بررسی همراهی پوسیدگی های زودرس دندانی با کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان 6-3 ساله مبتلا به بیماری سلیاک

 مقدمه و بیان مسئله تحقیق (مشتمل بر مرور تحقیقات گذشته داخلی و خارجی مرتبط با موضوع با ذکر منابع و توجیه ضرورت انجام طرح) :

بیماری سلیاک یک بیماری خود ایمنی است که باعث تخریب مخاط روده کوچک در افرادی که به طور ژنتیکی مستعد هستند ، میشود . این افراد نمی توانند گلوتن (پروتئین موجود در گندم، چاودار و جو)را تحمل کنند ، بیماری سلیاک یک بیماری مولتی فاکتوریال میباشد که ناشی از بسیاری از عوامل ژنتیکی و ریسک فاکتورهای محیطی میباشد .⁽¹⁾ علائم معمول این بیماری عبارتند از درد شکمی، اسهال و کاهش وزن. با این حال، بسیاری از افراد علائم غیر گوارشی از جمله کم خونی، ضعف شدید، قد کوتاه، پوکی استخوان، بی نظمی قاعدگی و ناباروری دارند ، علائم اضافی در کودکان شامل رشد تاخیری ، تاخیر در بلوغ، استفراغ و نقایص مینایی است.⁽²⁾  این بیماری یکی از شایع ترین بیماری های مزمن روده ای معده ای در جهان است. با توجه به شیوع بالای بیماری سلیاک در ایران که حدودا 1% میباشد ،  بایستی به عنوان یک مشکل سلامت عمومی در نظرگرفته شود.⁽³⁾

علاوه بر اثرات سیستمیک این بیماری ، مشخص شده است که سلیاک میتواند بر روی  سیستم دندانی در حال رشد و مخاط دهان نیز  اثر گذار باشد.⁽⁴⁾ تظاهرات دهانی و دندانی بیماری سلیاک عبارت اند از: نقایص مینایی، تأخیر در رویش، زخم های آفتی راجعه، لیکن پلان دهانی، گلوسیت آتروفیک و التهاب لب . در این میان  شایع ترین تظاهر دهانی این بیماری  نقایص مینایی و زخم های آفتی هستند .⁽⁵⁾

پوسیدگی زودرس دندان ها در دوران کودکی(ECC یا Early childhood caries) نوعی پوسیدگی در دندان شیرخواران و کودکان خردسال می باشد که به عنوان یکی از معضلات دندانی دوران کودکی ، شیوع بالایی دارد. طبق تعریف آکادمی دندانپزشکی آمریکا (American academy of dentistry ) پوسیدگی زودرس دوران کودکی به وجود یک یا چند سطح پوسیده (حفره دار یا بی حفره) ، دندانهای شیری از دست رفته به علت پوسیدگی یا ترمیم شده در کودکان سن 71 ماهه یا کمتر از آن عنوان می شود و بروز هرگونه علامت از پوسیدگی سطوح صاف در کودکان زیر 3 سال، پوسیدگی شدید زودرس کودکی عنوان می گردد .⁽⁶⁾

فراوانی پوسیدگی های دندانی در کودکان مبتلا به بیماری سلیاک متغیر است.⁽⁷⁾  برخی مطالعات گزارش داده اند که شیوع پوسیدگی در بیماران مبتلا به سلیاک در مقایسه با کودکان سالم کمتر است ، توضیح احتمالی برای این نتایج ، یک رژیم غذایی به دقت کنترل شده است . این بیماران یک رژیم غذایی عاری از گلوتن را حفظ می کنند.گلوتن حاوی پروتئینی است که می تواند برای دندان پوسیدگی ایجاد کند . این ماده در بلغور جو و آرد و نان جو یافت می شود.⁽⁷⁾ یک پروسه ایمونولوژیک وابسته به گلوتن ممکن است که در اندام تولید کننده مینا (Naive) اثر بگذارد، فرضیه دیگر تحریک لنفوسیتهای نوساز توسط گلوتن در حفره دهان می باشد.⁽⁸⁾ گلوتن با ایجاد نقص در عملکرد غدد بزاقی باعث تغییرات روی ترکیب بزاق می شود. این تغییرات شامل غلظت پروتئین توتال، آلبومین، ایمونوگلوبولینA  وM ، آمیلازو میلوپراکسیداز می باشد. بیماران مبتلا به سلیاک با وجود بزاق کافی از خشکی دهان شکایت دارند. خشکی دهان در افزایش میزان پوسیدگی نقش دارد .⁽⁹⁾  با این حال Costacurta و همکاران (سال 2010)⁽¹⁰⁾ و Avşar و Kalaycı  (سال 2008) ⁽¹¹⁾  ، میزان بالایی از شیوع پوسیدگی را در بیماران مبتلا به سلیاک را گزارش کرده اند.از جمله مشاهدات در این بیماران می توان به هایپوپلازی مینا ، تغییر در ترکیب بزاق و کم شدن میزان بزاق اشاره کرد که کم شدن میزان بزاق می تواند یک ریسک فاکتور برای پوسیدگی های دندانی باشد.

در مطالعه Cantekin   و همکاران (سال 2015) ⁽¹²⁾که بر روی 25 بیمار مبتلا به سلیاک در گروه های سنی 4-16 ساله انجام شد. در مقایسه با گروه کنترل که از نظر جنس و سن مطابقت داشتند توسط یک معاینه کننده انجام شد. میزان dmft  در گروه بیماران سلیاک 3.25 ±3.25 و در گروه کنترل 2.87 ± 4.56 بود که تفاوت چشمگیری نداشت (P>0.05 ). اما میزان DMFT  برای بیماران سلیاک 2.62± 3.75بود و برای گروه کنترل1.7± 1.83  که تفاوت چشمگیری را نشان داد (P<0.01). درمطالعه Avşar و Kalaycı ⁽¹¹⁾  افراد عاری از پوسیدگی در گروه کنترل (38%) بالاتر از گروه بیماران مبتلا به سلیاک (17%) بود . در این مطالعه نیز میزان DMFT  در گروه مبتلایان به سلیاک بالا بود . در مطالعه Acar و همکاران (سال 2012) ⁽¹¹⁾ در میزان DMFT/dmft  هر دو گروه تفاوت چشم گیری دیده نشد.

تا کنون مطالعه ای در ایران جهت بررسی کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان مبتلا به سلیاک صورت نگرفته است. تنها مطالعه ی موجود، مطالعه ی محرری و همکاران است که با بررسی 50 کودک مبتلا به این بیماری و 50 کودک سالم مشاهده کرد که کیفیت زندگی وابسته به اختلالات افسردگی این افراد تفاوت معناداری ندارد.⁽¹³⁾ در مطالعه ChiaraBiagetti و همکاران که بصورت مقطعی در مورد کیفیت زندگی در کودکان مبتلا به سلیاک در ایتالیا بر روی 76 کودک مبتلا به سلیاک و 143 کودک سالم (گروه کنترل) بصورت پرسش نامه ای انجام شد که به تفاوت معناداری میان دو گروه نرسیدند. اگر چه برخی کودکان مبتلا به سلیاک کیفیت زندگی بهتری را نسبت به گروه کنترل نشان دادند اما کودکان مبتلا به سلیاکی نیز بودند که به خاطر مشکلات تغذیه ای کیفیت زندگی پایین تری را نشان می دادند.⁽¹⁴⁾

با توجه به محدود بودن مطالعات در این زمینه لذا هدف ما از انجام این مطالعه بررسی همراهی پوسیدگی های زودرس دندانی  با کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان 6-3 ساله مبتلا به بیماری سلیاک است.

1. میانگین شاخصdmft در کودکان 6-3 ساله گروه مورد (سلیاک) و گروه کنترل (سالم) چقدر است؟

2. میانگین نمره کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان 6-3 ساله گروه مورد و گروه کنترل چقدر است؟  

3.  میانگین شاخص dmft در کودکان 6-3 ساله گروه مورد و کنترل متفاوت است.

4. میانگین نمره کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان 6-3 ساله گروه مورد و کنترل متفاوت است.

5. بین میانگین نمره کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با  میانگین شاخص dmft کودکان 6-3 ساله در گروه مورد ارتباط وجود دارد.

6. بین میانگین نمره کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان با  میانگین شاخص dmft کودکان 6-3 ساله در گروه کنترل ارتباط وجود دارد.

تعیین همراهی پوسیدگی های زودرس دندانی با کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان 6-3 ساله مبتلا به بیماری سلیاک

1. تعیین  میانگین شاخصdmft در کودکان 6-3 ساله گروه مورد و کنترل
2. تعیین میانگین نمره کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان 6-3 ساله گروه مورد و کنترل
3. مقایسه میانگین شاخص dmft درکودکان 6-3 ساله گروه مورد و کنترل
4. مقایسه میانگین نمره کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان در کودکان 6-3 ساله گروه مورد و کنترل
5. تعیین ارتباط بین میانگین نمره کیفیت زندگی با میانگین شاخصdmft  در کودکان 6-3 ساله گروه مورد
6. تعیین ارتباط بین میانگین نمره کیفیت زندگی با میانگین شاخصdmft در کودکان 6-3 ساله گروه کنترل

دانشگاه های علوم پزشکی

1. سلیاک  

بیماری سلیاک یک اختلال خود ایمنی است که اثر مخرب بر اپیتلیوم و لامینا پروپریا روده کوچک در افرادی که به طور ژنتیکی حساس هستند، دارد.⁽¹⁾

2. کیفیت زندگی  مرتبط با سلامت دهان :

کیفیت زندگی مرتبط با سلامت به معنای برداشت رضایتمندی فرد از خصوصیات جسمی و روحی است که بر اساس آن فرد قادر به انجام فعالیت های روزانه خود می باشد . این تعریف شامل سلامت جسمی ، روحی و روانی و اجتماعی و توانایی انجام اعمال روزانه و رضایتمندی از نحوه ی انجام آنهاست.⁽¹⁵⁾

case - control

گروه مورد : کودکان 6-3 ساله مبتلا به سلیاک شهر زاهدان که بیماری سیستمیک دیگری نداشته باشند و کودک و والدین تمایل به همکاری داشته باشند، این کودکان با همکاری انجمن سلیاک شهر زاهدان جهت انجام معاینات دندانپزشکی به این کلینیک ارجاع خواهند شد.

گروه شاهد : کودکانی که از نظر سن و جنس و وضعیت اجتماعی-اقتصادی با گروه مورد مطابقت داشته باشند ، بیماری سیستمیک دیگری نداشته باشند و کودک و والدین تمایل به همکاری داشته باشند.

جهت تعیین حجم نمونه از نرم افزار Power & sample size و فرمول محاسبه

 n = (Z_1-α/2 + Z_1-β)² ×(s₁² +s₂²) / (μ₁ – μ₂)²                                                            

 (برای مطالعات آزمون دو میانگین مربوط به یک صفت ) استفاده شد .

با در نظر گرفتن 05 /0α= ، توان 80 درصد و و خطای 10 درصد و همچنین با در نظرگرفتن انحراف معیار و میانگین  dmftمطابق با مطالعه (Cantekin et al, 2015) ⁽¹¹⁾ شامل، انحراف معیار گروه کنترل 2/ 3 =s₁ و گروه بیمار8 /2₌ s₂ و میانگین گروه کنترل 25/ 3 =μ₁ و گروه بیمار  5/ 4μ₂₌  تعداد  48 نمونه برآورد گردید، که جهت حصول اطمینان بیشتر در هر گروه از 50 نفر استفاده خواهد شد.

نمونه گیری این مطالعه به صورت نمونه گیری آسان و در دسترس (Convenience sampling) خواهد بود.

اطلاعات بدست آمده از معاینات بالینی (ضمیمه شماره 1) و پرسشنامه (ضمیمه شماره 2 ) در فرم اطلاعاتی ثبت می شود .

در این مطالعه پس از هماهنگی لازم با معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و ارجاع به مرکز انجمن سلیاک شهرستان زاهدان ، بیمارانی که از طریق آزمایشات مبتلا به بیماری سلیاک شناخته شده و دارای پرونده فعال می باشند ، شناسایی می گردند .از بین این بیماران افرادی که در رده سنی 6-3 سال قرار دارند و از نظر دیگر بیماری های سیستمیک سالم هستند خواسته می شود همراه با یکی از دوستان خود به دانشکده دندانپزشکی مراجعه کنند تا بدین ترتیب تلاش می شود تا گروه کنترل از نظر سن ، جنس و وضعیت اقتصادی – اجتماعی با گروه مورد هماهنگ باشد .  ابتدا یکی از والدین کودک فرم رضایت آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی (ضمیمه شماره 3 ) را قبل از ورود به مطالعه امضا می کند . سپس معاینات داخل دهانی توسط یک دانشجوی سال آخر دندانپزشکی تحت نظر یک متخصص دندانپزشکی کودکان ،در وضعیت عمودی با استفاده از آینه ،سوند یکبار مصرف دندانپزشکی و پدهای گاز استریل زیر نور مناسب یونیت انجام می گردد. به منظور بررسی کلی وضعیت دندانی افراد تحت مطالعه از شاخص dmft استفاده می شود که همچنان به عنوان یکی از بهترین شاخص های ارائه شده از سوی سازمان بهداشت جهانی جهت ارزیابی پوسیدگی های دندانی کودکان مطرح می باشد . در این شاخص حرف d (مخفف deacayed) بیانگر دندانهایی با پوسیدگی درمان نشده ، حرف m (مخفف missed) بیانگر از دست رفتن دندانها در اثر پوسیدگی ، و حرف f (مخفف filled) بیانگر دندانهای ترمیم شده است.  در این شاخص دندانهای ترمیم شده ای که عود واضح کلینیکی دارند نیز به عنوان دندان پوسیده در نظر گرفته می شوند و نتایج حاصل از این معاینات در فرم اطلاعاتی مربوطه ( ضمیمه شماره 1 ) ثبت می شود.  در پایان معاینات در صورت وجود پوسیدگی و یا مشکل خاصی راهنمایی های لازم در مورد بر طرف نمودن آن به والدین داده می شود . همچنین اطلاعات مربوط به کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان و دندان از پرسشنامه ی استاندارد  F-ECOHIS(ضمیمه شماره 2) استفاده می گردد، که توسط والدین در همان جلسه تکمیل میگردد  . روایی و پایایی این پرسشنامه مذکور به زبان فارسی مورد تایید قرار گرفته است .⁽¹⁶⁾سوالات پرسشنامه مذکور که شامل 13 سوال می باشد. در دو حیطه اصلی تاثیر بر کودک و تاثیر برخانواده می باشد . بخش تاثیر بر کودک دارای 4 مولفه می باشد ؛ علائم بیماری( یک سوال) ، عملکرد کودک (4 سوال) ، روحی و روانی (2 سوال) و اعتماد به نفس کودک وتعاملات اجتماعی (2 سوال) ، بخش تاثیر بر خانواده نیز شامل حیطه های نگرانی و دغدغه های والدین (2 سوال) و عملکرد خانواده (2 سوال) می باشد . گزینه های پاسخ بر اساس معیار لیکرت اندازه گیری می شود؛ 0= هرگز ، 1=خیلی به ندرت ، 2=فقط چند بار ، 3=چندین بار ، 4=به دفعات و 5=نمی دانم. نمرات سوالات برای تعیین نمره کلی بخش جمع می شوند. طبق نظر طراح پرسشنامه افرادی که در یک پرسشنامه به بیش از یک سوال پاسخ 'نمی دانم' داده باشند، از مطالعه خارج میشوند. نمره کل، دامنه ای از 0تا 36 در بخش تاثیر بر کودک و 0تا 16 در بخش تاثیر بر خانواده خواهد داشت. نمره بالاتر دلالت بر تاثیر بیشتر و یا مشکلات بهداشت دهانی بیشتر و کیفیت زندگی مرتبط با سلامت دهان نامناسب تر می باشد. سپس اطلاعات بدست آمده جهت آنالیز آماری به کار خواهد رفت.

اطلاعات و داده ها پس از جمع آوری وارد نرم افزار SPSS نسخه ی 20 شد. جهت توصیف داده ها از فراوانی و درصد، میانگین و انحراف معیار و نمودارهای مربوطه استفاده خواهد شد.  برای مقایسه بین دو گروه از آزمون تی تست (توزیع نرمال داده­ها) و یا من ویتنی (عدم توزیع نرمال داده­ها) استفاده خواهد شد. و جهت بررسی ارتباط بین متغیرها از همبستگی پیرسون و یا اسپرمن استفاده خواهد شد.

         میانگین و انحراف معیار کیفیت زندگی در دو گروه مورد بررسی

براساس کدهای راهنمای اخلاقی پژوهش بر گروه های آسیب پذیر در فصل اول (کلیات) شماره های 1-2-3-4-5-6-7-8 ودر فصل دوم (نوزادان و کودکان) شماره های1-2-3-6-7-11-12-13-14-16-17-18-19-20-21 ، از کدهای مصوب کمیته کشوری اخلاق در سال 92 و براساس کدهای راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش های علوم پزشکی دارای آزمودنی انسانی ، شماره های 1-2-3-4-5-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18- 19-20-21-22-23-24-25-26-27-28-29-30-31 ، عمل خواهد شد. و از ولی یا قیم کودک رضایت آگاهانه شرکت در طرح تحقیقاتی گرفته خواهد شد .

عدم همکاری افراد با توضیح مفید بودن اطلاعات و نیز محرمانه بودن آن سعی در همکاری آنها می نماییم.

پوسدگیهای زودرس دندانی ، سلیاک ، کیفیت زندگی

early childhood caries , Celiac , Quality of life

1.         Bouziat R, Hinterleitner R, Brown JJ, et al. Reovirus infection triggers inflammatory responses to dietary antigens and development of celiac disease. Science. 2017; 356: 44–50.

2.         Lee J, Clarke K. Effect of clinical and laboratory parameters on quality of life in celiac patients using celiac disease-specific quality of life scores. Scand J Gastroenterol. 2017;7:1–5.

3.         Rauen, M.S., Back, J.C.D.V. and Moreira, E.A.M. Celiac disease's relationship with the oral health. Revista de Nutrição. 2005;18(2), pp.271-276.

4.         Priovolou CH, Vanderas AP, Papagiannoulis L.A comparative study on the prevalence of enamel defects and dental caries in children and adolescents with and without coeliac disease. Eur J Paediatr Dent. 2004;5(2):102-6.

5.         Pastore L, Carroccio A, Compilato D, Panzarella V, Serpico R, Lo Muzio L. Oral manifestations of celiac disease. J Clin Gastroenterol. 2008;42(3):224-32

6.         Nematollahi H, Mehrabkhani M, Sheykhani MM. Assessing the relationship between diet and prevalence of early childhood caries in Birjand preschool children. Shiraz Univ Dent J 2007; 8(1): 70-85.6. Nematollahi H, Mehrabkhani M, Sheykhani MM. Assessing the relationship between diet and prevalence of early childhood caries in Birjand preschool children. Shiraz Univ Dent J 2007; 8(1): 70-85.

7.         Macho, V.M.P., Coelho, A.S., e Silva, D.M.V. and de Andrade, D.J.C. Oral Manifestations in Pediatric Patients with Coeliac Disease–A Review Article. The open dentistry journal. 2017; 11, p.539.

8.         Ghalayani  P ,  Pakravan  F ,  Hajisadeghi  S,  Oral  manifestations  and  dental  precautions  of  celiac disease.   مجله دانشکده دندانپزشکی اصفهان, 2013 Dec 21:566-75.

9.         Lenander-Lumikari  M,  Ihalin  R,  Lähteenoja  H.  Changes  in  whole  saliva  in  patients with coeliac disease. Archives of oral biology. 2000;45(5):.347-54

10.         Costacurta, M., Maturo, P., Bartolino, M. and Docimo, R. Oral manifestations of coeliac disease.: A clinical-statistic study. ORAL & implantology, 2010; 3(1), p.12..

11.         Acar, S., Yetkıner, A.A., Ersın, N., Oncag, O., Aydogdu, S. and Arıkan, C.  Oral findings and salivary parameters in children with celiac disease: a preliminary study. Medical Principles and Practice, 2012; 21(2), pp.129-133.

12.         Cantekin  K,  Arslan  D,  Delikan  E.  Presence  and  distribution  of  dental  enamel  defects, recurrent  aphthous  lesions  and  dental  caries  in  children  with  celiac  disease.  Pakistan journal of medical sciences. 2015;31(3):.606

13.         محرری،فاطمه؛کیانی فر،حمیدرضا؛مصطفوی،نازنین.« بررسی اضطراب، ‌افسردگی و کیفیت زندگی در کودکان مبتلا به سلیاک.» ششمین کنگره بین المللی روانپزشکی کودکان و نوجوانان؛دانشگاه علوم پزشکی تبریز: شهریور 1392.

14.         Biagetti, C., Gesuita, R., Gatti, S. and Catassi, C . Quality of life in children with celiac disease: A paediatric cross-sectional study. Digestive and Liver Disease. 2015; 47(11), pp.927-932.

15.         O’Connor R. Measuring Quality of Life in Health. Sydney, Australia: Churchill Livingstone; 2004.

16.         Jabarifar SE, Golkari A, Ijadi MH, Jafarzadeh M, Khadem P, Validation of a farsi version of the Early Childhood Oral Health Impact Scale (F-ECOHIS). BMC Oral Health. 2010; 10:4.

می خواهیم بدانیم وضعیت دندان های کودکان دارای بیماری سلیاک و همچنین کیفیت زندگی این بیماران با توجه وضعیت دندان هایشان چگونه است.

ندارد.

با توجه به این مطالعه ، تاثیر بیماری بر روی وضعیت دندان ها و کیفیت زندگی کودکان مشخص می شود.

در این مطالعه  برای افراد شرک کننده ضرر مالی و یا جانبی وجود ندارد

ندارد.

هزینه این طرح بر عهده مجریان طرح خواهد بود و بیمار هزینه ای را پرداخت نخواهد کرد.

ندارد.

نتایج آزمون ها به اطلاع بیمار خواهد رسید و این نتایج بصورت کاملاً محرمانه و صرفاً جهت مقاصد پژوهش به کار خواهد رفت و هویت بیماری وی در چارچوب قانون و جامعه و خانواده محرمانه خواهد ماند.

مجری موظف است پاسخگوی کلیه پرسش ها باشد. 

شرکت من در مطالعه کاملاً اختیاری است و آزاد خواهم بود که از شرکت در مطالعه امتناع نموده یا هر زمان  که مایل بودم بدون آنکه تغییری در نحوه رفتار پزشک درمانگر یا نحوه درمان و مراقبت از بیماری اینجانب ایجاد شود از پژوهش مذکور خارج شوم.

با توجه به اطلاعات موجود در این فرم و توضیحات حضوری مجری یا همکاران طرح موافقت خود را با شرکت در این مطالعه اعلان می نمایم. یک نسخه از این فرم به من داده شده و فرصت خواندن آن را داشته ام.           

 (فرم ضمیمه شماره 1 )               فرم جمع آوری اطلاعات طرح مطالعاتی

گروه:                                 مورد                                           شاهد

-----------------------------------------------------------------

سن :                                                                      شماره :

جنس :                                                                   شماره پرونده :

وضعیت دندانی از نظر dmft

 دندان پر کرده  : f          

 دندان پوسیده  :d                

 دندان miss  : m

   dmft:

ضمیمه شماره 2 : پرسشنامه

 تکمیل کننده پرسشنامه :   مادر                   پدر                 غیره  

 سن :                                                                                             جنس کودک:   دختر                پسر                                                                                                                  

والدین گرامی

با عرض سلام به اطلاع می رسانیم که مطالعه ای تحت عنوان بررسی وضعیت پوسیدگی های زودرس دندانی ، نقایص مینایی ،  و ارتباط آنها با کیفیت زندگی وابسته به سلامت دهان کودکان 6-3  ساله مبتلا به بیماری سلیاک در شهر زاهدان در سال تحصیلی 98-1397 با مجوز رسمی دانشگاه علوم پزشکی زاهدان و تحت نظارت بخش کودکان دانشکده دندانپزشکی انجام می گیرد .

لطفا برای هر یک از سوالات زیر، بر اساس تجربیات کودکتان یا خودتان علامت ضربدر را در دایره جلوی بهترین جواب قرار دهید . توجه کنید که در موقع پاسخ به سوالات از بدو تولد فرزندتان تا کنون را در نظر بگیرید . جمع آوری داده ها کاملا محرمانه خواهد بود. از همکاری شما صمیمانه متشکریم .

1) تاکنون کودک شما ، چند بار دچار درد دندان یا فک شده است ؟

هرگز    خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

2) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چند بار در نوشیدن مایعات گرم یا سرد دچار مشکل شده است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

3) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار در خوردن غذا دچار مشکل شده است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

4) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار در تلفظ لغات دچار مشکل شده است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

5) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار از مهدکودک یا پیش دبستانی غیبت کرده است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

6) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار بی خوابی یا کم خوابی داشته است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

7) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار دچار بیقراری یا آشفتگی شده است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

8) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار از لبخند زدن یا خندیدن خودداری کرده است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

9) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار از صحبت کردن خودداری کرده است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

10) تاکنون چند بار به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی کودکتان ، چندبار شما یا دیگر اعضای خانواده نگران شده اید ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

11) تاکنون چند بار  به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی کودکتان ، شما یا دیگر اعضای خانواده احساس تقصیر کرده اید ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

12) تاکنون چند بار  به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی کودکتان ،شما یا دیگر اعضای خانواده از محل کارتان مرخصی گرفته اید یا از وضایف خود در خانه بازمانده اید ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم

13) تاکنون کودک شما ، به علت نارحتیهای دهان و دندان یا درمانهای دندانپزشکی ، چندبار فشار اقتصادی بر خانواده شما داشته است ؟

هرگز     خیلی به ندرت  فقط چند بار  چندین بار  به دفعات  نمی دانم