مقایسه اثر ژل کلر هگزیدین ، ژل هیدروژن پراکسید و ژل بتادین بر درد و تورم پس از جراحی دندان عقل نهفته مندیبل .

به دلیل شیوع بالای نهفتگی دندان عقل ، خارج ساختن آن بدون تروما یکی از اعمال روتین دندان پزشکی می باشد که توسط جراحان فک و صورت انجام می گیرد(1) . دندان های عقل به خاطر زمان تکاملشان دندان هایی هستند که بیشترین شیوع را از نظر نهفتگی دارند . در  مطالعات انجام شده شیوع دندان نهفته در بیماران در حدود 17 % اعلام شده است که از این میان 79 % موارد را نهفتگی دندان عقل تشکیل می دهد (2،3). هر چند جراحی دندان عقل در مطب قابل انجام است ولی جهت انجام آن بدون تروما ، آموزش وسیع و مهارت و تجربه فراوان نیاز است (2).

شیوع عوارض بعد از جراحی در مواقعی که خارج کردن آن توسط جراح آموزش ندیده و بی تجربه صورت گیرد به میزان چشم گیری افزایش می یابد . تصمیم گیری در مورد خارج کردن این دندان ها نیز به تجربه و آموزش جراح بستگی دارد . وضعیت اقتصادی بیمار هم در این زمینه نقش مهمی ایفا می کند(3) .

طبقه بندی صورت گرفته در مورد عوارض ناشی از عمل جراحی خارج ساختن دندان های عقل نهفته در برگیرنده دو گروه می باشد : عوارض حین عمل جراحی و  عوارض بعد از عمل جراحی .

عوارض حین عمل جراحی شامل الف : عوارض مربوط به دندان ( جا به جایی دندان نهفته ، شکستگی دندان های مجاور ، بلعیده یا آسپیره شدن دندان ) ، ب: عوارض مربوط به بافت های نرم  (آسیب به فلپ ،خونریزی ، آمفیزم ) ، ج:عوارض مربوط به اعصاب ( پاراستزی ، آنستزی) ، د: عوارض مربوط به استخوان ( خونریزی از عروق استخوان در خلال جراحی ، شکستگی مندیبل ، شکستگی زائده آلوئول ، در رفتگی یک طرفه یا دو طرفه فک ) ،ه: عوارض مربوط به سینوس ( باز شدن و عفونی شدن سینوس ماگزیلا ) ، و: شکستگی وسیله می باشد .

عوارض بعد از عمل جراحی نیز در بر گیرنده الف : استئیت آلوئولر ،ب: عفونت و تاخیر ترمیم زخم ،ج: خونریزی ،د:اکیموز و هماتوم ،ه: نکروز غشاء های مخاطی ، و: گرانولوم پیوژنیک می باشند . از سایر عوارض جراحی دندان عقل نهفته می توان به تریسموس ، درد و تورم اشاره کرد . دارو ها و مواد مختلفی مانند دهان شویه ها برای تسریع ترمیم زخم در بافت نرم و استخوان بعد از عمل جراحی بکار می روند (2،3،4،5).

آنتی سپتیک ها مواد شیمیایی هستند که اگر در تماس با بافت زنده مانند پوست و مخاط قرار گیرند ،با ممانعت از فعالیت میکرو ارگانیسم ها یا از بین بردن آنها می توانند باعث تسریع التیام و جلوگیری از عوارض شایع پس از خارج نمودن دندان ها گردند (6).  کلر هگزیدین ترکیبی است که خاصیت باکتریسیدال و باکتریواستاتیک دارد . این ماده یک آنتی سپتیک قوی روی باکتری های گرم منفی و مثبت محسوب می شود . از مزایای کلر هگزیدین ، اتصال و چسبندگی محکم آن به غالب نواحی دهان می باشد ، که باعث میشود این ماده پس از چسبندگی به تدریج آزاد گردد و در یک محدوده زمانی ، دائما محیطی ضد میکروبی  در دهان فراهم آورد (7). در مطالعات انجام شده ثابت شده است که در غیاب سایر پارامتر های بهداشتی دهان شویه کلر هگزیدین توانسته است شمار باکتری های بزاق را تنها پس از 24 ساعت ، 85% کاهش دهد(8،9) .

مواد اکسید کننده ( پراکسید هیدروژن )، پربورات ها ، کاربامید پراکسید ، پراکسید روی از سایر مواد ضد عفونی کننده می باشند(10,11) . پراکسید هیدروژن مایع بی رنگ و یک اکسید کننده قوی است و رادیکال آزاد اکسیژن ایجاد میکند که باعث تاثیر بر روی باکتری ها بخصوص نوع بی هوازی می شود . معمولا غلظت های 1.5 تا 3 % آن در کاهش عوارض جانبی بعد از عمل جراحی دندان  نقش بسزایی دارند(12,13) .

پوویدون آیدین با نام تجاری بتادین قادر است باکتری های گرم مثبت و گرم منفی ، قارچ ها و ویروس ها ، پروتوزوآها و مخمر ها را از بین برد و باعث کاهش عوارض بعد از عمل جراحی می شود(14) .در این مطالعه هدف کاهش درد و تورم در بیمارانی است که برای جراحی دندان عقل نهفته مندیبل lمراجعه می کنند تا بتوانیم ماده ضد عفونی کننده مناسب استفاده شود تا مشکلات پس از عمل کاهش یابد .

در این مطالعه به مقایسه اثر  ژل کلرهگزیدین ،  ژل پراکسید هیدروژن وژل  بتادین و نرمال سالین ( گرو کنترل )   بر علائم ساکت دندانی (درد و تورم ) متعاقب با جراحی دندان عقل نهفته مندیبل پرداخته ایم .

• مطالعه ای توسط دکتر غلام رضا شیرانی و همکاران در سال 1380 تحت عنوان ( بررسی مقایسه میزان ترسیموس و تورم بعد از عمل جراحی دندان عقل نهفته فک پایین به دنبال مصرف دهان شویه کلر هگزیدین ، بتادین و سرم فیزیولوژی ) انجام گرفت . در این مطالعه 60 بیمار بطور تصادفی به سه گروه تقسیم شدند . گروه اول درست قبل از عمل با 15 سی سی کلر گزیدین 0.2 % دهان خود را به مدت یک دقیقه شست و شو دادند . گروه دوم 15 سی سی پوویدون آیودین را به مدت یک دقیقه شست وشو می کردند.  گره سوم ، گروه کنترل بودند که به منظور شست و شوی دهان قبل عمل جراحی سرم فیزیولوژی دریافت می کردند . هر سه گروه این کار را هر روز ، روزی دو مرتبه به مدت یک هفته بعد از عمل جراحی ادامه دادند . گروه A : این گروه در روز های اول ، سوم و هفتم به ترتیب 4.23 % ، 2.42 % و 0.7 % تورم را نشان داد . گروه B  : این گروه در روز های اول ، سوم و هفتم به ترتیب 6.44 % ، 4.35 % و 2 % را نشان داد  . گروه C : این گروه در روز های اول ، سوم و هفتم به ترتیب 7.1 % ، 4.35 % و 2.28 % تورم را نشان  داد . در این مطالعه نشان داده شده است که کلرهگزیدین نسبت به بتادین در روز اول 52% ، در روز سوم 60 % و در روز هفتم 79 % تورم و در مقایسه با گروه شاهد در روز اول 54% ، در روز سوم 61% و در روز هفتم 78% کاهش تورم مشاهده شد . در حالی که بین گروه بتادین و شاهد تفاوت معنی داری دیده نمی شود .دهانشویه کلر هگزیدین نقش بسزایی در  کاهش تورم عوارض جانبی بعد از عمل جراحی دندان عقل دارد (15).
   
   
• مطالعه ای توسط دکتر رخشان در سال 1389 در قزوین تحت عنوان ( The influence of chlorhexidine and nanosil ( h₂o₂)  mouthwashes on the reduction of postoperative complications following mandibular third molar surgery   ) انجام گرفت . در این کارآزمایی بالینی تصادفی دو سو کور 40 بیمار که برای جراحی دندان عقل ( 20 نفر در هر گروه ) به یک مطب خصوصی  مراجعه کردند وارد مطالعه شدند . هر کدام از دو گروه به مدت یک هفته دهان شویه کلر هگزیدین و نانوسیل ( h₂O₂ ) استفاده کردند . شدت باز شدن دهان ، شدت درد ، میزان تورم ، احساس بوی بد دهان در آنان در زمان های 48 ساعت بعد از عمل و یک هفته بعد از جراحی ارزیابی شد . در 48 ساعت بعد از عمل ، تفاوت معنا داری بین نانوسیل ( h₂o₂ ) و کلرهگزیدین از نظر درد(10.08±6.15  و 10.8±13.69  )  ، تورم عمودی ( 1.9±2.38 و 3.11±2.0)تورم افقی(   2.25±  2.97و  1.5± 1.7) و حداکثر باز شدن دهان دیده نشد . این نتایج در یک هفته بعد از جراحی نیز گزارش شد .  تاثیر کلر هگزیدین نسبت به دهان شویه حاوی هیدروژن پراکسید بر روی درد و تورم بیشتر است (16).

• مطالعه ای توسط علی پیمانی و همکاران ر سال 1396 تحت عنوان ( comparison of 0.2 % chlorhexidine gel and 10% betadine on healing of tooth socket in mice   ) در رفسنجان انجام گرفت . این مطالعه به صورت تجربی بر روی 45 موش سوری نر با میانگین وزنی 250-300 گرم انجام شد . در این مطالعه موش ها  به صورت تصادفی به سه گروه تقسیم شدند : در ساکت دندان گروه یک : ژل کلرهگزیدین 0.2 % ، در ساکت دندانی گروه دیگر ژل بتادین 10 % و 15 نمونه به عنوان کنترل در نظر گرفته شد . با در نظر گرفتن جراحی به عنوان روز صفر ، در روز سوم ، روز هفتم و  روز چهاردهم بافت آنها از نظر میزان درد ، تورم ، التهاب و رگ زایی بررسی شدند . نتایج مطالعه نشان داد که کلر هگزیدین 0.2% می تواند  روند ترمیم ساکت دندانی  را تسریع کند و نسبت به بتادین  10 % در ترمیم ساکت دندان برتری دارد(17) .
   
   
• مطالعه ای توسط MrLikar  و همکاران در سال 1990 تحت عنوان ( Rinsing with 6% solution of hydrogen peroxide in the treatment of postextraction pain   ) انجام گرفت . این مطالعه بر روی 122 بیمار که دچار درد و تورم شدید بعد از جراحی شده اند در شهر Novo mesto  انجام شد . در این مطالعه از همان روز اول از دهان شویه h₂o₂ 6% برای شست و شوی دهان استفاده شد . در تمامی بیماران از 1 تا 8 روز پس از استفاده از دهان شویه درد آنها بشدت کاهش پیدا کرده است . در این مطالعه مشاهده شد که استفاده از دهان شویه هیدروژن پراکسید 6% یک روش موثر برای کاهش عوارض بعد از عمل جراحی دندان می باشد(18) .
   
   
• مطالعه ای توسط دکتر مسعود یغمایی و همکاران در سال 1384 تحت عنوان ( مقایس اثر بتادین و نرمال سلین در شست و شوی ساکت دندانی  نتیجه آن در کاهش عوارض بعد از جراحی دندان عقل ) انجام گرفت . در این مطالعه 42 بیمار مراجعه کننده به درمانگاه دندان پزشکی بیمارستان میلاد وارد مطالعه شدند . در این مطالعه 13 نفر مرد و 29 نفر زن بودند . در مقایسه بین دو طرف شسته شده با نرمال سالین و بتادین   بعد از 3 روز تفاوت معنا داری در هیچ یک از متغییر های مورد بررسی نظیر درد ، تورم ، عفونت و درای ساکت دیده نشد . پس برای کاهش عفونت بعد از جراحی بتادین نسبت به نرمال سالین هیچ برتری ندارد(19) .
   
   
• مطالعه ای توسط افشین جراحی و همکاران  در سال 1391 تحت عنوان ( بررسی تاثیر ژل  کلر هگزیدین 0.2% در پیشگیری از درد و  بروز حفره خشک در بیماران تحت جراحی دندان های نهفته مولر سوم فک پایین ) انجام گرفت . این مطالعه بر روی 80 بیمار صورت گرفت . در این بیماران پس از خارج کردن یک دندان مولر کلر گزیدین و پس از خارج کرن مولر دیگر نرمال سالین برای شست و شوی آن انتخاب شد . پس از بررسی نتایج مشاهده شد که میزان بروز حفره خشک در گروه شاهد 32.5 % و در گروه تجربی 1102 % بود (p<0.05 ) و شدت درد در روز سوم در گروه شاهد 3.38 و در گروه تجربی 2.32 بود که افزایش 31 % در گروه کنترل دیده شد . این مطالعه نشان داد که مصرف کلر هگزیدین 0.2 % می تواند بر کاهش  بروز حفر خشک و درد ناشی از آن پس از خارج نمودن دندان های مولر سوم نهفته فک پایین موثر باشد (20).

• Glória و همکاران در سال 2020 در یک مطالعه کارآزمایی بالینی تأثیر هیدوژن پراکسید را بر درد، تورم و تریسموس در طی عمل جراحی مولر سوم بررسی کردند. 20 بیمار در دو گروه هیدوژن پراکسید  و آب مقطر بررسی شدند. درد ، تورم و تریسموس در ابتدا ، 24 ساعت ، 48 ساعت ، 72 ساعت و 7 روز پس از درمان ارزیابی شد.  میانگین سنی 20/9 سال بود. از نظر آماری ، کاهش درد ، تورم و تریسموس در تجزیه و تحلیل درون گروهی از نظر آماری کاهش یافته بود. از نظر آماری اختلاف معنی داری در مقایسه ادم و تریسموس بین گروهها مشاهده نشد (21 ) .     

• Requena - Calla و همکاران در سال 2016 مطالعه ای را با هدف بررسی اثربخشی ژل کلرهگزیدین داخل آلوئولار در کاهش ساکت خشک پس از برداشتن جراحی دندانهای مولر سوم مندیبل انجام دادند. 40 بیمار که نیاز به استخراج مولر سوم به طور تصادفی در گروه آزمایش (ژل کلرهگزیدین 0.12 درصد) و گروه کنترل (ژل دارونما در داخل ساکت اجرا شد. برداشتن بخیه در پنجمین روز بعد از عمل بود که در آن وجود یا عدم وجود ساکت خشک ارزیابی شد. هیچ ارتباطی بین ظاهر ساکت خشک پس از استفاده از ژل کلرهگزیدین یا ژل دارونما مشاهده نشد. اما اختلاف معنی داری در درد در روز پنجم بعد از عمل مشهود بود مصرف ژل کلرهگزیدین داخل آلوئولار 0.12 درصد می تواند پاسخ بهتری نسبت به درد بعد از عمل بعد از برداشتن مولر سوم ایجاد کند (22).

• Haraji و همکاران در سال 2014 مطالعه ای را با هدف تاثیر ژل کلرهگزیدین  بر درد و عفونت و ساکت خشک جراحی مولر سوم انجام دادند. 45 بیمار و 90 مولر سوم بررسی شدند. کلرهگزیدین اثر تسکین دهنده قابل توجهی در درد داشت  ولی تاثیر معنی داری بر ساکت و عفونت نداشت. سن تاثیر منفی معنی دار دارد و جنس و استعمال دخانیات هیچ تأثیر معنی داری نداشت ( 23 ) .

سؤالات :

1. میانگین میزان درد بیماران گروه کنترل (نرمال سالین ) بر اساس VAS ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
2. فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه کنترل (نرمال سالین ) براساس کولیس قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
3. میانگین میزان درد بیماران گروه مصرف کنندهژل  کلر گزیدین بر اساس VSA   یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
4. فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه مصرف کننده ژل کلر هگزیدین بر اساس کولیس  قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
5. میانگین میزان درد بیماران گروه مصرف کننده ژل بتادین بر اساس VSA ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
6. فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه مصرف کننده ژل  بتادین  بر اساس کولیس  قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
7. میانگین میزان درد بیماران گروه مصرف کننده ژل هیدروژن پراکسید  بر اساس VSA ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
8. فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه مصرف کننده ژل  هیدروژن پراکسید بر اساس کولیس قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی چقدر است ؟
     فرضیات :
9. میانگین میزان درد بیماران گروه کنترل  (نرمال سالین )، گروه مصرف کننده ژل کلر هگزیدین ، گروه مصرف کننده ژل بتادین و  گروه مصرف کننده ژل هیدروژن پراکسید   قبل از جراحی ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی با هم متفاوت است .
10. فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه کنترل (نرمال سالین )، گروه مصرف کننده ژل کلر هگزیدین ، گروه مصرف کننده ژل بتادین  و گروه مصرف کننده ژل هیدروژن پراکسید   قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی با هم متفاوت است .

مقایسه اثر ژل کلر هگزیدین ، ژل هیدروژن پراکسید و ژل بتادین بر درد و تورم پس از جراحی دندان عقل نهفته مندیبل .

1. تعیین میانگین میزان درد بیماران گروه کنترل(نرمال سالین ) قبل از جراحی ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی.
2. تعیین فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه کنترل(نرمال سالین ) قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی.
3. تعیین میانگین میزان درد بیماران گروه مصرف کننده ژل  کلر هگزیدین قبل از جراحی ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی.
4. تعیین فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه مصرف کننده ژل کلر هگزیدین قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی
5. تعیین میانگین میزان درد بیماران گروه مصرف کننده ژل  بتادین   قبل از جراحی ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی.
6. تعیین فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه مصرف کننده  ژل بتادین قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی.

7. تعیین میانگین میزان درد بیماران گروه مصرف کننده ژل هیدروژن پراکسید   قبل از جراحی ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی.

8. تعیین فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه مصرف کننده  ژل هیدروژن پراکسید   قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی.
 

9. مقایسه میانگین میزان درد بیماران گروه کنترل (نرمال سالین )و گروه مصرف کننده ژل کلر هگزیدین ، گروه مصرف کننده ژل بتادین و گروه مصرف کننده ژل هیدروژن پراکسید   قبل از جراحی ، یک روز ،سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی

10. مقایسه فراوانی تورم ناحیه جراحی بیماران گروه کنترل (نرمال سالین ) وگروه مصرف کننده ژل کلر هگزیدین ، گروه مصرف کننده ژل بتادین و گروه مصرف کننده ژل هیدروژن پراکسید   قبل از جراحی ، یک روز، سه روز ، هفت روز و پانزده روز پس از جراحی

دانشکده دندانپزشکی زاهدان

ژل دارویی : پراکنه ای به صورت محلول تعلیقی یا بسپاری که رفتاری مانند جامد کشسان یا نیمه جامد دارد که میتواند خاصیت دارویی هم داشته باشد و باید به صورت موضعی استفاده شود تا اثربخشی داشته باشد (11) .

کار آزمایی بالینی تصادفی شده

112 نفر بیمار که تاییدیه بخش تشخیص داشته باشند و به دانشکده دندان پزشکی زاهدان بخش جراحی مراجعه کرده اند .

معیار های ورود :

1. دارای دندان نهفته ی عقل در  فک پایین با درجه نهفتگی سطح A و B  و کلاس I و II ( بر اساس طبقه بندی  Pell & Gregory)
2. سن بین 18 تا 50 سال
3. رضایت آگاهانه شرکت در مطالعه
4. تاییدیه بخش تشخیص
5. دارای امکانات رفت و آمد و فالو آپ پس از کار .

معیار های خروج :

1. هرگونه بیماری سیستمیک
2. بیمارانی که پس از عمل دچار ابسه یا درد شدید میشوند و توانایی شرکت در جلسه follow up را ندارند .
3. بیمارانی که جراحی در انها به صورت تروماتیزه انجام شده است .
4. عدم رضایت شرکت در مطالعه
5. سطح نهفتگی به جز موارد A و B
6. کلاس نهفتگی به جز موارد I و II

بر اساس مطالعات قبلی و با در نظر گرفتن α=0.05 و β=0.2 : (15)

α= 0.05   ,  Z_1-α/2 = 1.9 ,    β= 0.2 ,  Z_1-β=0.84  ,   S₁² = (10.8)²    ,  S₂²  = (10)²

N =     =      =   =  28  

بیماران به صورت اسان در دسترس با در نظر گرفتن معیارهای ورود وارد مطالعه می شوند و سپس از طریق تصادف سازی بلوکی با بلوکهای 4 تایی در یکی از گروه های مداخله ( کلرهگزیدین، بتادین و پراکسید هیدروژن ) یا شاهد ( نرمال سالین ) قرار خواهند گرفت .

معاینه بالینی ، فرم اطلاعاتی ( ضمیمه شماره 1)

در این مطالعه ی کار آزمایی بالینی تعداد112 فرد دارای دندان عقل نهفته با شرایط ورود به مطالعه که نیاز به جراحی خارج کردن دندان دارند انتخاب خواهند شد . به تمامی بیماران توضیحات کاملی در مورد طرح تحقیقاتی  توسط دانشجوی محقق  داده شده  و از آن ها خواسته می شود تا رضایت نامه آگاهانه که از پیش تهیه شده بود (ضمیمه شماره 2) مطالعه و امضا نمایند . بیماران به صورت تصادفی از طریق بلوک های تصادفی به چهار  گروه28 نفره ی کنترل (مصرف کننده نرمال سالین )، گروه مصرف کننده  ژل کلر هگزیدین ، گروه مصرف کننده ژل  بتادین و گروه مصرف کننده  ژل هیدروژن پراکسیدتقسیم خواهند شد. تمامی افراد چهار گروه توسط یک جراح فک و صورت تحت جراحی قرار خواهند گرفت. برای بیماران از  ژل کلر هگزیدین ، ژل بتادین و ژل هیدروژن پراکسید با برند های Behvazan, Morvabonو Mehradco به ترتیب استفاده خواهد شد . تکنیک اصلی بی حسی مورد استفاده بلاک عصب اینفریور آلوئولار (IANB) و بلاک عصب لانگ باکال خواهد بود که از روش بی حسی اینفیلتراسیون نیز برای تکمیل بی حسی ناحیه مورد نظر استفاده خواهد شد؛ در این مرحله از دو کارپول بی حسی استفاده میشود، یک کارپول برای بلاک عصب اینفریور الویئولار (IANB) و کارپول دیگر برای بلاک عصب لانگ باکال و اینفیلتراسیون به کار خواهد رفت. در این جراحی از دو برش استفاده میشود؛ یک برش سالکولار تا دو دندان قدامی و برش دیگر یک برش مایل ازاد کننده به خارج در سمت خلف؛ سپس فلپ موکوپریوستیئال را بلند میکنیم و استکتومی را با فرز روند و فیشور کارباید جراحی و از طریق هندپیس مستقیم انجام خواهد گرفت. سکشن دندانها با فرز فیشور انجام خواهد گرفت و در حین کار و همچنین انتهای کار از نرمال سالین به عنوان شست و شو کننده استفاده خواهد شد. پس از خارج کردن دندان نهفته و شستشوی با 40 میلی لیتر سرم استریل ،  سپس سه گروه 28 نفره به وسیله ی ژل های مورد نظر ( کلرهگزیدین، بتادین و پراکسید هیدروژن ) پر شده  و بعد  محل مورد نظر به کمک نخ کرومیک گات با اندازه ی 3.0 در نواحی پاپیلا و برش ها انجام خواهد شد که بسته شدن اولیه زخم نام خواهد گرفت. در این مراحل تماما دانشجو بیماران را قبل و بعد از جراحی چک و بررسی می کند . سپس به بیماران  گروه کنترل گفته میشود که به مدت 15 روز پس از جراحی ، هر روز دو مرتبه به کمک نرمال سالین دهان را شست و شو  بدهند  .  اندازه گیری درد بیمار به کمک مقیاس Visual analog scale(VAS) خواهد بود . به این صورت که افراد ، میزان درد خود را بر روی یک خط 10 سانتی متری مشخص می کنند . در مقیاسVASیک خط10 سانتی متری ترسیم شده، ابتدای آن نشاندهنده صفر ( بدون درد ) و انتهای آن نشاندهندهی ده (درد غیر قابلتحمل) میباشد .از افراد درخواست میشود میزان درد خود را باگذاشتن یک علامت روی خط نشان دهند .میزان دردهرفرد در هر یک از بازه های مورد اندازه گیری بامحاسبه ی فاصله ای که افراد برروی  خطVASمیگذارند باعدد صفربرآوردمیشود.  برای اندازه گیری میزان تورم ، فاصله ی خطی سطح لینگوال تاج مولراول مندیبل تا مماس پوست گونه به کمک کولیس اندازه گیری می شود. تمام اندازه گیری ها در زمان های بلافاصله قبل از جراحی ، یک روز ، سه روز ، هفت روز ، پانزده روز  پس از مصرف ژل  به صورت دو مرتبه در روز انجام خواهد شد. داده ها پس از جمع آوری مورد تحلیل و توصیف آماری قرار خواهد گرفت. بیماران برای کنترل درد خود و همچنین برای جلوگیری از عفونت میتوانند از ژلوفن و سفالکسین استفاده کنند اما باید به این نکته توجه شود که استفاده از این داروها برای همه گروه ها یکسان خواهد بود . 

چون مطالعه تصادفی می باشد متغییر های مخدوش کننده کنترل می شوند  و متغییر های مخدوش کننده شامل سن و جنس بر اساس فرم چمع آوری اطلاعات کنترل می شوند .

داده ها پس از جمع آوری وارد نرم افزار SPSS V21 خواهند شد. توصیف داده ها به کمک جداول ، نمودار ها و شاخص های پراکندگی و تحلیل داده ها به کمک آزمون آماری T  زوجی ، Anova ، Chi-square و در صورت نیاز آزمون های  ویل کاکسون  و کروسکال والیس با در نظر گرفتن سطح معنی داری 95 درصد انجام خواهد شد.

جدول 1 : مقایسه ی میانگین و انحراف معیار درد و تورم در زمان های مورد مطالعه در چهار گروه

ورود به مطالعه از طریق رضایتنامه اگاهانه انجام خواهد گرفت. ( ضمیمه شماره 2 )

کدهای زیرازسری کدهای راهنمای اخلاق در پژوهشهای علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی در جمهوری اسلامی ایران رعایت خواهدشد :

1-2-3-4-5-6-7-10-11-13-14-18-19-23-25-28-29

همچنین کد های زیر از راهنمای اخلاقی کارآزمایی های بالینی در جمهوری اسلامی ایران رعایت خواهد شد :

فصل اول : 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 6 – 7 – 10 – 11 – 12 – 15

فصل دوم : 1 – 2 – 3 – 4 – 5 – 7 – 8 – 9 – 10 – 11 – 12

فصل چهارم : 1 – 2 – 3 – 4 – 5

همچنین این پژوهش پس از تایید کمیته ی اخلاق در سامانه ی ثبت کارآزمایی های بالینی کشوری (IRCT) ثبت خواهد شد.

عدم همکاری بیمار

راه حل : استفاده از افراد دیگر به عنوان نمونه مورد مطالعه

شرایط قبل از عمل بیماران یکسان سازی نشده  ، جنسیت ها در پاسخ به درد متفاوت هستند ،  عفونت و التهاب قبل از عمل در روند کار تاثیر گذار است و تفاوت فرز ها تاثیر گذار است مثلا فرزا های تند درد کمتر و فرزهای کند درد بیشتری ایجاد می کند .

علائم ساکت دندانی  ، دندان عقل ، جراحی

Symptoms of dental socket , wisdom tooth, surgery

1. MesgarzadehAH ,EbrahimiH. Evaluation of 1 % Betadine Mouth Wash in Preventing Dry Socket. Dental Sch,Shahid Beheshti Univ Med Sci 2003 :21(2):254-63.(Persian ).
2. Tetsch P, Wagner W: Operative extraction of wisdom teeth. 6th Ed. Wolf Medical Publications Ltd, London1990;Chap5:158-69.
    
3. Miller CH: Infection control and management of hazardous materials for the dental team. 2nd Ed. St Louis: TheCV Mosby Co.,1998;Chap1:9.
    
4. Peterson LJ, Ellis III, Hupp JR, Tucker MR: Contemporary of oral and maxillofacial surgery. 3rd Ed. St Louis:The CV Mosby Co., 1998;Chap4:89-120.
5. Laskin DM: Oral and Maxillofacial surgery. 1st Ed. Missouri: St. Louis: The CV Mosby Co. 1985;Chap12:352-8.
6. Yaghmaee M,  Heidari S, Shahoon H, Yavari A. Comparison of Betadine and normal saline in the irrigation of tooth socket on the complications after surgical removal of impacted wisdom teeth.Shahid Beheshti Dent Sch2006:23(4):683-8.(Persian).
7. Stowe TJ, Sedgley CM, Stowe B, Fenno JC. The effects of chlorhexidine gluconate (0.12%) on the antimicrobial properties of tooth-colored ProRoot mineral trioxide aggregate.J Endod 2004:30(6):429-31.
8. Walton JG, Thompson JW, Seymour RA: Textbook of dental pharmacology  and therapeutics. 2nd Ed. Oxford.Oxford University Publications. 1994;Chap15:215-36.
9. Rosenberg M, Gelernter L, Barki M, Bar - Ness R: Day – long reduction of oral maldor by two – phase oil: watermouthrinse as compared to chlorhexidine and placebo rinses. J Periodontol 1992;63:39-43.
10. Christensen GJ. Tooth bleaching home use product in vivo assays for presence of gel in trays. Clin Res AssocNewsletter 1989; 13: 2.
11. Min Lu , Erik Nathan Hansen. Hydrogen Peroxide Wound Irrigation in Orthopaedic Surgery. Journal of Bone and Joint Infection 2017; 2(1): 3-9 .
12. Marvniak J, Clark WB, Walker CB. The effect of three mouthrinses on plaque and gingivitis development. JClin Periodontol 1992; 19: 19-23.
13. Wennsttrom J, Lindhe J. Effect of hydrogen peroxide on developing plaque and gingivitis in man. J ClinPeriodontol 1979; 6: 115-30.
14. Shahraz S,Rhaziani T .Iran Generic Drugs .1^st ed.Tehran.Tabib Publications :2007:P:85-584.(Persian)
15. شیرانی غلام رضا ، رادفر محمد رضا.بررسی  مقایسه میزان ترسیموس و تورمبعد از عمل جراحی دندان عقل نهفته فک پایین به دنبال مصرف دهانشویه کلر هگزیدین ، بتادین و سرم فیزیولوژی . مجله دندان پزشکی دانشگاه تهران ،شماره  13 ،سال 1380 ،  (4)
16. Derakhshan D, Hashemi M. Influence of chlorhexidine and Nanosil mouthwashes on the reduction of postoperative complications following mandibular third molar surgery. Qazvin University of Medical Sciences Dental School,1389-90.
17. PeimaniA, Keshavarz S,  Eslammanesh T,Sheikh Fathollahi M. Comparison of 0.2% chlorhexidine gel and 10% betadine on healing of tooth socket in mice. J Mash Dent Sch 2017; 41(4): 295-304.
18. Mrzlikar I,Zobozdrav V. Rinsing with 6% solution of hydrogen peroxide in the treatment of postextraction pain.J Otolaryngol. 2005 Jun; 34(3):178-82.
19. یغمایی مسعود ، شاهوندی حسین ، حیدری سولماز.  مقایسه اثر بتادین و نرمال سالین در شستشوی ساآت دندانی و نتیجة آن در آاهش عوارض بعد از جراحی دندان عقل نهفته . مجلهدانشکدهدندانپزشکیدانشگاهعلومپزشکیشهیدبهشتی،دوره 32 ،شماره 4 ،زمستان 1384 .
20. حراجی افشین ، خان زاده علیشاهی حدیثه، خاموردی نعیمه . بررسیتاثیرژلکلرهگزیدین 2/0 درصددرپیشگیریازدردوبروزحفرهخشکدربیمارانتحتجراحیدندانهاینهفتهمولرسومفکپایین. مجلهتحقیقدرعلومدندانپزشکی/ دورهنهم/ شمارهدوم/ تابستان 1391 /پیاپی.
21.  Glória J.C.R, Douglas-de-Oliveira D.W,  e Silva L.D.A,  Falci  S.G.M, Influence of ozonized water on pain, oedema, and trismus during impacted third molar surgery: a randomized, triple blind clinical trial, MCOralHealth,020;20.(41)
22. Requena-Calla S, Funes-Rumiche I. Effectiveness of intra-alveolar chlorhexidine gel in reducing dry socket following surgical extraction of lower third molars. A pilot study. J Clin Exp Dent. 2016;8(2):e160–e163. Published 2016 Apr 1
23. Haraji A, Rakhshan V ,Chlorhexidine gel and less difficult surgeries might reduce post-operative pain, controlling for dry socket, infection and analgesic consumption: A split-mouth controlled randomised clinical trial,  Journal of Oral Rehabilitation, 2014;42(3) 

مقایسه اثر ژل کلر هگزیدین ، ژل هیدروژن پراکسید و ژل بتادین و نرمال سالین ( گروه کنترل ) بر علائم ساکت دندانی ( درد و تورم ) متعاقب با جراحی دندان عقل نهفته مندیبل .

ندارد

با توجه به این مطالعه ، تاثیر ژل های دندانی مختلف و اثرات درمانی آنها  بر روی علائم مشخص می شود.

در این مطالعه  برای افراد شرک کننده ضرر مالی و یا جانبی وجود ندارد.

ندارد

هزینه این طرح بر عهده مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد

هزینه های مجریان شامل مواد مصرفی جراحی میباشد

ندارد

نتایج آزمون ها به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.

شماره : .....................                                 تاریخ : ...............................

نام و نام خانوادگی : ......................................  شماره تماس : ................................ 

گروه : گروه کنترل ( نرمال سالین ) ⃝⃝          ژل کلرهگزیدین ⃝        ژل بتادین ⃝        ژل هیدروژن پراکسید ⃝

درد قبل :

درد یک روز بعد :

درد هفت روز بعد :

درد پانزده روز بعد :