مقایسه تاثیر Setting های مختلف لیزر Er-Cr-YSGG در ایجاد میکرو کرک در ریشه های قطع شده

در مواردی که امکان اصلاح درمان ریشه از طریق دستیابی تاجی (Orthograde) میسر نباشد، جراحی اندودنتیک صورت میگیرد(1)

مراحل جراحی انتهای ریشه شامل استئوتومی، کورتاژ پری رادیکولر، قطع انتهای ریشه، تهیه حفره انتهای ریشه و پر کردن حفره میباشد. هر یک از مراحل فوق نقش مهمی در موفقیت درمان جراحی ایفا مینمایند.در گذشته تهیه حفره در انتهای ریشه توسط فرز صورت میگرفت. آماده سازی حفره توسط فرز خطر پرفوراسیون، ضعیف شدن دیواره های عاجی و استعداد بیشتر به شکستگی را به دنبال دارد. به همین دلیل با در نظر گرفتن مزایای اولتراسونیک در جراحیهای اندودنتیک، امروزه از این وسایل جهت تهیه حفره انتهای ریشه استفاده میگردد.

با وجود مزایای بسیار وسایل اولتراسونیک در جراحیهای اندودنتیک، تعدادی از مطالعات بروز ترک (Crack) در ریشه متعاقب استفاده از این وسایل را گزارش نموده اند(2،3) به همین علت تحقیقات بیشتر به منظور استفاده از وسایل و ابزارهای دیگر در حال انجام میباشد. در همین راستا استفاده از لیزر در جراحیهای اندودنتیک مطرح گردیده است(4)

از لحاظ کلینیکی استفاده از لیزر Er:YAG منجر به بهبودی سریعتر ناحیه جراحی و ناراحتی پس از درمان کمتری

گردیده است (5) در برخی از مطالعات حفرات آماده شده با لیزر ریزنشت کمتری را نشان داده است(6،7) و در برخی مطالعات دیگر تفاوت قابل ملاحظه ای نسبت به اولتراسونیک یا فرز گزارش نشده است (8)

لیزر  Er,Cr YSGG در اعمالی چون قطع انتهای ریشه، آماده سازی حفره انتهای ریشه، هموستاز و استریل نمودن اپکس و بافتهای اطراف آن مورد مطالعه قرار گرفته است. مطالعات اولیه ایمنی و کارآیی این لیزر را در برش استخوان به عنوان یک وسیله مناسب و مؤثر ریزنشت اثبات کرده اند (9)

در مطالعه Aydemir و همکارانش در سال 2016 میزان میکروکرک در آماده سازی رتروگرید به وسیله لیزرEr:YAG ارزیابی شد و تفاوت معناداری بین گروه آماده سازی شده با لیزر و گروه شاهد ذکر نشد(10)

در مطالعه Rahimi و همکارانش در سال 2010 در مقایسه بین آماده سازی اپیکال با لیزر Er-Cr-YSGG واولتراسونیک در حفظ یکپارچگی ناحیه اپیکال به این نتیجه رسیدند که لیزر نسبت به اولتراسونیک یکپارچگی اپیکال را بهتر حفظ میکند و کمتر کرک ایجاد میکند(11)و از آنجایی که مطالعه ای با موضوع مشابه جهت بررسی و مقایسه تاثیر ستینگ های مختلف لیزر در ایجاد میکروکرک به دنبال قطع ریشه در دسترس نیست هدف از انجام این مطالعه بررسی و موضوع می باشد.

1-توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های دست نخورده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع یک چقدر است؟

2- توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های دست نخورده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع دو چقدر است؟

3- توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های دست نخورده و  قطع شده با فرز چقدر است؟

4- توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های اندو شده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع یک چقدر است؟

5- توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های اندو شده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع دو چقدر است؟

6- توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های اندو شده و قطع شده با فرز  چقدر است؟

7-بین گروه های فوق از نظر ایجاد ترک تفاوت وجود دارد

مقایسه تاثیر Setting های مختلف لیزر Er-Cr-YSGG در ایجاد میکرو کرک در ریشه های قطع شده

1-تعیین توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های دست نخورده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع یک

2- تعیین توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های دست نخورده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع دو

3- تعیین توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های دست نخورده و قطع شده با  فرز

4- تعیین توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های اندو شده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع یک

5- تعیین توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های اندو شده و قطع شده با لیزر Er-Cr-YSGG با ستینگ نوع دو

6- تعیین توزیع فراوانی ایجاد ترک در ریشه های اندو شده و قطع شده با  فرز

7-  مقایسه توزیع فراوانی ترک در گروه های مطرح شده فوق

دانشجویان دندانپزشکی- دندانپزشکان متخصص اندودنتیک و درمان ریشه- دانشکده های دندانپزشکی

Microcrack: خط شکستگی که از دیواره کانال منشا گرفته و میتواند به سطح خارجی ریشه گسترش پیدا کند و یا در عاج خاتمه یابد و زیر میکروسکوپ دیده میشود.(10)

لیزر Er-Cr-YSGG: (لیزر اربیوم - کرومیوم- یتریوم -اسکاندیوم-گالیوم - گارنت) یکی از لیزر های مورد استفاده در دندانپزشکی است که به طور موثری ساختارهای دندان را بدون آسیب به ساختارهای مجاور و با پالپ دندان برداشت می نماید. این لیزر بعنوان water mediated laser نیز خوانده میشود زیرا برداشت نسج توسط این لیزر به حضور آب وابسته است (12)

تجربی آزمایشگاهی

دندان های کشیده شده در دانشکده دندانپزشکی زاهدان.

معیار های ورود: دندان دائمی تک ریشه ، عدم وجود پوسیدگی ، عدم وجود انحنا ، عدم وجود کلسیفیکاسیون ، عدم وجود تحلیل ،عدم وجود ترک و شکستگی

معیار خروج: شکستن دندان ، ایجاد ترک در مراحل کار قبل از قطع انتهای ریشه

با توجه به نبود مطالعه جامع در این زمینه مقادیر P1 و P2 حدود 50% در نظر گرفته میشود. با در نظر گرفتن α=0.5 و β=0/2 و مقدار d=0/3 .

با استفاده از فرمول زیر حداقل حجم نمونه در هر گروه قطع ریشه 20 دندان میباشد.

آسان و در دسترس

مشاهده و معاینه

ابزار: میکروسکوپ جراحی اندودنتیک زایس

در این مطالعه 60 دندان دائمی تک ریشه انسانی که به علت مشکلات پریو دنتال و یا درمان های ارتودنسی کشیده شده اند با حداقل انحنا و پوسیدگی انتخاب شده و توسط دانشجو جمع آوری میشود و سپس دندانها از جهات باکولینگوال و مزیودیستال به منظور ارزیابی تعداد کانال ها و انحنای ریشه توسط رادیوگرافی

PA دیجیتال بررسی میشوند. پس از تایید وجود یک کانال مستقیم و بدون کلسیفیکاسیون تمام دندانها از نظر وجود کرک، تحلیل خارجی، و هرگونه دیفکت  توسط میکروسکوپ جراحی اندودنتیک مورد ارزیابی قرار میگیرند و دندان های دارای شکستگی، تحلیل و اپکس باز حذف میشوند. پس از حذف بقایای بافت نرم از روی ریشه، دندان ها جهت ضدعفونی شدن در محلول کلرامین T 0/5% (13)نگهداری خواهند شد. به منظور یکسان نمودن طول نمونه ها، تاج دندانها از ناحیه محل اتصال مینا و سمنتوم یا اپیکال تراز آن توسط دیسک الماسی قطع خواهد شد. بدین صورت نمونه هایی با طول 15-13 میلیمتر بدست خواهد آمد و دندانها به طور تصادفی به دو گروه 30 تایی تقسیم می شوند. گروه اول تحت درمان اندو قرار میگیرد و گروه دیگر دست نخورده باقی خواهند ماند.

در گروه اول  پس از قرار دادن یک فایل 10 یا 15 در کانال و مشاهده نوک آن از فورامن اپیکال، با کم کردن 1 میلیمتر از طول آن، طول کارکرد تعیین خواهد شد. سپس کانالها با استفاده از فایل های روتاری سیستم SP1 با تیپر 4% تا شماره 35 آماده سازی خواهد شد.

در فواصل آماده سازی، کانالها توسط محلول هیپوکلریت سدیم 2/5% شستشو داده میشوند و باز بودن ناحیه اپیکال توسط عبور  فایل شماره 10 به ورای اپکس  در هر مرحله حفظ خواهد شد. در انتها کانالها با مخروط کاغذی استریل خشک و توسط گوتا پرکا  با تیپر 2% و سیلر AH26 با روش تراکم جانبی پر شده و گوتا پرکا از محل اریفیس کانال قطع و باقی مانده آن درون کانال فشرده میشود.

سپس حفره دسترسی توسط ماده پرکننده موقت )زونالین) مهر و موم میشود. پس از نگهداری نمونه ها به مدت 72ساعت در انکوباتور با درجه حرارت 37 درجه سانتیگراد و رطوبت 100% جهت اطمینان از ست شدن سیلر نمونه ها از نظرایجاد کرک های احتمالی حین درمان ریشه توسط میکروسکوپ بررسی می شوند و دندانهایی که دچار کرک و شکستگی شده اند از مطالعه حذف و جایگزین خواهند شد.

دندانها جهت شبیه سازی شرایط invivo  مانت میشوند؛ به این صورت که قطعه ای از استخوان مندیبل گوسفند را جدا نموده و در داخل استخوان فک گوسفند ابتدا یک حفره در محدوده ی کانال آلوئولار تحتانی عمود بر سطح خارجی استخوان زده خواهد شد تا ضایعه استخوانی ایجاد شود. سپس در امتداد  محور طولی دندان ها حفره ی دیگری عمود بر حفره ی اولیه زده خواهد شد تا دندان های مورد مطالعه در این حفره قرار گیرد. جهت بازسازی لیگامان پریودنتال واش اسپیدکس تهیه و پس از مخلوط کردن در داخل حفره ریخته خواهد شد و بالافاصله دندان ها در داخل حفره قرار میگیرند به طوری که حدود 3 میلی متر از آپکس دندان ها در حفره ی تحتانی قابل رویت باشد(با ساپورت استخوانی)

در نهایت 30 دندان اندو شده را به صورت تصادفی به سه گروه 10 تایی تقسیم کرده و 3 میلی متر انتهای ریشه به صورت عمود بر محور طولی دندان در گروه اول توسط فرز، در گروه دوم توسط ستینگ نوع یک لیزر Er-  Cr-YSGG  ( 25hz,  9/5w power, 70% water , 90% air) ، و در گروه سوم توسط ستینگ نوع دو لیزر Er-Cr-YSGG (25hz  , 8/5w power, 70% water, 90 % air) قطع میشود. سپس ریشه ها را از نظر فراوانی کرک در زیرمیکروسکوپ جراحی اندو زایس بررسی میکنیم.

گروه دوم نیز که شامل 30 دندان دست نخورده میشود به سه گروه 10 تایی تقسیم شده و 3 میلی متر انتهایی ریشه در گروه اول با فرز، گروه دوم با ستینگ نوع یک لیزر و گروه سوم با ستینگ نوع دوم آن قطع شده و پس از آن از نظر فراوانی کرک در زیر میکروسکوپ مورد ارزیابی قرار میگیرند.

لازم به ذکر است در این مطالعه علت استفاده از فرز تحت عنوان یکی از روش های قطع ریشه ، به دلیل استفاده معمول آن در جراحی های اندو و بعنوان روش کنترل است.

تیپ لیزرEr-Cr_YSGG مورد استفاده در این مطالعه تیپ800µm ،   MZ8 میباشد که دو ستینگ متفاوت آن به کار گرفته خواهد شد.

ستینگ اول آن شامل:ستینگ پیشنهادی دستگاه 25hz,  9/5w power, 70% water , 90% air  و ستینگ دوم آن شامل: 25hz  , 8/5w power, 70% water, 90 % air) میشود.

برای توصیف داده ها از آمار توصیفی شامل جداول و نمودارهای آماری ، فراوانی های درصدها استفاده خواهد شد.

جهت تحلیل داده ها از آزمون های آماری مجذور کای یا تست دقیق فیشر استفاده خواهد شد. داده ها در نرم افزار spss.19 با سطح معنی 5% داری مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرند.

توزیع فراوانی ایجاد کرک بر حسب روش قطع ریشه

کد های1،2، 3، 4، 5، 6 ، 7 ، 8، 9، 10، 11 ، 12 از دفترچه راهنمای عمومی  اخلاق پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی و کد های 1 ، 9 ، 28، 29، 30، 31 از دفترچه راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران رعایت می گردد.

هزینه بالا، تعداد زیاد نمونه و سختی جمع آوری آن از موارد محدودیت طرح میباشد.

بخشی از هزینه های طرح توسط معاونت پژوهش و فناوری تامین شده و برای داشتن زمان کافی جهت جمع آوری تعداد مناسب نمونه مدت زمان اجرای طرح افزایش پیدا میکند

لیزر Er-Cr-YSGG، میکروکرک، ریشه قطع شده

Er-Cr-YSGG laser, micro crack, cutted root

1- Bernabé PF, Holland R, Morandi R, Souza V, Nery MJ, Otoboni JA, et al. Comparative study of MTA and other materials in retrofilling of pulpless dogs' teeth. Braz Dent J. 2005;16(2):149-55.

2- Rainwater A, Jeansonne BG, Sarkar N. Effects of ultrasonic root-end preparation on microcrack formation and leakage. J Endod. 2000;26(2):72-5.

3- Gondim E Jr, Gomes BP, Ferraz CC, Teixeira FB, SouzaFilho FJ. Effect of sonic and ultrasonic retrograde cavity preparation on the integrity of root apices of freshly extracted human teeth: scanning election microscopy analysis. J Endod. 2002;28(9):646-50.

4- Miserendino LJ. The laser apicoectomy: endodontic application of the CO2 laser for periapical surgery. Oral Surg Oral Med Oral Pathol. 1988;66(5):615-9.

5- Komori T, Yokoyama K, Takato T, Matsumoto K. Clinical application of the erbium:YAG laser for apicoectomy. J Endod. 1997;23(12):748-50.

6- Esen E, Yoldas O, Kurkcu M, Dogan MC , Seydaoglu G. Apical microleakage of root-end cavities prepared by CO2laser. J Endod. 2004;30(9):662-4.

7- Karlovic Z, Pezelj-Ribaric S, Miletic I, Jukic S, Grgurevic J, Anic I. Erbium:YAG laser versus ultrasonic in preparation of root-end cavities. J Endod. 2005;31(11):821-3.

8- Kimura Y, Yonaga K, Yokoyama K, Matsuoka E, Sakai K, Matsumoto K. Apical leakage of obturated canals prepared by Er:YAG laser. J Endod. 2001;27(9):567-70.

9- Van As G. Erbium lasers in dentistry. Dent Clin North Am. 2004;48(4):1017-59.

10-Seda Aydemir.hale cimilli,Afife Binnaz Nevin kartal.Evaluation of two different root-end cavity preparation techniques:A scaning electron microscope study.EurJDent.2013;7(2);186-190.

11-Rahimi S ,Yavari HR ,Shahriar Sh,Zand V,Sahar Shakoui ,Reyhani MF ,Pirzade A.Comparison of the effect of Er-Cr YSGG laser and ultrasonic retrograde root-end cavity preparation on the integrity of root apices.Journal of Oral sience .2010(52);1:77-81

12-Wallace Ja. Effect of Waterlase laser retrograde root‐end cavity preparation on the integrity of root apices of extracted teeth as demonstrated by light microscopy. Australian Journal 2006;32(1):35-9.

13-Ekworapoj P, Sidhu SK, McCabe JF. Effect of different power parameters of Er, Cr: YSGG laser on human dentine. Lasers in medical science. 2007;22(3):175-82

14-Roghanizad N, Fekrazad R, Kalhori KA, Khalilak Z, Esmaeili MA, Lizarelli RdFZ. A comparison of Er, Cr: YSGG laser with ultrasonic preparation on the seal of retrograde cavities. Laser therapy. 2015;24(1):33-7

15-Sullivan J, Pileggi R, Varella C. Evaluation of root-end resections performed by Er, Cr: YSGG laser with and without placement of a root-end filling material. International journal of dentistry. 2009;2009

در این پژوهش ما قصد داریم تا به بررسی احتمال ایجاد و میزان ترک در ریشه دندان هایی بپردازیم که تحت درمان جراحی ریشه قرار میگیرند.

ندارد

کمک به شناخت اثر لیزر و روش های محافظه کارانه و کارآمد تر برای استفاده در جراحی انتهایی ریشه

از آن جایی که مطالعه تجربی آزمایشگاهی ست و بر روی دندان کشیده به علل پریودنتال و یا ارتودنسی انجام می شود برای بیمار عوارض جانبی ندارد.

ندارد

تنها هزینه ی کشیدن دندان ها بعلت مشکلات پریودنتال یا درمان های ارتودنسی  که پیش از ورود به طرح است بر عهده بیمار میباشد و در این طرح هیچ هزینه ای متوجه بیمار نمیشود.

با توجه به اینکه مطالعه روی دندان ها کشیده شده انجام خواهد گرفت نیازی نیست

نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.