بررسی اثر آنتی باکتریال عصاره های آبی و الکلی میوه و برگ گیاه Citrullus colocynthis بر رشد و تکثیر باکتری های استرپتوکوک سانگوئینیس و استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی

پوسیدگی دندانی یک بیماری دهانی عفونی مولتی فاکتوریال و مسری است که در اثر تقابل پیچیده فلور دهان (بیوفیلم) با کربوهیدرات های قابل تخمیر غذا روی سطوح دندان در طول دوره زمانی ایجاد می شود و دارای سه عامل اصلی میزبان،کربوهیدرات های قابل تخمیر و بیوفیلم پوسیدگی زا است⁽¹⁾.

برای دهه ها باکتری استرپتو کوک موتانس که یک باکتری تخمیر کننده قند و تولید کننده اسید است، به عنوان اصلی ترین عامل ایجاد پوسیدگی دندانی مطرح می شد .در حالی که مطالعات اخیر با بررسی DNA  و RNA  تنوع ژنتیکی بسیار بالایی را در ساختار بیوفیلم باکتریایی نشان داده اند که استرپتو کوک موتانس قسمت کوچکی از این ژنوم را تشکیل می دهد⁽²⁾.

علاوه بر استرپتوکوک موتانس، استرپتوکوک سالیواریوس و استرپتوکوک سانگوئینیس از جمله باکتری هایی هستند که در تشکیل پلاک و ایجاد پوسیدگی دندانی نقش دارند⁽³⁾.

استرپتوکوک سانگوئینیس  باکتری است که به صورت نرمال در دهان حضور دارد اما کلونیزاسیون آن باعث تجمع سایر عوامل میکروبی و ایجاد پلاک دندانی می شود⁽⁴⁾. این باکتری گرم مثبت بی هوازی اختیاری است و جز اولین گونه هایی است که توسط ادهیژن اختصاصی به پلیکل متصل می شود⁽⁵⁾ و زمینه را برای حضور سایر باکتری های موثر در تشکیل پلاک و باکتری های پوسیدگی زا از جمله استرپتوکوک موتانس فراهم می کند⁽⁶⁾.

در مطالعه آقای Y.GE و همکارانش که در سال 2008 در کشور آمریکا بر روی کودکان 2 تا 9 سال با هدف بررسی کلونیزاسیون استرپتوکوک موتانس و استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط دهان و ارتباط آن باSevere-early child caries  (S-ECC)انجام شد، نتیجه گرفته شد که استرپتوکوک سانگوئینیس از طریق اتصال به استرپتوکوک موتانس و بلوغ پلاک، ارتباط معنا داری با بروز پوسیدگی دارد⁽⁶⁾.

استرپتوکوک سالیواریوس یک باکتری بی هوازی اختیاری و هم زیست با انسان است که نقش مهمی در اکولوژی محیط دهان و سیستم گوارش انسان بازی می کند. این باکتری یکی از اولین گونه های باکتریایی است که در روز های ابتدایی پس از تولد، در مخاط دهان کلونیزه می شود و به عنوان یک جمعیت غالب در محیط دهان و دستگاه تنفس فوقانی در کل زندگی باقی می ماند. این باکتری می تواند به سلول های اپیتلیالی، پروتئین های بزاق و میکروارگانیسم های فراوانی متصل شود. اتصال به سطوح بیولوژیک این باکتری از طریق فیبریل ها و شرابه هایی (Fimbriae) است که در سطح خودش بروز می دهد و به نظر میرسد که این شرابه ها باعث اتصال به باکتری پرووتلا اینترمدیا می شوند⁽⁷⁾. این باکتری بیشترین تجمع را در زبان و باکال موکوزا دارد و در ایجاد پلاک دندانی نقش دارد⁽⁵⁾.

هندوانه ابوجهل، میوه‌ای تلخ‌مزه است که در فارسی با نام‌های خربزه روباه، کدوی تلخ و سیب تلخ و در عربی با نام‌های حنظل، مراره الصحاری و علقم نام برده شده‌است. هندوانه ابوجهل از راسته کدوئی‌ها (Cucurbitales) از تیره کدو (Cucurbitaceae)، از سرده سیترولوس (Citrullus) بوده و نام علمی آن (Citrullus colocynthis) است. از جمله گیاهانی است که در طب سنتی، تغذیه و داروسازی کاربرد بسیاری دارد. گزارش شده است که این گیاه در طب سنتی برای درمان دیابت، درد مفصل، عفونت های میکروبی و دندان درد استفاده می شود⁽⁸⁾.

اثر ضد باکتریایی این گیاه بر روی بسیاری از باکتری ها مورد مطالعه قرار گرفته است.

در مطالعه آقای Bnyan و همکارانش که در سال 2013 در کشور عراق انجام شد، اثر ضدباکتریایی گیاه Citrullus colocynthis  بر روی باکتری های Escherichia. Coli، Proteus mirabilis، Streptococcus agalactia ، Staphylococcus aureus ، Streptococcus pneumoniae و  Streptococcus mutans مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه آزمایش نشان داد، بیشترین اثر ضد باکتریایی عصاره الکلی گیاه Citrullus colocynthis روی باکتری های Escherichia. Coli ، Proteus mirabilis  و Staphylococcus aureus بود. همچنین عصاره آبی گیاه هیچ اثر ضدباکتریایی از خود نشان نداد⁽⁹⁾.

همچنین در مطالعه ای که توسط آقای khatibi و همکاران در سال 2011 در شهر زابل بر روی اثر ضدباکتریایی و ضدقارچی عصاره های آبی و استونی قسمت های مختلف (ریشه ، ساقه ، برگ ها و سه مرحله بلوغ میوه و دانه ها)  گیاه Citrullus colocynthis  روی باکتری های E. coli  P. aeruginosa , S. aureus, E. faecalis و قارچ های

Candida albicans , Candida parapsilosis  and Candida kreusei Candida glabrata ,  صورت گرفت، عنوان شدکه تمام عصاره های آزمایش شده، خاصیت ضدباکتریایی از خود نشان دادند و بیش ترین اثر ضدباکتریایی، عصاره میوه های نابالغ این گیاه بر روی باکتری های  E. faecalis, P. aeruginosa   می باشد. همچنین در مورد اثر ضد قارچی بیان شد که به جز عصاری ریشه گیاه، همه ی عصاره های دیگر اثر ضد قارچی از خود نشان داده اند. بهترین اثر ضد قارچی، عصاره آبی و استونی میوه ی گیاه،  بر روی Candida albicans و  Candida glabrata عنوان شد⁽¹⁰⁾.

با توجه به مطالب ذکر شده، اثر ضدباکتریایی عصاره قسمت های مختلف گیاه Citrullus colocynthis بر بسیاری از باکتری ها مورد بررسی قرار گرفته، اما هیچ مطالعه ای در مورد بررسی اثر آنتی باکتریال عصاره های آبی و الکلی میوه و برگ گیاه Citrullus colocynthis بر روی باکتری های استرپتوکوک سانگوئینیس و استرپتوکوک سالیواریوس صورت نگرفته است.

هدف از انجام این مطالعه بررسی اثر ضدباکتریایی عصاره میوه و برگ گیاه Citrullus colocynthis بر روی دو باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس و استرپتوکوک سالیواریوس می باشد. با توجه به اینکه این دو باکتری در تشکیل و بلوغ پلاک دندانی نقش دارند، در صورت جلوگیری از تشکیل پلاک در مراحل اولیه به وسیله باکتری های کلونی ساز می توان شاهد کاهش بروز پوسیدگی و بیماری های لثه بود. اگر خاصیت ضدباکتریایی این گیاه اثبات شود، می توان امکان استفاده از عصاره های این گیاه در ترکیب دهانشویه ها و خمیر دندان ها، به منظور حفظ سلامت دهان و دندان را در مطالعات آینده، مورد بررسی بیشتر قرار داد.

- اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی میوه ی Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی چگونه است؟

2- اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی برگ Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی چگونه است ؟

3- اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی میوه ی Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی چگونه است ؟

4- اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی برگ Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی چگونه است ؟

5- اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی میوه ی Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی چگونه است ؟

6- اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی برگ Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی چگونه است ؟

7- اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی میوه ی Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی چگونه است ؟

8- اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی برگ Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر روی باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی چگونه است ؟

9- در هریک از موارد بالا آیا اثرات مهاری عصاره الکلی و آبی Citrullus colocynthis  بر رشد باکتری ها قابل مقایسه با آنتی بیوتیک استاندارد (آمپی سیلین و ونکومایسین) است؟

تعیین اثر عصاره ی آبی و الکلی میوه و برگ گیاه  Citrullus colocynthis بر روی باکتری های استرپتوکوک سالیواریوس و استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی

1. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی میوه ی Citrullus colocynthis در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی
2. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی میوه ی  Citrullus colocynthis در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی
3. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی برگ  Citrullus colocynthis در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی
4. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی برگ   Citrullus colocynthis در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سالیواریوس در محیط آزمایشگاهی
5. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی میوه ی Citrullus colocynthis در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی
6. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی میوه ی Citrullus colocynthis در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی
7. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی آبی برگ Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی
8. تعیین اثر آنتی باکتریال عصاره ی الکلی برگ Citrullus colocynthis  در رقت های مختلف بر رشد باکتری استرپتوکوک سانگوئینیس در محیط آزمایشگاهی
9. مقایسه اثر مهاری عصاره های آبی و الکلی Citrullus colocynthis بر رشد باکتری ها با آنتی بیوتیک استاندارد ( آمپی سیلین و ونکومایسین)

داروسازان –باکتری شناسان-گیاه شناسان - دندانپزشکان

Citrullus colocynthis : از جمله گیاهانی است که در طب سنتی، تغذیه و داروسازی کاربرد بسیاری دارد⁽⁸⁾.

Streptococcus sanguinis : این باکتری گرم مثبت بی هوازی اختیاری است و جز اولین گونه هایی است که توسط ادهیژن اختصاصی به پلیکل متصل می شود⁽⁵⁾.

Streptococcus salivarius : این باکتری گرم مثبت بی هوازی یکی از اولین گونه های باکتریایی است که در روز های ابتدایی پس از تولد، در مخاط دهان کلونیزه می شود⁽⁷⁾.

تجربی آزمایشگاهی

سویه های استاندارد باکتری های استرپتوکوک سانگوئینیس و استرپتوکوک سالیواریوس که از انستیتو پاستور ایران تهیه می شود

با توجه به این که چهار اثر عصاره ای روی دو نوع باکتری مورد مطالعه قرار می گیرد و همچنین حداکثر ده غلظت برای عصاره ها در نظر گرفته شده است و طبق مطالعات مشابه برای هر غلظت سه دیسک مد نظر قرار می گیرد و کل آزمایشات برای دقت بیشتر سه بار تکرار می شود، در مجموع 720 دیسک برای آزمایش لازم است.

4×2×10×3×3=720

در هر پلیت حداکثر 9 دیسک  قرار می گیرد. 3 عدد دیسک کنترل مثبت و منفی در هر پتری دیش وجود دارد. پس 6 دیسک حاوی عصاره در پتری دیش وجود خواهد داشت.در این صورت 120 پلیت باکتری (60 پلیت برای هر باکتری) در نظر گرفته می شود

720÷6=120

ندارد.

(جدول ثبت نتایج طبق فرم اطلاعاتی شماره 1 ضمیمه شده است)

مثال روش کار:

ابتدا در مرحله اول استرپتوکوک سانگوئینیس را در برابر عصاره الکلی میوه با چهار غلظت 100، 75، 50، 25 درصد تست می کنیم (فاصله بین چهار غلظت با یکدیگر مساوی است). احتمالات زیر ممکن است بروز دهد.

• اگر هیچیک از غلظت ها اثر مهاری نداشته باشند، نتیجه گرفته می شود که عصاره الکلی میوه اثر مهاری ندارد و در وقت و مواد صرفه جویی شده است و تنها چهار غلظت تست شده است(بجای 10 غلظت).
• اگر در غلظت 100% اثر مهاری داشته باشد اما در غلظت های 75، 50، 25 اثر مهاری نداشته باشد. می توان نتیجه گرفت در یکی از غلظت های بین 75 تا 100 اثر مهاری دارد. پس در مرحله دوم در غلظت های 80، 85، 90، 95 تست انجام می شود و کمترین غلظتی که اثر مهاری داشته باشد بعنوان نتیجه تحقیق اعلام می شود.
• اگر در غلظت های 100، 75 اثر مهاری داشته باشد اما در غلظت های 50، 25 اثر مهاری نداشته باشد. می توان نتیجه گرفت که در یکی از غلظت های بین 75 تا 50 اثر مهاری دارد پس در مرحله دوم در غلظت های 55، 60، 65، 70 تست انجام می شود و کمترین غلظتی که اثر مهاری داشته باشد بعنوان نتیجه تحقیق اعلام می شود.
• اگر در غلظت های 100، 75، 50 اثر مهاری داشته باشد اما در غلظت 25 اثر مهاری نداشته باشد. می توان نتیجه گرفت که در یکی از غلظت های بین 50 تا 25 اثر مهاری دارد پس در مرحله دوم در غلظت های 30، 35، 40، 45 تست انجام می شود و کمترین غلظتی که اثر مهاری داشته باشد بعنوان نتیجه تحقیق اعلام می شود.

اگر در همه غلظت های 100، 75، 50، 25 اثر مهاری داشته باشد می توان نتیجه گرفت که در غلظت های پایینتر از 25 نیز اثر مهاری دارد. پس در مرحله دوم در غلظت های 5، 10، 15، 20 تست انجام می شود و کمترین غلظتی که اثر مهاری داشته باشد بعنوان نتیجه تحقیق اعلام می شود.

میوه وبرگ تازه ی گیاه حنظل ازاستان هرمزگان، شهرستان رودان جمع آوری و شست و شو داده می شوند. سپس به مدت دو هفته زیر سایه خشک و با آسیاب به صورت پودر درآورده می شوند. عصاره گیری با دستگاه سوکسله با دو حلال آب و اتانول 96 % انجام می شود. پس از آن عصاره ها در دمای محیط قرار داده می شوند تا حلال ها پرانده شودو عصاره ی خالص به دست آمده جهت انجام آزمایش های میکروبی در یخچال نگه داری می شوند.

نمونه استاندارد دو باکتری استرپتوکوکوس سالیواریوس و استرپتوکوکوس سانگوئینیس از انستیتو پاستور ایران تهیه می شود.

تعیین حساسیت باکتری ها در برابر عصاره ها به دو روش انتشار دیسکی Disk diffusion method و روش Microdilution صورت می گیرد.

روش انتشار دیسکی: کلنی های باکتریایی استاندارد به لوله ای محتوی محیط کشت Muller Hinton broth منتقل می شوند و به مدت 24 ساعت در دمای 37 درجه سانتیگراد گرمخانه گذاری می شوند. سپس کدورت محیط کشت مایع تا حد 0.5 مک فارلند تنظیم می گردد. 50 میکرولیتر از این محیط کشت مایع فوراً به مرکز پتری دیش حاوی Muller Hinton agar منتقل و به صورت یکسان در تمام پتری دیش با استفاده از سواب گسترده می گردد.

رقت های یک دوم (100%،50%،25%،12.5%،6.25%،3.12%،1.56%،0.78%،0.39%،0.19%،)  از عصاره در دی متیل سولفوکساید تهیه می شود سپس دیسک های بلانک استریل را به 20 میکرولیتر از غلظت های مختلف عصاره آغشته میکنیم( 3 دیسک برای هر غلظت) و بلافاصله بر روی پتری دیش های تلقیح شده با باکتری، قرار میدهیم (حداکثر 9 دیسک در هر پتری دیش،پتری دیش های با قطر 12 سانتی متر و رعایت فاصله حداقل 24 میلی متر بین دیسک ها و فاصله 15 میلی متر از لبه پتری دیش آب مقطر استریل و آمپی سیلین و ونکومایسین به عنوان کنترل منفی و مثبت مورد استفاده قرار می گیرند.

سپس نمونه ها به مدت 24 ساعت در دمای 37 درجه در محفظه حاوی شمع Candle jar قرارداده می شوند (5%دی اکسید کربن) پس از گرمخانه گذاری پتری دیش ها از نظر رشد یکسان کلنی ها(دانه دار، نمای شیشه مات یا شیشه خرد شده) و تشکیل منطقه مهار رشد، مورد بررسی قرار می گیرند و منطقه مهار رشد در اطراف هر دیسک بر حسب میلی متر اندازه گیری می شود. میانگین 3 دیسک یکسان برای هر رقت بعنوان اثر مهاری محاسبه می شود. آزمایش برای دقت بیشتر دوبار تکرار می شود.

عصاره ها و غلظت هایی که در روش انتشاردیسکی بیشتر از 10 میلی متر اثرمهاری بر روی رشد باکتری داشته باشند،  به روش Micro dilution در میکروپلیت برای تعیین دقیق رقت های 

MIC (minimal inhibitory concentration), MBC (minimal bactericidal concentration)   مورد ارزیابی قرار میگیرد.

روش Micro dilution: MIC عصاره ها به روش زیر اندازه گیری می شود: با استفاده از روش رقت سازی مایع (Broth micro dilution method) در محیط کشت مولر-هینتون انجام می شود. ابتدا هر عصاره در 4% حجمی از DMSO حل می شود. رقت های سریالی با استفاده از محیط کشت مولر هینتون براث در غلظت های 0.5-0.01% حجمی تهیه می شوند. 100 میکرولیتر از سوسپانسیون باکتریایی (10⁶CFU/ml) و 390 میکرولیتر از هر غلظت عصاره ای( که در روش پخش دیسکی اثرات ضدباکتریایی داشته اند) محلول در محیط کشت براث مولر-هینتون اضافه می گردد. کنترل های بدون عصاره نیز تهیه می شوند. پس از 24 ساعت گرمخانه گذاری در دمای 37 درجه سانتیگراد، کمترین غلظتی که مهار رشد باکتریایی به صورت چشمی قابل مشاهده باشد به عنوان MIC در نظر گرفته می شود.

به منظور اندازه گیری MBC غلظتی از عصاره که در کشت انتقالی از محیط مایع به محیط کشت جامد و پس از 24 ساعت انکوباسیون در دمای 37 درجه سانتیگراد، هیچ کلنی باکتریایی دیده نشود، تعیین می گردد.

عصاره گیری مواد در آزمایشگاه مواد غذایی و انجام آزمایشات در آزمایشگاه میکروب شناسی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان توسط تکنسین ها انجام می شود.

برای توصیف داده ها از شاخص های مرکزی،پراکندگی و جداول توزیع فراوانی (مطلق و نسبی) استفاده خواهد شد. برای تحلیل داده ها از آزمون های آماری t دانشجویی، آنالیز-واریانس و در صورت نیاز سایر آزمون های آماری پارامتری یا ناپارامتری متناسب با ماهیت داده ها مانند آزمون های مجذور کای، کروسکال والیس و من ویتنی  استفاده خواهد شد. همچنین سطح معنی داری 0/05 در نظر گرفته می شود.

جدول میانگین قطر هاله عدم رشد حاصل از رقت ها مختلف عصاره های آبی و الکلی، میوه و برگ گیاه Citrullus colocynthis  و میزان  MIC و  MBC عصاره بر روی باکتری های استرپتوکوک سانگوئینیس و استرپتوکوک سالیواریوس

بر اساس راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی، کد های: 1، 9، 28، 29، 30، 31

اشکالات مربوط به آماده سازی عصاره گیاه: تکرار عصاره گیری

اشکالات مربوط به کشت میکروبی سوش های باکتری: تکرار کشت باکتری

  گیاه حنظل، استرپتوکوک سانگوئینیس، استرپتوکوک سالیواریوس

Citrullus colocynthis

Streptococcus sanguinis

Streptococcus salivarius

1.            Ritter AV. Sturdevant's Art & Science of Operative Dentistry-E-Book: Elsevier Health Sciences; 2017.

2.            Simón-Soro A, Mira AJTim. Solving the etiology of dental caries. 2015;23(2):76-82.

3.            Prashant G, Chandu G, Murulikrishna K, Shafiulla MJIjodr. The effect of mango and neem extract on four organisms causing dental caries: Streptococcus mutans, Streptococcus salivavius, Streptococcus mitis, and Streptococcus sanguis: An in vitro study. 2007;18(4):148.

4.            Amin M, ABBASI ME, Javadi M, Shahin F, TEYMURI RM. ANTIMICROBIAL EVALUATION OF METHANOLIC ESSENTIAL OIL OF EUCALYPTUS GLUBULOSLEAVES AGAINST A NUMBER OF ORAL CAVITY BACTERIA. 2013.

5.            Newman MG, Takei H, Klokkevold PR, Carranza FA. Carranza's clinical periodontology: Elsevier health sciences; 2011.

6.            Ge Y, Caufield P, Fisch G, Li YJCr. Streptococcus mutans and Streptococcus sanguinis colonization correlated with caries experience in children. 2008;42(6):444-8.

7.            Couvigny B, Lapaque N, Rigottier‐Gois L, Guillot A, Chat S, Meylheuc T, et al. Three glycosylated serine‐rich repeat proteins play a pivotal role in adhesion and colonization of the pioneer commensal bacterium, Streptococcus salivarius. 2017;19(9):3579-94.

8.            Hussain AI, Rathore HA, Sattar MZ, Chatha SA, Sarker SD, Gilani AHJJoe. Citrullus colocynthis (L.) Schrad (bitter apple fruit): A review of its phytochemistry, pharmacology, traditional uses and nutritional potential. 2014;155(1):54-66.

9.            Bnyan I, Hasan H, Ewadh MJAiLS, Technology. Antibacterial Activity of Citrullus Colocynthis against different types of bacteria. 2013;7:48-51.

10.         Khatibi R, Teymorri JJJoH, Forestry. Anticandidal screening and antibacterial of Citrullus colocynthis in South East of Iran. 2011;3(13):392-8.

فرم اطلاعاتی (1)

 -1تاریخ عصاره گیری:

 -2تاریخ انجام آزمایشات باکتریایی:

جدول میانگین قطر هاله عدم رشد حاصل از رقت ها مختلف عصاره های آبی و الکلی، میوه و برگ گیاه Citrullus colocynthis  و میزان MIC  و MBC  عصاره بر روی باکتری های استرپتوکوک سانگوئینیس و استرپتوکوک سالیواریوس