بررسی ارتباط سطح visfatinبزاق با HbA1cدر بیماران مبتلا به دیابت نوع 2

دیابت یکی از مهمترین بیماری های شایع مزمن است که آمار جهانی آن رو به افزایش است و به عنوان سومین علت مرگ و میر در اغلب کشورهای توسعه یافته شناخته می شود. تقریباً 1 میلیون نفر سالیانه به دیابت مبتلا می شوند و نیمی از آنها از وضعیت خودآگاه نیستند. دیابت نوع 2 بیشتر در بالغین بالای 30 سال و افراد چاق دیده می شود و 90-85% کل موارد دیابت را شامل می شود. اکثر موارد دیابت تشخیص داده نشده را دیابت نوع 2تشکیل می دهد. دیابت ملیتوس منجر به 40000 مرگ در هر سال می شود و ریسک ابتلا به بیماری کلیه مرحله آخر (ESRD) در این بیماران 25 برابر افراد غیر دیابتی است¹.

دیابت ملیتوس بیماری است که با هیپرگلیسمی ناشی از اختلال در ترشح انسولین و یا اختلال در تأثیر آن مشخص می شود و علل مختلف ژنتیکی، محیطی و پاتولوژیک دارد و مولتی فاکتوریال می باشد². دیابت در دراز مدت می تواند ضایعات عروقی ماکرووسکولار و میکرووسکولار ایجاد کند. اگر چه عوامل متعددی در پیشرفت این ضایعات دخیل هستند، اما نقش استرس اکسیداتیو و رادیکال های آزاد در پاتوژنز این ضایعات بیشتر مورد توجه است^3,4.

دیابت نوع 2 یک اپیدمی متابولیک در جهان به شمار می رود.در این بیماری پروسه های پاتولوژیک همچون افزایش مقاومت به انسولین،کاهش تولید انسولین و ... منجر به هیپر گلیسمی می گردد. آمار جهانی حاکی از آن است که422 میلیون فرد مبتلا به دیابت در سراسر جهان به این بیماری مبتلا هستند⁵. دیابت نوع 2 (شروع در بزرگسالی،غیر وابسته به انسولین) 95-90 درصد موارد دیابت را شامل می شود.تحقیقات حاکی از آن است که عوامل متعددی همچون چاقی، لیپوتوکسیسیتی، التهاب مزمن و استرس اکسیداتیودر پاتوفیزیولوژی بیماری نقش دارد. چندین فرضیه مطرح شده که عوامل غیر گلیسمیک در اتیولوژی دیابت دخیل می باشند⁶.

هموگلوبین گلیکوزیله (HbA₁C) که شاخصی از میزان متوسط گلوکز خون طی دو تا سه ماه قبل می باشد شاخص مفیدی برای ارزیابی چگونگی کنترل گلوکز خون در طولانی مدت در افراد دیابتیک در نظر گرفته شده است و نشان دهنده میزان اتصال غیر آنزیمی گلوکز به انتهای والین زنجیره بتای هموگلوبین میباشد ⁷.

اخیرا طبقه بندی جدیدی برای این شاخص در افراد دیابتیک تعرف شده است .در این طبقه بندی افراد دیابتیک بر اساس میزان این شاخص در  سه گروه ( کنترل خوب با هموگلوبین گلیکوزیله کمتر از 7،کنترل ضعیف با هموگلوبین گلیکوزیله بین 7-10 و کنترل خیلی ضعیف با هموگلوبین گلیکوزیله بالای 10)قرار گرفته وبدین وسیله سطح کنترل بیماری در 3 ماه گذشته  ارزیابی می شود.⁸

آدیپوکینها از آدیپوسیتها ترشح می شود و مطالعات نشان داده اند که فعال شدن آدیپوکینvisfatin در سلولهای islet گیرنده های سطحی گلوکز و سیگنال انسولین را مهار می کند. این مارکر همچنین تحت عنوان enhancing factor pre B-cell colony نامیده می شود. بیماری های التهابی دهان می تواند با تغییرات سطح این مارکر در ارتباط باشد.⁹

تنها در یک مطالعه سطح  این مارکر در افراد دیابتیک ارزیابی شده است 

 Srinivasan (2018) مطالعه ای با هدف بررسی سطح این مارکر در بزاق بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 انجام داد.در این مطالعه سطح بزاقی visfatin در 20 بیمار مبتلا به دیابت نوع 2 مراجعه کننده به دانشکده دندانپزشکی هندوستان با میانگین سنی 5/56  با سطح کنترل خوب و HbA1c زیر 7 و 20 فرد سالم با میانگین سنی 48 سال مقایسه گردید و مشخص شد که سطح visfatin در افراد دیابتیک به طور بارز افزایش می یابد.⁹

با توجه به اهمیت بررسی فاکتورهای اتیولوژیک از جمله آدیپوکینها در بیماری دیابت(که می تواند  موجب مهار سیگنال انسولین شده  و  نیز در بیماری های التهابی دهان دستخوش تغییراتی می شود) جهت ارائه راهکارهای درمانی نوین و  نیز مطالعات بسیار اندک در این زمینه ،مطالعه حاضر با هدف بررسی ارتباط سطح کنترل دیابت با میزان visfatin بزاق در افراد دیابتیک نوع 2 طراحی شده است.

1. میانگین سطح visfatin بزاق در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2و سالم، متفاوت است.

2.میانگین سطح visfatin بزاق در بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 با کنترل خوب ،ضعیف و خیلی ضعیف متفاوت است 

2. بین سطح HbA1cو سطح visfatin بزاق ارتباط وجود دارد.

 تعیین ارتباط سطح visfatinبزاق با HbA1cدر بیماران مبتلا به دیابت نوع 2

1. تعیین  و مقایسه سطح  visfatinبزاق در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 و سالم

2-تعیین  و مقایسه سطح  visfatinبزاق در افراد مبتلا به دیابت نوع 2 با کنترل خوب،ضعیف و خیلی ضعیف

3. تعیین ارتباط سطح بزاق visfatin با HbA1c در افراد مبتلا به دیابت 2

دانشکده دندانپزشکی

دیابت نوع 2: نوعی اختلال در سوخت و ساز بدن است که با بالا بودن گلوکز خون در شرایط مقاومت در مقابل انسولین و کمبود نسبی انسولین شناسایی می‌شود10.

هموگلوبین گلیکوزیله (HbA₁C) که شاخصی از میزان متوسط گلوکز خون طی دو تا سه ماه قبل می باشد شاخص مفیدی برای ارزیابی چگونگی کنترل گلوکز خون در طولانی مدت در نظر گرفته شده است و نشان دهنده میزان اتصال غیر آنزیمی گلوکز به انتهای والین زنجیره بتای هموگلوبین می باشد7.

visfatin: نوعی آدیپوکین است که از آدیپوسیتها ترشح می شود و فعال شدن آن در سلولهای islet گیرنده های سطحی گلوکز و سیگنال انسولین را مهار می کند. این مارکر همچنین تحت عنوان enhancing factor pre B-cell colony نامیده می شود9.

مورد- شاهدی

گروه مورد مطالعه:

بیماران دیابتی نوع 2 بالای 30 سال با سابقه حداقل 5 سال دیابت مراجعه کننده به کلینیک دیابت بیمارستان بوعلی زاهدان

گروه شاهد:

افراد سالم بالای 30 سال مراجعه کننده به بخش بیماری های دهان دانشکده دندانپزشکی زاهدان که از لحاظ سن و جنس با گروه مورد مطالعه هماهنگ باشند.

معیار ورود برای هر دو گروه:عدم ابتلا به بیماری سیستمیک (بجز دیابت نوع 2 برای گروه مورد مطالعه)، عدم ابتلا به سندرم شوگرن، عدم وجود عوارض دیابت و یا سابقه رادیوتراپی - عدم مصرف دارو به ویژه آنتی اکسیدان یا ویتامین در ماه گذشته، عدم استعمال سیگار یا الکل عدم بارداری، عدم ابتلا به بیماری دهان   

معیار خروج: 

افرادی که در بازه زمانی مطالعه معیارهای ورود را نداشته باشند.

حجم نمونه بر اساس فرمول زیر

Z_1-α_/2 = 1.96  و  Z_1-β = 0.85 

 _1 ± S₁ = 2/3 _± 0/61  و  _2 ± S₂ = 4/5 _± 0/79

25 نفر در گروه مورد مطالعه و 25 نفر در گروه شاهد محاسبه شده است9.

نمونه گیری آسان بر حسب نمونه های در دسترس

بر اساس فرم اطلاعاتی ضمیمه داده ها جمع آوری می شود(ضمیمه شماره 1) و جمع آوری بزاق

در این مطالعه مورد-شاهدی و تحلیلی به منظور تعیین سطح visfatin بزاق تعداد 30 نفر بیمار دیابتی از میان بیماران دیابتی مراجعه کننده به مرکز دیابت بیمارستان بوعلی زاهدان که معیارهای ورود به مطالعه و حداقل 5 سال سابقه ابتلا به دیابت را داشته باشند به روش تصادفی به عنوان گروه مورد انتخاب می شوند.گروه کنترل نیز شامل افراد سالم با عدم سابقه مصرف سیگار و الکل و همچنین دارو درمانی و بیماری سیتمیک از میان مراجعه کنندگان به بخش تشخیص دانشکده دندانپزشکی بطور تصادفی انتخاب و از نظر سن و جنس با گروه مورد هماهنگ خواهند شد.همچنین تست FBS برای غربالگری دیابت برای گروه سالم انجام می شود.فرم رضایتنامه کتبی (ضمیمه2)جهت همکاری از بیمار اخذ و برای هر دو گروه پرسشنامه اطلاعاتی (ضمیمه1)تکمیل می شود.برای تهیه نمونه بزاق غیر تحریکی از تمام افراد خواسته می شود 90 دقیقه قبل از نمونه گیری از خوردن و آشامیدن و مسواک زدن بپرهیزد.بیمار بزاق خود را هر 60 ثانیه بمدت 5-2 دقیقه به درون یک تیوپ رها کرده  ¹¹و تمام نمونه ها حدود ساعت 11-9 صبح جمع آوری می شود.سپس در لوله با پارافیلم بسته و کدگذاری شده و به آزمایشگاه فرستاده می شود.و دردمای80 -فریز می شود.visfatin بزاق با استفاده از کیت visfatin  ساخت Eastbiopharm چین و روش الایزا اندازه گیی می شود.برای اندازه گیری HBA1cنمونه خون وریدی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و با استفاده از کیت شرکت Biosystem و بر اساس پروتکل شرکت سازنده کیت اندازه گیری ان انجام می شود.در این روش ابتدا HBA1C توسط روش کروماتوگرافی از بقیه هموگلوبین های خون جدا شده و سپس اندازه گیری می شود.

داده ها پس از جمع آوری با نرم افزار آماری21 SPSS وارد کامپیوتر شده، جهت بررسی مارکر بزاقی visfatin در گروه مورد مطالعه از آزمون تی (independent sample t-test) با حد اطمینان 95 درصد استفاده می شود و جهت بررسی ارتباط متغیرها در گروه های مورد مطالعه از آزمون رگرسیون و ضریب همبستگی استفاده و 05/0>P از نظر آماری معنی دار در نظر گرفته می شود.

جدول: میانگین visfatin بزاق درافراد مورد مطالعه

تمام افراد گروه مورد و شاهد در جریان مطالعه قرار گرفته و از بیماران جهت شرکت در پروژه رضایتنامه کتبی گرفته می شود.

در این مطالعه کدهای اخلاقی بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی و عضو بافت به شرح ذیل مورد استفاده قرار می گیرد.

کد شماره 7، 13، 15، 16، 17، 25 27 و 31 و عضو بافت فصل 4 کد شماره 1-2-3-4-5 براساس کدهای اخلاقی ذکر شده فرم رضایت آگاهانه تهیه شده و ضمیمه می گردد (ضمیمه شماره 2).

 1-عدم همکاری افراد در تهیه نمونه بزاق : جلب همکاری افراد

دیابت نوع 2، هموگلوبین گلیکوزیله، visfatin  

Type 2 diabetes- glycated hemoglobin- visfatin  

 1. Raynuld B, Jun Y, John W. Agonism prevents the onset of type2 Diabetes in ZDF rats. Endocrinol. 2006; 10: 1210-15.

2. Little J, Falas D.Dental management of the medically compromised patient. 7th ed.mosby: Ine;2008.p.145-150.

3. Sharifi AM, Darabi R, Akbarloo N, Larijani B, Khoshbaten A. Study of high glucose-induced apoptosis in PC 12 cells: role of bax protein. Elsevier toxicology 2007.

4. Report of a World Health Organization and International Diabetes Federation meeting. Screening for Type 2 Diabetes. WHO/NMH/MNC/03.1 Original: English.

5. World Health Organization (WHO), Global Report on Diabetes, WHO Press, Geneva, Switzerland, 2016.

6. Surampudi P. N, John-Kalarickal J, Fonseca V. A. “Emerging concepts in the pathophysiology of type 2 diabetes mellitus.Mount Sinai Journal of Medicine 2009;76(3): 216–226

7. American Diabetes Association. Evidence-based nutrition principles and recommendations for the treatment and prevention of diabetes and related complications. Diabetes Care. 2003; Suppl 1: S51-6

1. 8-American Diabetes Association. Standards of medical care in diabetes—. Diabetes Care 2018; 41: S1–S118 8

9. Srinivasan M, Meadows M,  Maxwell L.Assessment of Salivary Adipokines Resistin,

Visfatin, and Ghrelin as Type 2 Diabetes Mellitus Biomarkers. Biochemistry Research International 2018 Article ID 7463796, 5 page

10. American Diabetes Association. Diagnosis and classification of diabetes mellitus. Diabetes care 2014; 37(1): 81-90

11. Zarguri M,Arab H.Evaluation of the salivary total antioxidant capacity and lipid peroxidation in type 2 diabetes patients. Iranian J diabet and obesity. 2018; 10 (2):88-93.

در این مطالعه ارتباط سطح visfatin بزاق با HbA1cدر بیماران مبتلا به دیابت نوع 2 بررسی می شود

دارد

انجام این کارمی تواند درزمینه افزایش آگاهی در مورد ارتباط سطح کنترل دیابت با سطح visfatin بزاق موثر باشد

ندارد

ندارد

بیمارهزینه ای متقبل نخواهد شد.

ندارد

نتایج آزمایشها و روشهای به کار رفته به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

ضمیمه شماره 1: فرم ثبت اطلاعات

تاریخ:

کد بیمار

جنس:

سن:

دیابت نوع 2   دارد   ندارد

مدت ابتلا به دیابت..............سال

میزانvisfatin بزاق........................ µM

میزان HbA1c...............