تعیین فراوانی پلی مورفیسم های rs10754558 ژن NLRP3، rs61764370 ژن KRAS، rs2910164 ژن Mir-146a، +45T>G ژن آدیپونکتین و -1860T/C ژن apelin در مبتلایان به اختلالات خودایمن تیروئیدی و گروه کنترل

عملکرد طبیعی غده تیروئید برای رشد و تکامل سیستم عصبی و همچنین رشد  در دوران کودکی و نوجوانی  مهم است. اختلالات غده تیروئید رایج بوده و تشخیص بر اساس یافته های بالینی به همراه  بررسی های  آزمایشگاهی و رادیولوژی  انجام  می گردد. اختلالات اصلی غده تیروئید عبارتند از: گواتر (منتشر یا ندولار)، کم کاری تیروئید، پرکاری تیروئید، تیروئیدیت اتوایمیون و نئوپلاسم های تیروئید(1). هیپوتیروئیدیسم یا کم کاری غده تیروئید به سطح پایین یا عدم وجود هورمونهای تیروئید اطلاق می شود که  به دو فرم مادرزادی و یا اکتسابی ایجاد می گردد. شیوع آن در زنان حدود دو برابر مردان می باشد. کم کاری تیروئید اولیه به علت نقص در غده تیروئید، شایع ترین علت کم کاری تیروئید است. هیپوتیروئیدیسم ثانویه یا مرکزی بعلت  نقص درمحور هیپوفیز - هیپوتالاموس رخ می دهد(2). در صورت عدم فقدان کمبود ید  میزان شیوع هیپوتیروئیدیسم مادرزادی 1 از 1500 یا 3000 مورد در نوزادان است. تشخیص زودهنگام و درمان کمبود هورمون تیروئید برای اطمینان از رشد طبیعی و تکامل بسیار مهم است(3).  بیشترین موارد هیپوتیروئیدیسم ثانویه مربوط به اختلالات اتوایمیون مانند بیماری هاشیموتوبوده و در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان رخ می دهد. شیوع هیپوتیروئیدیسم  اتوایمیون در دوران کودکی تقریباً 1 تا 2 درصد است و نسبت شیوع در جنس مونث به مذکر 1:4 است. اختلالات مادرزادی متعددی مانند سندرم داون و سندرم ترنر با افزایش خطر ابتلاء به کم کاری تیروئید اتوایمیون همراه هستند (4, 5).

شیوع هیپرتیروئیدیسم  یا پرکاری تیروئید در نقاط مختلف دنیا در حدود ۲۳ تا ۹۳ نفر به ازای هر ۱۰۰۰۰۰ نفر می باشد (6). اختلالات اتوایمیون مانند گریوز از مهم ترین علل بروز پرکاری تیروئید هستند(7, 8).

پلی مورفیسم ژن  NLR Family Pyrin Domain Containing 3 (NLRP3):

Guo و همکاران در سال 2018 ارتباط التهاب با پاتوژنز تیروئیدیسم اتوایمیون را پیشنهاد نمودند. شناسایی NLRP3، NLRP1، NLRC4، AIM2 و سایتوکاین های مرتبط با آنها ممکن است اهداف بالقوه درمانی و تشخیصی در تیروئیدیسم اتوایمیون باشند (9). ابرخانواده NLRP در تشکیل انفلامازوم ها (inflammasome) نقش دارند. Inflammasome مجموعه ای پیچیده از پروتئین ها بوده که در عفونت، التهاب و بیماری های خود ایمن نقش دارند. NLRP3 inflammasome شناخته شده ترین Inflammasome بوده که توسط محرک های متعددی مانند عوامل پاتوژن مانند ویروس و باکتری، سیگنال های خطر، گونه های فعال اکسیژن و تششع رادیواکتیو(10) فعال می گردد. گردهمائی NLRP3  و caspae-1 به کمک پروتئین آداپتور ASC جهت فعال شدن این Inflammasome  ضروری است. در نهایت caspase-1  با فعالیت کاتالتیک خود منجر به ترشح سایتوکاین های التهابی مانند IL-1β و IL-18 می شود(11). ژن NLRP3 با طول 3.2 kb بروی بازوی بلند کروموزوم ۱ قرار دارد. حدود ۶۰ پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی (SNP) در ژن آن شناسائی شده است که از میان آنها rs35829419، (Q705K)، rs10754558 ،rs4612666،  rs4925648       وrs10925019 بیشتر مورد بررسی قرار گرفته اند. ارتباط برخی از این پلی مورفیسم ها با بیماری های خودایمن مانند آرتریت روماتوئید، سلیاک و Corhn نشان داده شده است (10). همچنین ارتباط پلی مورفیسمrs10754558  با ریسک ابتلاء به SLE در جمعیتی از آمریکای لاتین گزارش شده است (12). در مطالعه ای دیگر پیشنهاد شد که پلی مورفیسم تک نوکلوتیدی ژن NLRP3 (rs4612666) در بیماران پریودنتیت مزمن (التهاب اطراف دندان) با بروز این بیماری ارتباط دارد(13). Alkhateeb  همکاران در سال ۲۰۱۳ ارتباط بین بروز بیماری های خودایمن تیروئید و پلی مورفیسم های ژن NLRP3 را پیشنهاد نمودند (9).

پلی مورفیسم ژن  KRAS:

KRAS یک G-protein کوچک بوده که یکی از اجزای مسیر مهم Ras/Raf/MAPK می باشد. این پروتئین تحت تنظیم شدید بوده بطوری که جهش های فعال کننده آن منجر به بهم خوردن تنظیم مسیر های وابسته به Ras می شود(14). فعالسازی جهش  های KRAS منجر به اختلال در اپوپتوز القاء شده توسط سیتوکاین ها در سلول های T می گردد که القای بیان BCL-2 یکی از مکانیسم های دخیل در این فرایند است (15). اختلال در اپوپتوز از ویژگی های مهم بیماری ها خود ایمن می باشد (16). در بررسی هیستوپاتولوژیک نمونه تیروئید مشخص شد جهش های ژن KRAS در بروز تومورهای تیروئید نقش دارد(17). اخیرا Ning و همکاران ارتباط بین واریانت های ژن KRAS و بروز سرطان پاپیلاری تیروئید را در جامعه مورد مطالعه در چین گزارش نمودند(18). همچنین پلی مورفیسم تک نوکلوتیدی ژن (rs61764370 )KRAS  در بروز سرطان Breast موثر است(19).

پلی مورفیسم ژن Mir-146a:

میکروRNA ها (MicroRNAs)، مولکول های RNA کوچک غیر کدونی (19-25 نوکلئوتید) هستند ، که در فرآیندهای مختلف بیولوژیکی نقش دارند و به جهت تنظیم بیان mRNA هدف خود، به ناحیه ' 3- UTR ژن هدف متصل می شوند. MiRNA ها توسط ژنوم کدگذاری شده و توسط آنزیم های RNAse III پردازش می شوند و سپس با اتصال به mRNA هدف مانع بیان آن می شوند. پلی مورفیسم تک نوکلئوتید (SNP) که در توالی miRNA واقع شده است، ممکن است خواص miRNA ها را تغییر دهد و بنابراین می تواند بر بلوغ miRNA تاثیر گذاشته یا توانایی اتصال به mRNA هدف را تغییر دهند (20).  در سال ۲۰۱۰ دو مطالعه ارتباط بین بیان Mir-146a و بیماری های خودایمن را گزارش نمودند، همچنین این میکروRNA بعنوان مودولاتور سیستم ایمنی مورد نظر می باشد (21). Mir-146aیک بیومارکر برای ارزیابی پتانسیل بیماری قلبی عروقی در بیماران مبتلا به هیپوتیروئیدی بالینی  می باشد و سطوح TSH پلاسما با سطوح MiR-146a  رابطه مثبت دارد(22).

در مطالعه ای دیگر مشخص شد بیان miR-146a و miR-146b با وقوع و پیش آگهی کارسینومای پاپیلاری تیروئید ارتباط و سطح بیان miR-146a و miR-146b بر روی تکثیر و مهاجرت سلول  سرطان تیروئید تاثیر می گذارد. نتایج نشان داد که سطوح بیان miR-146a و miR-146b در بافت های سرطانی به طور معنی داری بیشتر از سطوح بافت های سالم است (23). مطالعات ارتباط بین پلی مورفیسم های Mir-146a و بروز بیماری های اتوایمیون را پیشنهاد نموده اند، Park و همکاران در مطالعه متاآنالیز rs2910164 G > C را بعنوان ریسک فاکتور  ابتلاء به مولتیپل اسکلروزیس (MS) معرفی نمودند، در حالی که نتایج آنها اثر حفاظتی این پلی مورفیسم بر ابتلاء به psoriasis و  آسم را نشان داد(24).

پلی مورفیسم ژن Apelin:

آدیپوسیتها نه تنها مکانی برای ذخیره انرژی،  بلکه سلولهای  فعالی هستند که تولید پپتید های فعال آدیپوسیتوکین را بر عهده دارند. آدیپوسایتوکاین ها در کنترل تغذیه، ترموژنز،  سیستم ایمنی، عملکرد هورمون های تیروئید و تولید مثل نقش دارند. Apelin از اعضای جدید خانواده آدیپوسایتوکاین بوده که مطالعات  نشان دهنده سطح بالای سرمی apelin در افراد مبتلاء به اختلالات تیروئید (هر دو گروه  بیماران مبتلاء به کم کاری تیروئید و پرکاری تیروئید) نسبت به  گروه کنترل است(25). تاکنون مطالعه ای جهت بررسی ارتباط بین پلی مورفیسم ژن apelin و ریسک بروز بیماری های خودایمن انجام نشده است. با این حال ارتباط پلی مورفیسم آن با اختلالاتی مانند سندرم متابولیک، بیماری عروق کرونر قلب، فنوتیپ چاقی و فشار خون مورد بررسی قرار گرفته است (26)

مطالعه Raziye Akcılar  و همکارانش در سال 2015 ثابت کرد  پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی ژن Apelin  ارتباط قابل توجهی با بیماری عروق کرونر در جمعیت ترکیه دارد(27).

پلی مورفیسم ژن آدیپونکتین:

آدیپونکتین فراوانترین آدیپوسایتوکاین بدن انسان است که شواهدی مبنی بر نقش آن با بروز و شدت فعالیت اختلالات اتوایمیون مانند آتریت روماتوئید، SLE و استئوآتریت وجود دارد(28). اختلالات تیروئید (هیپوتیروئیدی و هیپرتیروئیدی) با تغییرات متابولیسم واسطه ای شامل تغییرات در وزن بدن، مقاومت به انسولین و پروفایل لیپید همراه است. در مطالعه بر روی افراد هیپوتیروئیدی، هیپرتیروئیدی و در مقایسه با گروه کنترل سالم مشخص شد هیپرتیروئیدیسم با افزایش 95٪ آدیپونکتین همراه بوده و هیپوتیروئیدیسم با میزان آدیپونکتین در ارتباط است. در نتیجه این تغییرات نشان می دهد که بیماری تیروئید با تغییرات آدیپونکتین همراه است که ممکن است با فنوتیپ بیماری در ارتباط باشد(29).

مطالعه Alev E. Altınova و همکاران در سال 2006 نشان داد همبستگی معنی داری بین میزان آدیپونکتین و CRP در هر دو گروه هیپوتیروئیدی و هیپوتیروئید وجود دارد(30). بررسی  پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی ژن آدیپونکتین در افراد غیر دیابتی نشان داد  آدیپونکتین  نقش مهمی در مقاومت به انسولین ایفا میکند(31).

با توجه به نقش ژن های فوق الذکر در اختلالات خودایمن، هدف از مطالعه حاضر مقایسه فراوانی پلی مورفیسم های rs10754558 ژن NLRP3،  rs61764370 ژن KRAS ،   rs2910164 ژن miR-146a، T>G 45 ژن آدیپونکتین و-1860T/C ژن  apelin در مبتلایان به اختلالات خودایمن غده تیروئید(هاشیموتو و گریوز) با گروه کنترل می باشد.

فراوانی پلی مورفیسم ژن NLRP3(rs10754558) در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید و افراد سالم متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم ژنKRAS (rs61764370)  در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید و افراد سالم متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم ژن Mir-146a (rs2910164) در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید و افراد سالم متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم ژن adiponectin (+45T/G)  در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید و افراد سالم متفاوت است.

فراوانی پلی مورفیسم ژن apelin (-1860T/C)   در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید و افراد سالم متفاوت است.

تعیین  فراوانی  پلی مورفیسم های rs10754558 ژن NLRP3، rs61764370 ژن KRAS، rs2910164 ژن Mir-146a، 45T>G و -1860T/C ژن apelin در مبتلایان به اختلالات خودایمن تیروئیدی و گروه کنترل

تعیین توزیع فراوانی پلی مورفیسم ژن NLRP3 (rs10754558)  در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید با افراد سالم

تعیین توزیع فراوانی پلی مورفیسم ژن  KRAS (rs61764370)در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید با افراد سالم

تعیین توزیع فراوانی پلی مورفیسم ژن Mir-146a (rs2910164) در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید با افراد سالم

تعیین توزیع فراوانی پلی مورفیسم ژن adiponectin (+45T/G) در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید با افراد سالم

تعیین توزیع فراوانی پلی مورفیسم  ژن  apelin (-1860T/C)در افراد مبتلا به اختلالات تیروئید با افراد سالم

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

اختلالات تیروئید : مجموعه ای از اختلالات که بر اساس کمبود و یا سطوح بالای هورمون های تیروئیدی ایجاد می شوند.

پلی‌مورفیسم تک نوکلئوتیدی(single nucleotide polymorphism: SNP):اختلاف فقط یک باز در DNA.ساده­ترین و شایع­ترین نوع پلی‌مورفیسم می­باشد.

موردی - شاهدی

گروه مورد مطالعه: افراد مراجعه‌کننده به درمانگاه ‌غدد بیمارستان علی ابن ابیطالب(ع) زاهدان به ‌شرط داشتن معیارهای ورود و نداشتن معیارهای خروج وارد مطالعه می‌شوند.

کم کاری خود ایمن تیروئید (هاشیموتو): کاهش هورمونهای تیروئیدی (FT4, FT3 )همراه افزایش افزایش TSH از محدوده نرمال در حضور انتی بادی های مثبت تیروئیدی

Normal FT4:   0.8-1.8 ng/ml

Normal FT3: 2.3-4.2 pg/ml

Normal TSH:  0.4-4.2 miu/L

Normal Anti-TPO:  up to 40 miu/L

Normal Anti-Tg: up to 100 miu/L

پرکاری خود ایمن تیروئید (گریوز): افزایش هورمونهای تیروئیدی همراه با کاهش TSH در حضور انتی بادی علیه رستور TSH

TSH-REC-Ab: up to 1.75 IU/L

معیار های ورود به مطالعه : تأیید تشخیص اختلال خودایمن تیروئید طبق تعاریف فوق . تشخیص توسط پزشک فوق متخصص و بر اساس نتایج پروفایل آزمایشگاهی و همچنین علائم بالینی انجام می شود.

معیار های خروج از مطالعه : بیمارن مبتلاء به سایر اختلالات اتوایمیون مانند SLE و آرتریت روماتوئید و همچنین مبتلایان به سرطان از مطالعه خارج می شوند.

گروه کنترل: افراد سالم مراجعه کننده به کلینیک بیمارستان امام علی که بر اساس سن و جنس نسبت به گروه بیمار همسان سازی می گردند.

معیارهای خروج از مطالعه برای گروه کنترل: کلیه افراد با سابقه بیماری های خودایمن، رابطه خانوادگی با مبتلایان به اختلالات خودایمن، سایر بیماری های سیستمیک  و بدخیمی از مطالعه حذف می گردند.

بر اساس مطالعات مشابه، برای بررسی پلی مورفیسم تک نوکلئوتیدی هر کدام افراد مبتلا به اختلالات تیروئید در زاهدان که هم اکنون تحت درمان می باشند به تعداد ۱۲۰ نفر (۱۲۰ نفر مبتلاء به کم کاری تیروئید و ۱۲۰ نفر مبتلاء به پرکاری تیروئید) نمونه گیری انجام خواهد شد.

نمونه گروه شاهد این پژوهش شامل افراد سالم می باشندکه پس از  همسان سازی از لحاظ سن و جنس ۱۲۰ نفر را به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب خواهند شد.

به صورت سر شماری و آسان در دسترس

بعد از کسب رضایت از بیماران و گروه کنترل برای بررسی  پلی مورفیسم  نمونه خون تام تحت شرایط استریل به مقدار 2 سی سی گرفته و در لوله حاوی ماده ضد انعقادEDTA ریخته و  در 20- درجه سانتیگراد تا زمان آزمایش نگهداری می‌شود. DNA نمونه خون افراد گروه شاهد و مورد به روش salting out تخلیص می‌شود. پرایمرهای اختصاصی جهت تعیین پلی مورفیسم ژنی به روش PCR-RFLP از منابع مناسب  انتخاب خواهند شد. در مرحله بعد شرایط PCR برای تعیین این پلی مورفیسم ها بهینه شده و پس از انکوبه کردن نمونه ها در روش PCR-RFLP به مدت 16 ساعت با آنزیم های برش دهنده ی  مناسب نمونه ها در ژل آگارز 2 درصد بررسی می شوند و  فراوانی ژنوتیپ های مختلف برای هر دو جایگاه  ژنی با این مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

بعد از کسب رضایت از بیماران و گروه کنترل برای بررسی  پلی مورفیسم  نمونه خون تام تحت شرایط استریل به مقدار 2 سی سی گرفته و در لوله حاوی ماده ضد انعقادEDTA ریخته و  در 20- درجه سانتیگراد تا زمان آزمایش نگهداری می‌شود. DNA نمونه خون افراد گروه شاهد و مورد به روش salting out تخلیص می‌شود. پرایمرهای اختصاصی جهت تعیین پلی مورفیسم ژنی به روش PCR-RFLP از منابع مناسب  انتخاب خواهند شد. در مرحله بعد شرایط PCR برای تعیین این پلی مورفیسم ها بهینه شده و پس از انکوبه کردن نمونه ها در روش PCR-RFLP به مدت 16 ساعت با آنزیم های برش دهنده ی  مناسب نمونه ها در ژل آگارز 2 درصد بررسی می شوند و  فراوانی ژنوتیپ های مختلف برای هر دو جایگاه  ژنی با این مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

پس از گردآوری اطلاعات لازم، یافته ها در نرم افزار آماری SPSS 16 وارد گشته و داده ها با استفاده  از آزمون های آماری (  Chi square  و Fisher's exact test برای متغیرهای کیفی) ( independent sample T test برای متغیر های کمی) (آنالیز رگرسیون به جهت بررسی ارتباط بین فراوانی ژنوتیپ ها و آلل ها با ریسک بروز بیماری)  مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند گرفت.   

با رضایت کامل از بیماران نمونه گیری می شود و تعهد می شود نام ومشخصات بیماران در هیچ گزارشی قید نشود.

در مطالعه حاضر موارد زیر از راهنمای عمومی اخلاق در  پژوهش های علوم پزشکی رعایت می گردد:

۱- دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی: کد ۱ تا ۳۱

۲- دفترچه  راهنمای اخلاق پژوهشی بروی عضو و بافت انسانی: فصل ۳ – کد ۱ تا ۷

۳- راهنمای اخلاقی پژوهش های ژنتیک پزشکی: کد ۱ تا ۱۵

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی 

دارای آزمودنی انسانی

1. هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.
2. در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.
3. پژوهش بر انسان فقط در صورتی توجیه‌پذیر است که منافع بالقوه‌ی آن برای هر فرد آزمودنی بیش‌تر از خطرهای  آن باشد. در پژوهش‌های دارای ماهیت غیر درمانی، سطح آسیبی که آزمودنی در معرض آن قرار می‌گیرد نباید بیش‌تر از آن‌چه باشد که مردم عادی در زندگی روزمره‌ی خود با آن مواجه می‌شوند. حصول اطمینان از این امر برعهده‌ی طراحان، مجریان و همکاران پژوهش و تمامی شوراهای بررسی یا پایش‌کننده‌ی پژوهش از جمله کمیته‌ی اخلاق در پژوهش‌ است.

4. مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.
5. قبل از آغاز هر پژوهش پزشکی ، باید اقدامات  اولیه جهت به حداقل رساندن زیان احتمالی وارده به آزمودنی‌ها و تامین سلامت آن‌ها انجام گیرد.

7-          اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنیها بیش از فواید بالقوهی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

9-           در پژوهشهای پزشکی که ممکن است به محیط زیست آسیب برسانند، باید احتیاطهای لازم در جهت حفظ و نگهداری و عدم آسیب رسانی به محیط ریست انجام گیرد.

11-         کمیته ی اخلاق در پژوهش علاوه بر بررسی و تصویب طرحنامه و دستورالعمل، این حق را دارد که طرحها را در حین و بعد از اجرا را از نظر رعایت ملاحظات اخلاقی مورد پایش قرار دهد. اطلاعات و مدارکی که برای پایش از سوی کمیتهی اخلاق درخواست میشود، باید از سوی پژوهشگران در اختیار این کمیته گذاشته شود.   

12-         انتخاب آزمودنیهای بالقوه از میان جمعیت بیماران یا هر گروه جمعیتی دیگر، باید منصفانه باشد، بهنحوی که توزیع بارها (خطرات یا هزینهها) و منافع شرکت در پژوهش، در آن جمعیت و کل جامعه، تبعیضآمیز نباشد.

13-        کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیتهی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-         اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامهی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیتهی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامهی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

15-        پژوهشگر باید از آگاهانه بودن رضایت اخذشده اطمینان حاصل کند. برای این منظور، در تمامی پژوهشهای پزشکی، اعم از درمانی و غیردرمانی، پژوهشگر موظف است فرد در نظر گرفته شده بهعنوان آزمودنی را از تمامی اطلاعاتی که میتوانند در تصمیمگیری او مؤثر باشند، بهنحو مناسبی آگاه سازد. این اطلاعات مشتملند بر: عنوان و اهداف پژوهش، طول مدت پژوهش، روشی که قرار است بهکار گرفته شود (شامل احتمال تخصیص تصادفی به گروهمورد یا شاهد)، منابع تأمین بودجه، هر گونه تعارض منافع احتمالی، وابستگی  سازمانی پژوهشگر، و فواید و زیانهایی که انتظار میرود مطالعه در بر داشته باشد. همچنین، هر آزمودنی باید بداند که میتواند هر لحظه که بخواهد از مطالعه خارج شود و باید دربارهی خطرات و زیانهای بالقوهی ناشی از ترک زودرس پژوهش آگاه و پشتیبانی شود. پژوهشگر همچنین باید به تمامی سؤالات و دغدغههای این افراد، با حوصله و دقت پاسخ بدهد. این موارد باید در رضایتنامهی آگاهانه منعکس شود.

16-         پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

17-        پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائهی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

18-        در پژوهشهایی که از مواد بدنی (شامل بافتها و مایعات بدن انسان)  یا دادههایی استفاده میشود که هویت صاحبان آنها معلوم یا قابل کشف و ردیابی است، باید برای جمعآوری، تحلیل، ذخیره‎سازی و /یا استفادهی مجدد از آنها رضایت آگاهانه گرفته شود. در مواردی که اخذ رضایت غیرممکن باشد یا اعتبار پژوهش را خدشهدار کند، میتوان در صورت بررسی مورد و تصویب کمیتهی اخلاق ، از دادهها یا مواد بدنی ذخیره شده، بدون اخذ رضایت آگاهانه استفاده کرد.

19-         عدم قبول شرکت در پژوهش، یا ادامه ندادن به همکاری، نباید هیچگونه تأثیری بر خدمات درمانی که در همان مؤسسه – نظیر بیمارستان – به فرد ارائه میشود، داشته باشد. این موضوع باید در فرایند اخذ رضایت آگاهانه، به آزمودنی اطلاع داده شود.

20-         در مواردی که آگاه کردن آزمودنی دربارهی جنبهای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاعرسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیتهی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاعرسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

21-         برخی از افراد یا گروههایی از مردم، نظیر ناتوانان ذهنی، کودکان، جنین و نوزاد، بیماران اورژانسی، یا زندانیانکه ممکن است بهعنوان آزمودنی در پژوهش شرکت کنند، نمیتوانند برای دادن رضایت، آگاهی یا آزادی لازم را داشته باشند. این افراد یا گروهها آسیب پذیر دانسته میشوند و باید مورد حفاظت ویژه قرار گیرند.

22-        از گروههای آسیبپذیر هیچگاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروهها یا جوامع آسیبپذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویتهای همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

23-        در پژوهش بر روی گروههای آسیبپذیر، وظیفهی اخذ رضایت آگاهانه مرتفع نمیشود. در مورد افرادی که سرپرست قانونی دارند، پژوهشگر موظف است که علاوه بر اخذ رضایت آگاهانه از سرپرست قانونی، متناسب با ظرفیت خود فرد، از وی رضایت آگاهانه اخذ کند. در هر حال، باید به امتناع این افراد از شرکت در پژوهش احترام گذاشته شود.

24-        اگر در حین اجرای پژوهش، آزمودنی دارای ظرفیت، ظرفیت خود را از دست بدهد یا آزمودنی فاقد ظرفیت، واجد ظرفیت شود، باید با توجه به تغییر حاصله، رضایت آگاهانه برای ادامهی پژوهش از سرپرست قانونی یا خود فرد اخذ شود. 

25-        پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

26-        هر نوع آسیب یا خسارت ناشی از شرکت در پژوهش باید بر طبق قوانین مصوب جبران خسارت شود. این امر باید در هنگام طراحی پژوهش لحاظ شده باشد. نحوهی تحقق این امر ترجیحاً بهصورت پوشش بیمهای نامشروط باشد.

27-        در پایان پژوهش، هر فردی که بهعنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که دربارهی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روشهایی که سودمندیشان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهرهمند شود.

28-        پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-        نحوهی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنیها و مؤسسهی حمایت کنندهی  پژوهش باشد.

30-        گزارشها و مقالات حاصل از پژوهشهایی که مفاد این راهنما را نقض کردهاند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31-        روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی

راهنمای عمومی

1- پژوهشگر باید به این امر مهم توجه داشته باشد که بافت‌ها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی‌اند و کرامت انسانی اقتضا می‌کند که جمع‌آوری، نگه‌داری، استفاده و نابودسازی آن‌ها توأم با رعایت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد.

2- از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی باید تنها در پژوهش‌هایی استفاده شود که اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بیماری‌ها و ارتقای سلامت انسان‌ها دنبال می‌کنند.

3- تمامی پژوهش‌ها بر روی عضو و بافت انسانی، پیش از اجرا، باید مورد تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گیرد. کمیته‌ی اخلاق در پژوهش حق دارد که در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد. پژوهشگران باید در این زمینه با کمیته‌ی اخلاق در پژوهش همکاری کنند.

4- رضایت آگاهانه‌ی فرد دهنده‌ی عضو یا بافت، یا جانشین قانونی او، شرط اساسی در تأیید اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است. رضایت‌نامه باید با رعایت تمامی اصول مرتبط تهیه و هنگام ارسال طرح‌نامه برای تصویب، به آن پیوست شده باشد.

5- در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه از دهنده‌ی نمونه‌ی ذخیره‌شده یا جانشین قانونی او امکان‌پذیر نباشد، به‌شرط وجود رضایت کلی اولیه بر استفاده‌ی پژوهشی، در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش می‌توان از آن نمونه برای پژوهش استفاده کرد. در چنین مواردی باید از نمونه‌هایی استفاده شود که به ‌نحو برگشت‌ناپذیر بی‌نام ‌شده باشد. ‌

6- تمامی اطلاعاتی که از صاحبان عضو یا بافت مورد پژوهش، جمع‌آوری و ثبت می‌شود، راز حرفه‌ای تلقی می‌‌شود؛ از این ‌رو، تمامی اصول و ملاحظات مربوط به رازداری و حفظ حریم شخصی، باید در مورد آن‌ها مراعات شود.

7- مرکز انجام دهنده‌ی پژوهش بر روی عضو و بافت باید مهارت و امکانات لازم برای حفظ رازداری را داشته باشد؛ در غیر این صورت، اطلاعات باید به شکل بی‌نام و غیرقابل ردیابی ثبت و ذخیره شود.

8- پژوهشگر باید از اعضاء و بافت‌هایی که به منظور پژوهش در اختیار او قرار می‌گیرد استفاده‌ی بهینه کرده، از هدر رفتن آن‌ها جلوگیری کند

9- پژوهشگر موظف است که تمهیدات لازم ایمنی، از جمله آزمون‌های غربالگری و وسایل محافظت‌کننده را برای جلوگیری از انتقال آلودگی از اجزای بدنی مورد استفاده به هر فرد دیگر، اعم از پژوهشگران، آزمودنی‌ها یا سایر افرادی که در فرایند پژوهش با این مواد سروکار خواهند داشت، پیش‌بینی و تأمین کند.

10- پژوهش بر روی عضو و بافت ممکن است به ایجاد روش‌ها و محصولاتی منجر شود که به استفاده‌ی تجاری از آن‌ها بینجامد. حقوق مالکیت معنوی نتایج حاصل از این‌گونه پژوهش‌ها باید مورد تأیید و حمایت قرار گیرد. احتمال استفاده‌ی تجاری از نتایج پژوهش و اشخاصی که احتمالاً از آن منتفع خواهند شد باید در رضایت‌نامه‌آورده شود.

11- زمان، نحوه و میزان اطلاع آزمودنی‌ها از نتایج پژوهش باید در رضایت‌نامه آورده شود. در هر حال، آزمودنی یا نماینده‌ی قانونی او باید به تمامی اطلاعاتی که در طول پژوهش درباره‌ی او به‌دست می‌آید، دسترسی داشته باشد.

12- در صورت کمبود بافت یا عضو، باید استفاده‌های درمانی بر استفاده‌های پژوهشی اولویت داده شود. 

فصل 3 ـ پژوهش‌های شامل پیوند عضو یا بافت از دهنده‌ی زنده

1. در پژوهش‌های پیوند عضو یا بافت، خواست و رضایت‌دهنده‌ی زنده در هر حال بر خواست و منافع گیرنده اولویت دارد. اخذ رضایت کتبی و آگاهانه از دهنده و گیرنده ضرورت دارد. این رضایت آگاهانه‌ی مکتوب باید شامل شیوه‌ی اجرای پژوهش، اهداف، نوع و میزان عضو یا بافتی که اخذ و پیوند خواهد شد و تمامی خطرات ناشی از آن باشد.
2. پژوهش منحصراً در اعضاء و بافت‌های تجدید‌شونده‌ی فرد زنده، مانند مغز استخوان، مجاز است. در موارد خاصی که ضرورت حتمی برای استفاده از سایر اعضاء وجود داشته باشد، با نظارت و تأیید کمیته‌ی اخلاق در پژوهش دانشگاه، می‌توان از اعضایی که جفت بوده و عارضه‌ی فقدان یکی از آن‌ها قابل چشم‌پوشی است، برای انجام پژوهش استفاده کرد، به‌شرطی که فرد دهنده تا پایان عمر تحت پوشش بیمه‌ای متناسب قرار گیرد و خسارات احتمالی مربوط به اهداء عضو جبران شود. استفاده از اعضاء حیاتی مانند قلب یا مغز، یا اعضای جفتی که فقدان یکی از آن‌ها در کیفیت حیات تأثیر زیادی دارد؛ مثل چشم، در پژوهش ممنوع است.  
3. در صورتی که پس از برداشت عضو یا بافت، در مدت زمان معینی نیاز به پیگیری یا درمان‌های ویژه در دهنده وجود داشته باشد، باید شرایط و امکانات لازم برای پیگیری فرد دهنده فراهم شود و در صورت نیاز به درمان، درمان‌های مورد نیاز به رایگان در اختیار او قرار گیرد. این پژوهش‌ها باید تحت پوشش بیمه قرار گیرند. اگر فرد دهنده، در طولِ یا پس از پایان دوره‌ی پیگیری، با عارضه‌ای مراجعه کند که قابل انتساب به دادن عضو یا بافت باشد، هزینه‌های ناشی از آن عارضه باید جبران شود.
4. تا زمانی که پژوهش به مرحله‌ی غیر قابل بازگشت نرسیده است، فرد دهنده می‌تواند از اهدای عضو یا بافت خود منصرف شود. در این صورت، اگر دهنده درخواست کند، عضو یا بافت باید معدوم یا به او تحویل داده شود. در صورتی که فرد دهنده منصرف شود، نباید هیچ‌گونه هزینه‌ای از او اخذ شود.
5. از مشوق‌های مالی و امتیازات خاص نباید برای ایجاد انگیزه جهت دادن عضو یا بافت استفاده شود.
6. افرادی که توانایی دادن رضایت آزادانه و آگاهانه را ندارند، مانند کودکان، عقب ماندگان ذهنی، بیماران روانی، و زندانیان، نباید دهنده‌ی عضو یا بافت جهت انجام پژوهش باشند. هم‌چنین این گروه فقط می‌توانند در پژوهش‌های درمانی که با احتمال منفعت درمانی مستقیم برای ایشان همراه باشد به‌عنوان گیرنده شرکت کنند.
7. انجام پژوهش نباید هیچ‌گونه خللی در دریافت درمان‌های استاندارد و در دسترس برای فرد گیرنده ایجاد کند.

راهنمای اخلاقی پژوهشهای ژنتیک پزشکی در جمهوری اسلامی ایران

مقدمه با توجه به پیشرفت روزافزون علم ژنتیک و حساسیتهای ویژهی دادههای ژنتیک انسانی؛ همچنین با آگاهی از ملاحظات و نگرانیهای اخلاقی مهمی که با پژوهشهای ژنتیک انسانی همراهاند و با تأکید بر اهمیت پژوهشهای ژنتیک در ارتقاء سلامت عمومی و درمان بیماریها، رعایت اصول و موازین اخلاقی در پژوهشهای ژنتیک، ضروری است. بنابراین، راهنمای اخلاقی پژوهشهای ژنتیک به شرح زیر ارائه میشود. مقررات این راهنما ناظر به جمعآوری، پردازش، استفاده و ذخیرهسازی دادههای ژنتیک، پروتئومیک و سایر اطلاعات سلولی انسانی و نمونههای زیستی با هدف پژوهشی است. در این راهنما دادههای ژنتیک، پروتئومیک و سایر اطلاعات سلولی انسانی به اختصار تحت عنوان دادههای ژنتیک مورد اشاره قرار میگیرند. این راهنما به استفادههایی که ماهیت پژوهشی ندارند، نظیر بررسیهای پلیسی و قضایی که با هدف کشف جرم، تعیین نسب یا موارد مشابه به انجام میرسند، تعمیم پیدا نمیکند. پژوهشگران موظفند که علاوه بر این راهنما، از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی و سایر قوانین، مقررات و راهنماهای رسمی کشور در مورد پژوهشی که انجام میدهند، آگاه باشند و آنها را رعایت کنند.

 -۱-پژوهشهای ژنتیک بر روی آزمودنی انسانی تنها در صورتی از نظر اخلاقی مجاز بهشمار میآیند کـه بـا هـدف ارتقا یا پیشرفت حداقل یکی از موارد زیر طراحی شده باشند

: 1-1تشخیص، طبقهبندی یا غربالگری بیماریها یا ناتوانیهایی که منشأ ژنتیک دارند.

. 2-1 ـ بررسی یا تشخیص استعداد ابتلا به بیماری.

 3 -1 ـ ارائهی مشاوره به افراد یا زوجها جهت تعیین خطر ابتلای فرزند آنها به بیماریها یا معلولیتهای دارای منشأ ژنتیک

 4-1 ـ پیشگیری یا درمان بیماریها یا توانبخشی

 5-1 ـ بررسیهای حقوقی، جنایی، مدنی و دیگر اقدامات قضایی و پزشکی قانونی

 6-1 ـ پژوهشهای ژنتیک جمعیتشناختی

 -2-انجام هر گونه پژوهش که دربردارندهی موارد یا با اهداف زیر باشد، از نظر اخلاقی نادرست است.

: 1 -2 –به نژادی (یوژنیکز)

 2 -2 - شبیهسازی تولید مثلی انسان

 3 -2 - تبعیض یا انگ زنی (Stigmatization (فردی یا گروهی

4 -2 - نقض کرامت انسانی یا حقوق و آزادیهای بنیادین انسان

3 -هر گونه مطالعه یا دستکاری بر روی ژنوم انسان باید بعد از بررسی دقیق و جامع خطرات و عوارض احتمالی آن برای فرد آزمودنی و نسلهای بعد و حصول اطمینان از فقدان عوارض جدی و غالب بودن منافع احتمالی به خطرات احتمالی به انجام برسد.

4 -هر گونه دستکاری ژنتیک در انسانکه قابل انتقال به نسلهای آتی باشد از نظر اخلاقی نادرست است، مگر مواردی که ماهیت درمانی (شامل پیشگیری، درمان، یا توانبخشی) داشته باشند.

5 -اخذ رضایت آزادانه و آگاهانه از آزمودنی- یا نمایندهی قانونی او در موارد لزوم - باید همانند دیگر انواع پژوهشها بر روی آزمودنی انسانی، منطبق با مندرجات راهنمای عمومی و سایر راهنماهای اختصاصی اخلاق در پژوهش کشور انجام گیرد.

6 -در مواردی که دادههای ژنتیک انسانی یا نمونههای بیولوژیک با هدف پژوهشی جمع آوری شده باشند، آزمودنی این اختیار را دارد که رضایت اولیهی خود را لغو کند، مگر آنکه این اطلاعات بهطور غیر قابل بازگشت به هیچ فرد مشخصی قابل استناد نباشد. لغو رضایت نباید موجب خسارت یا جریمهای برای آزمودنی شود.

7 -اگر پژوهش شامل انجام آزمون(ها)یی باشد که ممکن است نتایج پیشگوییکنندهای در ارتباط با سلامت یا سایر جنبههای زندگی آزمودنی داشته باشند، علاوه بر حصول اطمینان از درک مناسب ماهیت و پیآمدهای آزمون از سوی آزمودنی در طی فرایند اخذ رضایت، باید مشاورهی ژنتیکی مناسب برای او فراهم شود. مشاورهی ژنتیک باید غیرجهتدار، بدون پیشداوری، بدون قضاوت، شامل رهنمودهای متناسب با شرایط فرهنگی فرد و دربرگیرندهی حداکثر منافع وی باشد.

8 -هنگامی که پژوهش شامل آزمون(ها)یی باشد که ممکن است نتایج پیشگوییکنندهای در ارتباط با سلامت یا سایر جنبههای زندگی بستگان یا نزدیکان آزمودنی داشته باشد، باید نحوهی اطلاعرسانی احتمالی به ایشان –یا محرمانه ماندن نتایج – در طی فرایند اخذ رضایت مورد بحث قرار گیرد و در رضایتنامه درج شود.

9 -به بیمارانی که دچار معلولیت یا بیماری ارثی هستند و همچنین به حاملان بدون علامت بیماری، یا افراد مستعد (ثابتشده یا مشکوک) باید در زمان مناسب و به روش مناسب، آگاهی لازم در مورد امکانات موجود در زمینه ی بیماری داده شود. ضمناً اگر به دلایلی، درمان یکی از بستگان بیمار لازم باشد، پزشک باید پس از اخذ رضایت فرد مورد مطالعه یا نمایندهی قانونی وی, به بستگان او اطلاعات لازم را ارائه کند.

10 -هیچ فردی را نباید از دسترسی به دادههای ژنتیکی خود منع کرد.

11 -دادههای ژنتیک و نمونه های بیولوژیک جمع آوری شده، نباید برای هدف دیگری که با مفاد رضایت کسب شده مغایرت دارد به کار گرفته شوند.

12 -اگر ارتباط دادههای ژنتیک انسانی با فرد بهطور برگشتناپذیر قطع شده باشد، این دادهها را مشروط به کسب مجوز کمیتهی اخلاق میتوان مورد استفاده قرار داد.

13 -دستاوردهای حاصل از پژوهش بر دادههای ژنتیکی انسانی باید در اختیار جامعه قرار گیرد.

14 -مطالعه بر روی ژنوم انسانی در شکل طبیعی آن نباید منجر به کسب منافع انحصاری فردی شود.

15 -تشخیص ژنتیکی پیش از تولد باید تنها در صورتی انجام شود که برای سلامت جنین یا مادر سودمند باشد.

- عدم همکاری بیمار

- مشکل تهیه مواد و امکان طولانی شدن زمان دریافت آنها

اختلالات تیروئید، پلی مورفیسم، NLRP3، KRAS ،   Mir-146a، adiponectin ، apelin

1.       Boelaert K, Franklyn JA. Thyroid hormone in health and disease. The Journal of endocrinology. 2005;187(1):1-15.

2.       Roberts CG, Ladenson PW. Hypothyroidism. Lancet (London, England). 2004;363(9411):793-803.

3.       Surks MI, Ortiz E, Daniels GH, Sawin CT, Col NF, Cobin RH, et al. Subclinical thyroid disease: scientific review and guidelines for diagnosis and management. Jama. 2004;291(2):228-38.

4.       Guo Q, Wu Y, Hou Y, Liu Y, Liu T, Zhang H, et al. Cytokine Secretion and Pyroptosis of Thyroid Follicular Cells Mediated by Enhanced NLRP3, NLRP1, NLRC4, and AIM2 Inflammasomes Are Associated With Autoimmune Thyroiditis. Frontiers in immunology. 2018;9.

5.       Zhang Q, Fan HW, Zhang JZ, Wang YM, Xing HJ. NLRP3 rs35829419 polymorphism is associated with increased susceptibility to multiple diseases in humans. Genet Mol Res. 2015;14(4):13968-80.

6.       de la Roche M, Hamilton C, Mortensen R, Jeyaprakash AA. Trafficking of cholesterol to the ER is required for NLRP3 inflammasome activation. 2018;217(10):3560-76.

7.       Lee YH, Bae SC. Association between functional NLRP3 polymorphisms and susceptibility to autoimmune and inflammatory diseases: a meta-analysis. Lupus. 2016;25(14):1558-66.

8.       Isaza-Guzman DM, Hernandez-Viana M, Bonilla-Leon DM, Hurtado-Cadavid MC, Tobón-Arroyave SI. Determination of NLRP3 (rs4612666) and IL-1B (rs1143634) genetic polymorphisms in periodontally diseased and healthy subjects. Archives of oral biology. 2016;65:44-51.

9.       Jakobsen A, Garm Spindler K-L, Pallisgaard N, Andersen RF, Rasmussen AA, Crüger D, et al. The importance of KRAS mutations and EGF61A>G polymorphism to the effect of cetuximab and irinotecan in metastatic colorectal cancer. Annals of Oncology. 2009;20(5):879-84.

10.     Niemela JE, Lu L, Fleisher TA, Davis J, Caminha I, Natter M, et al. Somatic KRAS mutations associated with a human nonmalignant syndrome of autoimmunity and abnormal leukocyte homeostasis. Blood. 2011;117(10):2883-6.

11.     Eguchi K. Apoptosis in Autoimmune Diseases. Internal Medicine. 2001;40(4):275-84.

12.     Radkay LA, Chiosea SI, Seethala RR, Hodak SP, LeBeau SO, Yip L, et al. Thyroid nodules with KRAS mutations are different from nodules with NRAS and HRAS mutations with regard to cytopathologic and histopathologic outcome characteristics. Cancer cytopathology. 2014;122(12):873-82.

13.     Ning L, Rao W, Yu Y, Liu X, Pan Y, Ma Y, et al. Association between the KRAS Gene Polymorphisms and Papillary Thyroid Carcinoma in a Chinese Han Population. Journal of Cancer. 2016;7(15):2420-6.

14.     Sanaei S, Hashemi M, Eskandari E, Hashemi SM, Bahari G. KRAS gene polymorphisms and their impact on breast cancer risk in an iranian population. Asian Pacific journal of cancer prevention: APJCP. 2017;18(5):1301.

15.     Krol J, Loedige I, Filipowicz W. The widespread regulation of microRNA biogenesis, function and decay. Nature reviews Genetics. 2010;11(9):597-610.

16.     Moghimi B, Gharibi S, Farashahi Yazd E, Taher Tahoori M, Kalantar SM. Role of miR-146a in Immune System and Autoimmunity. ssu-ijml. 2016;3(3):150-8.

17.     Quan X, Ji Y, Zhang C, Guo X, Zhang Y, Jia S, et al. Circulating MiR-146a may be a potential biomarker of coronary heart disease in patients with subclinical hypothyroidism. Cellular Physiology and Biochemistry. 2018;45(1):226-36.

18.     Qiu Z, Li H, Wang J, Sun C. miR-146a and miR-146b in the diagnosis and prognosis of papillary thyroid carcinoma. Oncology reports. 2017;38(5):2735-40.

19.     Park R, Lee WJ, Ji JD. Association between the three functional miR-146a single-nucleotide polymorphisms, rs2910164, rs57095329, and rs2431697, and autoimmune disease susceptibility: A meta-analysis. Autoimmunity. 2016;49(7):451-8.

20.     Gürel A, Doğantekin A, Özkan Y, Aydın S. Serum apelin levels in patients with thyroid dysfunction. International journal of clinical and experimental medicine. 2015;8(9):16394.

21.     Pakizeh E, Coskunpinar E, Oltulu YM, Cakmak HA, Ikitimur B, Isik Saglam ZM, et al. The assessment of the relationship between variations in the apelin gene and coronary artery disease in Turkish population. Anatolian journal of cardiology. 2015;15(9):716-21.

22.     Akcılar R, Yümün G, Bayat Z, Donbaloğlu O, Erselcan K, Ece E, et al. Characterization of the apelin-1860T> C polymorphism in Turkish coronary artery disease patients and healthy individuals. International journal of physiology, pathophysiology and pharmacology. 2015;7(4):165.

23.     Toussirot E, Binda D, Gueugnon C, Dumoulin G. Adiponectin in autoimmune diseases. Current medicinal chemistry. 2012;19(32):5474-80.

24.     Yu H, Yang Y, Zhang M, Lu H, Zhang J, Wang H, et al. Thyroid status influence on adiponectin, acylation stimulating protein (ASP) and complement C3 in hyperthyroid and hypothyroid subjects. Nutrition & metabolism. 2006;3(1):13.

25.     Altınova AE, Törüner FB, Aktürk M, Bukan N, Çakır N, Ayvaz G, et al. Adiponectin levels and cardiovascular risk factors in hypothyroidism and hyperthyroidism. Clinical endocrinology. 2006;65(4):530-5.

26.     Mackawy AMH. Association of the+ 45T> G adiponectin gene polymorphism with insulin resistance in non-diabetic Saudi women. Gene. 2013;530(1):158-63.

فرم پرسشنامه طرح تحقیقاتی اختلالات تیروئید

نوع اختلال:

نام و نام خانوادگی:        وزن:          قد:                          سن:              جنسیت:        شماره تماس :                        سن شروع بیماری: