بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی بر میزان استفاده از خدمات بهداشت روانی و شدت افکار خودکشی دراقدام کنندگان به خودکشی بستری در بخش فوریت های پزشکی بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1398

یکی از مهم ترین موضوعات نگران کننده در عصر حاضر ، توسعه آسیب های اجتماعی است که با توجه به پیچیده تر شدن تعاملات و ارتباطات موجب ایجاد چالش های بزرگی شده است. یکی از این چالش ها مسئله خودکشی[1] می باشد که یک مشکل مهم سلامت عمومی است(1). مرکز مطالعات انستیتو ملی بهداشت  روانی آمریکا[2]، خودکشی را تلاشی آگاهانه به منظور خاتمه دادن به زندگی شخص معرفی می کند که شاید این تلاش به اقدام تبدیل شده یا فقط بصورت فکر خودکشی در فرد بروز نماید (2) . Zeppegno و همکاران  ( 2015) اقدام به خودکشی را به عنوان رفتاری آگاهانه و بالقوه آسیب پذیر با قصد مرگ تعریف می کنند (1).خودکشی که یک چالش بزرگ جهانی می باشد منجر به نگرانی  عمده ای شده است (4,3). همچنان که آمار نشان می دهد سالانه حدود 800000 نفر تا 1000000 نفر از  افراد بر اثر خودکشی می میرند و در نتیجه 1/4 از کل مرگ و میر سراسر جهان را تشکیل می دهد (5,3) و از سال 1999 تا 2014 میزان  جهانی مرگ و میر خودکشی به 24 درصد رشد پیدا کرده است  و از 10/5 به 13 در هر 100000 نفر رسیده است و مطابق آمار سازمان بهداشت جهانی[3] تا سال 2020، حدود 1/53 میلیون نفر مردم بر اثر خودکشی خواهند مرد (6,3). بطوری که در هر 40 ثانیه یک نفر در سراسر دنیا جان خود را بر اثر خودکشی از دست می دهند (7) .  همچنین دومین عامل اصلی مرگ و میر افراد  15 تا 29 ساله در جهان ، خودکشی می باشد (8-10). Shekhani  و  همکاران (2018) بیان می کنند که حدود 75 درصد میزان مرگ ومیر ناشی از خودکشی در کشورهای  با درآمد پایین و متوسط اتفاق می افتد (9).  در ایران  نسبت به سایر کشورهای غربی  میزان خودکشی پایین تر ولی از سایر کشورهای خاورمیانه بالاتر است. میزان بروز خودکشی در ایران بین 7/4 تا 8 در هر 100000 نفر گزارش شده است که اگر مرگ های مشکوک را هم بدان اضافه کنیم، آمار از این هم بالاتر خواهد شد،زیرا در برخی موارد مرگ ناشی خودکشی، گزارش نمی شود. بیشترین خودکشی در ایران در جمعیت جوان صورت می گیرد که به نسبت سال های از دست رفته زندگی افزایش می یابد(11 ,12). میانگین سالانه خودکشی جهان در هر 100000جمعیت 11/4 است و در مردان تقریبا 2 برابر بیشتر از زنان است(8).بیشترین میزان اقدام به خودکشی در ایران در مردان در گروه سنی 25-20 ساله و زنان در گروه سنی پایین تر است(13).در بین استان های ایران ،استان سیستان و بلوچستان نسبت به سایر استان ها میزان خودکشی کمتر، اما درصد خودکشی موفقیت آمیز که منجر به فوت  افراد می شود، بیشتر و حدود 92 درصد است  و به همین علت فعالیت های پیشگیری برای رفع این مسئله ضروری است ( 14).

  رفتارهای مرتبط با خودکشی دامنه زیادی دارند که از فکر خودکشی شروع و تا خودکشی موفق گسترش می یابد. یکی از این رفتارها که می تواند شاخص پیش بینی کننده اقدام به خودکشی یا خودکشی موفق باشد، افکار خودکشی است. افکار خودکشی به اشتغال ذهنی مربوط می شود که دامنه ای از افکار زودگذر و تکرار شونده نسبت به بی ارزش بودن زندگی و بی ارزشی خود تا طرح عملی برای نابودی خود را در برمیگرد و با توجه به برنامه دار بودن آن خطرناک محسوب می شوند(15،16). عوامل مختلفی مانند عوامل فردی (سن، جنس، وضعیت تاهل)، بیماری های جسمی و روانی مزمن ، عوامل اجتماعی (فقر، سابقه خانوادگی، بیکاری، زندانی شدن، اعتیاد، اینترنت و رسانه های گروهی)، عوامل روانی ( جدایی ، اختلالات خلقی، شخصیتی، فقدان ها ، سوء استفاده جنسی و جسمی) در بروز رفتارهای خودکشی موثر هستند (8،11،17،18).   Kobayashi و همکاران (2015) بیان کردند  افرادی که مجرد و سلامت روان ضعیف ، خلق افسرده و خودکارامدی پایین تری دارند ، بیشتر با افکار خودکشی درگیر هستند (5).

  شیوع خودکشی وقتی نگران کننده تر می شود که تعداد زیادی از این افراد دسترسی به خدمات بهداشت روان نداشته و یا به هر دلیلی از دریافت مراقبت های پس از آن محروم باشند(19). دسترسی به خدمات بهداشتی یکی از عوامل موثر در کاهش میزان بروز خودکشی می باشد. بطوری که 39 درصد کسانی که خودکشی موفق داشته اند ، در سال پایانی زندگی خود در بخش فوریت های پزشکی فاقد روانپزشک بستری بوده اند. همچنین 45 درصد کسانی که در بخش فوریت ها بستری شده بودند، گرچه شکایت اصلی آنها مشکلات روانشناختی نبوده ولی از یک اختلال روانپزشکی از جمله اضطراب فراگیر، افسردگی یا سوء مصرف مواد رنج می بردند(20). بررسی های Britton و همکاران (2011) نشان می دهد 90 درصد افرادی که از خودکشی مرده اند، حداقل از یک اختلال روانی رنج می بردند و 65 درصد آنها هرگز درمان روانپزشکی یاروانشناختی مناسبی دریافت نکرده بودند(21). از این روست که توسعه خدمات بهداشت روانی از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد که با توسعه آن می توان به  کاهش میزان خودکشی ، غربالگری و ارجاع  بیماران جهت درمان در بخش فوریت های پزشکی کمک کرد همچنان که در مطالعات Machado و Berrouiguet به تاثیر مثبت خدمات بهداشتی اشاره شده است(22،23). 

  افزایش نگران کننده شیوع رفتارهای مرتبط با خودکشی و پیامدهای اجتماعی، اقتصادی و روانشناختی ناشی از آن باعث شد تا سازمان جهانی بهداشت در برنامه بهداشت همگانی خود، کنترل خودکشی در کشورهای جهان را به عنوان یکی از برنامه های خود معرفی کند(24). برنامه های پیشگیری از خودکشی برای افراد پرخطر، آموزش ارائه دهندگان خدمات بهداشتی درمانی، ارتقاء و حمایت از خطوط تلفنی بحران، بهبود خدمات بهداشت روان و فراهم کردن شرایط برای حمایت از بازماندگان خودکشی از جمله مهمترین برنامه هاست(25).

  برنامه های پیشگیری و مقابله با رفتارهای خودکشی به پنج طبقه برنامه های آموزشی و آگاهی بخشی، غربالگری افراد پرخطر، درمان اختلالات روانپزشکی، محدود سازی دسترسی به وسایل مرگبار و گزارش فوری موارد اقدام به خودکشی از طریق رسانه ها  تقسیم می شود که اثر بخشی آنها از طریق تحقیقات کمتر مورد بررسی قرار گرفته است(26). Inagaki و همکاران (2019) در مطالعه فراتحلیل خود به این نتیجه رسیدند که در برنامه های آموزشی برقرای تماس فعالانه با بیمار ، آموزش ، ارائه مراقبت های پس از ترخیص و مداخله های پیگیری برای بیماران اقدام کننده به خودکشی بستری در بخش فوریت ها ، به منظور پیشگیری از اقدامات بعدی در یک دوره 6 ماهه پس از ترخیص بسیار مهم می باشد زیرا یکی از شاخص ها و علایم خودکشی، سابقه اقدام قبلی است. بطوری که از هر 10 بیمار خودکشی کننده طی 5 روز اول پس از ترخیص ممکن است اقدام به خودکشی بعدی را مرتکب شوند. بنابراین انجام مداخلات پیگیری بعد از اقدام به خودکشی، به منظور پیشگیری از خودکشی مجدد مورد نیاز می باشد(27). در رابطه با اهمیت برنامه های آموزشی، Britton و همکاران (2012) معتقدند که مداخله های فشرده و کوتاه مدت مانند ارسال نامه های حاوی مطالب مراقبتی، ارایه آموزش های مرتبط با خودکشی[4]و پیگیری به کمک تماس های تلفنی در کاهش خطر خودکشی  در گروه های پرخطر موثر است و باید به عنوان بخشی از سیاست گذاری و برنامه های پیشگیری از خودکشی به اجرا در آید(28).

  تا کنون روش های مختلفی برای کاهش شدت افکار و رفتارهای مرتبط با خودکشی انجام شده است که از آن جمله می توان به ادغام مراقبت های پس از خودکشی در نظام خدمات بهداشتی درمانی بر شدت افکار خودکشی (محمودیان و همکاران 2011)، تاثیر خدمات بهداشت روانی بر میزان خودکشی (Machado و همکاران 2018)، تاثیر درمان شناختی رفتاری گروهی با آموزش خانواده بر مولفه های خودکشی (زمستانی و همکاران 2016)، اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله بر افکار خودکشی سربازان (زاهدی اصل و همکاران 2016)، تاثیر اجرای اقدامات پیشگیرانه پرستاری بر اقدام به خودکشی مجدد( قنبری و همکاران، 2016)، تاثیر پیگیری تلفنی بر اقدام به خودکشی مجدد (Exbrayat و همکاران 2017) اشاره کرد. در اغلب این مطالعات و مداخله های طراحی شده کمتر به مسئله انگیزه و افزایش مشارکت در درمان پرداخته شده است. و همانگونه که Britton و همکاران (2016) نشان دادند این روش ها نیاز به آموزش خاص داشته که ممکن است برای پرستاران و پزشکان فوریت ها به عنوان خط مقدم برخورد با موارد خودکشی در دسترس نبوده و برای همه بیماران مناسب نباشد بطوری که اغلب بیماران پس از ترخیص همچنان حالت دوسوگرایی[5]، رد کردن توصیه ها و کمک ها و حتی خشم و عصبانیت نسبت به محدودسازی در خصوص دسترسی به وسایل خطرناک داشتند(7،17،22،29،30،31،32).

  یکی از رویکردها برای بیان و تشریح جزئیات دیدگاه انگیزشی، فرضیه شک درونی در خصوص خودکشی[6]است. بر اساس این مفروضه، افراد خودکشی کننده مداوم در حال چالش در خصوص سبک و سنگین کردن دلایل زنده ماندن و مردن هستند. بسیاری از بیماران نسبت به خودکشی احساس دوسوگرایی شدیدی دارند به این صورت که می خواهند بمیرند در عین حالی که دوست دارند بدون درد و رنج زندگی کنند. بطوری که شدت نسبت آرزوی مرگ به زندگی، شاخص تعیین کننده رفتار خودکشی آتی فرد است(33).  Britton و همکاران (2016) معتقدند که افراد خودکشی کننده نسبت به مشاوره محدود سازی دسترسی به وسایل خطرناک به عنوان یکی از راهبردهای آموزش پیشگیری از خودکشی نیز حالت دوسوگرایی دارند(32). حل و بر طرف کردن این دوسوگرایی از طریق افزایش انگیزه برای زنده ماندن جهت کاهش ارتکاب رفتارهای خودکشی بسیار حیاتی ومهم است و امکان مشارکت و ماندگاری در برنامه های آموزشی و درمانی را افزایش می دهد(21). انگیزه های بیمار برای زنده ماندن، معمولا به عنوان فاکتورهای محافظت کننده در مقابل خودکشی تلقی می شوند که بایستی در برنامه های آموزشی پیشگیری از خودکشی از بیمار فراخوانی و استخراج شوند. از  انگیزه های بیمار باید جهت زنده ماندن به صورت حداکثری و سودمند، همچنین مشارکت دادن افراد خودکشی کننده در برنامه های آموزشی، درمانی و مراقبتی استفاده شود(4).

 بر اساس یک فرضیه دیگر، افراد با افکار خودکشی دلایل زیادی مانند افسردگی (انگیزه پایین)، طبقه اجتماعی اقتصادی(رفت و آمد و هزینه درمان)، اختلالات شخصیتی(اشکال در برقراری ارتباط با دیگران) و برچسب اجتماعی (بی میلی برای درمان) دارند، که مانع از شرکت آنها در برنامه های درمانی و مراقبتی می شود. از طرفی غلبه بر این موانع خیلی دشوار است. از این رو مهم است که انگیزه درمان و مراقبت در افراد اقدام کننده به خودکشی تقویت شود و این با افزایش انگیزه برای زنده ماندن متفاوت است.

  هر چند روش هایی برای افزایش مشارکت در درمان و انگیزه افزایی وجود دارد ولی این روش ها برای همه شرایط و موقعیت ها مناسب و موثر نیستند. چون بیشتر افراد اقدام کننده به خودکشی در بخش فوریت ها بستری می شوند، بنابراین وقت و منابع لازم برای درمان های پیچیده و تخصصی مانند درمان های شناختی رفتاری وجود ندارد(21). از طرفی بیماران تمایلی برای مشارکت در درمان های روانشناختی تخصصی و طولانی مدت ندارند. بطوری که مطالعه فراتحلیل Tarries و همکاران (2008)  نشان داد گرچه درمان های شناختی رفتاری در کاهش رفتارهای خودکشی موثر است ولی میزان ریزش و کناره گیری بیماران از این درمان ها بسیار بالاست بنابراین درمان ها و مشاوره های کوتاه مدت تر توصیه می گردد(34). یکی از رویکردهای آموزشی و مشاوره ای کوتاه مدت به منظور حل و برطرف کردن دوسوگرایی ها، افزایش انگیزه بیماران و افزایش میزان مشارکت در درمان ها از جمله درمان شناختی رفتاری و مراقبت پس از ترخیص، مصاحبه انگیزشی است(4).

  گرچه مصاحبه انگیزشی در بدو پیدایش در مورد رفتارهای اعتیاد بکار گرفته شد تا انگیزه و آمادگی افراد برای تغییر را افزایش دهد ولی به دلیل اثربخشی قابل قبول، گستره مطالعاتی آن سریعا به سایر حیطه های تغییر رفتار بهداشتی نظیر برنامه های کاهش وزن، بهداشت باروری، تغذیه، پایبندی به مصرف داروها، بهداشت دهان و دندان، ایدز، اختلالات روانی، سبک زندگی، بیماری های مزمن و خانواده گسترش یافت(35-40).مصاحبه انگیزشی، روشی مراجع محور و رهنمودی به منظور تقویت و افزایش انگیزه درونی برای تغییر، از طریق کشف، شناسایی و حل اضطراب و ریشه های افسردگی است(35،36،40،41). طرح و برطرف کردن مقاومت در برابر تغییر، انعطاف پذیری در درمان به عنوان رویکردی مستقل یا در ترکیب با سایر روش های آموزشی،کارآمدی و حمایت مبتنی بر شواهد تجربی متعدد، و قابل یادگیری بودن روش و مهارت های آن در کوتاه مدت از دلایل جذابیت و تمایل به استفاده روزافزون از این رویکرد تغییر رفتاری است(36،42،43). ابراز همدلی، مدارا با مقاومت، تشدید تضاد شناختی در مراجع و حمایت از خودکارآمدی از جمله اصول راهبردی این رویکرد است. در این روش درمانگر سعی دارد به کمک مهارت های ارتباطی گوش دادن انعکاسی، تایید،سوالات باز، خلاصه کردن، فراخوانی صحبت معطوف به تغییر، ارایه اطلاعات به شیوه تلویحی بجای ارایه توصیه های مستقیم ، ضمن تشکیل اتحاد درمانی و حل و فصل دوسوگرایی، تمایل بیماران برای تغییر را افزایش دهند(35،40،41).  بجای ارائه اطلاعات، استدلال، توصیه، ترغیب و اجبار، این رویکرد انگیزشی از طریق فرآیند تعامل و طی دو مرحله ایجاد انگیزه درونی و تقویت تعهد نسبت به تغییر ، باعث تسهیل تغییرات رفتاری می شود(35و36). 

  یکی از دلایلی که مصاحبه انگیزشی ممکن است مداخله ای موثر در حوزه تغییر رفتار خودکشی باشد، دوسوگرایی جدی بیمار برای مردن و زندگی است. بطوری که شواهد تجربی نشان می دهد 36 درصد افراد اقدام کننده از این که نجات یافته بودند، خوشحال بودند و 42 درصد آنان پس از اقدام به خودکشی هنوز حالت دوسوگرایی را داشتند(32). از مصاحبه انگیزشی در حیطه خودکشی بصورت مقدماتی و محدود و با متغیرهایی متفاوت بر روی گروه های دیگر در جهان استفاده شده است که از آن جمله می توان به مقبولیت مصاحبه انگیزشی برای ابراز و بیان افکار خودکشی (Britton و همکاران 2012)، افزایش ایمنی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی بر مقبولیت و قابلیت اجرای آن (Czyz و همکاران 2018)، تاثیر مصاحبه انگیزشی بر کمک طلبی و مراجعه برای دریافت خدمات بهداشت روانی در زنان در دوره پس از زایمان (Holt و همکاران 2017)، مصاحبه انگیزشی ابزاری برای افزایش دستیابی به خدمات بهداشت روانی در نوجوانان مبتلا به بیماری های مزمن جسمانی(Reinauer و همکاران 2018) اشاره کرد(28،44،45،46). اما تا کنون مطالعه ای بر روی رفتارهای مرتبط با خودکشی به کمک اصول مصاحبه انگیزشی انجام نشده است.

  سیستم های بهداشتی درمانی نقش بسیار مهمی در پیشگیری از خودکشی ایفا می کنند. در ایران اغلب اقدام کنندگان به خودکشی بدلیل جراحات و صدمات جسمانی و رفع مسمومیت به بخش فوریت های پزشکی منتقل می شوند. پس از رفع خطر تهدید کننده حیات و پایدار شدن وضعیت جسمانی، بیماران بدون دریافت هیچگونه درمان روانپزشکی، مشاوره روانشناختی یا ارجاع به سیستم های بهداشت روانی از بیمارستان ترخیص می شوند.  بازگشت بیمار به خانه و جامعه بدون دریافت درمان های روانشناختی، نه تنها پریشانی روانشناختی وی را کاهش نمی دهد بلکه به دلیل بار روانی ناشی از اقدام به خودکشی، مشکلات بین فردی، روانی و اجتماعی را تشدید می کند. در همین رابطه Dekker و همکاران (2017) معتقدند که در بیمارستان های عمومی برنامه ای مدون و سیستم ارجاعی به منظور دریافت مراقبت های پس از ترخیص برای بیماران خودکشی کننده وجود ندارد(19). بنابراین همانگونه که McCabe  و همکاران (2018) بیان می کنند، ضرورت طراحی و اجرای مداخله های کوتاه مدت 1 تا 3 جلسه ای که امکان ادغام آنها در برنامه های درمانی معمول بیماران خودکشی کننده وجود داشته باشد، بشدت احساس می شود(47). از سویی پای بندی بیماران خودکشی کننده در فوریت ها به تبعیت از مراقبت های توصیه شده یا ارجاع پس از ترخیص بسیار پایین است. بنابراین بخش عمده ای از اثربخشی برنامه های پیشگیری از خودکشی باید معطوف به طراحی مداخله ها، مراقبت ها و آموزش هایی باشد که مورد پذیرش بیمار بوده و به آن پایبندی داشته باشد. این در حالی است که یکی از کارکردهای مصاحبه انگیزشی، افزایش پای بندی بیماران به توصیه های بهداشتی درمانی است(19و36). گرچه دریافت هر گونه ارجاع، مداخله و مراقبت پس از ترخیص احتمال اقدام مجدد و در نتیجه مرگ ناشی از آن را کاهش می دهد، ولی عواملی مانند نگرش منفی پرسنل فوریت ها و انگ اجتماعی ناشی از خودکشی بشدت بر میزان مشارکت بیمار در درمان های پیگیری و اتخاذ رفتارهای کمک طلبی آنها اثر منفی دارد (48). از این رو وقتی بیمار خودکشی کننده به مراقبت ها و درمان های پیگیری ارجاع داده می شوند، کیفیت تعامل درمانگران با بیمار بر درک آنان از مراقبت و پذیرش توصیه ها تاثیر گذار است. استفاده از روش های ارتباطی توام با همدلی، درک متقابل،احترام به حق خودمختاری مراجع مانند مصاحبه انگیزشی به عنوان رویکردی مراجع محور به ارتقای کیفیت تعامل بیمار- درمانگر و در نتیجه افزایش پایبندی بیمار به تبعیت از مراقبت ها و دستورات درمانی کمک خواهد کرد. با توجه به درد، رنج و ضرر و زیان های متعدد ناشی از خودکشی به عنوان یک مشکل بهداشت عمومی از یک سو و حمایت های مبتنی بر شواهد تجربی متعدد در خصوص تاثیر مثبت مصاحبه انگیزشی بر کیفیت ارتباط با بیمار، کاهش مقاومت بیماران، تحریک انگیزه درونی افراد برای تغییر، حل و برطرف کردن دوسوگرایی و حمایت از خودکارآمدی، مطالعه حاضر با هدف تعیین تاثیر آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی بر میزان استفاده از خدمات بهداشت روانی و شدت افکار خودکشی دراقدام کنندگان به خودکشی  بستری در بخش فوریت های پزشکی بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1398 انجام خواهد شد.

بررسی متون

 به کمک کلید واژه های فارسی مصاحبه انگیزشی، خودکشی، افکار خودکشی، آموزش، خدمات بهداشت روان، و بخش فوریت ها و کلیدواژه های انگلیسی Motivational Interviewing, Suicide, Emergency Department, Education, Mental Health Services, در پایگاه های اطلاعاتی SID, Magiran, Pub Med, Springer, Elsevier, ProQuest, Google Scholar جستجو انجام شد و مطالعات مرتبط بررسی و انتخاب شدند که نمونه ای از آنها در ادامه آمده است:

مطالعات داخلی

1. مطالعه ای از نوع مداخله ای توسط  محمودیان و همکاران (2012) با عنوان تاثیر مراقبت های پس از خودکشی در نظام خدمات بهداشتی اولیه بر شدت افکار خودکشی و عود خودکشی در افراد اقدام کننده بر روی دو گروه مداخله (46 نفر) و کنترل (38 نفر)  در دو بیمارستان شهر اصفهان انجام شد.  در این مطالعه افراد اقدام کننده به خودکشی بستری در کلینیک مسمومیت یا بخش روانپزشکی بیمارستان نور یا بیمارستان سوانح و سوختگی امام کاظم اصفهان، بررسی شدند.مداخله به صورت ارتباط تلفنی و حضوری و بر اساس اصول مراقبت های اولیه سلامت  توسط کارشناسان مسئول ارائه شد. شدت افکار خودکشی به کمک پرسشنامه افکار خودکشی بک، قبل و 3 ماه پس از مداخله مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه مطالعه نشان داد که میانگین نمره شدت افکار خودکشی در گروه مداخله بطور معناداری نسبت به قبل از مداخله کاهش یافته است و در این مدت هیچ گونه اقدام به خودکشی صورت نگرفت. آنان نتیجه گیری کردند که ادغام طرح پیشگیری از خودکشی در نظام ارایه خدمات سلامت باعث کاهش شدت افکار خودکشی در افراد اقدام کننده می گردد(29).
2. مطالعه ای نیمه تجربی توسط انیسی و همکاران (2014) با عنوان بررسی تاثیر آموزش مهارت های حل مسئله بر افکار خودکشی بر روی 90 نفر از سربازان یک پادگان نظامی انجام شد. مداخله در قالب 6 جلسه آموزش مهارت های حل مسئله بصورت گروهی ارائه شد و داده ها به کمک مقیاس افکار خودکشی بک جمع آوری گردید. نتیجه مطالعه نشان داد که شدت افکار خودکشی در گروه دریافت کننده مداخله آموزشی بطور معناداری از گروه کنترل پایین تر بود. آنان نتیجه گیری کردند که آموزش مهارت های حل مسئله در جهت افزایش امید، کاهش شدت افکار خودکشی و در نتیجه اقدام به خودکشی سربازان موثر بوده است (49).
3. در سال 2016 مطالعه ای نیمه تجربی توسط زمستانی و همکاران با عنوان اثر بخشی درمان شناختی رفتاری گروهی همراه با آموزش خانواده بر مولفه های مرتبط با خودکشی بر روی 18 نفر از  دختران اقدام کننده خودکشی در شهر سنندج که سابقه اقدام به خودکشی داشتند، انجام شد. گروه مداخله 12 جلسه درمان شناختی رفتاری گروهی به همراه آموزش خانواده را به صورت هفتگی دریافت کردند.  اطلاعات به کمک ابزارهای پرسشنامه افسردگی بک، افکار خودکشی بک و تنظیم شناختی هیجانی جمع آوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که درمان شناختی رفتاری گروهی همراه با آموزش خانواده، تاثیر مثبت و معناداری بر کاهش شدت افسردگی و افکار خودکشی و نیز راهبردهای منفی تنظیم شناختی هیجانی در پس آزمون و پیگیری 3 ماهه بعد از مداخله داشته است(7).
4. مطالعه ای نیمه تجربی توسط زاهدی اصل و همکاران در سال 2015  با عنوان اثربخشی آموزش مهارت حل مسئله بر افکار خودکشی سربازان در تهران انجام شد. این پژوهش بر روی 32 نفر(دو گروه 16 نفری کنترل و مداخله) از سربازانی که حداقل دو بار سابقه اقدام به خودزنی یا یک بار اقدام به خودکشی داشتند،  در قالب کارگاه های آموزشی در نیروهای انتظامی تهران، با بهره گیری از پرسشنامه افکار خودکشی بک اجرا شد. گروه مداخله 8 جلسه آموزش مهارت حل مسئله را بصورت گام به گام دریافت کردند. نتیجه مطالعه نشان داد که میانگین نمره افکار خودکشی گروه دریافت کننده آموزش حل مسئله نسبت به گروه کنترل کاهش معناداری یافته است. آنان نتیجه گیری کردند که برگزاری کارگاههای آموزشی حل مسئله در بهداشت روان سربازان تاثیر گذار است(30).
5. مطالعه ای توسط جلالی ندوشن و همکاران در سال 2017 با عنوان بررسی سابقه میزان استفاده از خدمات سلامت روان و اقدام کنندگان به خودکشی به روش خودسوزی ارجاع شده به  مرکز بیمارستان سوانح سوختگی شهید مطهری تهران انجام شد و مطالعه توصیفی بود و از آبان سال 1392 به مدت یک سال انجام شد و پرسشنامه خدمات سلامت روان تکمیل شد. نتایج نشان داد که به دلیل عدم آگاهی افراد اقدام کننده به خودکشی از خدمات سلامت روان و وجود باورهای نادرست در مورد اختلالات روانی و مصرف داروهای روانپزشکی توصیه می شود اطلاع رسانی بیشتر در قالب خدمات سلامت روان به صورت جامعه نگر انجام شود. این خدمات در ابعاد فردی ،خانوادگی و اجتماعی و آموزشی افراد در معرض اقدام به خودکشی می تواند نقش داشته باشد(50).
6. قنبری و همکاران در سال 2016 یک کارآزمایی بالینی با هدف بررسی تاثیر اجرای اقدامات پیشگیرانه پرستاری بر اقدام به خودکشی مجدد بر روی 248 نفر از افراد خودکشی کننده مراجعه کننده به مرکز مسمومیت های بیمارستان بهارلوی تهران انجام دادند. در این مطالعه به بیماران گروه مداخله، آموزشی بر اساس الگوی فرآیند پرستاری شامل دو مرحله مداخلات بیمارستانی (یک جلسه حضوری) و مداخلات پس از ترخیص (8 پیگیری تلفنی با همان محتوای آموزش حضوری)دریافت کردند. اطلاعات لازم به کمک چک لیست محقق ساخته 6 ماه پس از ترخیص بیمار از بیمارستان جمع آوری گردید. نتیجه مطالعه نشان داد که در گروه مداخله نسبت به گروه کنترل میزان اقدام به خودکشی و نیز دفعات اقدام به خودکشی به طور معناداری کاهش یافته است. آنان نتیجه گیری کردند که اجرای مداخلات پیشگیرانه پرستاری در کاهش میزان اقدام به خودکشی مجدد موثر است(31).

مطالعات خارجی

1. مطالعه ای توسط Britton و همکاران (2012)  با هدف بررسی مقبولیت مصاحبه انگیزشی برای طرح و بیان افکار خودکشی به منظور افزایش میزان مشارکت در درمان پس از ترخیص بر روی 13 نفر از سربازان شرکت کننده در جنگ  بستری در بخش روانپزشکی در مرکز پزشکی  به صورت مطالعه مداخله ای قبل و بعد انجام شد. شرکت کنندگان در مطالعه یک تا دو جلسه آموزش مقابله با افکار خودکشی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی را دریافت کردند و شدت افکار خودکشی آنان در سه نوبت قبل از آموزش، بعد از آموزش و در یک دوره پیگیری 60 روزه مورد بررسی قرار گرفت. نتیجه نشان داد که از نظر شرکت کنندگان در مطالعه،  مصاحبه انگیزشی از مقبولیت خوبی برخوردار است و کاهش شدیدی را در شدت افکار خودکشی در طی پس آزمون و مرحله پیگیری تجربه کرده بودند. همچنین در دوره زمانی 2 ماهه پس از ترخیص از بیمارستان، 73درصد شرکت کنندگان در گروه مداخله استفاده  بیش از دو جلسه از خدمات بهداشت روانی را گزارش کردند. آنان بطور کلی نتیجه گیری کردند که آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی در خصوص مقابله با افکار خودکشی، می تواند کاهش معناداری در شدت افکار خودکشی و نیز افزایش استفاده از خدمات بهداشت روانی را در پی داشته باشد(28).
2. یک کارآزمایی بالینی با عنوان برنامه افزایش ایمنی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی برای نوجوانان در معرض خطر بالای خودکشی و با هدف بررسی مقبولیت و قابلیت انجام مداخله مبتنی بر مصاحبه انگیزشی توسط Czyz و همکاران (2018) بر روی 36 نوجوان 13 تا 17 ساله بستری در بیمارستان  روانپزشکی که در هفته اخیر افکار خودکشی داشته و در یک ماهه گذشته اقدام به خودکشی کرده بودند، انجام شد. شرکت کنندگان بصورت تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند. گروه مداخله برنامه افزایش ایمنی سه بخشی (فردی، خانواده و تماس تلفنی پیگیری) را دریافت کردند. میزان شرکت نوجوانان در آموزش ها، میزان ماندگاری در مداخله و مقیاس رضایت از مداخله  مقبولیت و قابلیت کاربردی بودن این نوع آموزش را نشان داد. همچنین گروه دریافت کننده برنامه افزایش ایمنی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی، خودکارآمدی بیشتر،خوداتکایی بیشتر برای مقابله با افکار خودکشی و احتمال استفاده بیشتر از برنامه ایمنی را نسبت به گروه کنترل نشان دادند. آنان بطور کلی نتیجه گیری کردند که برنامه افزایش ایمنی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی، احتمال پایبندی و متابعت بیمار از برنامه ایمنی را افزایش داده و نیز انگیزه والدین در تشویق فرزندان به استفاده از این برنامه افزایش ایمنی را نیز افزایش می دهد (44).
3.  در خصوص تاثیر مصاحبه انگیزشی در افزایش کمک طلبی و مراجعه برای دریافت خدمات بهداشت روانی، یک کارآزمایی بالینی توسط Holt و همکاران (2017) با هدف بررسی تاثیر مصاحبه انگیزشی کوتاه مدت بر افزایش میزان کمک طلبی زنان از سیستم های بهداشت روانی به دنبال زایمان به دلیل پریشانی روانشناختی ناشی از اضطراب و افسردگی پس از زایمان انجام شد. در این مطالعه پرستاران سلامت مادر و کودک مداخله مبننی بر اصول مصاحبه انگیزشی را به مادران گروه مداخله در طی مشاوره های پس از زایمان خود در ویکتوریای استرالیا ارائه کردند. پیامد اصلی تحقیق میزان رفتار کمک طلبی مادران طی 12 ماه پس از زایمان و میزان پریشانی روانشناختی آنان از طریق سنجش شاخص های اضطراب و افسردگی بود. نتیجه نشان داد که میزان کمک طلبی در گروه دریافت کننده مشاوره مبتنی بر مصاحبه انگیزشی  4 برابر بیشتر از گروه دریافت کننده مشاوره های معمول پس از زایمان بود. از بین زنان گروه دریافت کننده مشاوره مبتنی بر مصاحبه انگیزشی  که به روانشناسان جهت دریافت کمک مراجعه کرده بودند، 6/47 درصد آنها در بیش از 6 جلسه درمان روانشناختی شرکت کرده بودند. در حالی که این میزان برای گروه دریافت کننده مشاوره های معمول فقط 20 درصد گزارش گردید. آنان نتیجه گیری کردند که استفاده از مصاحبه انگیزشی بر افزایش رفتار کمک طلبی تاثیر مثبت و معناداری دارد (45).
4. مطالعه کارآزمایی بالینی دیگری توسط Reinauer و همکاران (2018) با عنوان مصاحبه انگیزشی به عنوان ابزاری برای افزایش میزان دستیابی به درمان ها و خدمات بهداشت روانی در نوجوانان مبتلا به بیماری های مزمن جسمانی بر روی 162 نفر انجام شد. بیماران بصورت تصادفی یا درمان معمول یا 2 جلسه آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی را توسط پزشک آموزش دیده دریافت می کردند  و بیمارانی که در واحد ها به صورت سرپایی و بیمارستان کودکان دانشگاه دوسلدروف آلمان مراجعه کرده بودند، مطابق معیار ورود ، وارد مطالعه شدند  و در آموزش ها و  مراقبت دریافتی هر دو گروه تاکید و پیشنهاد بر استفاده از مراقبت های بهداشت روانی بوده است. نتیجه مطالعه نشان داد که گروه دریافت کننده مصاحبه انگیزشی بطور معناداری نسبت به گروه کنترل، بیشتر از خدمات بهداشت روانی استفاده کرده بودند. در نهایت آنان نتیجه گیری کردند که بیماران مبتلا به بیماری های مزمن بایستی از نظر اضطراب و افسردگی غربالگری شده و آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی را به منظور کاهش موانع دستیابی به خدمات بهداشت روانی و افزایش استفاده از این خدمات، دریافت کنند (46).
5. یک مطالعه مقطعی توسط Dikker  و همکاران (2017) با عنوان پذیرش راهنمای مراقبت در بخش فوریت های پزشکی پس از اقدام به خودکشی بر روی 257 بیمار در یک بیمارستان آموزشی در آمستردام کشور هلند انجام شد. اطلاعات در یک دوره 20 ماهه و از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته جمع آوری گردید. نتیجه مطالعه نشان داد که بدون توجه به عامل جنسیت، 77 درصد بیماران خودکشی کننده، راهنمای مراقبت طراحی شده را مفید و قایل قبول دانستند. اغلب افرادی که راهنمای مراقبت را قبول نداشتند، بیماران با سن کمتر از 25 سال بودند. آنان نتیجه گیرند که گرچه راهنمای مراقبت پس از ترخیص مورد پذیرش بیماران خودکشی کننده قرار دارد ولی  باید میزان پایبندی بیماران به متابعت از این راهنمای مراقبت نیز مورد بررسی قرار گیرد. همچنین شدت افکار خودکشی و میزان اقدام به خودکشی مجدد در دو گروهی که راهنمای مراقبت را قبول دارند و ندارند ، باید مورد مقایسه قرار گیرد(19).
6. مطالعه ای نیمه تجربی توسط Exbrayat و همکاران در سال 2017 با عنوان تاثیر پیگیری تلفنی بر اقدام به خودکشی مجدد در بیماران ترخیص شده از بخش فوریت های روانپزشکی در یک مرکز بیمارستانی انجام شد. در این مطالعه تاثیر گذاری پیگیری تلفنی بر روی 436 بیمار در روزهای 8، 30 و 60 پس از درمان خودکشی مورد ارزیابی قرار گرفت. نتیجه مطالعه نشان داد که پیگیری تلفنی زود هنگام پس از ترخیص بطور معناداری می تواند میزان خطر خودکشی مجدد را در این بیماران کاهش دهد. آنان نتیجه گیری کردند که تنها فاکتور محافظت کننده در مقابل تکرار خودکشی، آغاز مداخله فوری پس از ترخیص است.  همچنین پیشنهاد کردند که در مطالعات آتی بایستی اثربخشی سایر مداخله و تکنیک های پیگیری برای پیشگیری از خودکشی مجدد، مورد تحقیق و بررسی قرار گیرد(17).

نقد مطالعات:

همانگونه که مطالعات نشان می دهد تا کنون مطالعه ای در قالب کار مداخله ای و بر روی نمونه با اندازه مناسب آن هم در ایران در خصوص اثربخشی آموزش کوتاه مدت مبتنی بر مصاحبه انگیزشی بر شدت افکار خودکشی انجام نشده است. اغلب مطالعات انجام شده در ایران و جهان نیز با استفاده از مداخله ها و رویکردهای روانشناختی طولانی مدت چندین جلسه ای به کمک انواع درمان های شناختی رفتاری، آموزش شیوه های مقابله ای، آموزش حل مسئله، آموزش خانواده و یا روش های ترکیبی بر روی گروه های مختلفی انجام شده است. تنها مداخله های اندک خارجی آن هم بصورت مطالعه مقدماتی و محدود، در خارج از کشور آموزش مقابله با افکار خودکشی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی را بر روی گروهی متفاوت از افراد خودکشی کننده در بخش فوریت های پزشکی (نظامیان) و در بستری متفاوت و سنجش متغیرهای خاص انجام داده است. همچنین اثربخشی مصاحبه انگیزشی به منظور افزایش میزان استفاده از خدمات بهداشت روانی در بیماری های جسمانی نیز مثبت بوده است. بنابراین خلاء مطالعاتی برای اجرای آموزشی کوتاه مدت بر اساس اصول مصاحبه انگیزشی آن هم در خارج از بخش های روانپزشکی یعنی در بخش فوریت های پزشکی در ایران به منظور کاهش شدت افکار خودکشی و افزایش استفاده از خدمات بهداشت روانی در افراد اقدام کننده به خودکشی بشدت احساس می شود.

1. شدت افکار خودکشی پس از آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی در اقدام کنندگان به خودکشی  بستری در بخش فوریت ها در گروه مداخله و کنترل متفاوت است.
2. میزان استفاده از خدمات بهداشت روانی پس از آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی در اقدام کنندگان به خودکشی  بستری در بخش فوریت ها در گروه مداخله و کنترل متفاوت است.

تعیین  تاثیر آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی بر شدت افکار خودکشی و میزان استفاده از خدمات بهداشت روانی  در اقدام کنندگان به خودکشی بستری در  بخش فوریت های پزشکی بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1398  

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره افکار خودکشی قبل و بعد از آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی در اقدام کنندگان به خودکشی  بستری در بخش فوریت ها در گروه مداخله و کنترل.
2. تعیین و مقایسه میزان (فراوانی) استفاده از خدمات بهداشت روانی بعد از آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی در اقدام کنندگان به خودکشی  بستری در بخش فوریت ها در گروه مداخله و کنترل.

بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی شهر زاهدان که شامل بیمارستانهای خاتم النبیاء(ص)، علی ابن ابیطالب(ع)  و یا بوعلی زاهدان هستند.

تعریف نظری مصاحبه انگیزشی: روشی مراجع محور است که رهنمودی برای تقویت وافزایش انگیزه درونی بوده وبه منظور تغییر از طریق کشف شناسایی وحل تردیدها و دوسوگرایی استفاده می شود(35).

تعریف نظری آموزش: آموزش تجربه‌ای است مبتنی بر یادگیری و به‌منظور ایجاد تغییرات نسبتا پایدار در فرد، تا او را قادر به انجام کار و بهبود بخشی توانایی‌ها، تغییر مهارت‌ها، دانش، نگرش و رفتار اجتماعی نماید (51).

تعریف عملی آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی: منظور مداخله ای با ساختار سه جلسه ای(یک جلسه در بیمارستان و دو جلسه خارج از آن) آموزش مرتبط با مباحث خودکشی و با بهره گیری از اصول مصاحبه انگیزشی است که بصورت انفرادی ارائه خواهد شد. 

تعریف نظری افکار خودکشی: افکاری در مورد دست زدن به رفتارهای مرتبط با خودکشی که مربوط به آسیب به خود،قصد  وتمایل کشتن خود باشد (52).

تعریف عملی افکار خودکشی: منظور از افکار خودکشی در این مطالعه نمره ای است که اقدام کنندگان به خودکشی از پرسشنامه 19 سوالی افکار خودکشی بک بدست می آورد و دامنه ای بین حداقل 0 تا حداکثر 38 خواهد داشت.

تعریف نظری خدمات بهداشت روانی:به خدماتی گفته می شود که نه تنها بر تشخیص زودرس و درمان بیماری،بلکه بر حفظ سلامت روانی و ارتقای آن و پیشگیری از بیماری های روانی توجه دارد و شامل آموزش بهداشت روانی،خدمات پیگیری و مراقبت ،روان درمانی فردی و گروهی،بازتوانی و تشخیص زودرس و درمان است (53).

تعریف عملی خدمات بهداشت روانی: منظور از خدمات بهداشت روانی در این مطالعه مراجعه و استفاده اقدام کنندگان به خودکشی از هرگونه خدمات آموزشی، مشاوره ای، روانشناسی، مددکاری یا روانپزشکی توصیه شده بدنبال اقدام به خودکشی اطلاق می شود.

نیمه تجربی

 جامعه مورد مطالعه: کلیه افراد اقدام کننده به خودکشی بستری در بخش فوریت های پزشکی  بیمارستان های آموزشی وابسته به دانشگاه علوم  پزشکی زاهدان که در زمان انجام پژوهش در یکی از بیمارستانهای خاتم النبیاء(ص)، علی ابن ابیطالب(ع)  و یا بوعلی زاهدان بستری هستند، جامعه مورد مطالعه این پژوهش را تشکیل خواهند داد.

       معیار ورود

1. سن بالاتر از 18 سال
2. حداقل سواد خواندن و نوشتن
3. ساکن شهر و قابل دسترسی  برای پیگیری
4. عدم ابتلا به عقب ماندگی ذهنی(MR)
5. عدم ابتلا به سایکوز یا بیمار بستری در روانپزشکی و تحت نظر(توهمات و هذیان ها)
6. پایدار بودن وضعیت حیاتی
7. هوشیاری کامل و عدم وجود حالت گیجی و منگی(مشکلات ارتباطی)
8. اظهار فرد یا یکی از اعضای خانواده مبنی بر خودکشی کردن و تعمدی بودن حادثه
9. مسمومیت با دارو،مواد و سموم
10. عدم مصرف قرص های روان گردان

      معیار خروج

1. غیبت یا عدم شرکت فرد در بیش از یک جلسه آموزشی
2.  فوت بیمار

حجم نمونه بر اساس میانگین و انحراف معیار نمره افکار خودکشی در مطالعه زمستانی و همکاران(2015) و با حدود اطمینان 95 % وتوان آزمون آماری 80 % و بر اساس فرمول زیر در هر گروه 34 برآورد گردید(7). برای اطمینان از حجم نمونه و در نظر داشتن ریزش احتمالی حجم نمونه در هر گروه 40 نفر و در مجموع 80  نفر تعیین شد.

n = =33/82

Z1-α2 = 1/96            S1= 12/8             X1= 8/9

Z1-β = 0/85             S2= 6/8             = 8/16

افراد واجد شرایط ورود به مطالعه به شیوه در دسترس انتخاب می شوند. سپس افراد منتخب به طور تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل اختصاص خواهند یافت. قبل از نمونه گیری به تعداد کل افراد مورد مطالعه گوی رنگی آبی(کنترل) و قرمز (مداخله)  تهیه و به شکل تصادفی از ظرف خارج شده و تعلق گروهی هر یک از 80 نفر بر روی برگه ای لیست خواهد شد. 

ابزار جمع آوری اطلاعات در این مطالعه پرسشنامه ای متشکل از سه بخش خواهد بود. بخش اول شامل اطلاعات فردی مانند سن، جنس، تحصیلات، تاهل، شغل، وضعیت اقتصادی، قومیت، سیستم حمایتی در خانواده، خواهد بود.

بخش دوم فرم اطلاعاتی مربوط به نوع و میزان دریافت خدمات بهداشت روانی مانند مراجعه به روانپزشک و دفعات آن، روانشناس یا مشاور و دفعات آن، بیمارستان روانپزشکی، اورژانس اجتماعی و یا مددکاری اجتماعی است  که بر اساس خودگزارش دهی بیماران تکمیل خواهد شد و بخش سوم را مقیاس 19  سوالی  افکار خودکشی بک تشکیل خواهد داد.

مقیاس افکار خودکشی بک [1] یک پرسشنامه خودسنجی است که به منظور آشکارسازی و اندازه گیری شدت نگرش ها و طرح ریزی برای اقدام به خودکشی تهیه شده است. مواردی از قبیل آرزوی مرگ، تمایل به خودکشی فعال و غیرفعال، مدت و فراوانی افکار خودکشی، میزان کنترل خود، عوامل بازدارنده و آمادگی فرد جهت اقدام به خودکشی را می سنجد. این پرسشنامه ۱۹ سئوال دارد و بر اساس مقیاس لیکرتی صفر  تا ۲ نمره گذاری می شود. نمره صفر یعنی هیچ، نمره یک یعنی تاحدودی، نمره دو یعنی زیاد. این مقیاس سه خرده مقیاس تمایل به مردن، آمادگی برای خودکشی و تمایل به خودکشی واقعی دارد. دامنه نمرات تمایل به مردن با پنج سؤال از صفر تا ده ، آمادگی برای خودکشی با چهار سؤال از صفر تا هشت و تمایل به خودکشی واقعی با ده سؤال از صفر تا 20 میباشد. نمره کلی افراد بر اساس جمع نمرات بین 0 تا 38 متغیر خواهد بود. در این آزمون هر چه امتیاز فرد بیشتر باشد، میزان و شدت افکار خودکشی او بیشتر است.  این پرسشنامه، با آزمونهای استاندارد شده افسردگی بک و گرایش به خودکشی همبستگی بالایی دارد. در ایران روایی و پایایی این پرسشنامه بوسیله انیسی و همکاران (2006) مورد بررسی و تایید قرار گرفته است. مقیاس افکار خودکشی بک با آزمونهای استانداردشده بالینی و گرایش به خودکشی همبستگی بالایی دارد. ضرایب همبستگی آن برای بیماران بستری 90/0 و برای بیماران درمانگاهی0/94 میباشد. مقیاس افکار خودکشی بک دارای پایایی بالایی میباشد. با استفاده از روش آلفای کرونباخ ضرایب 0/87تا 0/97 به دست آمده است(54). پایایی این مقیاس در مطالعه حاضر به کمک آلفای کرونباخ تعیین خواهد شد.

پس از اخذ معرفی نامه از معاونت تحقیقات وفن آوری دانشگاه علوم پزشکی زاهدان به  بیمارستان امام علی (ع)، بیمارستان خاتم الانبیا (ص) و بیمارستان بوعلی زاهدان مراجعه و با رییس بیمارستان، مسئول بخش فوریت ها و پرسنل پرستاری بخصوص مسئول هر شیفت کاری برای همکاری در اجرای مطالعه هماهنگی لازم بعمل خواهد آمد تا در صورتی که بیماری با مسمومیت یا حادثه ای که امکان خودکشی را مطرح می کند، به محقق اطلاع دهند تا بررسی بیشتر و ادامه کار انجام شود.   

ابتدا از افراد و یا اعضای خانواده مراجعه کنندگان مشکوک به خودکشی،  اطلاعات اولیه به منظور اطمینان از خودکشی بودن مورد کسب خواهد شد.  در صورت قطعی شدن خودکشی و هوشیاری و پایدار شدن وضعیت بیمار، با ارائه اطلاعاتی در خصوص فرآیند و اهداف پژوهش از آنان رضایت آگاهانه برای شرکت در مطالعه اخذ می شود.  افراد واجد شرایط ورود به مطالعه به شیوه در دسترس انتخاب می شوند. سپس افراد منتخب به طور تصادفی به دو گروه مداخله و کنترل اختصاص خواهند یافت. قبل از نمونه گیری به تعداد کل افراد مورد مطالعه گوی رنگی آبی(کنترل) و قرمز (مداخله)  تهیه و به شکل تصادفی از ظرف خارج شده و تعلق گروهی هر یک از 80 نفر بر روی برگه ای لیست خواهد شد.  بتدریج و با مراجعه به بخش فوریت های بیمارستان های مختلف و با شناسایی افراد واجد شرایط ورود به مطالعه، به ترتیب تخصیص بیماران به گروه ها برابر لیست انجام می شود. نخست پرسشنامه اطلاعات فردی و پرسشنامه شدت افکار خودکشی   برای افراد هر دو گروه توسط بیماران  تکمیل خواهد شد و مدت زمان هر جلسه 60 تا 90 دقیقه می باشد .در صورتی که فرد متعلق به گروه مداخله بود، حتی المقدور قبل از ترخیص بیمار اولین جلسه مقدماتی در اتاقی که در هر بیمارستانی به این منظور در نظر گرفته شده برگزار خواهد شد و ضمن گرفتن شماره تماس بیمار، خانواده و نشانی سکونت وی به منظور توافق برای  اجرای دو جلسه بعدی مداخله انفرادی (بر اساس جدول محتوا) با بیمار و خانواده در هفته اول ترخیص به فاصله3 روز بر اساس توافق و دسترسی بیمار  در یکی از مکان های ( مرکز بهداشتی درمانی ، بیمارستان ، دانشکده ) هماهنگ خواهد شد. پس از اتمام مداخله ضمن در دسترس قرار دادن برنامه افزایش ایمنی به بیمار و خانواده ( که شامل کتابچه ای حاوی  لیست نوشته شده با اولویت بندی استراتژی های مقابله و منابع حمایت کننده بیماران  است و می تواند  برای افرادی که در معرض خطر بالای خودکشی قرار دارند، استفاده شود.بیماران می توانند از این استراتژی ها، قبل و یا در طول زمان بحران خودکشی استفاده کنند)، اطلاعات لازم برای دسترسی به خدمات بهداشت روانی در اختیار بیمار و خانواده قرار خواهد گرفت. ( نشانی بیمارستان روانپزشکی، کلینیک های مشاوره، مطب روانپزشکان، یک نفر روانپزشک و مشاور همکار طرح بصورت رایگان در صورت خواست بیمار در دسترس خواهد بود). پس از 12 هفته از پایان آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی، مجددا پرسشنامه حاوی سنجش شدت افکار خودکشی و نحوه استفاده از خدمات بهداشت روانی تکمیل خواهد شد. در صورتی که فرد به گروه کنترل تعلق گرفت ابتدا پیش آزمون و در همان فاصله زمانی گروه مداخله، پس آزمون برای این گروه هم انجام می شود.گروه کنترل آموزش های معمول خودکشی را در بیمارستان حین بستری دریافت خواهند کرد و در پایان مطالعه  برنامه افزایش ایمنی در اختیار بیمار و خانواده قرار خواهد گرفت.

پس از مطالعه مقالات مداخله ای و کارآزمایی های بالینی مرتبط، با محوریت مطالعات Britton و همکاران (2016) ، Britton  و همکاران (2011 )، Czyz و همکاران (2018) ، Holt و همکاران (2017) ، Reinauer و همکاران (2018)  و Hoy و همکاران (2016)، نویدیان و همکاران (2017 )، محتوای اولیه جلسات تهیه و برای افزایش اعتبار علمی از نظرخواهی تخصصی از اعضای هیئت علمی مرتبط مانند متخصصان روانپزشکی، روانپرستاران، مشاروان و روانشناسان بالینی استفاده خواهد شد(4،21،32،41،44،45،46). پس از جمع بندی و اعمال نظرات متخصصان، فرمت نهایی آموزش موضوعات مرتبط با خودکشی مبتنی بر مصاحبه انگیزشی آماده خواهد شد.مداخله توسط دانشجوی کارشناسی ارشد روان پرستاری با سابقه کار در روانپزشکی و تحت نظر استاد راهنما با سابقه کار در زمینه مصاحبه انگیزشی انجام خواهد شد.

ساختار جلسات و محتوای آموزش رفتارهای مرتبط با خودکشی مبتنی بر  مصاحبه انگیزشی

داده ها پس از جمع آوری و کد گذاری توسط نرم افزار 21- spss مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهدگرفت. ابتدا فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار، حداقل و حداکثر به کمک آمار توصیفی تعیین می شود و در ادامه برای مقایسه میانگین های قبل و بعد در هر گروه از آزمون تی زوجی، مقایسه میانگین های  دو گروه مداخله و کنترل(فرضیه مقایسه شدت افکار خودکشی در دو گروه) از آزمون تی مستقل، مقایسه فراوانی متغیرهای کیفی دو گروه (از جمله فرضیه میزان استفاده از خدمات بهداشت روانی) از آزمون کای دو استفاده خواهد شد. در صورت برقرار نبودن شرط نرمالیتی داده ها، آزمون های ناپارامتریک معادل بکار گرفته خواهد شد. سطح معناداری در این مطالعه 05/0 مد نظر است.

جدول .... : مقایسه میانگین و انحراف معیار نمره شدت افکار خودکشی قبل و بعد از آموزش مبتنی بر مشاوره انگیزشی در افراد خودکشی کننده گروه های مداخله و کنترل

'راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران سال 1392'

 2-در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام میگیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزماییهای بالینی  بر روی بیماران یا داوطلبهای سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است.

13-کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا میشود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانهی کتبی غیر ممکن یا قابل صرفنظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیتهی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

 16-پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی میشود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. همچنین، در پژوهشهایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوهی جذب آزمودنی، باید توسط کمیتهی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

 25-پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنیها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. همچنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنیها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار دادهها یا اطلاعات بهدست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

 28-پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهشهای خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته هایی که از نظر حمایت کنندهی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

1. دشواری در هماهنگی برای برگزاری جلسات آموزشی که با جلب توافق و رضایت بیمار در منزل، مرکز بهداشتی درمانی، دانشکده یا بیمارستان اجرا خواهد شد.
2. محدودیت و دشواری در یافتن افراد واجد شرایط مطالعه، با توجه به این که بسیاری از خودکشی ها را فرد و مخصوصا خانواده ها به دلیل فشار و انگ اجتماعی حادثه تلقی می کنند نه خودکشی. که در این صورت با مجوز کمیته اخلاق، زمان اجرای مداخله و جمع آوری داده ها را طولانی تر خواهیم کرد.

مصاحبه انگیزشی، آموزش، افکار خودکشی، بهداشت روانی، اقدام به خودکشی.

Motivational interviewing, Education, Suicidal ideation, Mental health, Attempt suicide

1. Zeppegno P, Gramaglia C, Castello LM, Bert F, Gualano MR, Ressico F, et al. Suicide attempts and emergency room psychiatric consultation. BMC Psychiatry. 2015;15(1):13.

2. Habibi M, Bagherian-Sararoudi R. Psychological consequences of chronic pain: A focus on suicidal ideation and psychological interventions. J Res Behave Sci.2013; 11(4): 306-319. [Persian]

3. Ghanbari B, Malakouti SK, Nojomi M, Alavi K, Khaleghparast S. Suicide Prevention and Follow-Up Services: A Narrative Review. Global Journal Of Health Science. 2015 Sep 28;8(5):145-53

4. Hoy J, Natarajan A, Petra MM. Motivational Interviewing and the Transtheoretical Model of Change: Under-Explored Resources for Suicide Intervention. Community Mental Health Journal. 2016 Jul;52(5):559-67.

5. Kobayashi Y, Fujita K, Kaneko Y, Motohashi Y. Self-Efficacy as a Suicidal Ideation Predictor: A Population Cohort Study in Rural Japan.journal of Preventive Medicine.2015;5: 61-71.

6. Asarnow JR, Hughes JL, Babeva KN, Sugar CA. Cognitive-Behavioral Family Treatment for Suicide Attempt Prevention: A Randomized Controlled Trial. Journal Of The American Academy Of Child And Adolescent Psychiatry. 2017 Jun;56(6):506-14.

7.Zemestani M, Yousefi N, Keshavarzi S. Effectiveness of cognitive- behavioral group therapy along with family training on components associated with suicide in girls attempted to suicide. journal Of Family &Psychotherapy. 2015;5(3):107-20. [Persian]

8.Simbar M, Golezar S, Alizadeh Sh, Hajifoghaha M. Suicide Risk Factors in Adolescents Worldwide: A Narrative Review. Journal of Rafsanjan University Of Medical Sciences. 2018;16(12):1153-68. [Persian]

9. Shekhani SS, Perveen S, Hashmi DE, Akbar K, Bachani S, Khan MM. Suicide and deliberate self-harm in Pakistan: a scoping review. BMC Psychiatry. 2018 Feb 12;18(1):44.

10.Toudehskchuie GR, Fereidoon M. What Can Influence Iranian Suicide Attempters to Go Through the Process of Non-Fatal Suicide Act Once Again? A Preliminary Report. Community Mental Health Journal. 2016 Jul;52(5):597-608.

11. Daliri S, Bazyar J, Sayehmiri K, Delpisheh A, Sayehmiri F. Investigation of the Incidence rate of suicide in Iran During Years 2001-2014 A Systematic Review and Meta-analysis study. The Journal Of Shahid Sadoughi University Of Medical Sciences. 2016;24(9):757-68. [Persian]

12. Shojaei A, Shamsiani H, Moradi S, Alaedini F, Khademi A. The Study of Successful Cases of Suicide Commitment Referred to Iran Legal Medicine Organization in 2010. Ir J Forensic Med. 2012; 18 (1) :7-15. [Persian]

13. Khadivi R, Moezzi M, Shakeri M, Borgian MT. The Effect of Life Skills Training on Preventing Suicide in Women in Ardal. Journal Of Ilam University of Medical Sciences.2005;13(1):13-20. [Persian]

14. Nooralivand A, Ramezani A.Study of Suicide Studies in Iran and Their Comparison with Suicide in Darshahr County. Journal of the Promotion of Culture of Ilam. 2016;16(48, 49):104-31. [Persian]

15. Mikaeili N, Molavi P, Einy S, Tagavy R. Effectiveness of Emotion Focused Therapy on Emotional Dysregulation, Hopelessness and Suicidal Ideation in Post-Traumatic Stress Disorder Veterans. Iran J War Public Health. 2017; 9 (3) :111-117. [Persian]

16. Rezaei M, Hatami E, Hojjat K,  Einbeigi E, Panah MT,Monadi Ziarat H. Effectiveness of Meta-cognitive Therapy on Suicidal ‎Ideation of Depressive Patients under Medical ‎Treatment. Clinical Psychology Studies. 2016;6(22):1-13. [Persian]

17. Exbrayat S, Coudrot C, Gourdon X, Gay A, Sevos J, Pellet J, et al. Effect of telephone follow-up on repeated suicide attempt in patients discharged from an emergency psychiatry department: a  controlled study. BMC Psychiatry. 2017; 1-6.

18. Setkowski K, Mokkenstorm J, van Balkom AJ, Franx G, Verbeek-van Noord I, Dongelmans DA, et al. Feasibility and impact of data-driven learning within the suicide prevention action network of thirteen specialist mental healthcare institutions (SUPRANET Care) in the Netherlands: a study protocol. BMJ Open. 2018 Aug 20;8(8):1-6

19.Dekker WPH, Vergouwen ACM, Buster MCA, Honig A. Acceptance of guidance to care at the emergency department following attempted suicide. BMC Psychiatry. 2017 Sep 13;17(1):332.

20.Babeva K, Hughes J, Asarnow J. Emergency Department Screening for Suicide and Mental Health Risk.Curr psychiatry Rep.2016;1-12.

21.  Britton PC, Patrick H, Wenzel A , Williams GC . Integrating Motivational Interviewing and Self-Determination Theory With Cognitive Behavioral Therapy to Prevent Suicide. Cognitive And Behavioral Practice 18 (2011) 16–27.

22. Machado DB, Alves FJ, Rasella D, Rodrigues L, Araya R. Impact of the New Mental Health Services on Rates of Suicide and Hospitalisations by Attempted Suicide, Psychiatric Problems, and Alcohol Problems in Brazil. Administration And Policy In Mental Health. 2018 May;45(3):381-91

23. Berrouiguet S, Alavi Z, Vaiva G, Courtet P, Baca-García E, Vidailhet P, et al. SIAM (Suicide intervention assisted by messages): the development of a post-acute crisis text messaging outreach for suicide prevention. BMC Psychiatry. 2014 2014/11/18;1

24. Yip PS. Towards evidence-based suicide prevention programs. Crisis. 2011; 32(3):117-20. doi: 10.1027/0227-5910/a000100.

25. Fleischmann A, Bertolote JM, Wassermann D, De Leo D, Bolhari J, Botega NJ. et al. Effectiveness of brief intervention and contact for suicide attempters: a randomized controlled trial in five countries. Bull  Wirld Health Organ, 2008; 86(9): 703-709

26. Shim RS, Compton MT. Pilot testing and preliminary evaluation of a suicide prevention education program for emergency department personnel. Community Mental Health Journal. 2010 Dec;46(6):585-90.

27. Inagaki M, Kawashima Y, Yonemoto N, Yamada M. Active contact and follow-up interventions to prevent repeat suicide attempts during high-risk periods among patients admitted to emergency departments for suicidal behavior: a systematic review and meta-analysis. BMC Psychiatry. 2019 Jan 25;19(1):44.

28. Britton PC, Conner KR, Maisto SA. An open trial of motivational interviewing to address suicidal ideation with hospitalized veterans. Journal Of Clinical Psychology. 2012 Sep;68(9):961-71.

29. Mahmoodian SA, Foroughi A, Eshaghi SR. The Effect of Post Suicidal Intervention Guideline in Primary Health Care on Severity of Suicidal ideation in Rural Area. Journal Of Isfahan Medical School. 2011;28(121):1638-47. [Persian]

30. Zahedi Asl M,Khederi B . Effectiveness  Problem Solving Skills Training to reduce the Suicidde Thought of Soldiers. Nurse And Physician Within War. 2016;3(7):38-45. [Persian]

31. Ghanbari B, Malakouti SK, Nojomi M, K A, Khaleghparast S, A. S. Effectiveness of nursing preventive interventions in suicide re-attempts. IRAN Journal Of Nursing (IJN). 2016;VOL.29:34-44. [Persian]

32. Britton P, Bryan C, Valenstein M. Motivational Interviewing for Means Restriction Counseling With Patients at Risk for Suicide.Cognitive And Behavioral practice.2016;51-61

33. Brüdern J, Stähli A, Gysin-Maillart A, Michel K, Reisch T, Jobes DA, et al. Reasons for living and dying in suicide attempters: A two-year prospective study. BMC Psychiatry. 2018;18.1-9.

34. Tarrier N, Taylor K, Gooding P. Cognitive-behavioral interventions to reduce suicide behavior: a systematic review and meta-analysis. Behavior modification. 2008 Jan;32(1):77-108.

35.Rollnick S,  Miller WR, Butler CH .Motivational interviewing in health care-helping patients change behavior.New York:Guilford Press 2008;5(3):37-40

36. Arkowitz H, Miller WR. Learning, applying, and extending motivational interviewing.  Motivational interviewing in the treatment of psychological problems. Applications of motivational interviewing. New York, NY, US: The Guilford Press; 2008: 1-25.

37. Brobeck E, Odencrants S, Bergh H, Hildingh C. Patients' experiences of lifestyle discussions based on motivational interviewing: a qualitative study. BMC Nursing. 2014;13 (1):13-20

38. Schoo A, Lawn S, Rudnik E, Litt J. Teaching health science students foundation motivational interviewing skills: use of motivational interviewing treatment integrity and self-reflection to approach transformative learning. BMC Medical Education. 2015;15(1):228-239

39. Navidian A, Kermansaravi F, Tabas EE, Saeedinezhad F. Efficacy of group motivational interviewing in the degree of drug craving in the addicts under the Methadone Maintenance Treatment (MMT) in South East of Iran. Archives of Psychiatric Nursing. 2016;30(2):144-9[Persian]

40. Navidian A, Poursharifi H. Motivational Interview: Practical Guide to Group Motivational Interviews. First ،Mashhad2011 :.

41. Navidian A, Mobaraki H, Shakiba M. The effect of education through motivational interviewing compared with conventional education on self-care behaviors in heart failure patients with depression. Patient education and counseling. 2017;100(8):1499-504.

42. Navidiyan A، Abedi M،Baghban I، Fatehizadeh M،Poursharifi H،Hashemi dehkordi M. The effect of motivational interviewing on weight loss in obese or overweight patients. International Journal of Food Industries 2010;5(2):45-52. [Persian]

43.  Zolfaghari Z, Rezaee N, Shakiba M, Navidian A. Motivational interviewing–based training vs traditional training on the uptake of cervical screening: a quasi-experimental study. Public health. 2018;160:94-9.

44. Czyz EK, King CA, Biermann BJ. Motivational Interviewing-Enhanced Safety Planning for Adolescents at High Suicide Risk: A Pilot Randomized Controlled Trial. Journal of clinical child and adolescent psychology : the official journal for the Society of Clinical Child and Adolescent Psychology, American Psychological Association, Division 53. 2019 Mar-Apr;48(2):250-62

45. Holt C, Milgrom J, Gemmill AW. Improving help-seeking for postnatal depression and anxiety: a cluster randomised controlled trial of motivational interviewing. Archives of women's mental health. 2017 Dec;20(6):791-801.

46. Reinauer C, Viermann R, Fortsch K, Linderskamp H, Warschburger P, Holl RW, et al. Motivational Interviewing as a tool to enhance access to mental health treatment in adolescents with chronic medical conditions and need for psychological support (COACH-MI): study protocol for a clusterrandomised controlled trial. Trials. 2018 Nov 14;19(1):629

47. McCabe R, Garside R, Backhouse A, Xanthopoulou P. Effectiveness of brief psychological interventions for suicidal presentations: a systematic review. BMC psychiatry. 2018 May 3;18(1):120.

48. Hill NT, Shand F,Torok M, Halliday L, Reavley NJ. Development of best practice guidelines for suicide-related crisis response and aftercare in the emergency department or other acute settings: a Delphi expert consensus study. BMC psychiatry. 2019;19(1):6

49. Anisi J , Rahmati Najarkolaei F, Esmaeeli A, Hagghi A. The effect of problem solving skills on reduction of suicidal ideation of soldiers. Ebnesina - IRIAF Health Administration 2014; 16(1):  42-46. [Persian]

50. Jalali-Nadoushan A, Alavi K, Najarzadegan MR, Mehrabani P. History of mental health services use in self-immolation suicide attempters referred to motahari burn center, Tehran, Iran2016[Persian]

51. Ostlund A. Wadensten B. Kristofferzon M. Häggström E. Motivational interviewing: Experiences of primary care nurses trained in the method. Nurse Education In practice 2015;15(2): 111-118

52.Rudd MD, Joiner TE, Rajab MH. Treating suicidal behavior: An effective, time-limited approach: Guilford Press; 2001:p:165

53. Park JE.Text book of privative and sodial medicen a treatise on community health .17^th ed،tehran :samat:2002.p528.

54. Anisi J, Fathi-Ashtiani A, Soltani Nejad A, Amiri M. Prevalence of suicidal ideation in soldiers and its associated factors. Journal Mil Med. 2006;8(2):113-118. [Persian]

بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی بر میزان استفاده از خدمات بهداشت روانی و شدت افکار خودکشی دراقدام کنندگان به خودکشی بستری در بخش فوریت های پزشکی بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان در سال 1398  

خونگیری لازم ندارد

آموزش مبتنی بر مصاحبه انگیزشی می تواند باعث افزایش استفاده از خدمات بهداشت روانی و کاهش شدت افکار خودکشی در افراد اقدام کننده خودکشی بستری در بخش فوریت های پزشکی بیمارستان های آموزشی شهر زاهدان شود.

هیچ گونه عارضه ای ندارد.

در صورت بروز هر گونه عارضه جانبی مداخله قطع خواهد شد.

شرکت در طرح برای بیماران هیچ گونه هزینه ای ندارد و رایگان می باشد.

کلیه اطلاعات به صورت محرمانه باقی خواهد ماند و  به صورت کلی منتشر خواهد شد و هیچ گونه اطلاعاتی به صورت فردی از بیماران پخش نخواهد شد.

به کلیه پرسش های که واحد پژوهش در مورد فواید،مضرات و نحوه انجام مطالعات دارد پاسخ داده می شود.

شرکت شما در پژوهش کاملا اختیاری است و در صورت تمایل در هر زمانی می توانید از مطالعه خارج شوید.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را برای شرکت در این مطالعه اعلام می نمایم.

کلیه اطلاعاتی که گرفته می شود محرمانه خواهد ماند. و نتایج تحقیق به صورت کلی و در قالب اطلاعات آماری منتشر می شود و نتایج موردی در صورت نیاز بدون ذکر نام و مشخصات فردی ارائه خواهد شد.این موافقت مانع از اقدامات قانونی اینجانب مقابل دانشکده پرستاری و مامایی در صورتی که عملی مخالف و غیر قانونی انجام شود، نخواهد بود.

بخش اول: پرسشنامه اطلاعات فردی:

سن:....................(سال)

جنس:     مذکر              مونث

تحصیلات:     ابتدایی            راهنمایی               زیر دیپلم                  دیپلم                  بالاتر         

وضعیت تاهل:            مجرد                                متاهل   

وضعیت اقتصادی:                                 ضعیف                    متوسط                            خوب 

شغل:                                                شاغل                     غیر شاغل

قومیت:                                                 فارس                   بلوچ                      سایر

سیستم حمایتی در خانواده:                         دارد                         ندارد

بخش دوم: فرم اطلاعاتی مربوط به نوع و میزان دریافت خدمات بهداشت روانی

لطفا قسمت های زیر را تکمیل کنید.

1.آیا  به روانپزشک مراجعه کرده اید؟                           بلی                خیر                 تعداد و دفعات ؟......

2.آیا  به روانشناس یا مشاور  مراجعه کرده اید؟                     بلی                خیر                چند بار؟............

3.آیا  به بیمارستان روانپزشکی مراجعه کردید؟                     بلی                 خیر                    چندین بار؟...............

4.آیا به اورژانس اجتماعی مراجعه کردید؟                            بلی                 خیر                     چندین بار؟.......

5.آیا  به مددکاری اجتماعی مراجعه کردید؟                           بلی                 خیر                       چندین بار؟.........

بخش سوم:پرسشنامه افکار خودکشی بک (SIBS )

لطفاً عبارات زیر را به طور دقیق مطالعه کنید، سپس هرجملهای که توصیف کننده وضعیت شما در هفته گذشته و امروز میباشد را با کشیدن

دایره دور عدد آن، مشخص نمایید.

 معرفی پرسشنامه افکار خودکشی بک

خودکشی یک مشکل عمده بهداشتی است. در بسیاری از مشکلات روانی و بهداشتی پیشگیری مهمتر و موثرتر از درمان میباشد، در خودکشی نیز این مساله صادق است به ویژه آنکه پس از اقدام ممکن است دیگر برای کمک دیر شده باشد (خدابنده و همکاران، 1391 ).

مطالعه دلایل خودکشی نیز به صورت گسترده درحال انجام است. یکی از دیدگاههای دلیلشناسی خودکشی، دیدگاه روانشناختی است. مثلاً الیس بر این باور است که مردم به گونهای بی نظیر عقلانی و غیرعقلانی هستند و مشکلات آنها بیشتر برآمده از ادراک تحریف شده و تفکر غیرمنطقی است و راهکار غلبه بر مشکلات آنها، همانا از راه بهبود تفکر و دریافت ادراکی آنهاست. الیس بر این باور بود که رفتار میتواند شناخت و هیجان انسان را تغییر دهد و شناخت نیز میتوان رفتار و هیجان را تحت تاثیر قرار دهد (شیرین زاده و همکاران، 1387)

مقیاس افکار خودکشی در سال 1961 توسط آرون بک ساخته شد. این مقیاس دارای 19 ماده میباشد. سوالات این مقیاس مواردی از قبیل آرزوی مرگ، تمایل به خودکشی به صورت فعال و نافعال، مدت و فروانی افکار خودکشی، احساس کنترل برخود، عوامل بازدارنده خودکشی و میزان آمادگی فرد جهت اقدام به خودکشی را مورد سنجش قرار میدهد. در آزمون افکار خودکشی بک پنج سوال وجود دارد که سوالات غربالگری نام دارند. اگر پاسخها نشاندهنده تمایل به خودکشی فعال یا نافعال باشد، سپس آزمودنی باید 14 سوال بعدی را نیز ادامه دهد. مدت زمان تکمیل این پرسشنامه به طور متوسط ده دقیقه میباشد و بر اساس تحلیل عامل با بیماران روانپزشکی آشکار شده است که مقیاس افکارخودکشی بک، ترکیبی از سه عامل میباشد: تمایل به مرگ، آمادگی برای خودکشی و تمایل به خودکشی واقعی. 2 سوال نیز مربوط میشوند به بازدارنده هایی برای خودکشی و یا کتمان خودکشی است که در هیچیک از سه عامل فوق محاسبه نشده اند (انیسی و همکاران، 1384).

نمره گذاری پرسشنامه افکار خودکشی بک

این مقیاس بر اساس 3 درجه نقطه ایی از 0 تا 2 تنظیم شده است. پاسخگو میبایست پاسخ خود را با تعیین یک از این سه گزاره تعیین نماید. نمره هر سوال به ترتیب زیر محاسبه میگردد:

گزینه اول: نمره 0

گزینه دوم: نمره 1

گزینه سوم: نمره 2

همچنین زیرمقیاسهای پرسشنامه به ترتیب زیر محاسبه میشوند:

نمره                                            تفسیر

تمایل به مرگ                               شامل 5 سوال اول

آمادگی برای خودکشی                    شامل سوالات 6 تا 12

تمایل به خودکشی واقعی                  شامل سوالات 13 تا 17

توجه: سوالات 18 و 19 نیز در نمره گذاری محاسبه نمیشوند.

نمره کلی فرد براساس جمع نمرات محاسبه میشود که از 0 تا 38 قرار دارد. در مقیاس بک برای شناسایی میزان افکار خودکشی فرم خاصی تهیه نشده است و لیکن از نظر محتوای سوالات میتوان خطر خودکشی را به شرح زیر تعیین کرد:

نمره                            تفسیر

Low Risk                             0- 5  داشتن افکار خودکشی

High Risk                          19- 6  آمادگی جهت خودکشی

Very High Risk                         38- 20  قصد اقدام به خودکشی