . Circadian rhythms vari-ation of pain in burning mouth syndrome.Geriatr Gerontol Int.2015;15:490–495.
3. López Jornet P , Camacho Alonso F , Lucero Berdugo  M . Quality of life in patients with buring mouth syndrome . J Oral Pathol Med .2008;37:389–394.
4. Sun A , WuKM ,Wang YP , Lin HP , Chen HM , Chiang CP . Burning mouth syndrome :A review and update. J Oral Pathol Med.2013;42:649–655.
5. Eliav E . Altered structure and functionin hippocampus and medial frontal cortex in patients with burning mouth syndrome.Pain 2014;155:1424–1425.
6. Imura H ,Shimada M,Yamazaki Y,Sugimoto K.Characteristic changes of saliva and taste in burning mouth syndrome patients .J Oral Pathol Med . 2016;45:231–236.
7. Amenábar JM , Pawlowski J , Hilgert JB ,et al. Anxiety and salivary cortisol levels in patients with burning mouth syndrome :Case control study.Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod.2008;105:460–465.
8. Simcic´D,Pezelj Ribaric´S ,Grzic´ R,Horvat J,Brumini G,Muhvic´ Urek M. Detection of salivary interleukin2 and inter-leukin6 in patients with burning mouth syndrome . Mediators Inflamm 2006;2006:54632.
9. Lopez-Jornet P,Lucero-Berdugo M,Castillo-Felipe C,Zamora Lavella C,Ferrandez-Pujante A,Pons Fuster A. Assessment of self reported sleep disturbanceand psychological status in patients with burning mouth syndrome. J Eur Acad Dermatol Venereol .2015;29:1285–1290.
10. AdamoD,Schiavone V,Aria M, etal. Sleep disturbance in patients with burning mouth syndrome: Acase-controlstudy. J Orofac Pain.2013;27:304–313.
11. Chainani-Wu N,Madden E, Silverman SJr.Acase-control study of burning mouth syndrome and sleep dysfunction. Oral Surg Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod .2011;112:203–208.
12. Lee CF ,Lin KY,Lin MC,Lin CL,Chang SN,Kao CH. Sleep disorders increase the risk of burning mouth syndrome :A retrospective population – based cohort study. Sleep Med 2014;15:1405–1410.
13. Almoznino G,Benoliel R,Sharav Y,HavivY.Sleep disorders and chronic cranio facial pain:Characteristics and management possibilities. Sleep Med Rev.2017;33:39–50.
14. Kisely S,Forbes M,Sawyer E,Black E,Lalloo R.A systematic review of randomized trials for the treatment of burning mouth syndrome.JP sychosom Res.2016;86:39–46.
15. McMillan R,Forssel lH,Buchanan JA,Glenny AM,Weldon JC,Zakrzewska JM.Interventions for treating burning mouth syndrome.Cochrane Data base Syst Rev.2016;11:CD002779.
16. Danilov A,Kurganova J.Melaton in in chronic pain syndromes.Pain Ther 2016;5:1–17.
17. .Boeve BF, Silber MH,Ferman TJ.Melatonin for treatment of REM sleep behavior disorder in neurologic disorders: Resultsin14 patients.Sleep Med.2003;4:281–284.
18. AdamczykSowa M,Pierzchala K,Sowa P,etal . Melatonin acts as antioxidantan dimproves sleep in MS patients.Neuro chem. Res2014;39:1585–1593.
19. Jehan S,Masters-Isarilov A,Salifu I,et al.Sleep disorder sin post-menopausal women.J Sleep Disord Ther .2015;4.pii:1000212.
20. De Zanette SA, Vercelino R, Laste G,et al.Melatonin an algesiais associated with improvement of the descendingen dogenouspain-modulating system in fibromyalgia: A phaseII, randomized ,double-dummy,controlledtrial.BMC PharmacolToxicol.2014;15:40.
21. VidorLP,Torres IL,CustódiodeSouza IC,Fregni F,Caumo W.Analgesicandsedative effects of melatonin in temporoman-dibulardisorders: Adouble-blind, randomized, parallel-group, placebo-controlledstudy.J PainSymptom Manage.2013;46:422–432.
22. Zurowski D,Nowak L,Machowska A,Wordliczek J,Thor PJ. Exogenous melatonin abolishes mechanical allodynia but not thermalhy peralgesia in neuropathic pain. The role of the opioid system and benzodiazepine-gabaergic  mechanism .JP hysiol Pharmacol. 2012;63:641–647.
23. Arbabi-Kalati  F, Bakhshani  N,  Tahmtan B,   Movahedinejad F. Association of Impaired Sleep Quality in Patients With Burning Mouth Syndrome: A Case-Control Study. Health Scope. 2015 May; 4(2): e23795.
24. CuiY, XuH,Chen FM,etal .Efficacy evaluation of clonazepam for symptom remissionin burning mouth syndrome:A meta-analysis.Oral Dis.2016;22:503–511.
25.  Kaur T , Shyn BC . Melatonin: A New – Generation Therapy for Reducing Chronic Pain and Improving Sleep Disorder–Related Pain .Adv Exp Med Biol. 2018 ;1099:229-251
26. Varoni E, LoFaro A, Lodi G, Carrassi A, Iriti M, Sardella A. Melatonin Treatment in Patients with Burning Mouth Syndrome :A Triple Blind,Placebo-Controlled,Cross ove r Randomized  ClinicalTrial.  Journa lof Oral& Facial Pain and Headache.2018;32(2) 178-188.
27. Buysse, D J, Reynolds Iii C F, Monk T H, Berman S R, Kupfer D J. The Pittsburgh sleep quality index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Research. 1989;28(2): 193-21

1. 3

در این طرح جهت سوزش دهان شما دارو تجویز می شود که داروی تجویزی هیچ ضرری ندارد و در صورت کوچکترین اثرات مضر درمان دارویی شما قطع می گردد

ندارد

اثر ضددرد ،آرام بخش

عوارض جانبی داروی تجویز شده اسهال و حالت تهوع می باشد اگر عوارض جانبی از جانب بیمار گزارش شد بیمار از مطالعه حذف می شود.

عوارض جانبی داروی تجویز شده در مطالعات دیده نشده و اگر عوارض جانبی از جانب بیمار گزارش شد بیمار از مطالعه حذف می شود

برای بیمار هزینه ای در بر ندارد

ندارد

تمامی اطلاعات بیمار محرمانه باقی می ماند

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

فرم اطلاعاتی : ضمیمه شماره 2

کد بیمار :

سن:

جنس:

گروه مورد مطالعه: گروه اول :                                                                   گروه دوم:

شدت سوزش بیمار قبل از درمان: ماه اول:                   ماه پنجم:

شدت سوزش بیمار قبل از درمان: :                                           ماه پنجم:

نمره اختلال خواب قبل از درمان: :                  

نمره اختلال خواب قبل از درمان: :               

بخش اول: پرسشنامه کیفیت خواب پترزبورگ (PSQI) (ضمیمه شماره 3)

سوالات زیر در مورد عادات معمول خواب شما در طول ماه گذشته می­باشد. صحیح­ترین پاسخی را که بهتر وضعیت خواب شما را در طول روز­ها و شب­ها­ی ماه گذشته نشان می­دهد مشخص نمائید. اگر در مورد جواب سوالات مطمئن نبودید، لطفا نزدیک­ترین جواب ممکن را انتخاب نمایید. و سعی کنید به همه سوالات پاسخ دهید.

1.       معمولاً شب­ها چه ساعتی می­خوابید؟  ..................

2.       از زمانی که به رختخواب می­روید، چند دقیقه طول می­کشد تا خوابتان ببرد؟ ..................

3.       معمولاً صبح­ها چه ساعتی از خواب بیدار می­شوید؟ ..................

4.       میزان خواب واقعی شما در شب چند ساعت است؟ ..................

بخش دوم: معرفی و تاریخچه پرسشنامه کیفیت خواب پترزبورگ (PSQI)

یکی از بهترین ابزارهایی که در زمینه سنجش کیفیت خواب طراحی و ساخته شده است پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ[1] (PSQI) است. این پرسشنامه در سال 1989 توسط دکتر بویس[2] و همکارانش در موسسه روانپزشکی پیتسبورگ ساخته شد. این پرسشنامه در اصل دارای 9 گویه است اما چون سوال 5 خود شامل 10 گویه فرعی است بنابراین کل پرسشنامه دارای 19 آیتم است که در یک طیف لیکرت 4 درجه‌ای از 0 تا 3 نمره‌گذاری می‌شود. این پرسشنامه دارای 7 زیرمقیاس است که عبارتند از:

1.       کیفیت ذهنی خواب (subjective sleep quality)

2.       تأخیر در به خواب رفتن (sleep latency)

3.       مدت زمان خواب (sleep duration)

4.      میزان بازدهی خواب (habitual sleep efficiency)

5.       اختلالات خواب (sleep disturbances)

6.       استفاده از داروهای خواب‌آور (use of sleeping medication)

7.       اختلالات عملکردی روزانه (daytime dysfunction)

بخش سوم: روایی و پایایی پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ (PSQI)

دکتر بویس و همکاران (1989) که این پرسشنامه را برای اولین ساخته و معرفی کردند انسجام درونی پرسشنامه را با استفاده از آلفای کرونباخ 83/0 به دست آوردند. در نسخه ایرانی این پرسشنامه روایی 86/0 و پایایی 89/0 به دست آمد (شهری­فر، 1388 به نقل از حیدری، احتشام زاده و مرعشی، 1389). همچنین در پژوهشی دیگر پایایی پرسشنامه به روش آلفای کرونباخ 46/0 و به روش تنصیف 52/0 به دست آمد (حیدری، احتشام زاده و مرعشی، 1389).

بخش چهارم: نمره گذاری پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ (PSQI)

برای نمره گذاری پرسشنامه کیفیت خواب پیتزبورگ (PSQI) باید ابتدا به این 19 گویه سه نوع نمره بدهید. سوالات 1 و 3 به یک صورت، سوالات 2 و 4 به یک صورت دیگر و سوالات 5 تا 9 به صورتی دیگر نمره‌گذاری می‌شوند که عبارتند از:

·سوالات 1 و 3: نمره گذاری صورت نمی‌گیرد اما عدد به دست آمده در محاسبه سایر مقیا‌س­ها استفاده می‌شود.

·سوال 2: کمتر از 15 دقیقه (نمره 0)، 16 تا 30 دقیقه (نمره 1)، 31 تا 60 دقیقه (نمره 2)، بیشتر از 60 دقیقه (نمره 3).

·سوال 4: بیشتر از 7 ساعت (نمره 0)، 6 تا 7 ساعت (نمره 1)، 5 تا 6 ساعت (نمره 2) و کمتر از 5 ساعت (نمره 3).

·بقیه سوالات: به هر ماده نمره 0 تا سه بدهید که به این شرح است: گزینه هیچ (نمره 0)، گزینه یک بار در هفته (نمره 1)، گزینه دوبار در هفته (نمره 2)، گزینه سه بار یا بیشتر در هفته (نمره 3).

پس از انجام این کار زیر مقیاس‌ها به این صورت محاسبه می‌گردد:

1.       کیفیت ذهنی خواب: نمره سوال 9

2.       تأخیر در به خواب رفتن: جمع نمرات سوال 2 و سوال 5.1 که عددی بین 0 تا 6 خواهد بود. سپس باید نمرات را به این صورت تبدیل کنید: نمره 0 (0 می‌گیرد)، نمره 1 تا 2 (1 می‌گیرد)، نمره 3 تا 4 (2 می‌گیرد)، نمره 5 تا 6 (3 می‌گیرد).

3.       مدت زمان خواب: پاسخ سوال 4

4.       میزان بازدهی خواب: برای به دست آوردن بازدهی خواب ابتدا با تفریق سوال 3 از سوال 1 میزان ماندن در رختخواب را محاسبه کنید. سپس از پاسخ سوال 4 میزان خواب واقعی را به دست آورید. در مرحله بعد ساعت ماندن در رختخواب را تقسیم بر ساعات خواب بودن کرده و در 100 ضرب کنید تا درصد کارایی خواب به دست آید. پس از به دست آوردن درصد به درصد بالاتر از 85 نمره 0، به 75 تا 84 نمره 1، به 65 تا 74 نمره 2 و به کمتر از 65 نمره 3 بدهید.

5.       اختلالات خواب: پاسخ سوالات 5.2 تا 5.10 را جمع کرده و به صورت زیر تبدیل کنید: برای نمره صفر (0)، برای نمره 1 تا 9 (نمره 1)، برای نمره 10 تا 18 (نمره 2) و برای نمره 19 تا 27 (نمره 3) بدهید.

6.       استفاده از داروهای خواب‌آور: نمره سوال 6

7.       اختلالات عملکردی روزانه: جمع نمره سوالات 7 و 8 و سپس به این ترتیب تبدیل نمایید: نمره 0 (نمره 0)، نمره 1 تا 2 (نمره 1)، نمره 3 تا 4 (نمره 2)، نمره 5 تا 6 (نمره 3).

8.      نمره کل: جمع نمرات 7 زیرمقیاس که در کل بین 0 تا 21 خواهد بود.

تفسیر نمرات به دست آمده

در هر مقیاس نمره فرد بین 0 تا سه خواهد بود که به صورت زیر تفسیر می‌شوند:

·نبود مشکل خواب: نمره 0

·مشکل خواب متوسط: نمره 1

·مشکل خواب جدی: نمره 2

·مشکل خواب بسیار جدی: نمره 3

نکته: کسب نمره کل بالاتر از 5 در کل پرسشنامه به معنی کیفیت خواب ضعیف است (بویس و همکاران، 1989).

منابع

·حیدری، علیرضا؛ احتشام زاده، پروین؛ مرعشی، ماندانا. (1389). رابطه شدت بی­خوابی، کیفیت خواب، خواب آلودگی و اختلال در سلامت روان با عملکرد تحصیلی در دختران. فصلنامه علمی پژوهشی زن و فرهنگ، 1 (4)، 65-76.

·Buysse, D. J., Reynolds Iii, C. F., Monk, T. H., Berman, S. R., & Kupfer, D. J. (1989). The Pittsburgh sleep quality index: A new instrument for psychiatric practice and research. Psychiatry Research, 28(2), 193-213.