بررسی شیوع کبد چرب غیر الکلی در کودکان چاق و اضافه وزن 5 تا 15 ساله و ارزیابی عوامل موثر بر آن در مقایسه با کودکان چاق سالم در سال های 98- 97 درشهر زاهدان

بیماری کبد چرب غیر الکلی یک علت بسیار شایع بیماری های کبدی مزمن در جمعیت کودکان است(1)

این بیماری به رسوب و تجمع چربی مخصوصا تری گلیسیرید در هپاتوسیت ها بیش ا ز 5% از کل وزن کبد اطلاق میشود که در غیاب سایر اتیولوژی های تخریب کبد شامل هپاتیت های ویروسی ،مصرف الکل و بیماری متابولیک باشد(2)

این بیماری شامل طیفی است که از استئاتوز (نفوذ چربی به کبد) به استئاتوهپاتیت (التهاب و آسیب سلولهای کبدی) می رسد که در ادامه کبد فیبروز و در نهایت سیروز کبدی اتفاق خواهد افتاد.

کبد چرب غیر الکلی درحال حاضر به عنوان یکی از شایعترین علل بیماری مزمن کبدی در افراد جوان جامعه هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه است.شیوع کبد چرب غیرالکلی به موازات چاقی در حال افزایش است ،تغییرات در سبک زندگی در دهه اخیر باعث افزایش میان چاقی در کل جمعیت جامعه شده است که کودکان و نوجوانان نیز از این تغییر مستثنی نبوده اند.(3)

در واقع شیوع کبد چرب غیرالکلی بالاست مخصوصا در کشورهایی که چاقی کودکان به صورت گسترده می باشد(4)

میزان شیوع این بیماری در ایران 9/2%تخمین زده شده.این بیماری اغلب خاموش می باشد اما گاهی اوقات خودش را به صورت افزایش آنزیمهای کبدی نشان می دهد(5،6)

کبد چرب غیر الکلی در کودکان ایرانی مرتبط می باشد با سن ، ALT/FASTING INSULIN/ CHOLESTROL/LDL CHOL/TG/IR(insulin resistanse)  Total(2)

کبد چرب غیرالکلی می تواند روی کودکان جوان تاثیر بگذارد اما شیوعش در نوجوانان (adolescenet) بسیار بیشتر است.در واقع علت این است که هورمونهای جنسی و مقاومت به انسولین در سن بلوغ بیشتر است و همچنین در این سن افزایش انتخاب غذاهای ناسالم و نوع روش زندگی (life style) می تواند موجب شیوع بالاتر کبد چرب غیر الکلی در نوجوانان شود.ا ز لحاظ جنسیت کبد چرب غیرالکلی در پسرها بیشتر از دخترها می باشد(2:1)که نشاندهنده اثر محافظتی استروژن برای کبد در مقابل اثر منفی اندروژن است(4)

اپیدمیولوژی و شیوع این بیماری در بزرگسالان در افراد با توده بدنی نرمال حدود 16% می باشد.در حالی که در افرادی که توده بدنی بالایی دارند 4/54 % و در مطالعاتی دیگر حتی تا 80% است.در مطالعات انجام شده شیوع کبد چرب غیرالکلی در کودکان  9 تا 37% بیان شده است. (3) در کاشان طبق مطالعه انجام شده در کودکان چاق شیوع کبد چرب غیرالکلی  59% میباشد.(5)

در مطالعاتی که انجام شده است در مورد نقش جنس  مطالعه ای که در اصفهان ایران انجام شده است که در کودکان بوده ، شیوع این بیماری در دختر و پسر تفاوتی نداشت(6) اما در مطالعه ای در کشور چین روی کودکان انجام شد شیوع این بیماری در دخترها کمی  بیشتر از پسرها و در کودکان روستایی کمی بیشتر از شهر نشین ها بوده است.همچنین  در گروه مشکوک از نظر کبد چرب  فشار خون سیستولی دیاستولی،آنزیم های کبدی ALT ، تری گلیسرید،اوریک اسید و شاخص توده بدنی نسبت به کودکان سالم افزایش داشته است.(7 )  در مورد تاثیر چاقی و اضافه وزن روی کبد چرب غیرالکلی نتایج به دست آمده بیان میکند که شیوع کبد چرب غیر الکلی در کودکان چاق بیشتر از اضافه وزن و هردو بیشتر از کودکان لاغر است.(5،6) براساس استناد به مطالعاتی که در بزرگسالان انجام شده است  میزان شیوع این بیماری در بزرگسالان بالای 18 سال تقریبا در همه گروه های سنی به یک میزان است.در مردها شیوع کمی بیشتر از ز نان بوده است.در گروه تحصیلات دیپلم و زیر دیپلم شیوع بیشتر بوده است. و در افراد متاهل اختلاف بسیار بیشتری نسبت به افراد مجرد داشته است.همچنین شیوع بیماری کبد چرب غیرالکلی در افرادی که شاخص توده بدنی (BMI)دارند بیشتر می باشد.و همچنین شیوع هایپرتنشن، کلسترول و تری گلیسیرید بالا، FBS بالا و دور شکم افزایش یافته در افرادی که مبتلا به کبد چرب غیر الکلی می باشند بیشتر است .(2) وزن هنگام تولد هم میتواند در بروز کبد چرب غیر الکلی موثر باشد،کودکانی که در زمان تولد وزن بالایی داشته اند احتمال ابتلایشان به کبد چرب غیرالکلی بیشتری دارند ولی کودکانی که وزن پایین هنگام  تولد داشته اند در صورتی که مبتلا به کبد چرب غیر الکلی شوند در خطر بیشتری از نظر فیبروز پیشرفته قرار میگیرند.(1)

یک سری عوامل پری ناتال میتوانند بر روی کبد چرب غیر الکلی تاثیر بگذارند از جمله:چاقی مادر و سندرم متابولیک  حین بارداری،دیابت زمان بارداری و وزن کم هنگام تولد.در واقع مطالعات بیان کرده اند که ارتباطی بین شاخص  توده مادر و  رسوب  نا به جای چربی در کبد و حفره شکمی جنین وجود دارد.هچنین وزن کم برای سن حاملگی (SGA) با استئاتوز شدید کبد در دوران کودکی (child hood)ارتباط معناداری دارد. عوامل بعد از تولد (Post natal) مثل عوامل موثر در بزرگسالی هستند از قبیل چاقی ،هایپرانسولینمی،مقاومت به انسولین و تغذیه با شیر مادر.سایر عوامل موثر در کبد چرب غیرالکلی مثل هپاتیت های وایرال،ویلسون،هپاتیت های اتوایمیون،کمبود آلفا 1 آنتی تریپسین،هموکروماتوز ارثی که در بررسی باید از مطالعه ما خارج شود(8)

روش های زندگی از قبیل رژیم غذایی مثل رژیم حاوی روغن ،تنقلات،مواد قندی بر روی شیوع کبد چرب غیرالکلی تاثیر دارد.همچنین اندازه دور کمر،سطح کلسترول توتال،cholestrol LDL،و HDL هم جزو عوامل موثر میباشد(9)

سابقه خانوادگی درجه اول و میزان فعالیت فیزیکی نیز با شیوع کبد چرب غیرالکلی در ارتباط است(10)

تقوی و همکارانش در سال   2012در کاشان  200تا کودک چاق 15-5 سال با توده بدنی 95%BMI > مورد مطالعه قرار دادند  ، برای ارزیابی کبد چرب غیرالکلی در آنها سونوگرافی و نمونه خونی گرفته شد.59% این کودکان چاق کبد چرب غیرالکلی  داشتند و 41% بدون کبد چرب غیرالکلی  بودند.(5)

ادیبی و همکارانش در سال 2009 در اصفهان،  952 کودک 18-6 سال را مورد بررسی قرار دادند که به سه گروه چاق،اضافه وزن (اور ویت)،نرمال تقسیم شدند که شیوع کبد چرب غیرالکلی در افراد چاق  54.4% و بسیار بالاتر از افراد اضافه وزن 10.5% و در افراد نرمال 1% بوده است.در این مطالعه تفاوت معنی داری بین دو جنس وجود نداشت.در این مطالعه تنها از روشهای سونوگرافیک برای تشخیص بیماری استفاده شد.آنچه در نتایج این مطالعه میبینیم نشانگر این است که شیوع این بیماری در پسران و دختران با اضافه شدن شاخص توده بدنی افزایش چشمگیری داشته است.(6)

در مطالعه ای که در سال 2007 در چین پیگ سونگ و همکارانش انجام دادند 831 کودک مورد بررسی قرار گرفتند که 75 نفر (9%) مشکوک به کبد چرب غیرالکلی بودند.شیوع کلی آن 9%،شیوع در پسرها 75/10% در دخترها 93/6% .در کودکانی که در شهر زندگی میکنند شیوع 36/8% ودر کودکان روستایی 44/9%. همچنین در این مطالعه بین گروه مشکوک به کبد چرب غیرالکلی و گروه کنترل مقایسه از نظر وزن،قد،شاخص توده بدنی،فشار خون سیستولی و دیاستولی ،تری گلیسریدHDL،آنزیم کبدی ALT ،اوریک اسید انجام گرفت.که در کودکان مشکوک به صورت قابل توجهی نسبت به گروه کنترل افزایش قابل توجهی داشت.به جز HDL که در کودکان مشکوک کاهش قابل توجهی نسبت به گروه کنترل داشت.(7)

در مطالعه سال2017 کیمبرلی و همکارانش، تعداد 538 کودک مورد بررسی قرار گرفتند. در این مطالعه تاثیر وزن هنگام تولد (وزن کم و زیاد حین تولد) در بروز کبد چرب غیرالکلی مورد مطالعه قرار گرفت.متوسط سن در کودکان مورد مطالعه قرار گرفته 3-+13 بود و متوسط شاخص توده بدنی 32. در میان کود کان با کبد چر ب غیرالکلی 3/9% آنها وزن کم هنگام تولد داشتند.8/75% وزن نرمال زمان تولد داشتند.9/14%وزن بالای هنگام تولد داشتند.در ادامه نتایج این مطالعه به این نتیجه رسیدند که کودکان با وزن بالای زمان تولد نسبت به افراد با وزن نرمال زمان تولد شانس بیشتری برای استئاتوز پیشرفته تر را دارند.و در این مطالعه به این نتیجه رسیدند که کودکانی که کبد چرب غیرالکلی دارند و وزن کم هنگام تولد دارند در خطر بیشتری برای فیبروز پیشرفته هستند.(1)    

با توجه به افزایش شیوع بیماری کبد چرب غیرالکلی خصوصا در سالهای اخیر در کشور و تاثیری که این بیماری در دراز مدت بر روی کبد می گذارد و نقش مهمی که تغییر روش زندگی در پیشگیری در این بیماری دارد بر آن شدیم تحقیق وسیعی در بررسی عوامل موثر در کبدچرب غیرالکلی انجام دهیم

1. شیوع بیماری کبد چرب غیرالکلی در کودکان چاق و اضافه وزن در شهرستان زاهدان چقدر است
2. -  ایا تاثیر فاکتورهای اقتصادی-اجتماعی در بیماران کبد چرب غیرالکلی و گروه کنترل تفاوت دارد؟
3.  یافته های آزمایشگاهی در بیماران کبد چرب غیرالکلی و گروه کنترل تفاوت دارد؟
4. شاخص های توده بدنی در بیماران کبد چرب غیرالکلی و گروه کنترل تفاوت دارد؟
5.   شاخص های فعالیت روزانه در بیماران کبد چرب غیرالکلی  و گروه کنترل تفاوت دارد؟

بررسی عوامل موثر در کبد چرب غیر الکلی در کودکان چاق و اضافه وزن 5 تا 15 سال در سال های 97-98درشهر زاهدان در  مقایسه با گروه کنترل   

1. بررسی شیوع بیماری کبد چرب غیرالکلی در کودکان چاق و اضافه وزن در شهرستان زاهدان
2. بررسی نقش  فاکتورهای اقتصادی-اجتماعی- دموگرافیکی در کودکان باکبد چرب غیرالکلی و گروه کنترل
3. بررسی تغییرات یافته های آزمایشگاهی در کودکان کبد چرب غیرالکلی و گروه کنترل
4. بررسی نقش  شاخص های توده بدنی در کبد چرب غیرالکلی و گروه کنترل
5.  بررسی نقش   شاخص های فعالیت روزانه در بیماران کبد چرب غیرالکلی  و گروه کنترل

سیستم بهداشتی درمانی-مدارس

کبد چرب غیرالکلی: رسوب و تجمع تری گلیسرید ها در هپاتوسیت ها  بیش از 5% کل وزن کبد

کودکان چاق :براساس جدول world health organization percentileبراساس جنس

کودکان اضافه وزن:براساس جدول world health organization percentileبراساس جنس

مقطعی از نوع توصیفی تحلیلی

معیارهای ورود: تمام کودکان 15-5 سال (پیش دبستانی و ابتدایی) که والدین فرم رضایتنامه را پر کرده اند.

معیارهای خروج :بیماران با سایر علل درگیری کبدی و صفراوی مانند بیماری ویلسون،کمبود آلفا آنتی تریپسین،انواع هپاتیت ها.بیماری های مزمن،بیماری های ژنتیک،بیماری های متابولیک،مصرف مزمن داروها

همچنین در صورت عدم رضایت والدین کودکان از مطالعه خارج میشوند

 در این مطالعه حجم نمونه بر اساس فرمول ذیل  محاسبه می شود.

در این محاسبه به پارامتر های زیر نیاز داریم.

بر اساس مطلعه ادیبی و همکارانش در سال 2009 در اصفهان،  که شیوع کبد چرب غیرالکلی در افراد چاق  54.4% و در افراد نرمال 1% بوده است

n =((z 1-α/2)² (p-(1-p))/d2

z _1-α/2=1.96      α=0.05

p= 0.54

d= 0.08                                                                                       

n = (( 1.96 * 1.96)*0.54 *0.56))/ 0.0064 = 182 +10% = 200

با در نظر گرفتن  اندازه های فوق حجم نمونه  180نفر  که با احتساب 10 درصد افت نمونه 200 نفر کودک چاق و اضافه وزن می باشد.

با توجه به اینکه برای  این مطالعه نیاز مند جمع آوری نمونه های چاق و یا اضافه وزن هستیم برای جمع اوری نمونه به مدار س مرکز و مدارس غیر دولتی مراجعه خواهد شد.

فرم اطلاعاتی / پرسشنامه فعالیت/ نتایج آزمایشگاهی و سونوگرافی

داده ها و اندازه های مورد نیاز توسط دستیار کودکان ویا فرد آموزش دیده در کلینیک کودکان اندازه گیری، پرسش و ثبت می گردند. قد و وزن افراد مورد مطالعه در خوشه های انتخاب شده انداز ه گیری شده و پس از ثبت قد و وزن و دیگر شاخص های اولیه(دور کمر،دور ران ،شاخص توده بدنی BMI) به همراه دیگر اطلاعات طراحی شده در فرم اطلاعاتی (سن،تعداد فرزندان خانواده ،رتبه فرزندی،تحصیلات پدر و مادر) جهت آزمایشات پاراکلینیکی از قبیل LFT,FBS,TG,Chol,TSH,FT4,LDL,HDL  به آمایشگاه بیمارستان علی اصغر می رود که از قبل جهت انجام با پرسنل مربوطه هماهنگ شده و هزینه مربوطه پرداخت شده است و همچنین با هماهنگی با  واحد سونوگرافی بیمارستان  امام علی جهت بررسی کبد چرب فرستاده می شود و در صورت وجود گرید آن مشخص شود.هزینه سونوگرافی نیز از قبل با واحد سونوگرافی بیمارستان هماهنگ شده است

پس از کسب کد اخلاق از کمیته مربوطه و اخذ رضایت نامه کتبی از والدین ، نمونه های مشکوک به چاقی یا اضافه وزن مورد پایش اولیه برای ورود به مطالعه قرار می گیرند.  با  اندازه گیری قد و وزن  و محاسبه شاخص توده بدنی  شرط ورود به مطالعه را با اندازه بیشتر یا  بالاتر از سطح نرمال محقق می سازد.

بعد از ورود به مطالعه برای پیگیری های بعدی به کلینیک گوارش  ارجاع داده می شوند. بعد از بررسی اولیه در ارتباط با کبد چرب، اگر کودک کبد چرب داشت وارد گروه بیمار ، در غیر این صورت به گروه کنترل نسبت داده می شود.  این فرایند روی 118 کودک انجام خواهد شد.  در طول این پروسه از همه شرکت کننده ها  پرسشنامه ای شامل سن،جنس، مقطع تحصیلی ,تعداد فرزندان خانواده،رتبه فرزندی،تحصیلات و شغل پدر و مادر ،درآمد خانواده،میزان فعالیت ورزشی در مدرسه ،مدت زمان استفاده از لب تاب و بازیهای الکترونیکی در روز،رژیم مواد غذایی و همچنین معاینات بالینی شامل اندازه گیری قد،وزن،دور کمر،فشارخون BMIتکمیل می شود.

وزن تمامی افراد با ترازوی ثابت الکترونیکی در حالی که حداقل پوشش لباس را داشتند 2 مرتبه و با خطای 0.2 کیلوگرم اندازه گیری میشود و میانگین 2 مرتبه اندازه گیری ثبت میشود.

قد افراد شرکت کننده در مطالعه به صورت ایستاده و بدون کفش با متر 2 مرتبه و با خطای 0.2 سانتی متر اندازه گیری میشود. و میانگین 2 مرتبه اندازه گیری ثبت میشود.

BMIوزن بر حسب کیلوگرم بر قد بر حسب متر به توان دو محاسبه میشود و افرادی که BMI آنها در صدک 85-5 قرار دارند در رده وزن طبیعی در نظر گرفته میشود.و افرادی که BMIآنها در صدک 94-85 قرار داشت افراد دارای اضافه وزن نام مینهیم.و BMIبیشتر از 95 افراد چاق در نظر گرفته میشوند. دور کمر آنها با استفاده از یک متر نواری غیرکشان در نیمه وسط بدن زیر دنده های قفسه سینه به نحوی که از دو طرف روی خار خاصره قدامی-فوقانی قرار گیرد با حداکثر خطای 0.5 سانتی متر در دو مرتبه اندازه گیری شد.

فشار خون آنها پس از اینکه دانش آموزان پنج دقیقه در یک مکان نشسته بودند ،اندازه گیری می شود.بدین صورت که بازوبند را به دور بازوی دست راست بسته و در حالی ستون جیوه در وضعیت عمودی در مقابل چشمان فرد اندازه گیری کننده قرار داشته باشد فشار خون اندازه گیری می شود.دیافراگم گوشی را روی سرخرگ بازویی در چین آرنج بین دو لوله پلاستیکی فشار سنج قرار داده و پس از بستن پمپ بازو بند را باد می کنیم تا به حداکثر سطح باد کردن برسد.سپس پیچ را به آهستگی باز می کنیم تا سطح جیوه با عقربه کم کم پایین آید تا جایی که صدای کورتکف بیانگر فشار خون سیستول و پنجمین صدای کورتکف فشار خون دیاستول است.این اندازه گیری دو مرتبه به عنوان فشار خون سیستول و دیاستول ثبت شد.

سپس از ایشان خواسته میشود تا در تاریخ مشخص شده در حالت 12 ساعت ناشتا به آزمایشگاه مشخصی مراجعه نمایند و ساعت 8 تا 9/5 صبح از خون وریدی دانش آموزان نمونه گیری به عمل بیاید.و در آزمایشگاه ALT,AST,CHOL,LDL,HDL,TSH,FT4,FBS, وریدی خون آنها تعیین شد.سپس توسط همکاران رادیولوژیست کبد آنها از نظر وجود کبد چرب بررسی میشود.معیارهای سونوگرافیک آن با دستگاه سونوگرافی تشخیصی زیمنس و با استفاده از پروب عمقی 5-3.5 مگا هرتز بررسی شد.روش سونوگرافی بدین صورت است که ابتدا جهت محاسبه span کبد در امتداد  mid clavicular line سوپریور و اینفریور کبد مشخص شود و با خط کش معمولی اندازه گیری شود که از کل نمونه های مورد بررسی سونوگرافی انجام شود.

در مورد فعالیت های روزانه پرسشنامه ای PAQ-Cطرح شد:

1-تعداد ساعات تماشای تلویزیون در شبانه روز

2-تعداد ساعات سرگرمی با دستگاههای بازی در شبانه روز

3-تعداد ساعات فعالیت فیزیکی (ورزش)در شبانه روز

همه کودکان و نوجوانان نمونه به وسیله متخصص کودکان بررسی و معاینه میشوند .معیارهای خروج از مطالعه عبارت بودند از: مصرف دارو به طور مزمن،وجود بیماری مزمن،وجود علائم و سندرم های ژنتیکی در کودک و یا علائم غیرطبیعی،علائم وجود اختلال کبدی،علائم وجود بیماری های اندوکرین،دیابت و بیماری های متابولیک.

هیچگونه هزینه ای از جامعه مورد مطالعه اخذ نمی گردد و تمامی آزمایشات  و سونوگرافی در بیمارستان دولتی و با هماهنگی قبلی انجام می شود.

برای تحلیل داده ها از spss version 22 استفاده میشود.برای بیان آماره های توصیفی ،میانگین ،انحراف معیار و فراوانی و در صد بکار میروند. برای آماره های استباطی  در صورت نرمال بودن ازآزمون تی تست و کای سکوار برای مقایسات کمی و من وینتی و کای سکوار  برای حالت توزیع ازاد متغیر ها استفاده می شود . در تمام مراحل تحلیل داده ها سطح معناداری 0.05 در نظر گرفته میشود.

کد از دفترچه عضو و بافت راهنمای عمومی:1-2 3-5-9-11

کد از دفترچه آزمودنی انسان::1-2-3-4-5-7-8-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22-23-24-25-26-27-28-29-31

کد از دفترچه گروه های آسیب پذیر::فصل اول:1-2-3-4-5-7-8

کد از دفترچه گروه های آسیب پذیر فصل 2:1-2-4-5-6-7-11-13-14-17-18-19-20-21

عدم رضایت والدین مخصوصا در این استان جهت انجام اقدامات invasive مانند گرفتن آزمایش از فرزندانشان. و عدم پیگیری و مراجعات بعدی نمونه های انتخاب شده به کلینیک.

NAFLD_over weight-fat-BMI

1- Kimberly N, Haruna F, Christina Ch, Laura W, Cynthia B, Jeanne C,'et al'.(2017). Low and High Birth Weights are Risk Factors for Nonalcoholic Fatty Liver Disease in Children. Author manuscript,10.1016,(187),1-3.

2-Bagheri Lankarani K, Ghaffarpasand F,Mahmoodi M, Lotfi M, Zamiri N, Heydari S,'et al'.(2013). Non Alcoholic Fatty Liver Disease in Southern Iran: A Population Based Study.hepatitis monthly,13,(5),1-11.

3- 'شیوع بیماری کبد چرب غیرالکلی در کودکان و نوجوانان ایرانی:مروری نظام مند':ع،صالحی سهل آبادی،م،خوش گفتار،ا،اسدی،ح،جدیدی،10-1،4، 1397:مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی سبزوار.1397.

4- Marzuillo P,del Giudice E,Santoro N.(2014). Pediatric fatty liver disease: Role of ethnicity and genetics.world journal of gasteroenterology,20(23),1-10.

5- Taghavi Ardakani A.Sharif MR,Kheirkhah D.(2014). Fatty liver disease in obese children in Kashan, Iran. Caspian Journal of Pediatrics,1(1),1-5

6-'بررسی فراوانی کبد چرب در کودکان مبتلا به اضافه وزن و چاقی در مقایسه با گروه طبیعی (یک مطالعه مقطعی در اصفهان):آ،ادیبی،ر،کلیشادی،ا،بیهقی،ح،صالحی،م،طلایی،9-1،4، 1388،مجله علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد.1388

7-Song P,Yu J,Wang M,Chang X, Wang J,and An L.(2017).Prevalence and Correlates of Suspected Nonalcoholic Fatty Liver Disease in Chinese Children. International Journal of Environmental Researchand Public Health,(14),465,1-10

8- Mann J,Valenti L,Scorletti E,Byrne CH, Nobili V.(2018). Nonalcoholic Fatty Liver Disease in Children. Seminars in Liver Disease ,38,(1),1-13.

9-'ارتباط رفتارهای مرتب با شیوه زندگی و اجزای سندرم متابولیک با خطر وجود کبد چرب غیر الکلی با کودکان و نوجوانان':م،تذهیبی،ر،کلیشادی،ح،خلیلی طهماسبی، آ،ادیبی،  ا،بیهقی ،ح،صالحی،پ،پورصفا،9-1، 2، 1389:مجله پزشکی هرمزگان.1389.

10-'بررسی عوامل خطر کبد چرب غیرالکلی:مطالعه مورد-شاهدی' ز،مرادی،خ،اسداللهی،ق،آبانگاه،ک،سایه میری،12-1، 9، 1395 :مجله دانشکده پزشکی،دانشگاه علوم پزشکی زاهدان.1395.

در این تحقیق کودکان چاق و اضافه وزن مورد بررسی قرار میگیرند و سپس تحت غربالگری جهت بیماری کبد چرب غیر الکلی قرار میگیرند.سپس در هر گروه ازمایشات تکمیلی و سونوگرافی انجام میشود

5 cc

با استفاده از این تحقیق کودکان چاقی که کبد چرب داشته اند شناسایی و با بررسی آزمایشات تکمیلی و سونوگرافی فاکتورهای موثر بر آن تا حدودی شناسایی و جهت بهبود بیماری و پیشگیری از بروز بیماری در سایر کودکان گام های موثری برداشته میشود

با توجه به خونگیری در صورتیکه فردی ترس از needle داشته باشد ممکن است حین خونگیری دچار ترس شود

در صورت ترس از خونگیری فرد از مطالعه خارج و فرد دیگری جایگزین شود

هیچ هزینه ای بر عهده کودکان شرکت کننده در طرح نمی باشد

روش های معمول

اطلاعات بیمار کاملا محرمانه است

در صورت اینکه بیمار،والدین و پرسنل مدرسه در مورد این تحقیق روند آن و نحوه اجرای آن سوال داشته باشند طی جلسه ای حضوری به سوالات ایشان پاسخ داده میشود

در صورت نپذیرفتن و انصراف از مطالعه خارج میشوند.و فرد جایگزین وارد مطالعه میشود

فرم رضایت آگاهان از والدین،خود بیمار و مدیر مدارس اخذ میشود

فرم پرسشنامه فعالیت بدنی نوجوانان(PAQ_C)