بررسی میزان آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان در سال 1398

از ابتدای کشف تشعشع استفاده از آن در پزشکی آغاز شده و از یافته های رادیولوژی حدود سی تا پنجاه درصد در تصمیم گیری های پزشکی بخصوص در موقعیت های بحرانی استفاده می شود(1, 2).

پرتو ها بر اساس میزان یونسازی به دو گروه تقسیم بندی می شوند.گروه اول پرتوهای یونساز که شامل پرتو های ایکس،آلفا،بتا،گاما و نوترون می باشند و این پرتو ها قادر به یونسازی در ماده می باشند وگروه دوم پرتو های غیر یونساز که شامل امواج رادیویی،امواج مایکروویو،فرابنفش،فروسرخ و لیزر است(3, 4).

استفاده از پرتوهای یونساز در علوم مختلف به ویژه در علم پزشکی نقش مهمی را در سلامت انسانها ایفا کرده است با وجود این مزیت اگر مقدار پرتو مورد استفاده از حد مجازی که تعیین شده است بیشتر شود اثرات نامطلوبی را برای افراد مورد مواجهه به همراه خواهد داشت(5).

اثرات زیستی ناشی از قرار گرفتن در معرض اشعه را میتوان به دو گروه اصلی تقسیم بندی کرد.اثرات قطعی که تابعی از دوز پرتویی می باشند که به ارگان یا منطقه ی بدن تحویل داده شده است و در تابش های بالاتر از دوز آستانه مشاهده می شود و با افزایش دوز تشدید می شود.اثرات قطعی در رادیولوژی تشخیصی به میزان اندک مشاهده می شود.اثرات تصادفی که می توانند موجب سرطان در بیماران و یا موجب اختلالات ژنتیکی در فرزندان آن ها شوند.احتمال این اثرات با افزایش پرتو جذب شده افزایش می یابد(6, 7).

برای مثال در بریتانیا، هر ساله حدود ۱۰۰ تا ۲۵۰ مورد مرگ ناشی از سرطان رخ می‌دهد که به طور مستقیم با تشعشع پزشکی مرتبط هستند(8, 9).

در واقع استفاده از پرتو با علم و دانش کافی می تواند حداکثر بهره را به همراه داشته باشد و در مقابل استفاده از آن بدون آگاهی از نحوه ی استفاده ی ایمن از آن خطرات جبران ناپذیری به همراه خواهد داشت(6, 10).

به این ترتیب یکی از عوامل زیان آور محیط کار پرتو های یون ساز هستند که می توانند برای افرادی که با این نوع از پرتو ها در تماس اند آسیب های جدی و برگشت ناپذیر و غیر قابل درمان داشته باشند(10).

زمانی که بافت های بدن بیمار، میز های کار و یا وسایل دیگر در معرض اشعه ایکس اولیه قرار گیرند اشعه ایکس تابیده شده را به محیط اطراف منعکس می کنند که این امر منجر به پرتو گیری پرسنل درمانی می شود. بنابراین منبع اصلی پرتوگیری پرسنل درمانی اشعه ی ایکس پراکنده شده می باشد(11, 12)..

با توجه به این که برخی از اثرات پرتو های یونساز در آینده ی دور ظاهر می شود می بایستی استفاده از این پرتو ها با رعایت قانون آلارا صورت گیرد تا از رسیدن تابش های غیرضروری به پرسنل جلوگیری شود(5)..

پرسنل درمانی نقش مهمی در استفاده از تدابیر حفاظتی دارند زیرا انجام آزمون های رادیولوژی به طور مستقیم بر عهده ی آن ها می باشد. در نتیجه باید در زمینه ی استفاده از دستورالعمل های کاهش دهنده ی دوز تابشی ناشی از آزمون های مختلف رادیولوژی آگاهی و عملکرد مناسبی داشته باشند تا خطرات ناشی از پرتو ها را به حداقل برسانند(13).

اصول حفاظتی برای کاهش تشعشعات شامل مواردی از قبیل کاهش مقدار اشعه، کاهش مدت زمان تابش، افزایش فاصله از منبع، استفاده از حفاظ فردی مانند روپوش سربی می باشد که از این میان عامل فاصله بیشترین تاثیر را در کاهش میزان دوز جذبی اشعه دارد(3, 14, 15)..

از اجزای جدایی ناپذیر آزمون های رادیولوژی استفاده از تشعشعات یون ساز فلوروسکوپی و رادیوگرافی در حین بعضی از عمل های جراحی می باشد. استفاده از این نوع تجهیزات حین عمل های جراحی باعث قرار گرفتن پرسنل اتاق عمل در معرض اشعه ی یون ساز می شود(16-20).

بنابراین خطرات ناشی از قرار گرفتن در معرض اشعه ی یون ساز یک نگرانی برای پرسنل اتاق عمل می باشد(14).

پرسنل اتاق عمل با توجه به شرایط کاری ویژه ای که دارند مانند محدودیت خروج از اتاق به خصوص برای افرادی که گان و دستکش استریل پوشیده اند و همچنین نزدیک بودن به ناحیه ی اکسپوژر بیشتر در معرض تابش اشعه هستند(11, 23).

در چند دهه ی اخیر استفاده ی جراحان از دستگاه های رادیولوژی مانند  فلوروسکوپی رو به افزایش است. این امر باعث می شود دستگاه های رادیولوژی با فناوری بالاتر در ابعاد کوچک تر مانند دستگاه های سی آرم ساخته شوند که این عامل خود باعث استفاده ی بیشتر از آزمون های رادیولوژی و دریافت دوز بالاتر می شود. گرچه در طی هر عمل جراحی و آزمون رادیولوژی مقدار دوز دریافتی اشعه می تواند تا ده برابر متغیر باشد(21-24).

در بین اندام های مختلف بدن بیش ترین خطر قرار گرفتن در معرض اشعه مربوط به دست ها می باشد که اغلب بدون محافظ و در نزدیک ترین فاصله با محیط اشعه یون ساز هستند(25).

بعد از دست ها چشم ها نیز که اغلب محافظت نشده اند حساسیت بیشتری را نسبت به قرار گرفتن در معرض اشعه نشان می دهند(14).

با توجه به این که استفاده از آزمون های رادیولوژی در مراکز درمانی و از جمله بخش اتاق عمل رو به افزایش است افزایش سطح اگاهی پرسنل اتاق عمل می تواند باعث بهبود عملکرد آن ها در این زمینه و همچنین کاهش خطرات ناشی از قرار گرفتن در معرض اشعه شود(26).

بر اساس مطالعات انجام شده  کارکنان و پرستاران فاقد اگاهی لازم درباره خطر قرار گرفتن در برابر اشعه هستند و این امر بر سلامتی ان ها تاثیر میگذارد.(27, 28) برخی از مطالعات بیان کرده اند که آموزش به پرسنل اتاق عمل می تواند میزان آگاهی آن ها را افزایش دهد و  عملکرد آن ها را بهبود ببخشد. اما تا به امروز مطالعات اندکی میزان آگاهی و عملکرد پرسنل اتاق عمل در برابر تابش اشعه را برآورد کرده اند(29, 30).

بیشتر مطالعات انجام شده در زمینه ی حفاظت پرتویی در درجه ی اول بر خطرات قرار گرفتن جراحان در برابر اشعه تمرکز کرده اند و توجه مستقیم اندکی به سمت دیگر اعضای تیم جراحی از جمله تکنولوژیست های جراحی داشته اند(15).

بنابراین با توجه به اینکه حفاظت پرتویی امری ضروری برای سلامت پرسنل اتاق عمل از جمله تکنولوژیست های جراحی است و به علت کم توجهی تکنولوژیست های جراحی به این مسئله و همچنین محدود بودن مطالعات در این زمینه بر آن شدیم تا مطالعه ی حاضر را با عنوان بررسی میزان آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی انجام دهیم.

بررسی متون:

دکتر حمید شافی و همکاران در سال 1395 مطالعه ای تحت عنوان « بررسی میزان آگاهی پرستاران از اصول حفاظت در برابر اشعه در بیمارستان های شهید بهشتی و یحیی نژاد بابل» انجام دادند. در این مطالعه ی مقطعی تمام 72 پرستار شاغل در اتاق عمل بیمارستان های شهید بهشتی و یحیی نژاد بابل با روش سرشماری مورد بررسی قرار گرفتند. بر اساس نتایج این مطالعه میزان آگاهی پرستاران از اصول حفاظت در برابر اشعه چندان مطلوب نمی باشد و مطالعات بیشتری جهت شناخت عوامل مؤثر در پایین بودن سطح آگاهی پرستاران از اصول حفاظت در برابر اشعه مورد نیاز است.  لذا آموزش بیشتر پرستاران و برگزاری دوره های بازآموزی در زمینه حفاظت پرتویی ضروری به نظر می رسد.(26)

علی چاپاریان و همکاران در سال 1391 مطالعه ای تحت عنوان « بررسی سطح اگاهی، نگرش و عملکرد پرتوکاران رادیولوژی استان یزد در مورد حفاظت پرتویی» انجام دادند. در این مطالعه ی توصیفی تحلیلی از نوع مقطعی همه ی 112 پرتوکار شاغل در مراکز رادیولوژی استان یزد با روش سر شماری مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان داد که با افزایش سن و سابقه کار و همچنین کاهش مدارک تحصیلی پرتوکاران، میزان آگاهی آن ها در زمینه ی موضوع تحقیق کاهش می یافت که برای حل این  مشکل بهتر است دوره های بازآموزی حاوی دستور العمل های جدید مربوط به حفاظت در برابر پرتوها را برگزار نمود. عدم همکاری مناسب تعدادی از پرتوکاران در تکمیل پرسشنامه یکی از مشکلات اجرایی این مطالعه بود که بیشتر به دلیل نگرانی از عدم محرمانه بودن اطلاعات هر پرتو کار بود(6).

شیما مشفق و همکاران در سال 1396 مطالعه ای تحت عنوان « بررسی دانش، نگرش و عملکرد پرسنل اتاق عمل بیمارستان های منتخب کشور ایران در زمینه ی حفاظت پرتویی» انجام دادند. در این مطالعه ی توصیفی مقطعی 332 پرسنل اتاق عمل در بیمارستان های شهر های مختلف کشور با استفاده از روش چند مرحله ای مورد بررسی قرار گرفتند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که بین سطح دانش، نگرش و عملکرد پرسنل تاق عمل در زمینه ی حفاظت پرتویی و استان های محل خدمت تفاوت معناداری وجود دارد که این موارد می تواند به علت کمبود رسیدگی و امکانات و کم تجربگی در استان های محروم و عدم دقت و توجه کافی به علت ازدحام در استان های غیر محروم باشد. (30)

Margaret A. Briggs-Kamaraو همکاران در سال 2013 مطالعه ای تحت عنوان « میزان آگاهی بیماران و رادیولوژیست ها از ایمنی تابش در سه بیمارستان در بندر هارکورت» انجام دادند. در این مطالعه از بین 80 رادیولوژیست  مشغول به کار و 70 بیمار مراجعه کننده، 75 رادیولوژیست و 60 بیمار مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان داد که آگاهی بیماران از خطرات ناشی از تشعشعات یونیزه بسیار پایین است و همچنین سطح آگاهی پرتوکاران غیر قابل ‌قبول است. بنابراین بهتر است که پرتو کاران در دوره های بازآموزی کار با اشعه شرکت کنند. بیمارستان باید برنامه هایی را برای آموزش به بیماران قبل از شروع کار طراحی کند. همچنین پوستر های اطلاعاتی باید در سراسر بیمارستان به نماش گذاشته شوند و بروشور هایی که روش های ایمنی را توضیح می دهند باید در دسترس همه ی بیماران قرار گیرند(27).

Adem Tok  و همکاران در سال 2013 مطالعه ای تحت عنوان « آیا پرسنل اتاق عمل ارولوژی از تشعشعات یونیزه کننده آگاه هستند؟ ​» انجام دادند. در این مطالعه از بین  183 پرسنل اتاق عمل های اورولوژی بیمارستان های دولتی، بیمارستان های خصوصی و بیمارستان های آموزشی-درمانی ترکیه، 127 پرسنل مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان داد که پرسنل اتاق عمل دانش کافی از تابش‌های یونساز ندارند و اقدامات حفاظتی لازم را انجام نمی‌دهند که این مشکل به احتمال زیاد می تواند ناشی از آموزش ناکافی باشد. بنابراین مهم است که کارکنانی که با اشعه سر و کار دارند در طول تحصیلات ابتدایی خود یا به عنوان بخشی از آموزش های ضمن خدمت آموزش ببینند. فراتر از این استفاده از دوزیمتر ها و تعیین سطوح تماس باید توسط مقامات اجرا شود(31).

1. میانگین نمره آگاهی تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان چقدر است؟
2. میانگین نمره عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستانهای آموزشی زاهدان چقدر است؟
3. بین آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان رابطه وجود دارد؟
4. بین مشخصات دموگرافیک با آگاهی تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان رابطه وجود دارد؟
5. بین مشخصات دموگرافیک با عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان رابطه وجود دارد؟

تعیین میزان آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان در سال 1398

1. تعیین میانگین نمره آگاهی تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان
2. تعیین میانگین نمره عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان
3. تعیین ارتباط بین آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان
4. تعیین ارتباط بین مشخصات دموگرافیک با آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان

ندارد.

تعریف نظری حفاظت پرتویی: عبارت است از حفاظت در برابر پرتوهای یونساز به طوری که میزان اشعه رسیده به هر شخص از حداکثر دوزهای تعیین شده تجاوز ننماید.(1)

تعریف عملی حفاظت پرتویی: در این مطالعه میانگین نمره ی آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان با استفاده از پرسشنامه ی ارزیابی میزان آگاهی و چک لیست ارزیابی عملکرد محاسبه می شود.

توصیفی- تحلیلی

تکنولوژیست های جراحی بیمارستان های آموزشی زاهدان

معیار های ورود شامل:

داشتن حداقل یک سال سابقه ی کار

گذراندن دوره های تخصصی در ارتباط با حفاظت پرتویی

معیار های خروج شامل:

نداشتن رضایت برای شرکت در مطالعه

80 نفر

سرشماری

ابزارگردآوری داده ها در این پژوهش شامل پرسشنامه ی ارزیابی میزان آگاهی تکنولوژیست های جراحی در زمینه ی حفاظت پرتویی  و چک لیست ارزیابی عملکرد پرسنل می باشد.

پرسشنامه ی آگاهی یک پرسشنامه ی پژوهش گر ساخته است که در مقاله ی دکتر حمید شافی و همکاران (1393) روایی آن توسط متخصصین و پایایی آن با آلفای کرونباخ 0.86 مورد تایید قرار گرفته است.(26)

این پرسشنامه دارای دو بخش است. بخش اول اطلاعات دموگرافیک که شامل: سن، جنس، سابقه ی کار، میزان تحصیلات و گذراندن دوره ی بازآموزی می باشد و بخش دوم شامل 21 سوال می باشد . نمرات حاصل از این پرسشنامه از 0 تا 21 می باشد که به هر پاسخ صحیح یک امتیاز و به هر پاسخ غلط صفر امتیاز تعلق می گیرد و نمرات 0 تا 7 آگاهی ضعیف،  8 تا 14 آگاهی متوسط و 15 تا 21 آگاهی خوب در نظرگرفته می شود .

چک لیست پژوهشگر ساخته ی مربوط به عملکرد بر اساس اصول حفاظتی کمیته ی بین المللی حفاظت در برابر اشعه تدوین شده و  روایی محتوایی آن در مقاله توحیدنیا و همکاران(1393) مورد تایید قرار گرفته است.(32)

این چک لیست دارای 26 گزینه می باشد. به هر یک از گزینه های موجود در چک لیست در صورتی که توسط تکنولوژیست جراحی رعایت شود امتیاز یک و در صورتی که رعایت نشود امتیاز صفر تعلق خواهد گرفت . نمرات حاصل از این چک لیست بین 0 تا 26 می باشد که امتیاز بین 0 تا 8 عملکرد ضعیف، امتیاز بین 9 تا 17 عملکرد متوسط و امتیاز بین 18 تا 26 عملکرد خوب را نشان خواهد داد.

پس از تصویب طرح و ارائه به کمیته اخلاق دانشگاه، پرسشنامه ی آگاهی و چک لیست عملکرد را به تعداد 80 برگ تکثیر می کنیم. سپس به بیمارستان های آموزشی زاهدان شامل بیمارستان علی بن ابی طالب و بیمارستان خاتم الانبیا در سه شیفت صبح، عصر و شب مراجعه می کنیم. بعد از انجام هماهنگی های لازم با سیستم مدیریتی و کسب اجازه از سرپرستار، به منظور تکمیل پرسشنامه ها، آن دسته از تکنولوژیست های جراحی که دارای معیار های ورود هستند را شناسایی کرده و پس از کسب رضایت از آن ها برای شرکت در این مطالعه، هدف از انجام این پژوهش و همچنین محرمانه و بی خطر بودن پر کردن پرسشنامه ی فوق الذکر را برای آن ها توضیح می دهیم و پرسشنامه  را به آن ها ارائه داده و صحیح پر شدن پرسشنامه را مورد نظارت قرار می دهیم همچنین جهت تکمیل چک لیست ها، عملکرد تکنولوژیست های جراحی را در حین سه بار کار با دستگاه های پرتابل مورد نظارت قرار می دهیم و عملکردی که بیش ترین تکرار را داشت ثبت می کنیم.

پس از پر شدن پرسشنامه ها و چک لیست ها داده ها را با نرم افزار  spss21 مورد تحلیل و بررسی قرار می دهیم.

آنالیز داده ها در محیط نرم افزاری spss21  توسط آزمون های  آماری توصیفی و آزمون های آماری تحلیلی شامل تی مستقل و ضریب همبستگی پیرسون تجزیه و تحلیل می شود. سطح معنی داری برای آزمون ها 0.05 در نظر گرفته می شود.

کد های مرتبط با این طرح که در بخش «راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران» موجود می باشد رعایت می گردد که شامل:

1-هدف اصلی هر پژوهش‌باید ارتقای سلامت انسان‌ها توأم با رعایت کرامت و حقوق ایشان باشد.

2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

4-مواردی از قبیل سرعت، سهولت کار، راحتی پژوهشگر، هزینه‌ی پایین‌تر و/ یا صرفاً عملی بودن آن به هیچ وجه نباید موجب قرار دادن آزمودنی در معرض خطر یا زیان افزوده یا تحمیل هر گونه محدودیت اختیار اضافی به وی شود.

7-اگر در حین اجرای پژوهش مشخص شود که خطرات شرکت در این پژوهش برای آزمودنی‌ها بیش از فواید بالقوه‌ی آن است، باید آن پژوهش بلافاصله متوقف شود.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

14-اگر در طول اجرای پژوهش تغییری در نحوه اجرای پژوهش داده شود یا اطلاعات جدیدی به دست آید که احتمال داشته باشد که بر تصمیم آزمودنی مبنی بر ادامه‌ی شرکت در پژوهش تاثیر گذار باشد، باید موضوع به اطلاع کمیته‌ی اخلاق رسانده شود و در صورت موافقت کمیته با ادامه‌ی پژوهش، مراتب به اطلاع آزمودنی رسانده شود و رضایت آگاهانه مجددا اخذ گردد.

17-پژوهشگر ارشد مسؤول مستقیم ارائهی اطلاعات کافی و به زبان قابل فهم برای آزمودنی ، اطمینان از درک اطلاعات ارائه شده، و اخذ رضایت آگاهانه است. در مواردی که بنا بهدلیلی، نظیر زیاد بودن تعداد آزمودنیها، این اطلاعرسانی از طریق شخص دیگری انجام میگیرد، این پژوهشگر ارشد است که مسؤول انتخاب فردی آگاه و مناسب برای این کار و حصول اطمینان از تأمین شرایط مذکور در این بند است.

20-در مواردی که آگاه کردن آزمودنی دربارهی جنبهای از پژوهش باعث کاهش اعتبار پژوهش می شود، ضرورت اطلاعرسانی ناکامل از طرف پژوهشگر باید توسط کمیتهی اخلاق تأیید شود. بعد از رفع عامل این محدودیت، باید اطلاعرسانی کامل به آزمودنی انجام گیرد.

22-از گروههای آسیبپذیر هیچگاه نباید (به دلایلی چون سهولت دسترسی ) به عناون آزمودنی ترجیحی استفاده شود. پژوهش پزشکی با استفاده از گروهها یا جوامع آسیبپذیر تنها در صورتی موجه است که با هدف پاسخگویی به نیازهای سلامت و اولویتهای همان گروه یا جامعه طراحی و اجرا شود و احتمال معقولی وجود داشته باشد که همان گروه یا جامعه از نتایج آن پژوهش سود خواهد برد.

25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

27-در پایان پژوهش، هر فردی که به‌عنوان آزمودنی به آن مطالعه وارد شده است، این حق را دارد که درباره‌ی نتایج مطالعه آگاه شود و از مداخلات یا روش‌هایی که سودمندی‌شان در آن مطالعه نشان داده شده است، بهره‌مند شود.

28- پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافتههایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند.

29-نحوه‌ی گزارش نتایج پژوهش باید ضامن حقوق مادی و معنوی تمامی اشخاص مرتبط با پژوهش، از جمله خود پژوهشگر یا پژوهشگران، آزمودنی‌ها و مؤسسه‌ی حمایت کننده‌ی  پژوهش باشد.

30-گزارش‌ها و مقالات حاصل از پژوهش‌هایی که مفاد این راهنما را نقض کرده‌اند، نباید برای انتشار پذیرفته شوند.

31- روش پژوهش نباید با ارزشهای احتماعی، فرهنگی و دینی  جامعه در تناقض باشد.

1-عدم تمایل تکنولوژیست جراحی برای به اتمام رساندن پرسشنامه که با وی صحبت شده و او را راضی به مشارکت می نماییم و در غیر این صورت فرد از مطالعه حذف خواهد شد.

2-گم شدن پرسشنامه توسط تکنولوژیست جراحی که برای حل این مشکل مجددا به وی پرسشنامه می دهیم.

تکنولوژیست جراحی _ حفاظت پرتویی _ بیمارستان آموزشی

1.       GhazikhanlouSani K, Eskandarlou AJJoDM. Evaluation of radiation protection principles observance in Iranian dental schools. 2009;22(3):125-31.

2.       Arslanoglu A, Bilgin S, Kubali Z, Ceyhan MN, İlhan MN, Maral IJD, et al. Doctors' and intern doctors' knowledge about patients' ionizing radiation exposure doses during common radiological examinations. 2007;13(2):53.

3.       Mirdoraghi M, Fatahi Asl J, Fatahi Asl JJPS, Health M. Evaluation of Radiation Protection Condition in Educational Hospital Radiological Centers of Ahwaz University of Medical Sciences. 2017;11(4):1-8.

4.       Bushberg J, Seibert J, Leidholdt Jr E, Boone JJEJNMMI. The essential physics of medical imaging. 2002. 2003;30:1713.

5.       Bazrafshan E, MOHAMADI JL, NAROEI K, PARVANEH H, Mohamadrigi F. Survey of health and protection status of radiology centers covered by Zahedan University of Medical Sciences during 2010-2011. 2012.

6.       Chaparian A, Shamsi F, Heydari AJOMQJ. Assessment of awareness, attitude, and practice of radiographers about radiation protection in Yazd Province. 2013;5(1):16-23.

7.       Valentin J. The 2007 recommendations of the international commission on radiological protection: Elsevier Oxford; 2007.

8.       Babaloui S, Parwaie W, Refahi S, Abrazeh M, Ardekani MAJJoRN. Awareness Assessment of Nurses in the OR, ICU, CCU, and PICU About Radiation Protection Principles of Portable Radiography in Hospitals of Bandar Abbas, Iran. 2018;37(2):126-9.

9.       Shiralkar S, Rennie A, Snow M, Galland R, Lewis M, Gower-Thomas KJB. Doctors' knowledge of radiation exposure: questionnaire study. 2003;327(7411):371-2.

10.     Alipoor R, Mousavian G, Abbasnezhad A, Mousavi SF, Haddadi GJJoFUoMS. Knowledge, attitude, and performance of radiographers about the principles of radiation protection and following protective standards in medical imaging centers of hospitals in Fasa in 2015. 2016;5(4):564-70.

11.     Safavi M, Shoushtarian SMM, Fesharaki M, Ansari MJMSJoIAU-TMB. Comparing radiation receiving dose at 50 Cm distance of the source of radiation and nearby room during fluoroscopic percutaneous nephrolithotomy. 2015;25(1):55-8.

12.     Agarwal AJOTiSM. Radiation risk in orthopedic surgery: ways to protect yourself and the patient. 2011;19(4):220-3.

13.     karami a, ghaderi s, moradiyan s, mostafaee s, Gharibi F, Elahimanesh F. Evaluation of level of knowledge, attitude and performance of Radiologists in Sanandaj city regarding radiation protection in 2014 %J Scientific Journal of Nursing, Midwifery and Paramedical Faculty. 2017;2(4):24-32.

14.     Mulconrey DSJCss. Fluoroscopic radiation exposure in spinal surgery: in vivo evaluation for operating room personnel. 2016;29(7):E331-E5.

15.     Mehlman CT, DiPasquale TGJJoot. Radiation exposure to the orthopaedic surgical team during fluoroscopy:' how far away is far enough?'. 1997;11(6):392-8.

16.     Heydari A, GHAZI KSK, SALEHI I, SHARAFI A, ROSTAMPOUR N. Evaluation of Radiation Dose Received by Operating Room Personnel During Radiological Procedures. 2011.

17.     George J, Eatough J, Mountford P, Koller C, Oxtoby J, Frain GJTBjor. Patient dose optimization in plain radiography based on standard exposure factors. 2004;77(922):858-63.

18.     Katz JDJA, Analgesia. Radiation exposure to anesthesia personnel: the impact of an electrophysiology laboratory. 2005;101(6):1725-6.

19.     McGowan C, Heaton B, Stephenson RJBjoa. Occupational x-ray exposure of anaesthetists. 1996;76(6):868-9.

20.     Kumari G, Kumar P, Wadhwa P, Aron M, Gupta NP, Dogra PNJIu, et al. Radiation exposure to the patient and operating room personnel during percutaneous nephrolithotomy. 2006;38(2):207.

21.     Movahedi M, Azadbakht J, Amani S, Mehdizadeh AJSMSJ. Evaluation of Radiation Exposure during Fluoroscopy Guided Orthopaedic Surgeries. 2017;5(3).

22.     Tuohy CJ, Weikert DR, Watson JT, Lee DHJTJohs. Hand and body radiation exposure with the use of mini C-arm fluoroscopy. 2011;36(4):632-8.

23.     Bolus NEJJonmt. Basic review of radiation biology and terminology. 2001;29(2):67-73.

24.     Mahajan A, Samuel S, Saran AK, Mahajan M, Mam MJJoc, JCDR dr. Occupational radiation exposure from C arm fluoroscopy during common orthopaedic surgical procedures and its prevention. 2015;9(3):RC01.

25.     Rampersaud YR, Foley KT, Shen AC, Williams S, Solomito MJS. Radiation exposure to the spine surgeon during fluoroscopically assisted pedicle screw insertion. 2000;25(20):2637-45.

26.     Shafi H, QAYMYAN N, AMANI N, BIJANI S, KAMALI AS. EVALUATION OF NURSES’AWARENESS OF PRINCIPLES OF RADIATION PROTECTION IN SHAHID BEHESTI HOSPITAL. 2016.

27.     Briggs-Kamara MA, Okoye PC, Omubo-Pepple VBJAJSIR. Radiation safety awareness among patients and radiographers in three hospitals in Port Harcourt. 2013;4(1):83-8.

28.     Dellie ST, Admassie D, Ewnetu YJAiR. An assessment of final-year medical students and interns awareness of radiation exposure to common diagnostic imaging procedures. 2014;2014.

29.     Dehghani A, Ranjbarian M, Mohammadi A, Soleiman-Zade M, Dadashpour-Ahangar AJIJoOH. Radiation safety awareness amongst staff and patients in the hospitals. 2015;6(3):114-9.

30.     Moshfegh S, Hasanzadeh H, Jadidi M, Mirmohammadkhani M, Bitarafan-Rajabi A, Emadi A, et al. Assessment of knowledge, attitude and practice of operating room personnels in selected hospitals of Iran about radiation protection. 2018;20(3).

31.     Tok A, Akbas A, Aytan N, Aliskan T, Cicekbilek I, Kaba M, et al. Are the urology operating room personnel aware about the ionizing radiation? 2015;41(5):982-9.

32.     Tohidniya MR, Amiri F, Khoshgard K, Hormozi Moghadam ZJJoPS. Evaluation of the Observance of Radiation Protection Principles in Intensive Care Units at Imam Reza Hospital of Kermanshah. 2017;10(6):470-8.

پرسشنامه

1. کدام مورد تشعشع بیشتری تولید میکند؟

1. دستگاه پرتابل
2. سیتی اسکن
3. پزشکی هسته ای
4. رادیولوژی ساده

2. در کدام سن حساسیت بیشتری به تشعشع وجود دارد؟

1. جوانی
2. میانسالی
3. پیری
4. بالغین

3. پرتوهای یونساز از نظر حفاظت در برابر اشعه کدام یک از موارد زیر هستند؟

1.  ماواء بنفش، مادون قرمز
2. پروتوهای ایکس، گاما
3. میکرویو، لیزر
4. امواج رادیویی

4. خطر اشعه ایکس برای پرسنل باردار در کدام دوره بیشتر است؟

1. سه ماهه اول
2. سه ماهه دوم
3. سه ماهه سوم
4.  در تمام دوره بادرای خطر به یک نحو است.

5. پرتوهای یونساز از نظر حفاظت در برابر اشعه کدام یک از موارد زیر هستند؟

1. ماواء بنفش، مادون قرمز
2. پروتوهای ایکس، گاما
3. میکرویو، لیزر
4. امواج رادیویی

6. کدام یک از موارد زیر به تشعشع بیشترین حساسیت را دارد؟

1. چشم
2. سلول های عصبی
3. سلول های خونی
4. سلول های ماهیچه ای

7. در رادیولوژی پرتابل اتاق عمل اگر مجبور به ماندن پیش بیمار شدید تجهیزات مورد استفاده برای کاهش دوز تشعشع کدام هستند؟

1. استفاده از روپوش سربی
2. استفاده از دستکش سربی
3. استفاده از تیروئید بند سربی
4. همه موارد فوق

8. سرب مورد استفاده در روپوش سربی بطور معمول چقدر است؟

1. 0.25 میلی متر
2. 0.5 میلی متر
3. 1 میلی متر
4. 1.20 میلی متر

9. اثرات بیولوژیکی اشعه بر بدن انسان کدام است؟

1. اثرات بدنی
2. اثرات ژنتیکی
3. اثرات احتمالی
4. همه موارد فوق

10.  کدام فاکتور بیشترین تأثیر را در کاهش دریافت اشعه ایکس دارد؟

1. استفاده از روپوش سربی
2. افزایش فاصله تا دستگاه تولید اشعه ایکس
3. ایجاد حفاظ یا سپر حفاطتی
4. کاهش زمان تابش

11.  تابش اشعه به صورت اندک و دراز مدت چه تأثیری بر عمر شخص پرتو دید دارد؟

1.  حدود 1 سال از عمر را کم می کند
2.  حدود 12 روز عمر را کم می کند
3. حدود 100 روز عمر را کم می کند
4. حدود 2 سال عمر را کم می کند

12.  عضو بحرانی در برابر پرتوهای یونساز کدام مورد زیر است؟

1. چشم ها
2. گنادها
3. سلول های خونی
4. سلول  های روده ای

13.  کدام مورد از فاکتورهای فیزیکی مؤثر در حساسیت به پرتو نیست؟

1. جنیست (زنان 10 درصد بیشتر از مردان دوز پرتو را تحمل می کنند(
2. فاکتور اکسیژن
3. فاکتور زمان
4.  فاکتور نژاد

14.  روپوش سربی تا چه میزان باعث حفاطت می شود؟

1. 20 تا 30 درصد
2. 30 تا 40 درصد
3. 50 تا 60 درصد
4. 75 تا 80 درصد

15.  میزان تابش گیری یک پرستار در فاصله یک متری دستگاه پرتابل اشعه ایکس چقدر است؟

1. برابر با تابش گیری زیر آفتاب به مدت 1 ساعت
2. برابر با تابش گیری زیر آفتاب به مدت 2 ساعت
3. برابر با تابش گیری زیر آفتاب به مدت 3 ساعت
4. برابر با تابش گیری زیر آفتاب به مدت 4 ساعت

16.  در رادیوگرافی های پرتابل حداقل فاصله پرسنل با منبع پرتو باید چقدر باشد؟

1. 5 متر
2. 10 متر
3. 15 متر
4. 20 متر

17.  در صورت اصرار پزشک مبنی برانجام رادیوگرافی و یا اورژانسی بودن )بیماران ترومایی و دیگر موارد( در پرسنل باردار چه نکاتی باید رعایت شود؟

1. رادیوگرافی از بیمار در 10 روز اول قاعدگی انجام شود.
2. استفاده از پوشش سر بی تاجایی که برای تصویر اختلال ایجاد نکند.
3. محدود کردن پرتو و افزایش فاصله تیوب
4. همه موارد

18.  پس از تزریق ماده کنتراست در رادیولوژی در پرسنل خانم شیرده تا چند ساعت بایستی از دادن شیر به بچه خودداری شود؟

1. 10 ساعت
2. 24 ساعت
3. 48 ساعت
4. 72 ساعت

19.  برای سنجش پرتوگیری معمولاً از چه واحدی استفاده می کنند؟

1. دوز معادل
2. دوز جذبی
3. گری
4. موارد  2 و 3

20.  آسیب های ناشی از پروتوها چه علامت مشخصه ای دارد؟

1. هیچگونه علامت و مشخصه اختصاصی ندارد.
2. ترکیبی از چند نشانه و علامت میتواند نشان دهنده ضایعات ناشی از پرتو باشد.
3. اختلال هوشیاری و اختلالات عصبی
4. موارد 1 و 2

21.  حساسیت جنین به پرتوهای یونساز به میزان زیاد به کدام عامل بستگی دارد؟

1. به مقدار پرتوهای دریافتی
2. جنسیت جنین
3. سن بارداری مادر
4. موارد 1 و 3

چک لیست

1. گرفتن شرح حال بیمار
2. اطمینان از صحت ناحیه پرتونگاری و انطباق با درخواست
3. استفاده از وسایل مکانیکی برای ثبات وضعیت بیمار
4. ثبت فاکتورهای تابش برای پرتونگاری بعدی بیمار
5. کنترل مشخصات فردی بیمار
6. توجه به راستای عمودی تابش بر کاست
7. خروج اجسام کدر با هماهنگی پرستار
8. کنترل مجدد وضعیت نهایی بیمار قبل از تابش
9. بررسی سابقه ی پرتونگاری قبلی بیمار
10. محدودسازی میدان تابش
11. انتخاب مرکز تابش مناسب
12. فاصله کانونی استاندارد
13. استفاده از شیلد حفاظتی برای بیمار
14. وضعیت دهی مناسب با پاتولوژی بیمار
15. توجه به فاز تنفسی بیمار قبل از تابش
16. کنترل مجدد تنظیمات دستگاه قبل از تابش
17. استفاده از وسایل ثابت سازی کمکی مکانیکی بیمار یا کاست به جای تکنولوژیست جراحی
18. استفاده از شیلد حفاظتی برای سایر پرسنل در صورت لزوم
19. رعایت اصل عدم حضور یا فاصله نزدیک سایر پرسنل با بیمار درحین تابش
20. توجه به عدم قرارگیری سایر پرسنل در مسیر تابش
21. هشدار تابش به سایر پرسنل قبل از تابش
22. استفاده از پاراوان سربی برای حفاظت سایر پرسنل
23. رعایت حداقل فاصله 2 متر از بیمار و تیوب حین تابش
24. نصب صحیح فیلم بج
25. استفاده از روپوش سربی
26. داشتن پرونده سلامت و ثبت نتایج آزمایش های دوره ای و دوزیمتری در آن

این پژوهش به بررسی میزان آگاهی و عملکرد تکنولوژیست های جراحی در مورد حفاظت پرتویی در بیمارستان های آموزشی زاهدان در سال1398 می پردازد.

این پژوهش خون گیری ندارد.

شرکت در این پژوهش می تواند به افزایش سطح آگاهی و بهبود عملکرد تکنولوژیست های جراحی در آینده کمک کند.

شرکت در این پژوهش هیچ گونه عوارض جانبی برای تکنولوژیست جراحی در بر نخواهد داشت.

اگر در حین و بعد از انجام پژوهش هر مشکلی اعم از جسمی و روحی به علت شرکت در این پژوهش برای تکنولوژیست جراحی پیش آمد، درمان عوارض و هزینه های آن و غرامت مربوطه بر عهده ی مجری خواهد بود.

هیچ یک از هزینه های انجام این طرح پژوهشی بر عهده ی تکنولوژیست های جراحی نخواهد بود.

روش جایگزین برای این پژوهش وجود ندارد.

دست اندرکاران این پژوهش، کلیه ی اطلاعات مربوط به تکنولوژیست های جراحی را نزد خود به صورت محرمانه نگه داشته و فقط اجازه دارند نتایج کلی و گروهی این پژوهش را بدون ذکر نام و مشخصات تکنولوژیست ها منتشر کنند.

مجری طرح جهت پاسخگویی، به تکنولوژیست ها معرفی خواهد شد و به آن ها گفته می شود تا هر وقت مشکلی یا سوالی در رابطه با پژوهش مذکور پیش آمد با مجری در میان بگذارند و راهنمایی بخواهند.

مشارکت فرد در این پژوهش کاملا داوطلبانه است و مجبور به شرکت در این پژوهش نیست. به فرد اطمینان داده می شود که اگر حاضر به شرکت در این پژوهش نباشد، مشکلی برای وی به وجود نخواهد آمد.

فرد حتی پس از موافقت با شرکت در پژوهش می تواند هر وقت که بخواهد، پس از اطلاع به مجری، از پژوهش خارج شود و خروج او از پژوهش باعث مشکلاتی برای وی نخواهد شد.

این فرم اطلاعات و رضایت آگاهانه در دو نسخه تنظیم شده و پس از امضا، یک نسخه در اختیار تکنولوژیست جراحی و نسخه ی دیگر در اختیار مجری قرار خواهد گرفت.

اینجانب .......... موارد فوق الذکر را خواندم و فهمیدم و بر اساس آن رضایت آگاهانه خود را برای شرکت در این پژوهش اعلام می کنم.

امضای تکنولوژیست جراحی

اینجانب ابوالفضل طباطبایی خود را ملزم به اجرای تعهدات مربوط به مجری در مفاد فوق دانسته و متعهد می گردم در تامین حقوق و ایمنی شرکت کننده در این پژوهش تلاش نمایم.

امضای مجری پژوهش