تاثیر آموزش مبتنی بر راهبردهای پیشگیری بر درماتیت ناشی از رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پستان در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) و خاتم الانبیا شهر زاهدان در سال 1398

       سرطان یکی از بیماریهای شایع و در حال افزایش می باشد بطوریکه در جهان سالیانه برای 11 میلیون نفر تشخیص سرطان گذاشته می شود(1). سرطان نوعی بیماری ژنتیکی پیچیده است که در آن، رفتار و همانند سازی سلول های طبیعی که توسط فرایند های خاصی کنترل می شود مختل شده و سلول ها دچار تکثیر و گسترش مهار گسیخته شده و نهایتا منجر به بیماری یا مرگ می شوند(2). پس از بیماری های قلبی - عروقی، سرطان دومین عامل مرگ در جهان  است (3, 4). در ایران نیز سرطان، پس از بیماری های  قلبی و تصادفات سومین عامل مرگ و میر می باشد (5, 6). شایع ترین فرم غیر پوستی سرطان در زنان، سرطان پستان و در مردان سرطان پروستات است، اما در حال حاضر علت اصلی مرگ ناشی از سرطان در هر دو جنس سرطان ریه می باشد(1) .سرطان پستان به عنوان شایع ترین بیماری بدخیم زنان در سراسر دنیا می باشد و 28% کل سرطان ها را شامل می شود(7). سالانه بیش از 1/1 میلیون  مورد جدید ابتلا به سرطان پستان گزارش می شود که حدود 10% کل سرطان های جدید و %23 کل سرطان های زنان را شامل می شود(8).  پیش بینی می شود تعداد موارد جدید ابتلا به سرطان پستان تا سال 2020 سالانه از 10 میلیون نفر به 15 میلیون نفر در جهان  افزایش یابد، که علامت هشدار خطرناکی است(9). %76سرطان های شایع در زنان در ایران مربوط به سرطان پستان است و میزان بروز سرطان پستان در زنان ایرانی 22در هر 100 هزار نفر و میزان شیوع 120در هر 100هزار نفر می باشد که آمار بسیار تکان دهنده ای است(10). مجموع مبتلایان به سرطان پستان در ایران 40 هزار نفر است و سالیانه بیش از 7 هزار بیمار به این تعداد اضافه می شود(11). از نظر شیوع سرطان پستان در استان های یزد و اصفهان بیشترین مبتلایان را دارد (12). سن ابتلا به سرطان پستان درایران 10 سال پایین تر از دیگر کشورها است و این بیماری پس از سرطان ریه، شایعترین علت مرگ و میر ناشی از سرطان در بین زنان، و همچنین علت اساسی مرگ در زنان 35 تا 45 سال در تمام جهان  است(13-15). سن، موقعیت جغرافیایی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی، هورمون درمانی، مصرف داروهای ضد بارداری، مصرف الکل، چاقی، عدم فعالیت بدنی و افزایش سطوح پرولاکتین به عنوان برخی از عوامل شناخته شده خطر زا برای سرطان پستان معرفی شده است(16).

        برای درمان سرطان پستان بر حسب شرایط بیمار ممکن است جراحی، رادیوتراپی، شیمی درمانی و هورمون درمانی  انجام شود (17). در حدود 50 درصد تمام بیماران سرطانی تحت رادیوتراپی قرار می گیرند(18). رادیوتراپی یک درمان موضعی در محدوده تعیین شده و با استفاده از اشعه با انرژی بالا و ایجاد یونیزاسیون است که باعث از بین رفتن سلولهای سرطانی شده (19)، و به عنوان بخشی از درمان استاندارد کمکی بعد از ماستکتومی،لامپکتومی و رادیکال ماستکتومی به منظور افزایش شانس بقاء و حفاظت بافت باقی مانده و جلوگیری از عود موضعی در نواحی مختلف قفسه سینه انجام می شود(20). رادیوتراپی دارای عوارض متعددی مانند، کم خونی، بی خوابی، اضطراب، افسردگی و کاهش کیفیت زندگی می باشد، ولی مهمترین عوارض رادیوتراپی که باعث تغییر در شرایط زندگی بیمار می شود عوارض پوستی، به ویژه رادیودرماتیت می باشد (21).  با توجه به اینکه پوست و بافت زیر جلدی جزء بافت هدف پرتو درمانی پستان هستند و نمی توان آنها را از فیلد پرتودرمانی حذف کرد همواره این دو قسمت در معرض عوارض ناشی از اشعه قرار دارند(22)، و از طرفی در رادیوتراپی بافت هایی از جمله پوست که در حالت طبیعی سریعتر تکثیر پیدا می کند بیشتر در معرض آسیب قرار دارند(23). بر آورد گردیده است 80 تا 90 درصد زنانی که تحت رادیوتراپی  قرار گرفته اند درجاتی از آسیب پوستی را تجربه می کنند(24). آسیب رادیوتراپی حاد در اولین تماس با اشعه ایجاد می شود، تعدادی از کراتینوسیت های پایه که سلولهای تشکیل دهنده لایه اپیدرم بوده و دایما در حال تقسیم هستند، آسیب دیده و کراتینوسیت های باقی مانده حالت شاخی پیدا می کند، بنابراین تعادل بین تولید و تخریب سلول ها در سطح پوست مختل می شود. این فرآیند با ادامه تابش اشعه ادامه می یابد و باعث ایجاد تغییر و اختلال در یکپارچگی لایه حفاظتی اپیدرم شده و روند التیام پوست را مختل می کند(25).

       با وجود پیشرفت های صورت گرفته در تکنیک های پرتودرمانی همچنان رادیو درماتیت به عنوان یک واکنش حاد در طول دوره درمان با علایمی مانند اریتم، پوسته ریزی خشک، پوسته ریزی مرطوب، نکروز پوستی، افزایش پیگمانتاسیون و خارش بروز می کند (22). از سوی دیگر ترک خوردگی و پوسته پوسته شدن پوست به علت افزایش خشکی پوست در منطقه تحت درمان به علت تحریک رشته های عصبی منجر به ایجاد درد می گردد(26)، که این رویداد ناگوار عامل  مهمی برای ایجاد ناراحتی در بیمار است و می تواند منجر به محدود شدن فعالیتهای روزمره، کاهش کیفیت زندگی، کاهش تبعیت بیمار از رژیم درمانی و یا حتی وقفه درمان شود (27). تقریبا 30% از بیماران مبتلا به سرطان پستان و 60% از مبتلایان به سرطان سر و گردن تحت درمان با رادیوتراپی دچار درد و از هم گسیختگی بافت اپیتلیال پوست هستند که می تواند تلاش ها برای بازسازی بافت را پیچیده تر کند و با زمان بندی و کارایی  برنامه درمان تداخل ایجاد کند(28). ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﻫﻤﺰﻣﺎﻧﻲ ﺑﺮوز ﻋﺎرﺿﻪ ﺣﺎد ﭘﻮﺳﺘﻲ ﺑﺎ ﻓﺮاﻳﻨﺪ درﻣﺎن ﺑﺎ اﺷﻌﻪ، ﻛﻨﺘﺮل آن از ﻣﻬﻤﺘﺮﻳﻦ ﻧﮕﺮاﻧﻲ ﻫﺎی ﻣﺮاﻗﺒﻴﻦ  ﺑﻬﺪاﺷﺘﻲ ﺑﻴﻤﺎران ﺳﺮﻃﺎﻧﻲ ﺗﺤﺖ  این روش درمانی می باشد(29). اگرچه اجتناب از واکنش های پوستی ناشی از رادیوتراپی ترجیح داده می شود اما اغلب امکان پذیر نمی باشد، بنابراین تاخیر در شروع علایم یا کاهش شدت علایم به عنوان یک هدف کلی مورد توجه تیم درمان می باشد (30).

         برای پیشگیری یا درمان درماتیت حاد ناشی از رادیوتراپی، اقدامات متعددی نظیر رعایت بهداشت عمومی، شستشوی موضع سوختگی با آب و صابون های ملایم، اجتناب از پوشیدن لباسهای تنگ و چسبان در ناحیه درمان و پرهیز ازتماس با مواد فیزیکی مانند فلزات و بدلیجات و یا شیمیایی مانند پودر، عطر، لوسیونهای پوستی برای همه بیماران توصییه می شود و اقدامات درمانی خاص برای مواردی نظیر عفونت محل سوختگی  انجام می شود(31)،  اما روش استاندارد و جامعی که مورد توافق همه پزشکان باشد وجود ندارد و در اکثر مراکز درمانی، متخصصین رادیوتراپی بر اساس تجربیات خود از روش های درمانی متفاوت استفاده می کنند(24). برای درمان علایم بالینی ناشی از رادیودرماتیت که منجر به خارش و درد می شود از لوسیون های هیدروفیلیک مرطوب کننده که حاوی فلز نباشد استفاده می کنند. ترکیبات استرویید برای کاهش خارش، قرمزی و حساسیت پوست به کار می رود، که با خطر نازکی پوست و تاخیر در ترمیم زخم همراه است. در پوسته ریزی مرطوب از کرم A𝛅D  یا لانولین استفاده می گردد. استفاده از زینک اکساید، سیلورسولفادیازین، پانسمان های هیدروژل یا هیدروکلویید از دیگر درمان های بکار رفته می باشد(32, 33). در حالی که رادیو درماتیت ممکن است با گذشت زمان حل شود، اما عمیقا می تواند بر پذیرش بیمار و روند درمان تاثیر گذار باشد و ممکن است مدت زمان درمان و میزان اشعه دریافتی را محدود کند(34). با ادامه روند رادیودرماتیت تغییرات ساختاری، بافتی و عروقی در پوست و بافت همبند ایجاد می شود(35) و با ایجاد اختلال در سد حفاظتی پوست، عملکرد سیستم ایمنی پوست تحت تاثیر قرار گرفته و حساسیت پوست نسبت به آلرژن ها، اشعه ماورای بنفش و عفونت ها افزایش می یابد که این عوامل به شدت باعث کاهش کیفیت زندگی این بیماران می شود(36).                                                       

       پرستاران بخش های  انکولوژی از بیمارانی مراقبت می کنند، که دارای دامنه وسیعی از نیازهای آموزشی به دلیل پیچیدگی روش های درمانی و عوارض درمان هستند(37). عدم آگاهی در مورد وقایعی که رخ خواهد داد منجر به ایجاد تنش در بیمار خواهد شد و این امر به ویژه در بیماران سرطانی که تحت بسیاری از مداخلات دردناک جهت اقدامات تشخیصی و درمانی قرار می گیرند، صدق می کند (38). ﭘﺮﺳﺘﺎران، ﺑﻪدﻟﯿﻞ ﺗﻤﺎس ﻃﻮﻻﻧﯽ و ﻣﺴﺘﻘﯿﻢﺗﺮ ﺑﺎ ﺑﯿﻤﺎر نقش مهم و موثری در ﺑﺮرﺳﯽ و ارﺗﻘﺎء سطح سلامت ﺑﯿﻤﺎران دارﻧﺪ. ﻣﻄﺎﻟﻌﺎت ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﻣﺪاﺧﻼت ﭘﺮﺳﺘﺎری در ﻣﺒﺘﻼﯾﺎن ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن ﺑﻪﻃﻮر ﻣﻌﻨﯽداری ﺑﻪ ﮐﺎﻫﺶ ﻋﻮارض ﺟﺎﻧﺒﯽ ﻧﺎﺷﯽ از درﻣﺎن منجر می گردد(39). برنامه های آموزشی فرآیندی است که در طی آن افراد یا گروههای مردمی می آموزند تا به طریقی رفتار کنند، که منجر به ارتقاء سلامت، حفظ و اصلاح آن گردد (40, 41). در فضای فعلی سیستم های بهداشتی و درمانی از افراد انتظار می رود که نقش فعالی در مراقبت از خود داشته باشند که لازمه این امر داشتن اطلاعات کافی است. در بررسی های سیستماتیک انجام شده در سراسر دنیا این موضوع تایید شده که آموزش می تواند آگاهی و شیوه زندگی افراد را ارتقاء بخشد (42). با توجه به تغییرات در حال شکل گیری در سیستم های بهداشتی درمانی، آموزش به بیماران مبتلا به سرطان جزء جدا نشدنی از مراقبت های پرستاری این بیماران است(43). ارایه اطلاعات در مورد تشخیص، درمان و راه های کاهش عوارض،  وسیله ایی است که بیماران مبتلا به سرطان به کمک آن بهتر می تواند در فرایند تصمیم گیری مشارکت نمایند و این مهم  نهایتا میتواند باعث بهبود شرایط بیمار و ارتقاء سطح سلامت آنان گردد(44) . رحیمی و همکاران در کارآزمایی بالینی خود در زمینه تاثیرات شست و شوی پوست با آب و صابون بر عوارض حاد پوستی در طول درمان رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پستان به این نتیجه رسیدند که شستشوی پوست با آب و صابون منجر به کاهش گرید عوارض پوستی ناشی از رادیوتراپی و شدت خارش، سوزش و درد در این بیماران می گردد(45). کوستا و همکاران در نتایج مطالعه خود به تاثیرات مثبت لیرز کم توان در پیشگیری و درمان رادیودرماتیت دست یافتند (46).

       از آنجاییکه پایه درمان سرطان پستان در همه مراکز درمانی بر سه درمان رایج کموتراپی، رادیوتراپی و در مواردی جراحی استوار است، قطعا کنترل عوارض درمان سبب ارتقاء سلامت بیمار و پذیرش درمان می گردد. رادیوتراپی یکی از ارکان اصلی درمان در همه انواع سرطان پستان محسوب می شود، که علیرغم تاثیر بسیار مطلوب و کنترل سرطان، به دلیل ایجاد عوارض ممکن است بر روی روند درمان و پیگیری آن تاثیر گذار باشد. که گاها به دلیل همین عوارض برنامه درمان تغییر کرده و پزشکان مجبور به تقلیل دوز اشعه دریافتی شوند که نتیجه آن  کاهش اثرات ضد توموری اشعه خواهد بود. یکی از عوارض نا مطلوب و شایع این روش درمانی، عوارض پوستی (رادیودرماتیت) می باشد. مطالعات قبلی به تاثیر داروهای شیمیایی یا گیاهی خاص و بصورت تفکیک شده در کاهش عوارض رادیودرماتیت در این بیماران پرداخته اند و برنامه آموزشی جامعی جهت پیشگیری، درمان و یا کاهش علائم رادیودرماتیت در این بیماران وجود ندارد. لذا  با توجه به نیاز موجود مطالعه حاضر  با هدف بررسی تاثیر آموزش راهبردهای پیشگیری از درماتیت ناشی از رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پستان طراحی گردیده است.

جهت بررسی متون مرتبط با موضوع پژوهش، جستجو با واژه های فارسی شامل رادیودرماتیت، سرطان پستان، آموزش در محدوده سال ها2000  تا  2018 در  بانک های اطلاعاتی   Iran Medex ,Magiran ،SID ،IranDoc ،ProQuest ،Pubmed ، Ovid . Science direct  انجام شد و مقالات مرتبط مورد بررسی قرار گرفت.

مروری بر مطالعات قبل:

مطالعات داخلی:

مطالعه ایی توسط قاسمی و همکاران در سال 2018 بر روی 60 بیمار مبتلا به سرطان پستان تحت رادیوتراپی،  بصورت کارآزمایی بالینی دو سو کور با هدف بررسی  تاثیرات سلکوکسیب در پیشگیری از سمیت پوست در بیماران دریافت کننده پرتودرمانی برای درمان سرطان پستان انجام شد. در این مطالعه ، بیماران مبتلا به سرطان پستان تحت رادیوتراپی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. بیماران گروه مداخله روزانه 400 میلی گرم سلکوکسیب طی دوره رادیوتراپی دریافت نموده، و بیماران گروه کنترل پلاسبو دریافت کردند. درماتیت ناشی از اشعه براساس مقیاسRTOG^[1]  و میزان درد و خارش آنها با مقیاسVAS^[2]  طی 6 هفته درمان مورد بررسی قرار گرفت. نتایج این بررسی نشان داد تجویز خوراکی دارو طی دوره درمان و پس از آن به طور چشمگیری باعث کاهش خارش و درد ناشی از اشعه شد و میزان درماتیت در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل کمتر بود(47).

کارآزمایی بالینی دیگری در سال 1395 توسط ترکاشوند و همکاران  با هدف تعیین تأثیر آموزش مبتنی بر نیازهای آموزشی بیماران بر آگاهی و نگرش آنان نسبت به عوارض شیمی درمانی در مراجعه کنندگان به بیمارستان منتخب آجا در تهران انجام شد. در این کار آزمایی بالینی50 بیمار مبتلا به سرطان پستان ، تحت شیمی درمانی به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند و سپس با تخصیص تصادفی نمونه ها به دو گروه آزمون و کنترل  تقسیم شدند و تحت یک مداخله آموزشی مبتنی بر نیاز در حیطه های مختلف متاثر از شیمی درمانی، به صورت چهره به چهره در طول دو سیکل شیمی درمانی قرار گرفتند. قبل و بعد  از انجام مداخله اطلاعات مربوط به نمونه ها در زمینه سنجش آگاهی و نگرش از طریق پرسشنامه محقق ساخته، جمع آوری گردید. در مرحله پیش آزمون، آزمون های  آماری تفاوت معناداری را در نمره آگاهی و نگرش  بیماران از عوارض شیمی درمانی بین دو گروه نشان نداد، در حالی که  پس از مداخله تفاوت معنی داری در نمره آگاهی و نگرش بیماران از عوارض شیمی درمانی بین دو گروه آزمون و کنترل وجود داشت(48).

اکبری و همکاران در سال 1394  مطالعه ایی با عنوان بررسی اثربخشی آموزش مهارتهای مقابله با استرس بر کیفیت زندگی و میزان درد در بیماران مبتلا به سرطان پستان در شهرستان دزفول انجام دادند. این تحقیق  یک مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون ـ پس آزمون با گروه کنترل همراه با پیگیری بود. طی این مطالعه 34 بیمار که دارای شرایط ورود به مطالعه بودند به صورت تصادفی به دو گروه 17 نفره مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه آزمایش تحت برنامه آموزش 8 هفته ایی مهارت های مقابله با استرس لازاروس و فولکمن قرار گرفتند و گروه کنترل تا پایان برنامه، برنامه درمانی روتین خود را  دریافت کردند. .هر دو گروه قبل و بعد از اجرای برنامه، پرسشنامه مختصر شدت درد و پرسشنامه کیفیت زندگی را تکمیل کردند. نتایج این مطالعه نشان داد  که این برنامه باعث کاهش شدت درد و کاهش تداخل درد در عملکرد روزمره بیماران گردیده است(49).

در سال 1392 محمود زاده اردکانی و همکاران ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﺎ ﻫﺪف ﺗﻌﻴﻴﻦ ﺗﺄﺛﻴﺮ ژل آﻟﻮﺋﻪ ورا ﺑﺮ ﻣﻴﺰان ﭘﻴﮕﻤﺎﻧﺘﺎﺳﻴﻮن ﭘﻮﺳﺘﻲ ﻧﺎﺷﻲ از رادﻳﻮﺗﺮاﭘﻲ ﺑﺎ اﻟﻜﺘﺮون ﭘﺲ از ﻣﺎﺳﺘﻜﺘﻮﻣﻲ در ﺑﻴﻤﺎران ﻣﺮاﺟﻌﻪ ﻛﻨﻨﺪه ﺑﻪ ﺑﻴﻤﺎرﺳﺘﺎن ﺳﻴﺪاﻟﺸﻬﺪا در اصفهان انجام دادند. در اﻳﻦ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﻧﻴﻤﻪ  تجربی 80 ﻧﻔﺮ از زﻧﺎن ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن ﺳﻴﻨﻪ ﻛﻪ ﻣﺎﺳﺘﻜﺘﻮﻣﻲ ﺷﺪه و ﺗﺤﺖ درﻣﺎن رادﻳﻮﺗﺮاﭘﻲ ﺑﺎ اﻟﻜﺘﺮون ﺑﻮدﻧﺪ ﺑﻪ روش ﻧﻤﻮﻧﻪ ﮔﻴﺮی داوﻃﻠﺒﺎﻧﻪ ﻣﺒﺘﻨﻲ ﺑﺮ ﻫﺪف و ﺳﻪ ﺳﻮﻛﻮر اﻧﺘﺨﺎب و در دو ﮔﺮوه قرار ﮔﺮﻓﺘﻨﺪ. دو ﭘﺮﺳﺸﻨﺎﻣﻪ اﻃﻼﻋﺎت ﻓﺮدی و ﻣﻘﻴﺎس ﺳﻨﺠﺶ ﭘﻴﮕﻤﺎﻧﺘﺎﺳﻴﻮن ﭘﻮﺳﺖ جهت بررسی نمونه ها مورد  اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺖ. قبل از ﻣﺪاﺧﻠﻪ ﺗﺴﺖ ﺣﺴﺎﺳﻴﺖ ﺑﻪ ژل آﻟﻮﺋﻪ ورا اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. بررسی ﭘﻴﮕﻤﺎﻧﺘﺎﺳﻴﻮن پوست ﻧﻴﺰ ﻗﺒﻞ از ﻣﺪاﺧﻠﻪ و اﻧﺘﻬﺎی ﻫﺮ ﻫﻔﺘﻪ ﺗﺎ ﻫﻔﺘﻪ ﺷﺸﻢ اﻧﺠﺎم ﺷﺪ. نتایج حاصله نشان داد  ﺗﺎ اﻧﺘﻬﺎی ﻫﻔﺘﻪ اول درﻣﺎن در ﻫﻴﭻ ﻛﺪام از ﮔﺮوه ﻫﺎ اﻓﺰاﻳﺶ ﭘﻴﮕﻤﺎﻧﺘﺎﺳﻴﻮن ﻣﺸﺎﻫﺪه ﻧﺸﺪ. در ﮔﺮوه آﻟﻮﺋﻪ ورا  در هفته های سوم و چهارم و پنجم ، ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ ﭘﻴﮕﻤﺎﻧﺘﺎﺳﻴﻮن ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ درﺟﻪ ﻳﻚ و 08/2 درﺻﺪ درجه سه بودند. اما در این مدت 75/8 درصد از گروه کنترل دارای پیگمانتاسیون درجه سه بودند. در انتهای هفته ششم، 25/6  درصد ﻧﻤﻮﻧﻪ های آلوئه ورا  و 5/52 درصد گروه کنترل پیگمانتاسیون درجه 3 پیدا کردند. آزﻣﻮن ﻫﺎی آﻣﺎری اﺧﺘﻼف ﻣﻌﻨﻲ داری در ﻣﻴﺎن دو ﮔﺮوه، از ﻧﻈﺮ شدت تغییر پیگمانتاسیون پوست را نشان داد.(50)  

در سال 2011 همتی و همکاران مطالعه ایی با هدف  بررسی اثرات پماد سیلور سولفادیازین بر پیشگیری از درماتیت حاد در بیماران تحت رادیوتراپی در سرطان پستان در اصفهان انجام دادند. در این کار آزمایی بالینی بیماران پس از انجام جراحی ماستکتومی و شیمی درمانی تحت رادیوتراپی قرار گرفتند. فاصله زمانی بین پایان شیمی درمانی تا شروع رادیوتراپی 3 هفته بود. بیماران به صورت تصادفی به دو گروه کنترل و مداخله 51 نفری تقسیم شدند و به آنان آموزش های کلی در مورد مراقبت از پوست داده شد. بیماران گروه مداخله پماد سیلورسولفادیازین یک درصد را، سه بار در روز، برای 3 روز در هفته، به مدت 5 هفته در طول دوره رادیوتراپی و یک هفته پس از اتمام آن دریافت کردند. یک ناظر بی طرف شدت درماتیت را بصورت هفته ایی  درطی 6 هفته بر اساس مقیاس RTOG مورد بررسی قرار داد. نتایج حاصله نشان داد که  شدت درماتیت در طول دوره درمان در گروه مداخله کمتر بود و نمره شدت آسیب پوستی نیز در آنان کمتر از گروه کنترل بود و طبق انتظارات شدت آسیب پوستی با افزایش دوز اشعه افزایش می یافت (51).

در سال 1389 امیدواری و همکاران مطالعه ایی تحت عنوان ﺗﺄﺛﻴﺮ ﻋﺴﻞ ﻣﻮﺿﻌﻲ، ﭘﻤﺎد ﻫﻴﺪوروﻛﻮرﺗﻴﺰون و ﺷﺴﺘﺸﻮی ﺳﺎده در ﺑﻬﺒﻮد درﻣﺎﺗﻴﺖ ﻧﺎﺷﻲ از رادﻳﻮﺗﺮاﭘﻲ در ﺑﻴﻤﺎران ﻣﺒﺘﻼ ﺑﻪ ﺳﺮﻃﺎن ﭘﺴﺘﺎن انجام دادند. هدف از این مطالعه  بررسی تاثیر درمانی و عوارض جانبی عسل موضعی در درمان درماتیت ناشی از رادیوتراپی بود. در این کارآزمایی بالینی 90 بیمار مبتلا به سرطان پستان که تحت عمل جراحی رادیکال ماستکتومی و متعاقب آن رادیوترای قرار گرفته بودند و دچار درماتیت درجه 2تا 3 ناشی از رادیوتراپی شده بودند، به صورت تصادفی تحت درمان شستشوی روزانه ( گروه 1)، پماد عسل موضعی همراه با شستشوی روزانه(گروه 2)، پماد هیدروکورتیزون همراه با شستشوی روزانه(گروه 3) قرار گرفتند. برای ﻣﺪت ﺳﻪ ﻫﻔﺘﻪ، سطح درماتیت، شدت علایم بیمار مانند ﺧﺎرش، درد، ﺗﺮﺷﺢ و ﺳﻮزش در اﻧﺘﻬﺎی ﻫﺮ ﻫﻔﺘﻪ ﭘﻲگیری و ثبت شد. ﻛﺎراﻳﻲ و ﻋﻮارض ﺟﺎﻧﺒﻲ، اﻫﺪاف اوﻟﻴﻪ و ﺛﺎﻧﻮﻳﻪ ﻣﻄﺎﻟﻌﻪ ﺑﻮد. یافته های حاصل از مطالعه نشان داد تفاوت آماری قابل توجهی از نظر میزان علائم بیمار و شدت رادیودرماتیت در بین گروه ها وجود نداشت، اما پماد هیدروکورتیزون شدت علائم بیمار مانند سوزش و خارش را در مقایسه با پماد عسل موضعی به طور معنی داری بهبود بخشید(52).

مطالعات خارجی:

در سال 2018 مقاله ایی تحت عنوان اثر بخشی مرطوب کننده های هپارینویید به عنوان یک عامل پیشگیری از رادیودرماتیت پس از جراحی های نگهدانده سینه به صورت کارآزمایی بالینی توسط سی کی گویچی[3] و همکاران انجام شد . در این مطالعه بیماران دریافت کننده رادیوتراپی به گروه های دریافت کننده پروفیلاکسی مرطوب کننده، دریافت کننده مرطوب کننده دو هفته پس از شروع درمان، و گروه بدون مداخله تقسیم شدند. رطوبت  پوست قبل از رادیوتراپی، روز آخر رادیوتراپی،2 هفته،4هفته و 3 ماه پس از رادیوتراپی اندازه گیری شد. مقایسه گروه ها نشان داد که میزان رطوبت پوست در گروه دریافت کننده مرطوب کننده به صورت معنی داری بالاتر بود و در گروه بدون مداخله شدت خشکی پوست در هفته های دوم و چهارم پس از رادیوتراپی شدید تر بود و خشکی پوست تا 3 ماه پس از رادیوتراپی ادامه داشت. با این حال نمره شدت اریتم هیچ تفاوتی بین دو گروه نداشت. نمره شدت درد در گروه بدون مداخله نسبت به مداخله بالاتر بود(53).

در سال 2017 ناصر و همکاران مطالعه ایی تحت عنوان تاثیرات پماد ویتامین دی در پیشگیری از درماتیت ناشی از اشعه در بیماران تحت رادیوتراپی انجام دادند. هدف اصلی این مطالعه بررسی تاثیرات پماد ویتامین دی در پیشگیری از رادیودرماتیت در مقایسه با کرم آکوا ^[4]بود. این مطالعه در محدوده زمانی آوریل 2007 تا مه 2012 در مرکز پزشکی رابین انجام شد. بیماران 5 روز در هفته تحت رادیوتراپی با دوز تعیین شده قرار می گرفتند و 15 دقیقه پس از انجام رادیوتراپی درنیمی از پستان کرم آکوا و در نیمه دیگر کرم حاوی آنالوگ های فعال ویتامین دی  تحت نظارت پرستار استعمال می گردید. واکنش های پوستی با سیستم RTOG  در هفته های 1، 2، 3، 4، 5 و 7 پس از شروع  درمان مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج بررسی نشان داد پماد ویتامین دی در بیمارانی که واکنش های آلرژیک موضعی یا سیتمیک نداشتند به خوبی تحمل شد. درماتیت ناشی از اشعه در دو گروه درمانی تفاوت معنی داری نداشت. پماد موضعی ویتامین دی برای جلوگیری از درماتیت ناشی از اشعه در زنان تحت رادیوتراپی نسبت به کرم آکوا برتری نداشت(54).

در سال 2013 مطالعه ایی تحت عنوان کاربرد کورکومین برای درمان رادیودرماتیت بصورت یک کار آزمایی بالینی دو سو کور بر روی 30 بیمار مبتلا به سرطان پستان توسط رایان و همکاران انجام شد. هدف این پژوهش بررسی تاثیرات کورکومین در کاهش شدت رادیو درماتیت در این بیماران  بود. جامعه مورد مطالعه  زنان مبتلا به سرطان پستان یا کارسینوم اینسایتو تحت رادیوتراپی طی یک دوره 4 تا 7 هفته ایی بود. بیماران گروه مداخله روزانه 2 گرم کورمین سه بار در روز در طول دوره رادیوتراپی دریافت می نمودند و در گروه کنترل پلاسبو سه نوبت در روز داده شد. ارزیابی ها بصورت هفتگی بر روی نمره شدت رادیودرماتیت، وجود پوسته ریزی مرطوب و میزان اریتم انجام شد و پایش سطح درد با پرسشنامه مگیل مورد بررسی قرار گرفت. میانگین سنی افراد مورد مطالعه 1/58 سال بود. نتایج مطالعه نشان دهنده کاهش شدت رادیودرماتیت در گروه کورکومین نسبت به دارو نما بود و اختلاف معنی داری بین میزان قرمزی ،درد و علایم همراه مشاهده نشد(55).

در سال 2001  روی و همکاران مطالعه ایی با عنوان اثرات شستشوی پوست با آب و صابون، در طی دوره رادیوتراپی پستان بصورت یک کارآزمایی تصادفی شده انجام دادند. هدف از این مطالعه بررسی تاثیرات شستشوی پوست با آب و صابون  در طی دوره رادیوتراپی بر روی شدت رادیودرماتیت بود. 99 بیمار مبتلا به سرطان پستان به صورت تصادفی قبل از شروع دوره رادیوتراپی به دو گروه مداخله وکنترل تقسیم شدند.49 بیمار طی دوره درمان شستشوی پوست را انجام ندادند و 50 بیمار طبق دستورالعمل شستشوی پوست در طی دوره رادیوتراپی را انجام دادند. میزان بروز رادیودرماتیت با معیارRTOG و درد با مقیاسVAS برای  بیماران هر هفته و یک ماه پس از اتمام درمان  ثبت گردید. سایر اطلاعات مورد بررسی شامل ویژگی های دموگرافیک، ویژگی های مرتبط با تومور، درمان های قبلی و روش تابش اشعه بود. نتایج مطالعه نشان داد در گروه بدون شستشو میزان بروز رادیودرماتیت در گرید صفر رادیودرماتیت 2%، در گرید یک 42%، در گرید دو57 %، در گرید سه و چهار 0% بود. برای گروه شسشتو میزان بروز رادیودرماتیت در گرید صفر،0% ،در گرید یک 64%، در گرید دو34%، در گرید سه 2% و در گرید چهار 0% بود. پوسته ریزی مزطوب در گروه بدون شستشو  33 %، و در گروه شستشو14% بود. میانگین نمرات درد و خارش در گروه بدون شستشو بالاتر بود ولی این اختلاف از نظر آماری معنی دار نبود (56).

1- الگوی تغییرات شدت درماتیت ناشی از رادیوتراپی در هفته های اول، سوم و پایان رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پستان در گروه های مداخله و کنترل پس از آموزش راهبردهای مبتنی بر پیشگیری متفاوت است.

تعیین تاثیر آموزش مبتنی بر راهبردهای پیشگیری بر درماتیت ناشی از رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پستان در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) شهر زاهدان در سال 1398

1-تعیین و مقایسه شدت درماتیت ناشی از رادیوتراپی در هفته های اول، سوم و پایان رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پستان در گروه های مداخله و کنترل پس از آموزش راهبردهای مبتنی بر پیشگیری.

دانشگاه علوم پزشکی زاهدان

رادیودرماتیت(تعریف نظری): عارضه پوستی قابل توجهی است که بدنبال تابش  مستقیم اشعه در طی مراحل درمان سرطان ایجاد می گردد(32).

رادیودرماتیت (تعریف عملی): در این مطالعه منظور از رادیودرماتیت آسیب پوست ناشی از رادیوتراپی در  منطقه تحت درمان می باشد که بر اساس مقیاس RTOG مرحله بندی شده  و به پنج مرحله تقسیم بندی می گردد.

آموزش(تعریف نظری): ﺗﺮﻛﻴﺒﻲ برنامه ریزی شده از  ﻓﻌﺎﻟﻴﺖ های آﻣﻮزﺷﻲ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻛﻤﻚ ﺑﻪ اﻓﺮادی ﻛﻪ د ر ﺣﺎل ﺗﺠﺮﺑﻪ ﻛﺮدن ﻳﻚ ﺑﻴﻤﺎری ﻫﺴﺘﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺘﻮاﻧﻨﺪ ﺑﻪ ﮔﻮﻧﻪ  ای رﻓﺘﺎر ﺧﻮد را ﺗﻐﻴﻴﺮ دﻫﻨﺪ ﻛﻪ اﻳﻦ ﺗﻐﻴﻴﺮ رﻓﺘﺎر ﻣﻮﺟﺐ ﺣﻔﻆ و ارﺗﻘﺎی ﺳﻼﻣﺖ آﻧﻬﺎ ﺷﻮد(57).

آموزش(تعریف عملی): منظور از آموزش در این مطالعه برگزاری جلسات آموزشی 30 دقیقه ایی به تعداد سه جلسه به صورت آموزش انفرادی قبل از شروع رادیو تراپی است.

این پژوهش نیمه تجربی است.

جامعه مورد مطالعه:  جامعه مورد مطالعه این پژوهش، متشکل از  کلیه بیماران مبتلا به سرطان پستان، که تحت عمل جراحی رادیکال ماستکتومی قرار گرفته و برای ادامه روند درمان جهت رادیوتراپی به بیمارستان علی ابن ابیطالب(ع) شهر زاهدان در سال 1398  مراجعه خواهند داشت

معیارهای ورود:

کاندید رادیوتراپی، نداشتن سابقه اختلال آلرژیک،  عدم پرتو درمانی قبلی ، نداشتن اسکار جوش نخورده در محل پرتودرمانی، عدم وجود عفونت فعال در موضع تحت رادیوتراپی، عدم ابتلا به  دیابت، نداشتن دفورمیتی شدید قفسه سینه یا سابقه هایپر پیگمانتاسیون، سن 30تا65 سال، تمایل بیمار به شرکت در مطالعه

معیارهای خروج:

قطع رادیوتراپی به هر دلیلی، غیبت در یکی از جلسات آموزشی ، استفاده از داروهای پوستی برای درمان رادیودرماتیت طبق نظر پزشک، عود سرطان پستان

حجم نمونه بر اساس بر اساس متغیر بروز درماتیت در مطالعه  همتی و همکاران (2012) و با حدود اطمینان 95% و توان ازمون اماری 80% و بر اساس فرمول زیر در هر گروه تعداد 36  نفر براورد گردید (50).برای اطمینان از کفایت حجم نمونه و ریزش احتمالی ، در این مطالعه در هر گروه40  نفر و در مجموع 80  نفر حجم نمونه تعیین شد

به شیوه در دسترس و سپس تخصیص تصادفی می باشد.

برای جمع آوری اطلاعات از  پرسشنامه دو قسمتی به شرح زیر  استفاده خواهد شد.  1- پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک 2- معیار بررسی عوارض پوستی در رادیوتراپی( (RTOG

قسمت اول پرسشنامه در برگیرنده اطلاعات دموگرافیک که شامل شش آیتم؛ سن، میزان تحصیلات، شاخص توده بدنی، مرحله بیماری، وضعیت تاهل و مصرف سیگار می باشد.

قسمت دوم پرسشنامه ، معیار بررسی عوارض پوستی در رادیوتراپی (RTOG)  می باشد که  شامل 5 گرید است. در گرید  صفر بین پوست ناحیه درمان شده با پوست سایر نواحی تفاوتی وجود ندارد. در گرید یک تلانژکتازی مختصر، عدم تقارن مختصر پستان ها، افزایش پیگمانتاسیون مختصررخ می دهد. در گرید دو تلانژکتازی متوسط، افزایش پیگمانتاسیون متوسط، افزایش دانسیته پوست، لمس سفتی پوست، ادم مختصرایجاد می شود. در گرید سه تلانژکتازی شدید ناحیه ای، افزایش پیگمانتاسیون شدید، فیبروز و فیکس شدن زیر جلدی، ادم شدید بروز می کند. در گرید چهار تلانژکتازی شدید تمام پستان، افزایش دانسیته شدید پوست، رتراکسیون و فیکس شدن شدید پوست ظاهر می شود. این معیار توسط انجمن گروه رادیوتراپی انکولوژی منتشر گردیده و در سال 2014 مورد بازبینی مجدد قرار گرفته است، و در ایران در مقالات متعددی به کار رفته است(58, 59). در این مطالعه جهت بررسی پایایی این معیار از  روش همبستگی بین آزمون مشاهده گران استفاده خواهد شد .

پس از تصویب طرح در کمیته پژوهش دانشکده پرستاری و مامایی و کسب کد اخلاق از کمیته اخلاق دانشگاه  و پس از هماهنگی با بیمارستان های دانشگاه علوم پزشکی وبخش های رادیوتراپی و کموتراپی، پژوهشگر به بخش های مورد نظر مراجعه خواهد نمود. برای  بیمارانی که دارای معیارهای ورود به پژوهش باشند، پس از اخذ رضایت کتبی، در رابطه با اهداف پژوهش، مدت زمان پژوهش و  روش اجرای پژوهش و شرایط خروج از مطالعه  توضیحات لازم ارایه خواهد شد .نمونه ها به روش در دسترس انتخاب خواهند شد و با تخصیص تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تخصیص  خواهند شد. بدین صورت  که جدول اعداد تصادفی با توجه به تعداد نمونه ها تهیه خواهد شد. شماره ها پس از مراجعه بیماران واجد شرایط به بیمارستان و به ترتیب مراجعه، به هر بیمار یک شماره تعلق خواهد گرفت که با توجه به قرارگیری تصادفی شماره ها، بیمار در گروه مداخله و یا کنترل قرارخواهند گرفت. گروه مداخله سه جلسه آموزش 30 دقیقه ایی با محتوی آموزشی تایید شده توسط متخصص انکولوژی  به روش چهره به چهره و به صورت انفرادی  آموزش داده خواهد شد. جلسات آموزشی بیماران قبل از شروع دوره رادیوتراپی خواهد بود بدین صورت که محقق در  انتهای سیکل کمو تراپی به  هر یک از بخش های کموتراپی بیمارستان های خاتم الانبیا (ص) و علی ابن ابی طالب(ع) شهر زاهدان مراجعه خواهد نمود و پس از انتخاب آزمودنی ها، در هفته های ما قبل رادیوتراپی سه جلسه آموزشی برای هر یک از افراد به صورت چهره به چهره و انفرادی برگزار خواهد شد. جهت بررسی رادیودرماتیت در این بیماران در پایان هفته اول رادیوتراپی، پایان هفته سوم رادیوتراپی و هفته آخر رادیوتراپی معیار  RTOG تکمیل  خواهد شد. در بیماران گروه کنترل مراقبت های روتین اجرا خواهد شد و مداخله آموزشی صورت نخواهد گرفت. در این گروه نیز همانند گروه مداخله در پایان هفته اول رادیوتراپی، پایان هفته سوم رادیوتراپی و  هفته آخر رادیوتراپی معیار  RTOG  تکمیل خواهد شد. در پایان مداخله کتابچه آموزشی براساس محتوی آموزش داده شده به گروه مداخله، تهیه و در اختیار گروه کنترل قرار خواهد گرفت.محتوی آموزشی جلسات بر اساس جدول زیر اجرا خواهد شد

کلیه اطلاعات به دست آمده  با کمک نرم افزار  SPSS.21  مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهد گرفت . با کمک آمارهای توصیفی  توصیفی میانگین، انحراف معیار، فراوانی و درصد محاسبه خواهد شد. برای مقایسه شدت درماتیت در دو گروه از آزمون رتبه ایی فریدمن استفاده خواهد شد در صورت نرمال نبودن داده ها از آزمونهای نان پارامتریک معادل استفاده خواهد شد . سطح معناداری هم در این مطالعه p=0.05 خواهد بود .

جدول مقایسه میانگین وانحراف معیار شدت درماتیت بعد از اجرای برنامه آموزشی راهبردهای مبتنی بر پیشگیری   در گروه های مداخله وکنترل:

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

 2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

 25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

 28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

-ممکن است بیماران در پر کردن پرسشنامه ها دقت لازم را نکنند که به آنها درباره اهمیت این پژوهش توضیح داده و آنها را درباره فواید این طرح آگاه کرده و مشتاق به حضور فعال در طرح تحقیقاتی خواهیم کرد.

-ممکن است بیماران بصورت فعال در کلاس های آموزشی شرکت نکنند که با توضیح اهداف پژوهش و روشن کردن فواید آن، بیماران را مشتاق به حضور فعال در کلاس کرده و همچنین زمان کلاس ها را بر اساس وقت پیشنهادی توسط بیماران پیش بینی خواهیم کرد.

Breast Neoplasm ،Dermatitis ،Education، 

1.             Anderson D. Harrison’s principles of internal medicine. AAN Enterprises; 2005.
2.             Fathi F, Pourasghar M, Janbabai GJmjomuoms. Pain control with hypnosis for acute myeloid leukemia patients under chemotherapy. 2016;59(2):71-81.
3.             Lewis SM, Collier IC, Heitkemper MM. Medical-surgical nursing: assessment and management of clinical problems: Elsevier, Incorporated; 2017.
4.             Akinyemiju T, Abera S, Ahmed M, Alam N, Alemayohu MA, Allen C, et al. The burden of primary liver cancer and underlying etiologies from 1990 to 2015 at the global, regional, and national level: results from the global burden of disease study 2015. 2017;3(12):1683-91.
5.             ASADZADEH I, MAHMOUD AM. The Study of the Effectiveness of Metacognitive Therapy on Depressive Symptoms and Life Expectancy of Women with Breast Cancer. 2018.
6.             Taghiyar S, Poor KS, Razmi Na. A Comparison of the Serum Level of Carcinoembryonic antigen, Prolactin, and Malondialdehyde in Patients Suffering from Breast Cancer and in Healthy individuals in Isfahan. Journal of Fasa University of Medical Sciences/Majallah-i Danishgah-i Ulum-i Pizishki-i Fasa. 2014;4(3).
7.             KalanFarmanFarma K, Zareban I, Jalili Z, Shahrakipour M, Lotfi BJJoTHUoMS. The Effect of Education on Condition of Knowledge, Attitude and Preventive Behaviors of Breast Cancer in Female Teachers at Guidance Schools in Zahedan. 2013;1(3):65-73.
8.             Berek J. Novak E. Woltersk. Female Genital Disease15th Ed. Lippincott Williams&Wilkins; 2012.
9.             Jazayeri SB, Saadat S, Ramezani R, Kaviani AJCe. Incidence of primary breast cancer in Iran: Ten-year national cancer registry data report. 2015;39(4):519-27.
10.           Mousavian SJRiM. Acromegaly and breast cancer in a man: a case report. 2009;33(1):55-8.
11.           Friedenreich CM, Orenstein MRJTJon. Physical activity and cancer prevention: etiologic evidence and biological mechanisms. 2002;132(11):3456S-64S.
12.           Black JM, Hawks JH, Keene AM. Medical-surgical nursing: Clinical management for positive outcomes: Saunders Elsevier; 2009.
13.           Grantzau T, Mellemkjær L, Overgaard JJR, Oncology. Second primary cancers after adjuvant radiotherapy in early breast cancer patients: a national population based study under the Danish Breast Cancer Cooperative Group (DBCG). 2013;106(1):42-9.
14.           Enayatrad M, Salehiniya HJJoSUoMS. An investigation of changing patterns in breast cancer incidence trends among Iranian women. 2015;22(1):27-35.
15.           Harirchi I, Ebrahimi M, Zamani N, Jarvandi S, Montazeri AJPh. Breast cancer in Iran: a review of 903 case records. 2000;114(2):143-5.
16.           Chan RJ, Webster J, Chung B, Marquart L, Ahmed M, Garantziotis SJBc. Prevention and treatment of acute radiation-induced skin reactions: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. 2014;14(1):53.
17.           Hickey M, Peate M, Saunders C, Friedlander MJHru. Breast cancer in young women and its impact on reproductive function. 2009;15(3):323-39.
18.           Jemal A, Thomas A, Murray T, Thun MJC-ACJfC. Cancer statistics, 2002. 2002;52(1):23-47.
19.           Buchholz TAJTL. Radiotherapy and survival in breast cancer. 2011;378(9804):1680-2.
20.           Lancet EBCTCGJT. Favourable and unfavourable effects on long-term survival of radiotherapy for early breast cancer: an overview of the randomised trials. 2000;355(9217):1757-70.
21.           Brunner LS. Brunner & Suddarth's textbook of medical-surgical nursing: Lippincott Williams & Wilkins; 2010.
22.           Cox JD, Ang KK. Radiation Oncology E-Book: Rationale, Technique, Results: Elsevier Health Sciences; 2009.
23.           Demicheli R, Valagussa P, Bonadonna GJBcr, treatment. Double-peaked time distribution of mortality for breast cancer patients undergoing mastectomy. 2002;75(2):127-34.
24.           Keefe DM, Schubert MM, Elting LS, Sonis ST, Epstein JB, Raber‐Durlacher JE, et al. Updated clinical practice guidelines for the prevention and treatment of mucositis. 2007;109(5):820-31.
25.           Khan FM, Gerbi BJ. Treatment planning in radiation oncology: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins; 2012.
26.           Shahriari H, Zare H, Aliakbari Dehkordi M, Sarami Foroushani GR. Effectiveness of Cognitive-Behavioral Interventions in the Treatment of Generalized Anxiety Disorder: A Systematic Review and Meta-analysis %J Journal of Rafsanjan University of Medical Sciences. 2018;17(5):461-78.
27.           Turk D, Sist T, Okifuji A, Miner M, Florio G, Harrison P, et al. Adaptation to metastatic cancer pain, regional/local cancer pain and non-cancer pain: role of psychological and behavioral factors. 1998;74(2-3):247-56.
28.           Di Prospero L, Thavarajah N, Chen E, Jon F, Chow E, Holden LJJoMI, et al. Pain management needs assessment: a survey of radiation therapists at a large academic comprehensive cancer centre. 2012;43(4):214-20. e2.
29.           Masferrer JP, Mejía MM, Fernández MV, Astudillo AA, Armenteros MLH, Hernández VM, et al. Prophylaxis with a cream containing urea reduces the incidence and severity of radio-induced dermatitis. 2010;12(1):43-8.
30.           Halpering E, Perez CA, Brady L. Principles and Practice of radiation Oncology. Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins; 2008.
31.           Hinkel, LJ, Mohammadi, Narimani, Sajjad, Mir. Medical surgical nursing-2018 .andishe rafi
32.           Antoni MH. Stress management intervention for women with breast cancer: American psychological association; 2003.
33.           Graham P, Browne L, Capp A, Fox C, Graham J, Hollis J, et al. Randomized, paired comparison of No-Sting Barrier Film versus sorbolene cream (10% glycerine) skin care during postmastectomy irradiation. 2004;58(1):241-6.
34.           Ryan JLJJoID. Ionizing radiation: the good, the bad, and the ugly. 2012;132(3):985-93.
35.           Fisher J, Scott C, Stevens R, Marconi B, Champion L, Freedman GM, et al. Randomized phase III study comparing Best Supportive Care to Biafine as a prophylactic agent for radiation-induced skin toxicity for women undergoing breast irradiation: Radiation Therapy Oncology Group (RTOG) 97-13. 2000;48(5):1307-10.
36.           Donaldson N, Rutledge D, Pravikoff D. Principles of effective adult-focused patient education in nursing. Online J Clin Innov. 1999;2(2):1-22.
37.           Walsh M, Crumbie A. Watson's Clinical Nursing and Related Sciences E-Book: Elsevier Health Sciences; 2007.
38.           Farahandi H, Mohebbi B, Tol A, Sadeghi R, Nori Jaliani K. The impacts of blended educational intervention program on blood pressure control and promoting HbA1c among type 2 diabetic patients with hypertension. Razi Journal of Medical Sciences. 2015;22(131):88-96.
39.           Afshari M. The effect of BASNEF-based blended educational program on on diabetes control among type 2 diabetic patients referred to diabetes clinic of Samirom city. 2015.
40.           Kesten J, Griffiths P, Cameron N. A systematic review to determine the effectiveness of interventions designed to prevent overweight and obesity in pre‐adolescent girls. Obesity Reviews. 2011;12(12):997-1021.
41.           Treacy JT, Mayer DK, editors. Perspectives on cancer patient education. Seminars in oncology nursing; 2000: Elsevier.
42.           Ricka R, Vanrenterghem Y, Evers GC. Adequate self-care of dialysed patients: a review of the literature. International journal of nursing studies. 2002;39(3):329-39.
43.           Bahrami M, Dehgani S, Eghbali M, Daryabeigi RJIjon, research m. The effect of a care program on pain intensity of cancer patients who underwent surgery and hospitalized in Sayyed-Al-Shohada Hospital of Isfahan University of Medical Sciences in 2011. 2012;17(6):408.
44.           Smith MY, DuHamel KN, Egert J, Winkel GJPe, counseling. Impact of a brief intervention on patient communication and barriers to pain management: results from a randomized controlled trial. 2010;81(1):79-86.
45.           Ghasemi A, Danesh B, Yazdani-Charati J, Hosseinimehr SJ. Randomized Double-blind Placebo-controlled Trial of Celecoxib for the Prevention of Skin Toxicity in Patients Receiving Radiation Therapy for Breast Cancer. Anti-Inflammatory & Anti-Allergy Agents in Medicinal Chemistry (Formerly Current Medicinal Chemistry-Anti-Inflammatory and Anti-Allergy Agents). 2018;17(1):57-67.
46.           Mahmoudi F, Shahrjerdi S, Golpayegani MJJoRUoMS. Changes in Pain and Kyphosis Angle Following a Corrective Exercise Program in Elderly Women: A Randomized Controlled Trial. 2017;15(9):849-60.
47.           TORKASHVAND J, DADGARI F, ZAREIYAN A. THE EFFECT OF TRAINING PROGRAMS BASED ON THE PATIENTS’NEEDS ON KNOWLEDGE AND ATTITUDE OF PATIENTS ABOUT CHEMOTHERAPY. 2017.
48.           Sharif F, Ansari H, Mosalaee A, Jafaree P, Zinat MJJPCM. The Effect of Pain Management Education on the Intensity of Pain and Quality of Life of Patients with Cancer. 2012;2(114):2.
49.           AKBARI M, ALIPOUR A, ZARE H. The effect of coping skills training program on pain and quality of life in breast cancer patient. 2015.
50.           Hemati S, Asnaashari O, Sarvizadeh M, Motlagh BN, Akbari M, Tajvidi M, et al. Topical silver sulfadiazine for the prevention of acute dermatitis during irradiation for breast cancer. Supportive Care in Cancer. 2012;20(8):1613-8.
51.           Sekiguchi K, Akahane K, Ogita M, Haga C, Ito R, Arai S, et al. Efficacy of heparinoid moisturizer as a prophylactic agent for radiation dermatitis following radiotherapy after breast-conserving surgery: a randomized controlled trial. 2018;48(5):450-7.
52.           Sekiguchi K, Akahane K, Ogita M, Haga C, Ito R, Arai S, et al. Efficacy of heparinoid moisturizer as a prophylactic agent for radiation dermatitis following radiotherapy after breast-conserving surgery: a randomized controlled trial. Japanese journal of clinical oncology. 2018;48(5):450-7.
53.           Ryan JL, Heckler CE, Ling M, Katz A, Williams JP, Pentland AP, et al. Curcumin for radiation dermatitis: a randomized, double-blind, placebo-controlled clinical trial of thirty breast cancer patients. 2013;180(1):34-43.
54.           KARIMI MH, Hasanian Z. Schools and Theories of Educational Psychology. 2015.

55، Moeini R, Farhan F, Mofid B, Rezaeizadeh H, Gorji N, Ghobadi A, et al. The effect of the combination of Malva sylvestris L. and Althaea digitata Boiss. on prevention of acute radiation proctitis in patients with prostate cancer. 2018;12:16-22

56 ،  Baghaie M, bakhshi R, ghanbari A, rahimi A, atrkar ruoshan Z. Survey the effect of Aloevera cream on severity of radiotherapy induced ‎dermatitis in cancer patients in Razi hospital in Rasht in ‎‏2008‏‎ ‎. J Holist Nurs Midwifery. 2008; 18 (1) :1-8

تاثیر آموزش مبتنی بر راهبرد های پیشگیری بر درماتیت و درد ناشی از رادیوتراپی در بیماران مبتلا به سرطان پستان در بیمارستان علی ابن ابی طالب (ع) شهر زاهدان سال 1398

ندارد

کاهش شدت  درد ودرماتیت ناشی از رادیوتراپی  

ندارد

ندارد

مشارکت در این طرح هیچ هزینه ایی برای شما نخواهد داشت.

ندارد

کلیه اطلاعات بیماران در طول مطالعه محرمانه خواهد بود

مجری طرح هنگام توضیح اطلاعات آموزشی برای بیماران به کلیه سوالات بیماران پاسخ داده خواهد شد.

شماره تماس:09364262247

بیماران در هر مرحله از مطالعه در صورت عدم تمایل به همکاری حق خروج از مطالعه را خواهند داشت.

شرکت من در این طرح کاملا اختیاری است و با رضایت کامل همکاری می کنم.

مقیاس تشخیص درجات عوارض پوستی ناشی از اشعه رادیوتراپی

مقیاس حاضر توسط تیم بازنگری پرتودرمانی سلطنتی (2014) معرفی شده است.

ابزار رتبه بندی RTOG[1] (با مجوز Trueman و تیم بازنگری پرتودرمانی سلطنتی، 2014).

منبع

Princess Royal Radiotherapy Review Team (2014) Managing Radiotherapy Induced Skin Reactions: A Toolkit for Healthcare Professionals. St James’s Institute of Oncology, Leeds