بررسی تاثیر مشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زناشوئی بر صمیمیت ، انگیزش و عملکرد جنسی زوج های مراجعه کننده به مراکز جامع خدمات سلامت شهر زاهدان سال 1398

عملکرد جنسی یک پدیده چند بعدی و بخشی از زندگی و رفتار انسانی است که تحت تأثیر عوامل زیستی، روانی و اجتماعی بسیاری قرار می گیرد(1). اهمیت این بعد از زندگی به گونه ای است که به عنوان یک نیاز و استراتژی برای رسیدن به اهداف توسعه هزاره بیان شده است (2)، و سازمان جهانی بهداشت نیز سلامت جنسی را سوق دهنده جنبه های اجتماعی و عقلانی انسان در مسیر ارتقا شخصیت می داند (3). از طرفی، اختلال عملکرد جنسی یک مشکل بهداشت عمومی محسوب می شود که نارضایتی فردی و بین فردی را سبب شده، سلامت و کیفیت زندگی را تحت تاثیر قرار می دهد، به گونه ای که عواقب نامطلوب جسمی و روانی را در پی خواهد داشت(4). اختلال عملکرد جنسی به عنوان کاهش پایدار یا عود کننده تمایلات جنسی، کاهش پایدار یا عود کننده تحریک و انگیزش جنسی، درد هنگام برقراری رابطه و وجود یا ناتوانی در رسیدن به اوج لذت جنسی تعریف شده است (5) که ممکن است از عوامل متعددی ناشی شود؛ نداشتن آموزش و اطلاعات کافی در رابطه با فعالیت جنسی، ناسازگاری در ارتباطات، باورهای جنسی نادرست، اضطراب های جنسی هر یک از طرفین، روابط خانوادگی آشفته، شیوه زندگی، فرهنگ و داشتن تجارب نامطلوب جنسی درگذشته از شایع ترین عوامل روانشناختی ایجاد اختلال محسوب می شوند(6) و عواملی همچون وضعیت سلامت عمومی فرد، بیماری دیابت، قلبی عروقی ، بیماریهای دستگاه ادراری تناسلی و سایر بیماریهای مزمن نیز سایر علل را تشکیل می دهند (7).

شیوع اختلال جنسی در آمریکا 45 درصد، استرالیا 36 درصد، ایتالیا 26 درصد و برزیل 35 درصد گزارش شده است (8). در ایران نیز 73% از مراجعه کنندگان به مراکز درمانی از مشکلات جنسی رنج می برند(9). 50 تا 60 درصد طلاق ها و 40 درصد از خیانت ها و معاشرتهای پنهانی نیز به دلیل مشکلات جنسی و عدم رضایت از رابطه بیان شده است (10-12).

شواهد مهم نشان می دهد چگونگی روابط بین فردی از جمله صمیمیت و پیوند عاطفی به عنوان عامل انگیزشی مهم برای مشارکت در فعالیت جنسی محسوب می شود (13). وجود خشم و عصبانیت دائمی مجالی برای برقراری روابط عاطفی و به دنبال آن رابطه ی جنسی رضایت بخش فراهم نمی کند و در نتیجه مشکلات جنسی در متن یک رابطه زناشویی پر تنش پدیدار می شود (14). از این رو، صمیمیت یکی از نیازهای اساسی زوجین و عامل اصلی رضایت زناشویی می باشد که بدون شک با انگیزش و عملکرد جنسی و در نتیجه کیفیت زندگی آنان مرتبط است (15, 16).

روانشناسان صمیمیت را به عنوان توانایی برقراری ارتباط صمیمانه با دیگران با حفظ فردیت تعریف می کنند که آنرا مستلزم رسیدن به درجه ای از رشد فردی می دانند (17)، و صمیمیت زوجین را، میزان نزدیکی به همسر، داشتن ایده و ارزشهای مشترک، روابط جنسی، شناخت از یکدیگر و رفتارهایی نظیر نوازش کردن، ارضای نیازها و دلبستگی هیجانی بیان می کنند (17, 18). در واقع صمیمیت، نزدیکی و رابطه عاشقانه یا هیجانی  با شخص دیگری است که بدون درک عمیق از طرف مقابل امکانپذیر نمی باشد (18).

عمق صمیمیتی که زوجین در رابطه خود ایجاد می کنند به میزان زیاد به توانایی انها در برقراری ارتباط دقیق و موثر، احساسات، نیازها، خواسته ها و تمایلاتشان بستگی دارد(19).  زوجین صمیمی در مقایسه با زوجین غیر صمیمی انگیزش جنسی و میل جنسی بیشتری را تجربه می کنند (9). به عبارتی، زوجهایی که از صمیمیت بالاتری برخوردار هستند، قابلیت بیشتری در مواجهه با مشکلات دارند و در نتیجه رضایت زناشویی بالاتری را در زندگی مشترک خود تجربه می کنند (19).

امروزه در بسیاری از کشورها، دولت ها در ارتباط با هزینه های اجتماعی و شخصی بالای آشفتگی زوجی و طلاق، نگرانی خود را بیان نمودند (20). آنان نبود صمیمیت را یکی از رایجترین آشفتگیها در میان زوجین  مطرح کرده اند و خواستار آموزش رابطه ی زوج ها[1] (CRE) برای بهبود روابط شان شده اند (18, 21). در حال حاضر روشهای متعددی برای افزایش کیفیت زندگی زناشویی و آموزش مهارت های ارتباطی زوجین  وجود دارد که از ان جمله می توان  شیوه های غنی سازی روابط  که  برای ارتقاء روابط زوجین، گسترش صمیمیت و افزایش رضایت کاربرد دارد نام برد (19, 22). هدف از این رویکرد آموزشی، ﮐﻤﮏ ﺑـﻪ زوجین ﺑﺮای آﮔﺎﻫﯽ از ﺧﻮد و ﻫﻤﺴﺮ، ﮐﺎوش اﺣﺴﺎﺳﺎت و اﻓﮑﺎر ﻫﻤﺴﺮ، ﮔﺴﺘﺮش ﻫﻤﺪﻟﯽ و ﺻﻤﯿﻤﯿﺖ، رﺷـﺪ ارﺗﺒـﺎط ﻣﺆﺛﺮ و ﻣﻬﺎرت ﻫﺎی ﺣﻞ ﻣﺴﺄﻟﻪ اﺳﺖ(23).

در واقع رویکرد غنی سازی روابط، به زوجین کمک می کند تا به یکدیگر نزدیکتر شوند و برای حفظ امنیت رابطه ی خود، مهارت های لازم را فرا گیرند. این رویکرد، رویکردی تلفیقی از نظریه های راجرز و اسکینر است که از طریق آموزش مهارتهای ارتباطی خاص به زوجین در بهبود روابطشان و پیشگیری از بروز مشکلات بعدی کمک می کند (24).

اینگونه برنامه های آموزشی، به دلیل افزایش رضایتمندی زناشویی، صمیمیت، پذیرش و در نهایت کامیابی جنسی که عامل اصلی پیشگیری بسیاری از مشکلات بین زوجین مطرح شده است، دارای اهمیت فراوان هستند (19). بررسی ها نیز نشان می دهد  شیوه های مبتنی بر غنی سازی روابط نه تنها برای همسران تازه ازدواج کرده، بلکه برای همسرانی که مدت بیشتری از ازدواجشان می گذرد می تواند مفید واقع شود و حداقل بخشی از عدم شادی و استرسی که باعث آشفتگی در روابط زوجین می شود را کاهش دهد (25). غنی سازی روابط ، معمولا ترکیبی از چهار مولفه آگاهی، بازخورد، تغییر شناختی و اموزش مهارت است که در این بین آموزش رضایت از رابطه جایگاه ویژه ای دارد(26). شیوه غنی سازی روابط[2](RE)(27)، غنی سازی رابطه پیش از ازدواج[3](PREP)(28)، غنی سازی تعهد و رابطه زوجی[4] (CCRE) (29)و آموزش غنی سازی مقابله به همسران[5] (CCET) (30)، مثالهایی از آموزش رضایت از رابطه می باشند.  بدین ترتیب غنی سازی به شیوه های مختلفی انجام می شود که هر کدام میزان اثر بخشی متفاوتی دارد. برنامه توانمند سازی زناشویی انریچ  نیز یکی دیگر از برنامه های غنی سازی زوجین محسوب می شود که به آموزش مهارتهای ارتباطی به همسران می پردازد. این رویکرد شامل اهدافی همچون گسترش توانمندی های زوجین و رشد آنها، تقویت مهارتهای ارتباطی زوجین، آموزش ده گام برای حل تعارضات زوجین، کشف مشکلات اصلی خانواده و گسترش اهداف شخصی زوجین و خانواده می باشد (31, 32). در رابطه با اثر بخشی چنین برنامه هایی در رضایتمندی همسران مطالعات مختلفی صورت گرفته است. پورمحسنی (1390) در مطالعه خود از برنامه های آموزشی توانمند سازی انریچ و گلاسر برای بررسی رضایت مندی زناشویی استفاده کرد(33). عسکری و همکاران (2013) در مطالعه خود اثرات آموزش ارتباطی و مهارت حل و فصل اختلاف را  بر روی سلامت روانی زوجین بر اساس بسته غنی سازی انریج بررسی نمودند. آنان نتیجه گرفتند اموزش مهارتهای ارتباطی تاثیر مثبتی بر نمره سلامت روان زوجین دارد (34). هالفورد و همکاران (2013)  در مطالعه خود که به صورت مرور سیستماتیک انجام شد گزارش کردند غنی سازی روابط (RE) باعث افزایش رضایت از ارتباط در زوجین می گردد و حتی مطالعات اخیر تاثیر این برنامه آموزشی را در حفظ و نگهداری ارتباط در زوجینی که دارای مشکلات فراوان هستند، نشان دادند(35).

طبق آنچه بیان شد، گزارشات گویای آمار بالای طلاق و خیانت، آن هم به دلیل مشکلات جنسی در کشور هستند(12, 36)، اما نکته این است که در جامعه ایرانی با توجه به بافت فرهنگی و  سنتی و تابو بودن مسائل جنسی و عدم بیان این گونه مسائل در حضور افراد بیگانه، این مشکلات به شکل جدی ریشه یابی نشده اند  هر چند مطالعات در زمینه رضایت جنسی، کیفیت زندگی زناشویی و مداخلات در این رابطه نسبت به گذشته بیشتر مورد توجه قرار گرفته است اما  پراکندگی پژوهش ها، بررسی عواملی که در جوامع و فرهنگهای مختلف به گونه های متفاوت دیده می شود و حتی انتظارات و اولویتهای افراد، جای بحث و گفتگو داشته، انجام پژوهش های بیشتر در این رابطه را می طلبد.  زیرا طبق نظر متخصصان مربوطه، داشتن روابط جنسی صحیح همانطور که با کیفیت و رضایت بالای زناشویی و سلامت روان افراد در ارتباط است، می تواند در صورت عدم رضایت با عوارضی نظیر افسردگی، کاهش اعتماد به نفس، انزوای هر یک از زوجین همراه باشد که در نهایت به طلاق عاطفی و حقوقی ختم شود(37).

 نظر به اینکه یکی از عوامل ایجاد کننده این مشکلات، نبود روابط بین فردی مناسب جهت ارضـای نیازهـا و انتظارات زوجین می باشد، استفاده از آموزش مهارت برقراری ارتباط کارامد کــه صــمیمیت زناشــویی را  افزایش  دهد، ضروری به نظر می رسد، زیرا آموزشهای مداوم در این زمینه با کاهش کشمکش و تنش بین زوجین، ﺷﺎدﻛﺎﻣﻲ را اﻓﺰاﻳش داده، روابط و کیفیت زندگی را بهبود می بخشد.

از این رو بررسی مداخلات مختلف که یکی از آنها برنامه های غنی سازی روابط است بیش از پیش احساس می شود. زیرا نتایج حاصل از اجرای اینگونه برنامه ها می تواند راهنمایی برای سیاستگذاران، محققین و روان درمانگران کشور باشد که تا کنون توجه چندانی به شیوه های پیشگیرانه از جمله غنی سازی روابط نداشته اند. چنانچه اینگونه روش ها بر بهبود مشکلات عملکرد جنسی نیز، نقش موثری داشته باشند می تواند با کاهش بار نارضایتی جنسی در زوجین  که در حال حاضر دامن گیر جامعه است، پیوند بین خانواده را که به عنوان اساسی‌ترین نهاد اجتماعی و زیربنای سلامت جوامع محسوب می شود، استحکام بخشد. از این رو ﭘﮋوﻫﺶ ﺣﺎﺿﺮ با هدف تعیین تاثیر مشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زناشوئی برصمیمیت، انگیزش و عملکرد جنسی زوج های مراجعه کننده به مراکز جامع خدمات سلامت  شهر زاهدان طراحی گردید.

مروری بر متون :

در این بخش، مروری بر مقالات و متون مرتبط با موضوع مورد پژوهش در داخل و خارج از کشور ارائه شده است . برای بررسی کلیه مطالعات چاپ شده ایرانی، جستجو در بانکهای اطلاعاتی; SID ; Magiran ; IRAN MEDEX و MEDLIB با کلید واژه های صمیمیت ، مشاوره، زوج، آموزش غنی سازی روابط زناشویی، انجام شد و برای بررسی مطالعات انجام شده در سایر کشورها بانکهای اطلاعاتی  Google Scholar؛  MEDLINE؛Pubmed  از سالهای 2000 تا 2019 مورد جستجو قرار گرفتند و ترکیبات مختلفی از لغات کلیدی counseling /Inrichment program // // Intimacy   Sexual disorder استفاده شد . در ادامه به ارائه تعدادی از مطالعاتی که در زمینه صمیمیت و ارتقا روابط زوج ها، مداخلات آموزشی انجام شده است می پردازیم :

تحقیقات انجام شده مرتبط در ایران:

1.خانجانی وشکی و همکاران(2017) مطالعه ای با هدف  مقایسۀ اثربخشی زوج درمانی شناختی  ـ رفتاری و زوج درمانی مبتنـی بـرپذیرش و تعهد بر صمیمیت زناشویی زوجین متعارض شهر اصفهان انجام دادند. در این پژوهش از طرح شبه آزمایشی، پیش آزمون - پس آزمون با گروه کنترل استفاده شد. جامعه آماری، شامل کلیه زوجین متعارض بودکه در سال1395 به مراکز مشاوره شهر اصفهان مراجعه کرده بودند. روش نمونه گیری، از نوع داوطلبانه بود. 90 نفر(زن ومرد) در سه گروه قرار گرفتند. گـروه زوج درمـانی شـناختی ـ رفتـاری (30نفــر) و گــروه مبتنــی بــر پــذیرش و تعهــد ( 30 نفر) و گروه گواه (30نفر) جایگزین شدند هر دو گروه آزمایش، دوازده جلسه درمان را یکبار در هفته به مدت 90 دقیقه دریافت کردند. ابزار پژوهش، پرسشنامه صمیمیت زوجین اولیاء و همکاران(1388) بود. میانگین نمره صمیمیت زناشویی در پس آزمون گروه مداخله زوج درمانی شناختی –رفتاری نسبت به گروه مداخله مبتنی بر تعهد و پذیرش(212.40) افزایش داشت که این افزایش معنی دار نبود اما نسبت به گروه کنترل معنی دار بود. نتایج نشان داد که هر دو رویکرد زوج درمانی، تغییرات معناداری در صمیمیت زناشویی در مرحله پس آزمون ایجاد کردند اما بین دو روش درمانی بـر صـمیمیت زناشـویی، تفاوت معناداری وجود ندارد (38).

2. معصومی و همکاران (2017) پژوهشی با هدف تأثیر آموزش  برنامه غنی سازی روابط زناشویی بر رضایت زناشویی ، صمیمیت و رضایت جنسی در زوج های  نابارور شهر همدان انجام دادند . این مطالعه از نوع کارآزمایی بالینی بوده که بر روی 50 زوج نابارور شهر همدان صورت گرفته است. بطور تصادفی نمونه ها در دو گروه کنترل و مداخله قرار گرفتند. ابزار گرد اوری اطلاعات پرسشنامه صمیمیت زناشویی،  رضایت زناشویی اینریچ و رضایت جنسی لیندا برگ^[6] بود.گروه مداخله تحت آموزش برنامه غنی سازی جنسی به مدت زمان 90 دقیقه در هر جلسه قرار گرفتند. پرسشنامه ها بلافاصله بعد آموزش و 8 هفته بعد توسط هر دو گروه تکمیل شد، نتایج نشان داد که بلافاصله بعد اموزش و 8 هفته بعد ، تفاوت معنی داری در افزایش رضایت جنسی و رضایت زناشویی دیده شد. صمیمیت زناشویی بلافاصله بعد از مداخله و 8 هفته بعد از آن بطور معناداری افزایش یافت. میانگین رضایت زناشویی، رضایت جنسی و صمیمیت بعد از مداخله نسبت به قبل از مداخله و نسبت به گروه کنترل افزایش معنی داری نشان داد که گویا تاثیر مثبت برنامه غنی سازی جنسی بود (39).

3. حسینی وهمکاران (2016) مطالعه ای با هدف تاثیر آموزش گروهی بر اساس برنامه کاربرد عملی مهارت های  ارتباط صمیمانه بر کیفیت روابط زناشویی انجام دادند. پژوهش حاضر از نوع نیمه تجربی است و از طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل استفاده شده است. جامعه آماری این پژوهش کلیه زوجین مراجعه کننده به سرای سلامت گل ها واقع در منطقه 6 تهران در سال 1392 بودند. 20 زوج که نمرات بالاتری در پرسش نامه پژوهش کسب کرده بودند و دارای کیفیت روابط زناشویی پایین تری نسبت به سایرین بودند، انتخاب و با شیوه تصادفی در دو گروه مداخله وکنترل (هر کدام 10 زوج ) قرار گرفتند.

ابزار پژوهش شامل پرسشنامه ارزیابی کیفیت زندگی(GRIMS)^[7] و اطلاعات دموگرافیک بود. پس از اخذ پیش آزمون از هــــر دوگروه، متغیر مستقل(برنامه کاربرد عملی مهارت های  ارتباط صمیمانه) 13جلسه یک و نیم ساعته به شیوه گروهی و با توالی هر هفته یک جلسه به زوجین گروه آزمایش آموزش داده شد اما زوجین گروه گواه مداخله ای دریافت نکردند و در لیست انتظار برای دوره های آموزشی بعدی قرار گرفتند. پس از پایان فرآیند جلسات، مجدداً دو گروه به پرسش نامه پژوهش پاسخ دادند.نتایج نشان داد: میانگین کیفیت زندگی زناشویی در پس ازمون گروه مداخله (46.05)در مقایسه با پیش ازمون گروه مداخله(34) افزایش معناداری داشته است. به عبارت دیگر، آموزش گروهی بر اساس برنامه کاربرد عملی مهارت های ارتباط صمیمانه موجب بهبود کیفیت روابط زناشویی زوجین در گروه آزمایش شده است. (40).

 4. خمسه و همکاران(2015) مطالعه ای با هدف تأثیر آموزش کاربرد عملی مهارت های روابط صمیمانه بر میزان رضایت جنسی و شادمانی زناشویی زنان متاهل انجام دادند. پژوهش، ‌از‌نوع‌نیمه‌آزمایشی، ‌با‌ پیش‌آزمون، پس‌آزمون ‌و‌ پیگیری‌ سه ‌ماهه ‌با‌گروه‌کنترل ‌بوده ‌است. به‌این‌ منظور،‌ تعداد‌22 نفر‌از‌ زنان‌ متاهل ‌شرکت ‌کننده‌ در‌پژوهش،‌ به ‌طورتصادفی در‌دو‌گروه آزمایش‌ و‌کنترل‌جایگزین ‌شدند. برای جمع اوری داده ها از پرسشنامه های رضایت جنسی^[8]‌‌ هادسون، هاریسون و کروسکاپ و مقیاس شادمانی زناشویی^[9] آرزین، ناستر و جونز استفاده شد. ‌پس از اجرای پیش ازمون ، برای گروه آزمایش، آموزش کاربرد عملی مهارتهای روابط صمیمانه در هشت جلسه به صورت هر هفته یک جلسه دو ساعته به شیوه گروهی ارایه شد، اما‌ گروه ‌کنترل‌ آموزشی ‌دریافت‌ نکرد. ‌نتایج این مطالعه نشان داد که توانمندی ‌زنان ‌در ‌سایه ‌آموزش ‌و‌ یادگیری ‌برنامه کاربرد عملی مهارتهای روابط صمیمانه با هسرانشان موجب افزایش رضایت‌ جنسی و‌ شادمانی ‌زناشویی‌ زنان ‌متاهل‌ در‌بلند ‌مدت ‌شده‌ و‌ استفاده‌ از‌این ‌برنامه آموزشی برای مشاوره پیش از ازدواج و زوج درمانی به منظور ارتقا کیفیت روابط زوجین توصیه میشود(41).

5. حیدر نیا و همکاران(2014) مطالعه ای با هدف اثر بخشی برنامه پیشگیری و بهبود رابطه بر افزایش صمیمیت زوج ها انجام دادند. این پژوهش،  نیمه تجربی با طرح پیش آزمون، پس آزمون  با گروه کنترل بود.  به این منظور از بین زوج های مراجعه کننده به مراکز مشاوره دولتی و خصوصی شهر بجنورد که جهت شرکت در کلاسهای زوج درمانی برای افزایش صمیمیمت مراجعه کرده بودند، 24 زوج انتخاب شدند و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار داده شدند. ابزار پژوهشی بکار رفته در این مطالعه پرسشنامه صمیمیت زناشویی اولیاء (1385) بود. اعضای گروه مداخله آموزشی برنامه پیشگیری و بهبود را در( 11 جلسه 5/1 ساعته) دریافت کردند و اعضای گروه کنترل هیچ مداخله ای را دریافت نکرده و تنها در لیست انتظار قرار گرفتند .نتایج نشان داد که برنامه پیشگیری و بهبود رابطه باعث اقزایش معنی دار صمیمیت زوجین در گروه مداخله شد در حالیکه در گروه کنترل افزایش معنی دار نبود(23).

6. بطلانی و همکاران(2011) مطالعه ای با هدف تاثیر زوج درمانی مبتنی بر دلبستگی بر رضایت و صمیمیت جنسی زوج ها انجام دادند. این پژوهش که به روش نیمه تجربی از نوع پیش آزمون – پس آزمون بود، 30 زوج مراجعه کننده به فرهنگسرای شهر اصفهان به طور تصادفی به دو گروه مساوی ازمون و شاهد تقسیم شدند. ابتدا پرسشنامه های رضایت و صمیمیت جنسی در دو گروه بصورت پیش ازمون اجرا شد، سپس گروه ازمون 8 هفته جلسه زوج درمانی مبتنی بر دلبستگی را تجربه نمودند و دو هفته بعداز اتمام جلسات در دو گروه، پس آزمون به عمل امد. پس از دو ماه نیز آزمون پیگیری در دو گروه انجام شد.یافته ها حاکی از آن است که زوج درمانی مبتنی بر نظریه دلبستگی با بهبود رضایت و صمیمیت جنسی، روابط زوجین را اصلاح میکند(42).

7. پور محسنی و همکاران(2011) مطالعه ای با هدف اثر بخشی برنامه های توانمند سازی زناشویی بر رضایتمندی زناشویی زوجین انجام دادند. پژوهش از نوع شبه تجربی پیش آزمون – پس آزمون با گروه کنترل بود. جامعه پژوهش زوجهای بودند که در سال 1388 تا 1389 به مراکز مشاوره بهزیستی شهر اردبیل مراجعه کرده بودند و مشاوره روانشناختی دریافت کرده بودند. در نهایت 36 زوج به روش در دسترس انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه مداخله و یک گروه کنترل قرار گرفتند(12 نفر در هر گروه). ابزار پژوهش پرسشنامه رضایت زناشویی انریچ بود. ابتدا پرسشنامه رضایت زناشویی اینریچ در گروهای مداخله و کنترل به صورت پیش ازمون تکمیل گردید. سپس اعضای یکی از دو گروه مداخله، برنامه توانمند سازی ازدواج گلاسر به مدت 8 جلسه دو ساعته هر هفته یک جلسه را دریافت کردند. و برای گروه مداخله دوم، برنامه توانمند سازی اینرچ در 6جلسه دو ساعته، هفته ای یک جلسه برگزار شد. گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت نکردند. پس از اتمام آموزش برنامه های توانمند سازی دو گروه مداخله و کنترل دوباره پرسشنامه های رضایت زناشویی اینریچ را تکمیل کردند. نتایج نشان داد اثر بخشی برنامه های توانمند سازی ازدواج، بر میزان رضایتمندی زناشویی زوجین معنادار است. همچنین تحلیل داده ها نشان داد میزان اثر بخشی دو برنامه توانمند سازی تفاوت معناداری با هم نداشت. پژوهشگران در انتها بیان کردند برنامه های توانمند سازی انریچ و گلاسر، رضایتمندی زناشویی زوجین را به طور معناداری در هر دو گروه مداخله نسبت به گروه کنترل افزایش می دهد(43).

8. اولیا و همکاران(2006) مطالعه ای با هدف تاثیر آموزش غنی سازی روابط  زناشویی بر افزایش صمیمت زوج ها انجام دادند،  اﻳﻦ ﺗﺤﻘﻴﻖ ﻧﻴﻤﻪ ﺗﺠﺮﺑﻲ از ﻧﻮع ﭘﻴﺶآزﻣﻮن ـ ﭘﺲآزﻣﻮن ﺑﺎ ﮔﺮوه ﻛﻨﺘﺮل اﺳﺖ. ﺟﺎﻣﻌﻪ آﻣﺎری اﻳﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺷﺎﻣﻞ ﻛﻠﻴﻪ واﻟﺪﻳﻦ داﻧ ﺶآﻣﻮزان دﺧﺘﺮ ﻣﻘﻄﻊ اﺑﺘﺪاﻳﻲ ﺷﻬﺮ اﺻﻔﻬﺎن در ﺳﺎل 84 ـ 85 بودند.تعداد نمونه های این پژوهش 30 زوج ﺑﻮد که بطور تصادفی به دو گروه آزمایش و کنترل تقسیم شدند.

ابزار پژوهش پرسشنامه صمیمیت زناشویی محقق ساخته بود که شامل 9 خرده مقیاس صمیمیت (عاطفی، عقلانی، روان شناختی، مذهبی، جنسی، ارتباطی، فیزیکی، اجتماعی- تفریحی و کلی) بود. ابتدا پرسشنامه صمیمیت در دو گروه بصورت پیش آزمون اجرا شد، سپس گروه مداخله، شش جلسه90 دقیقه ای به صورت یکبار در هفته آموزش غنی سازی زندگی زناشویی را تجربه کردند. بلافاصله پس از آموزش و دو ماه پس از آن، در دو گروه پس ازمون اجرا شد. نتایج نشان داد میانگین نمره در گروه مداخله بعد از آموزش نسبت به قبل از آموزش افزایش داشت و  و این افزایش معنی دار بود در حالیکه در گروه کنترل تغییری ایجاد نشد.(44).

تحقیقات انجام شده مرتبط در جهان:

9. استنلی[10] و همکاران(2010) مطالعه ای با عنوان کاهش طلاق در زوجهای ارتشی در امریکا انجام دادند. هدف از این مطالعه بررسی اثرات آموزش ) PREPبرنامه پیشگیری و بهبود ارتباط) روی کاهش طلاق در زوجهای ارتشی بود. این پژوهش که از نوع کارازمایی بالینی بود، 476زوج به طور تصادفی در دو گروه مداخله وکنترل تخصیص داده شدند. گروه مداخله 12 ساعت آموزش  PREP دریافت کردند. گروه کنترل اموزشی دریافت نکردند. یک ماه بعد از مداخله و سپس یکسال بعد از آن  ارزیابی انجام شد و با نتایج اولیه مقایسه گردید. نتایج نشان داد که: میزان طلاق در زوجهایی که مداخله آموزشی را دریافت کرده بودند یک سوم گروه کنترل بود. پژوهشگران بیان کردند که اموزش برنامه پیشگیری و افزایش ارتباط در زوج ها میتواند ریسک طلاق را کاهش دهد(45).

10. بیلژین[11] و همکاران(2009) مطالعه ای با هدف تاثیر برنامه مشاوره جنسی قبل ازدواج روی رضایت جنسی زوجهایی که اخیرا ازدواج کرده اند، انجام داده اند. پژوهش از نوع نیمه تجربی با پیش آزمون ، پس آزمون و گروه کنترل بود. در این پژوهش 71 زوج مورد مطالعه قرار گرفتند. نمونه ها بطور تصادفی در دو گروه مداخله و کنترل تقسیم شدند(36 زوج در گروه کنترل و 35 زوج در گروه مداخله). ابزار پژوهش در این مطالعه شامل فرم شناسایی خصوصیات فردی[12]، فرم ارزیابی اسطوره های جنسی[13]،فرم ارزیابی سطح دانش و شناخت مسائل جنسی[14]،   فرم ارزیابی ارزیابی سلامت و بهداشت جنسی تولید مثل این زوج در ازدواج - فرم ارزیابی سلایق مربوط به سلامت جنسی[15]، فرم رضایت جنسی در زنان و مردان[16]، آموزش بوکلتهای مشاوره جنسی[17]است. ابتدا پیش ازمون در هر دو گروه تکمیل شد. سپس برای گروه مداخله 2 جلسه مشاوره 60دقیقه برنامه مشاوره جنسی قبل ازدواج برگزار گردید و برای گروه کنترل آموزشی ارائه نشد. 4 ماه بعد از ازدواج مجددا ارزیابی از طریق پس ازمون برگزار شد. نتایج نشان داد درزنان و مردانی که مشاوره جنسی دریافت کرده بودند،سطح رضایت جنسی بطور معناداری افزایش داشت(46).

11.  لیتزینگر[18]و همکاران (2005) مطالعه ای باهدف بررسی ارتباط بین روابط زوج ها، رضایت جنسی و رضایت زناشویی انجام دادند. در این پژوهش 387 زوج را تحت بررسی قرار دادند. نتایج آنالیز نشان داد روابط بین زوج ها و رضایت جنسی پیش بینی کننده مستقلی هستند در رضایت زناشویی. در این مطالعه یک ارتباط معنی دار بین روابط زوجین و رضایت جنسی دیده شد. بدین معنی که اگر زوجها در برقراری ارتباط موثر موفق باشند اما از نظر جنسی ارضا نشوند و رضایت نداشته باشند، رضایت زناشویی کمتری نسبت به زوج هایی دارند که از نظر ارتباط موثر ناموفق ولی از نظر جنسی ارضا میشوند، دارند.بنابراین رضایت جنسی ممکن است تا حدودی اثرات منفی فقدان ارتباط را در رضایت زناشویی جبران میکند(47).

جمع بندی و تحلیلی بر مطالعات

 همانگونه که مطالعات نشان می دهند  اکثر آنان  یک نوع خاص از آموزش روابط زوجین(مشاوره جنسی قبل از ازدواج، زوج درمانی مبتنی بر تعهد، مهارتهای ارتباطی صمیمانه وبرنامه پیشگیری و بهبود ارتباط) را بر روی متغییرهایی نظیر صمیمیت جنسی ، شادمانی ، سازگاری، رضایت زناشویی ، کیفیت زندگی، رضایت جنسی و حتی سلامت روان مورد بررسی قرار داده بودند.  این در حالیست که مطالعه پیش رو تاثیر همزمان برنامه غنی سازی روابط را بر روی عملکرد جنسی و انگیزش جنسی زوجین بررسی خواهد کرد. نکته دیگر اینکه در این مطالعه تمام ابعاد صمیمیت و تاثیر آن روی عملکرد  و انگیزش جنسی بررسی خواهد شد در حالیکه در بیشتر مطالعات تنها صمیمیت جنسی مورد بررسی قرار گرفته بود. علاوه بر این  افرادی در این مطالعه وارد خواهند شد که نمره صمیمت پایین دارند در حالیکه در سایر مطالعات تمامی افراد بدون در نظر گرفتن نمره صمیمیت وارد مطالعه شدند. در تعدادی از مطالعات بدلیل انتخاب نمونه ها از یک مرکز بهداشتی، تعمیم پذیری داده ها می تواند تحت تاثیر قرار بگیرد در حالیکه نمونه های مطالعه حاضر علاوه بر اندازه مناسب، از مراکز بهداشتی منتخب که به صورت تصادفی از کل سطح شهر انتخاب شده اند وارد مطالعه می شوند . و نکته اخر اینکه خلا مطالعاتی برای اجرای اینگونه برنامه های آموزشی خصوصا در مناطقی با بافت فرهنگی خاص، محروم و آسیب پذیر، دارای باورهای جنسی نادرست، روابط خانوادگی و شیوه زندگی سنتی، نداشتن آموزش و اطلاعات کافی در زمینه روابط زناشویی و مهارتهای آن احساس می شود .

1.نمره صمیمیت زوجین  در دو گروه کنترل و مداخله  8 و 12 هفته بعد از اجرای مداخله متفاوت است.

2. نمره انگیزش جنسی زوجین در دو گروه کنترل و مداخله  8 و 12 هفته بعد از اجرای مداخله متفاوت است.

3 .نمره  عملکرد جنسی زوجین در دو گروه کنترل و مداخله  8 و 12 هفته بعد از اجرای مداخله متفاوت است.

تعیین تاثیر مشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زناشوئی برصمیمیت،  انگیزش و عملکرد جنسی زوج های مراجعه کننده به مراکز جامع خدمات سلامت شهر زاهدان سال 1398

1. تعیین و مقایسه میانگین نمره  صمیمیت زوجین  قبل، 8 و 12هفته بعد از مشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زناشویی در دو گروه مداخله و کنترل

2 . تعیین و مقایسه  میانگین نمره انگیزش جنسی زوجین قبل، 8 و 12هفته بعد ازمشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زناشویی در دو گروه مداخله و کنترل.

3  تعیین و مقایسه میانگین نمره عملکرد جنسی زوجین قبل، 8 و 12هفته بعد از مشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زوجین در دو گروه مداخله و کنترل

 مرکز بهداشت شهرستان، مراکز جامع سلامت، مراکز مشاوره

غنی سازی روابط زوجین[1]

(تعریف نظری): از جمله رویکردهای جدیدی است که در زمینه اموزش مهارت های ویژه در بهبود و غنی کردن روابط زوجین با هدف افزایش رضایت روان شناختی و عاطفی طراحی شده است(48).

(تعریف عملی): منظور از غنی سازی روابط زوجین یک برنامه مشاوره ای 7 جلسه ای، یک ساعته است که برای زوجین به صورت دو  جلسه در هفته و مجموعا طی 4 هفته متوالی برگزارخواهد شد .

انگیزش جنسی[2]

(تعریف نظری):  انگیزش جنسی یک عامل روانی است که نیروی محرکه برای فعالیت جنسی را توصیف می کند(49).  

 (تعریف عملی): منظور از انگیزش جنسی در این پژوهش کسب نمره ای است که شرکت کنندگان از پرسشنامه انگیزش جنسی دریافت خواهند کرد. دامنه نمرات بین یک تا پنج است که کسب نمره بالاتر نشان دهنده انگیزش بیشتراست. حداقل نمره در انگیزش جنسی زنان و مردان 11 و حداکثر آن 55 خواهد بود.                                                                                                                                                                                                                                

عملکرد جنسی[3]

(تعریف نظری) :همه پاسخ هایی که به دنبال تحریکات جنسی در ارگانهای جنسی اتفاق  می افتد(50).

(تعریف عملی): منظور از عملکرد جنسی در این پژوهش کسب نمره ای است که شرکت کنندگان از پرسشنامه عملکرد جنسی دریافت خواهندکردند. نمرات بالاتر، عملکرد جنسی بهتر را نشان می دهند. قابل ذکر است که حداقل نمره در عملکرد جنسی زنان 2 و حداکثر آن 36 خواهد بود و در عملکرد جنسی مردان حداقل نمره 11 و حداکثر آن 55 خواهد بود.

صمیمیت[4]

(تعریف نظری): صمیمیت زوجین شامل روابط عاطفی و فیزیکی نزدیک بین زوجین می باشد که  در 6 بعد طبقه بندی  می گردد که عبارتند از؛ صمیمیت عاطفی، صمیمیت عقلانی، صمیمیت جنسی، صمیمیت عمومی، صمیمیت اجتماعی و صمیمیت تفریحی(21).

 (تعریف عملی): منظور از صمیمیت در این پژوهش کسب نمره ای است که شرکت کنندگان از پرسشنامه صمیمیت دریافت خواهند کرد. دامنه نمرات بین یک تا پنج ، حداقل نمره 36 و حداکثر نمره 180 می باشد. کسب نمره بالاتر، نشان دهنده صمیمیت بیشتر و کسب نمره پایین تر نشان دهنده صمیمیت کمتر است.

پژوهش حاضر یک  مطالعه مداخه ای نیمه تجربی می باشد.

در این پژوهش تمام زوج های مراجعه کننده به مراکزجامع سلامت شهر زاهدان  در سال 1398 که دارای نمره صمیمیت پایین (کمتر از 85 ) هستند، جامعه پژوهش را تشکیل می دهند.

معیارهای ورود:

1. زوجینی که با یکدیگر زندگی می کنند و میانگین نمره صمیمیت پایین (کمتر از 85) داشته باشند.

2. زوجین با محدوده سنی 18 تا 45 سال که حداقل 1 سال از ازدواج آنها گذشته باشد.

3. عدم باردار بودن.

4. عدم حضور قبلی در کلاسهای اموزشی مربوطه.

5. عدم ابتلا زنان به سرطان های خاص مثل رحم، تخمدان و پستان و....

6. عدم ابتلا مردان  به بیماری های خاص از جمله پروستات که عملکرد جنسی آنها مختل شده است.

7. عدم مصرف دارو های افزایش دهنده عملکرد جنسی در زوجین

8. عدم هورمون تراپی در زنان طی 6 ماه گذشته

9. نبود بیماری روانی جدی و نیازمند درمان در زوجها.

10. عدم اعتیاد  به مواد مخدرحداقل یکی از زوجین.

11. گذشت 6 ماه از زایمان.

12. داشتن سواد خواندن و نوشتن در زوجین.

12. نداشتن سابقه نازایی.

13. تک همسری بودن.

14. نداشتن فرزند با ناهنجاری مادرزادی  و بیماریهای ژنتیک مثل تالاسمی.

15. عدم استفاده از کنتراسپتیوهای هورمونی طی 6 ماه گذشته

معیار های خروج:

1. وقوع حوادث ناگوارو بحرانی درحین انجام مطالعه مثل : مرگ یا بیماری شدید جسمانی یا بروز بحرانهای دیگر .

2. عدم حضور در بیش از یک جلسه در برنامه اموزشی.

3. وقوع بارداری در طول مراحل پژوهش

از آنجا که هدف مطالعه حاضر، تعیین اثر بخشی مشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زناشوئی بر صمیمیت، انگیزش و عملکرد جنسی زوجین در دو گروه مداخله و کنترل است، از این رو از فرمول زیر برای تعیین اندازه نمونه استفاده می‌شود.

با استفاده از مطالعه معصومی و همکاران(39). و درنظر گرفتن مقادیر زیر

حجم نمونه برابر با 2۰ زوج در هر گروه برای دستیابی به توان ۹۰ درصد بدست آمد. با درنظر گرفتن 30 درصد ریزش احتمالی، اندازه نمونه نهایی برابر با30 زوج برای هر گروه برآورد شد.

در این پژوهش از روش نمونه‌گیری چند مرحله‌ای به شرح زیر استفاده خواهد شد:

مرحله ۱ (طبقه‌ای): شهر زاهدان بر اساس وضعیت اقتصادی واجتماعی- فرهنگی به 4  بخش (شمال ، جنوب ، شرق و غرب)  تقسیم خواهد شد .

مرحله ۲ (خوشه‌ای): در داخل هر طبقه، از بین مراکز موجود با روش تصادفی ساده، یک مرکز به عنوان مداخله و یک مرکز به عنوان کنترل انتخاب می‌شود.

مرحله ۳: از مراکز منتخب برای گروه مداخله و کنترل، متناسب با حجم مراجعین هر مرکز و بر اساس لیست‎‌های موجود، به شیوه دردسترس (آسان) از بین زوج‌های واجد شرایط ورود به مطالعه نمونه‌گیری انجام خواهد شد. دو گروه از لحاظ سن زن و مرد و سطح تحصیلات و همچنین روشهای پیشگیری از بارداری (کاندوم و طبیعی) به صورت فراوانی همسان خواهند شد.

ابزار جمع آوری داده ها دراین بخش از مطالعه ، پرسشنامه ای مشتمل بر پنج بخش است؛

بخش اول 14سوال مربوط به  اطلاعات دموگرافیک است ، بخش دوم 36 سوال مربوط به صمیمیت( 6 حیطه صمیمیت مورد بررسی قرار میگردد: صمیمیت جنسی ، عاطفی، تفریحی، عمومی، عقلانی ، اجتماعی)، بخش سوم شامل 19 سوال مربوط به عملکرد جنسی زنان (در شش حیطه تمایلات جنسی 2 سوال، تهییج جنسی 4 سوال، لوبریکاسیون واژن 4 سوال، ارگاسم 3 سوال، رضایت جنسی 3 سوال و درد هنگام نزدیکی 3 سوال) است.

بخش چهارم 11 سوال مربوط به عملکرد جنسی مردان( در پنج حیطه میل جنسی، نعوظ، انزال، ارزیابی مشکل و رضایت) است و بخش پنجم 11 سوال مرتبط با انگیزش جنسی زنان و مردان میباشد. پرسشنامه های مطالعه حال حاضر ، استاندارد بوده و  در مطالعات قبلی روایی و پایایی آنها سنجیده شده است.

نمره دهی به سوالات پرسشنامه بدین گونه است: 1. پرسشنامه صمیمیت با 36 سوال بر اساس طیف 5 درجه ای لیکرت با گزینه های کاملا موافق، موافق ، نظری ندارم ، مخالف و کاملا مخالف به ترتیب با امتیاز  5 تا1 طراحی شده است . حداقل نمره کسب شده در این پرسشنامه  36 و حداکثر 180 است که نمره کمتر نشان دهنده صمیمیت پایین و نمره بالا نشان دهنده صمیمیت بیشتر می باشد(51,19).

2 . پرسشنامه عملکرد جنسی زنان ،برای هریک از پاسخ های سوالات3- 14-17و19 نمره 0 تا 5 و برای سوالات 1-2-15و16 نمره 1 تا 5 در نظر گرفته شد. نمرات هر یک از حیطه ها، از جمع کردن امتیازات کسب شده از سوالات هر حیطه و سپس ضرب کردن در ضریب هر یک از حیطه ها (میل جنسی 0.6 ، تحریک جنسی و لوبریکاسیون 0.3، ارگاسم ، رضایت و درد 0.4) بدست می اید. دامنه نمرات حیطه تمایلات جنسی بین 1.2 تا 6 امتیاز و سایر حیطه ها 0 تا 6 امتیاز است. امتیاز کلی که از مجموع 6 حیطه محاسبه میشود، دارای محدوده امتیاز قابل کسب 2و حداکثر 36 است. نمرات بالاتر، عملکرد جنسی بهتر را نشان خواهد داد(55-52).

3. نحوه نمره دهی  پرسشنامه عملکرد جنسی مردان بدین گونه است که: آیتمهای 5-6-7-8-9و10 بر اساس مقیاس  لیکرت از 1 تا 5 نمره دهی خواهدشد. (5= بدون مشکل ، 4= مشکل بسیار کم ، 3= مشکل معمولی، 2= مشکل زیاد، 1= بدون نعوظ).  برای آیتم1-2-3و4 امتیاز 5 تا 1 در نظر گرفته میشود. شامل: 5= همیشه، 4= اغلب اوقات، 3= گاهی اوقات، 2= کم و 1= تقریبا هیچ. و برای آیتم 11، نمره بندی شامل: 5= بسیار راضی، 4= تا حدودی راضی، 3= بدون نظر، 2= تا حدودی ناراضی، 1= بسیار ناراضی است. محدوده کل امتیازات از 11 تا 55 است که در آن امتیاز بالا نشاندهنده عملکرد بهتر است(58,22-56).

 4. در پرسشنامه انگیزش جنسی که حاوی 11 سوال است هر سوال دارای پاسخ هایی شامل: اصلاً، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد است که به هر سـوال نمره ای بین یک تا پنج داده  خواهد شد که حداقل نمره کسب شده 11 و حداکثر 55 است. کسب نمره بالاتر نشاندهنده انگیزش بیشتر است (59).

اعتماد و اعتبار ابزار:

پرسشنامه صمیمیت

این پرسشنامه در سال 1981 توسط شافر و السون جهت ارزیابی سطح صمیمیت واقعی و ایده آل در یک رابطه بین فردی طراحی گردیده است که اطلاعات سیستماتیک را در مورد شش نوع صمیمیت : عاطفی(سوالات 1،7،13،19،25،31)، جنسی(سوالات3،9،15،21،27،33)، عمومی (سوالات 6،12،18،24،30،36)، عقلانی (سوالات 4،10،16،22،28،34)، تفریحی(سوالات 5،11،17،23،29،35) و اجتماعی (سوالات 2،8،14،20،26،32) و با 36 سوال ارائه می دهد. شافر و السون پایایی خرده مقیاسهای پرسشنامه را با روش الفای کرونباخ بین 0.70 تا 0.77 برآورد کردند  (51). بررسی روایی صوری و محتوایی این پرسشنامه توسط جوادی والا و همکاران با استفاده از پانل خبرگان انجام گرفته است. برای محاسبه پایایی  ازضریب الفای کرونباخ استفاده شده است که زیر مقیاسهای آن حدود 0.82 تا0.90 و برای کل پرسشنامه 0.96 برآورد شد(19).

 پرسشنامه عملکرد جنسی زنان[1]

این پرسشنامه توسط روزن وهمکارانش طراحی گردید (52). این ابزار به عنوان استاندارد طلایی برای ارزیابی عملکرد جنسی زنان در نظر گرفته می شود و در بیش از 30 کشور ترجمه و اعتبار سنجی شده است (53, 54). روایی و پایایی ان در ایران در سال 1390 توسط فخری و همکاران روان سنجی شد ضریب پایایی آزمون باز آزمون کلی برای هر حوزه بالا (دامنه r  از 0.73 تا 0.86 بود) و ثبات درونی در محدوده قابل قبولی بدست آمد (الفا کرونباخ از 0.72 تا 0.90) . آنالیز مولفه ها با چرخش واریماکس ساختاری متشکل از 5 فاکتور نشان داد برازش مناسبی با داده ها داشته و با نسخه اصلی شباهت کافی دارد. آنالیز عاملی تاییدی نیز ساختار حوزه های مذکور را تایید نمود و از روایی عاملی حمایت IV-FSFI حمایت کرد(55).

پرسشنامه عملکرد جنسی مردان[2]

پرسشنامه عملکرد جنسی مردان یک ابزار غربالگری استاندارد کوتاه و مجزا برای عملکرد جنسی مردان در طی چهار هفته گذشته است (56). در ایران توسط فخری و همکاران (1392) در سه بعد (نعوظ، انزال، رضایتمندی) روان سنجی شده است: مقادیر نسبت و شاخص روایی محتوا به ترتیب بیش از 0.78و 0.90بدست آمد. ضریب آلفای کرونباخ برای هر یک از ابعاد پرسشنامه MSHQبیش از 0.84و نشانگر پایایی ابزار بود(57) جوادی والا و همکاران نیز مجددا در پنج بعد پرسشنامه را  بر اساس مطالعه مایکلتون و همکاران (2006) (58)مورد بررسی قرار دادند که پایایی و روایی آن مورد تایید قرار گرفت. بدین صورت که ضریب آلفای کرونباخ برای هر 5 بعد حدود 0.95 بر آورده شد. هم چنین برای ثبات داده ها از همسانی درونی با استفاده از آزمون بازآزمون و شاخص ICC^[3] استفاده شد که ضریب همبستگی درون طبقه ای 0.95 و فاصله اطمینان آن 0.97 تا 0.93 بدست آمد(22) .

پرسشنامه انگیزش جنسی زنان و مردان

پرسشنامه انگیزش جنسی توسط قریشی و همکاران برای ارزیابی انگیزش جنسـی طراحـی گردید. این پرسشنامه حاوی 11 سوال است روایـی و پایایی آن نیز توسط قریشی و همکاران در ایران تایید شده است. پایایی آن از طریق ضریب آلفای کرونباخ 0.83 محاسبه شد. (59).

جهت روایی و پایایی ابزار پژوهش نیز با توجه به اینکه تمامی پرسشنامه های مورد استفاده، استاندارد بوده و  روایی و پایایی آنها تایید شده است تنها جهت اطمینان بیشتر برای تعیین پایایی از روش الفای کرونباخ استفاده خواهد شد.

اجرای طرح:

پس از تصویب عنوان پژوهش وضمن کسب مجوز از کمیته اخلاق و معرفی نامه از دانشگاه علوم پزشکی زاهدان با مراکز جامع سلامت منتخب شهر زاهدان هماهنگی لازم انجام می گردد. از مراکز منتخب برای گروه مداخله و کنترل، متناسب با حجم مراجعین هر مرکز و بر اساس لیست‎‌های موجود، با زوجین تماس گرفته خواهد شد. پس از بیان اهداف مطالعه و در صورت تمایل به شرکت در مطالعه از انها دعوت به حضور می گردد و به شیوه دردسترس (آسان) از بین زوج‌های واجد شرایط ورود به مطالعه نمونه‌گیری انجام خواهد شد. اززوجین (هر دو نفر) آزمون صمیمیت به عنوان یکی از معیار های ورود گرفته می شود. تعداد 60 زوج (30 زوج از مراکز مداخله و 30 زوج از مراکز کنترل) که نمره صمیمیت آنها کمتراز 85 باشد و معیارهای ورود به پژوهش را دارند، وارد مطالعه خواهند شد. سپس از همه  زوجین (زن و مرد) رضایت نامه کتبی گرفته خواهد شد و پرسشنامه مربوطه تکمیل می گردد. برای گروه مداخله مشاوره مبتنی بر غنی سازی روابط زوجین (اینریچ) اجرا می شود. برنامه آموزشی در مراکز منتخب به صورت هفت جلسه آموزشی هر جلسه 60 دقیقه، به صورت دو بار در هفته برای گروههای مداخله (6 گروه 10  نفره که سه گروه زن و سه گروه مرد هستند) به روش سخنرانی، بحث گروهی، نمایش عکس برگزار می گردد. قابل ذکر است آموزش برای خانمها توسط پژوهشگرو برای آقایان توسط یک کارشناس مرد که دارای مهارت لازم به لحاظ تحصیلی(مدرک کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی و دارای سابقه آموزشی در رابطه با زوج درمانی ) در این زمینه است به صورت گروهی و همزمان صورت خواهد گرفت. از انجائیکه کلیه مراکز جهت مشاوره اتاق مخصوص دارند مشاوره ها در همان مراکز منتخب صورت می گیرد. اما مجوزهای لازم جهت برگزاری احتمالی کلاس در مرکز مشاوره قبل از ازدواج و مرکز بهداشت زاهدان نیز اخذ خواهد شد. قبل از شروع مداخله بسته آموزشی در اختیار کمک پژوهشگر مرد قرار خواهد گرفت. از انجائیکه صحبت کردن در مورد مسایل جنسی با توجه به بافت فرهنگی متفاوت نمونه ها مشکل بوده از این رو بر آن شدیم در جهت افزایش مشارکت نمونه ها و افزایش بازدهی مشاوره، مداخله بصورت جداگانه ولی همزمان در دو گروه زنان و مردان  در مراکز منتخب بر اساس زمان توافقی، انجام شود. در گروه کنترل هیچ مداخله ای انجام نمی شود، اما آنها خدمات روتین مرکز بهداشتی مانند ویزیت پزشک و سایر برنامه های آموزشی موجود در مرکز بهداشتی را در صورت تمایل دریافت خواهند نمود. بعد از پایان جلسات، مطالب به صورت پمفلت در اختیار گروه مداخله قرار خواهد گرفت .در کلیه موارد پرسشنامه ها توسط نمونه ها تکمیل می گردد . قابل ذکر است جهت پیشگیری از سوگیری، کمک پژوهشگر در تمام طول مطالعه هیچ اطلاعی از اینکه افراد در کدام گروه (مداخله یا کنترل) قرار دارند نخواهد داشت. در مرحله دوم نیز پرسشنامه های صمیمیت ، عملکرد جنسی و انگیزش جنسی8 هفته و سپس 12 هفته بعد از پایان مداخله در دو گروه در مراکز منتخب تکمیل می گردد. پس از پایان مداخله و تکمیل ارزشیابی، مداخله طراحی شده به صورت پمفلت در اختیار  گروه کنترل قرار خواهد گرفت و در صورت تمایل برایشان اجرا خواهد شد. لازم به ذکر است دو گروه از لحاظ سن و تحصیلات و روش پیشگیری از بارداری (کاندوم و طبیعی) بصورت  فراوانی همسان خواهند شد.

تنظیم محتوای مداخله آموزشی:

مشاوره غنی سازی شامل مهارت آموزی و آموزش ارتقاء صمیمت زناشویی است که بر اساس بسته توانمند سازی اینریچ(32) و با توجه به خصوصیات گروه مورد مطالعه یعنی زوج های واجد شرایط طراحی می گردد. این برنامه شامل تمرینات خانگی، جلسات حضوری و جلسات بازآموزی خواهد بود که در هفت جلسه 60 دقیقه ای دو بار در هفته در مراکز جامع سلامت منتخب برگزار می شود. اﯾن ﻣﺣﺗوا ﺑر اﺳﺎس ﺑررﺳﯽ و ﻣرور ﻣداﺧﻼت و ﻧﯾﺎز آﻣوزﺷﯽ ﮔروه ﻣورد ﻣطﺎﻟﻌه ﺗدوﯾن ﺧواھد ﺷد و ﭘس از ﺗﺎﯾﯾد اﺳﺎﺗﯾد راھﻧﻣﺎ و ﻣﺷﺎور جهت اعتبار سنجی در اﺧﺗﯾﺎر پنج ﺗن از اﻋﺿﺎی ھﯾﺎت ﻋﻠﻣﯽ ﮐه ﺗﺧﺻص در زمینه ﻣورد ﻧظر را دارﻧد ﻗرار ﻣﯽ ﮔﯾرد. ﭘس از اﺳﺗﻔﺎده از نظرات پیشنهادی محتوا در اختیار 4 زوج  قرار میگیرد تا از ﺳﺎدﮔﯽ و ﻗﺎﺑل ﻓﮭم ﺑودن آن اطﻣﯾﻧﺎن ﺣﺎﺻل ﺷود..

ساختار جلسات و محتوای مداخله آموزشی

جلسه اول:معارفه و آماده سازی و آموزش در مورد جلسات برنامه

مدت جلسه: 60 دقیقه

مکان: مراکز منتخب

آموزش دهنده: پژوهشگر

آموزش گیرنده: زوج ها

روش آموزش: سخنرانی، پرسش و پاسخ و بحث گروهی

رسانه آموزشی: ویدئو پروژکتور

اهداف: الف. شرکت منظم هر در تمامی جلسات؛

ب. انجام تکالیف خانگی و ارائه آن در جلسات بعدی؛

ج. روابط با دیگر اعضای گروه و شرکت در فعالیتهای گروهی؛

د. هماهنگی در اجرای فعالیتهای گروهی. 

فعالیتهایی که باید انجام شود:

در پایان این جلسه هریک از زوجین مکلف می شوند که فهرست سلسله مراتب مهمترین اهدافی را که دوست دارند در پایان برنامه به آن دست یابند، بصورت فردی فراهم کرده و در جلسه بعدی آن را به گروه ارائه دهند.

جلسه دوم: آموزش چارچوب دهی مجدد شناختی

مدت جلسه: 60 دقیقه

مکان: مراکز منتخب

آموزش دهنده: پژوهشگر

آموزش گیرنده: زوج ها

روش آموزش: سخنرانی، پرسش و پاسخ و بحث گروهی

رسانه آموزشی: ویدئو پروژکتور

اهداف: 

1- بررسی مشکل از نظر هر یک از زوجین

2-  آگاه ساختن زوجین نسبت به انواع تفکرات غیرمنطقی و خود انگیخته

3 -  آموزش اصول A-B-C

رویدادA                   رفتار متناسب B         باور عقلانیc

4- روشهای مقابله با باورهای غیرمنطقی

5 - آموزش روش مجادله برای اصلاح باورهای غیرمنطقی

6- ارائه تکلیف 

فعالیتهایی که باید انجام شود:

اثر فکر بر احساس و رفتار برای زوجین تشریح می شود و اینکه چطور افکار قبلی میتوانند بر ارتباطات جدید، و برداشت ما از ارتباطات تاثیر بگذارند و چقدر خوب است که این افکار را با همسرمان درمیان بگذاریم تا از درستی و نادرستی آنها مطلع شویم.

جلسه سوم و چهارم : آموزش صمیمیت و مهارت های گفتگو

مدت جلسه: 60 دقیقه

مکان: مراکز منتخب

آموزش دهنده: پژوهشگر

آموزش گیرنده: زوج ها

روش آموزش: سخنرانی، پرسش و پاسخ و بحث گروهی

رسانه آموزشی: ویدئو پروژکتور

اهداف جلسه: 

1- بررسی تکالیف جلسه قبل

2 - تعریف صمیمیت و ابعاد آن

3 - آموزش چگونگی برقراری صمیمیت و گفتگوی سازنده

4 - تمرین شیوه های صمیمیت

5 - بازخورد در زمینه اجرای راه حلها

6- ارائه تکلیف

فعالیتهایی که باید انجام شود:

  صمیمیت زناشویی برای زوجین تعریف میشود.6 نوع صمیمیت که در روابط زوجین وجود دارد، بحث میشود. پس از آن تکنیک روزهای محبت برای زوجین توضیح داده میشود.

جلسه پنجم: آموزش حل تعارض و حل مساله

مدت جلسه: 60 دقیقه

مکان: مراکز منتخب

آموزش دهنده: پژوهشگر

آموزش گیرنده: زوج ها

روش آموزش: سخنرانی، پرسش و پاسخ و بحث گروهی

رسانه آموزشی: ویدئو پروژکتور

اهداف جلسه 

1-بررسی تکلیف جلسه قبل

2-تعریف مفهومی تعارض زناشویی و درک طبیعی بودن وجود تعارض بین زوجین

3- استخراج شیوههای متداول برخورد با تعارض در بین شرکتکنندگان (فعالیت 1)

4 - بحث و نتیجه گیری درزمینه شیوههای متداول برخورد با تعارض در گروه و فرآیندهای حل تعارض

5- آموزش قواعد و شیوه صحیح حل تعارض و تمرین شیوه صحیح حل تعارض از طریق  فعالیت شماره1 

6- تاثیر نگرش به خود و چگونگی حل مساله و شناسایی فرآیند حل مساله

7 - مراحل فرآیند حل مساله و عوامل بازدارنده حل مساله

8- دریافت بازخورد و واکنش از شرکتکنندگان

9- ارایه تکلیف

فعالیتهایی که باید انجام شود:

پس از بررسی تکلیف جلسه قبل از زوجین میخواهیم احساس و نتیجه گیری خود را از جلسه قبل بازگو کنند. بعد از آن مفهوم تعارض برای زوجین تشریح میشود.شیوه های برخورد با تعارضات را نوشته و آنها را دسته بندی میکنیم. پس از آن انواع فرآیندهای حل تعارض توضیح داده میشود.

جلسه  ششم و هفتم : آموزش بهبود ارتباط جنسی

مدت جلسه: 60 دقیقه

مکان: مراکز منتخب

آموزش دهنده: پژوهشگر

آموزش گیرنده: زوج ها

روش آموزش: سخنرانی، پرسش و پاسخ و بحث گروهی

رسانه آموزشی: ویدئو پروژکتور

اهداف جلسه 

1- بررسی تکلیف جلسه قبل

2 - بیان اهمیت روابط

3 - بیان چرخه مسائل جنسی

4 - بررسی عوامل بازدارنده رابطه جنسی صحیح

5- شناسایی و درمان اسطورههای جنسی غلط

6- ارائه تکلیف

فعالیتهایی که باید انجام شود:

ضمن بررسی تکلیف جلسه قبل، درباره رابطه جنسی و اهمیت آن در زندگی روزمره برای زوجین صحبت میشود.سپس چرخه پاسخ جنسی در انسان تشریح خواهد شد.پس از توضیح مراحل چرخه جنسی، درباره اختلال عملکرد جنسی توضیح داده میشود. اختلالی است که در آن رفتار جنسی و یا فقدان آن، منجر به اضطراب، عصبانیت و یا ناکامی میشود که میتواند موجب نارضایتی در روابط زوجین گردد. 

 داده ها پس از جمع آوری و کد گذاری وارد نرم افزار Spss 21 می شوند. در ابتدا کیفیت داده ها از نظر وجود داده های گم شده و نقاط دور افتاده مورد بررسی و اصلاح قرار میگیرد. در بخش آمار توصیفی، به خلاصه سازی داده ها با استفاده از جداول توزیع فراوانی، نمودارهای متداول آماری مانند میله ای، دایره ای، جعبه ای و...... ومحاسبه شاخصهای آماری مانند میانگین ، انحراف معیار، میانه و.... پرداخته میشود.

برای تحلیل داده ها: نرمال بودن توزیع داده ها با استفاده از آزمون شاپیرو-ویلکز بررسی خواهد شد. برای مقایسه میانگینها بین دو گروه مستقل از آزمون تی مستقل  یا ازمون من-ویتنی استفاده میشود.

برای بررسی تاثیر مداخله (مشاوره مبتنی بر غنی سازی روابط) در زمانهای مختلف(طول زمان) و همچنین اثر متقابل زمان و مداخله از تحلیل واریانس با اندازه های مکرر (Repeated measures ANOVA) استفاده خواهد شد. در صورت عدم برقراری فرضهای این تحلیل از آزمون فریدمن استفاده میشود و برای کنترل اثر متغییرهای مخدوش کننده از مدلهای آماری استفاده خواهد شد.

در تمام آزمونهای اماری    P<0.05 به عنوان سطح معناداری در نظر گرفته میشود.

*Independent t-test

** Repeated measures ANOVA

راهنمای عمومی اخلاق در پژوهش‌های علوم پزشکی  دارای آزمودنی انسانی  در جمهوری اسلامی ایران1392

2.در پژوهش بر آزمودنی انسانی، سلامت و ایمنی فرد فرد آزمودنی‎ها در طول و بعد از اجرای پژوهش، بر تمامی مصالح دیگر اولویت دارد. هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی انجام می‌گیرد، باید توسط افرادی طراحی و اجرا شود که تخصص و مهارت بالینی لازم و مرتبط را داشته باشند. در کارآزمایی‌های بالینی  بر روی بیماران یا داوطلب‌های سالم نظارت پزشک دارای مهارت و دانش متناسب الزامی است

13.کسب رضایت آگاهانه و آزادانه در هر پژوهشی که بر روی آزمودنی انسانی اجرا می‌شود، الزامی است. این رضایت باید به شکل کتبی باشد. در مواردی که اخذ رضایت آگاهانه‌ی کتبی غیر ممکن یا قابل صرف‌نظر باشد، باید موضوع با ذکر دلایل به کمیته‌ی اخلاق منتقل شود. در صورت تأیید کمیته‌ی اخلاق، اخذ رضایت کتبی قابل تعویق یا تبدیل به رضایت شفاهی یا ضمنی خواهد بود.

16.پژوهشگر باید از آزادانه بودن رضایت اخذ شده اطمینان حاصل کند. رفتارهایی که به هر نحوی متضمن تهدید، اغوا، فریب و یا اجبار باشد موجب ابطال رضایت آزمودنی می‌شود. به فرد باید فرصت کافی برای مشاوره با افرادی که مایل باشد – نظیر اعضای فامیل یا پزشک خانواده - داده شود. هم‌چنین، در پژوهش‌هایی که پژوهشگر مقام سازمانی بالاتری نسبت به آزمودنی  داشته باشد، دلایل این شیوه‌ی جذب آزمودنی، باید توسط کمیته‌ی اخلاق  تأیید شود، در این موارد شخص ثالث و معتمدی باید رضایت را دریافت کند.

25.پژوهشگر مسؤول رعایت اصل رازداری و حفظ اسرار آزمودنی‌ها و اتخاذ تدابیر مناسب برای جلوگیری از انتشار آن است. هم‌چنین، پژوهشگر موظف است که از رعایت حریم خصوصی آزمودنی‌ها در طول پژوهش اطمینان حاصل کند. هرگونه انتشار داده‌ها یا اطلاعات به‌دست آمده از بیماران باید بر اساس رضایت آگاهانه انجام گیرد.

28.پژوهشگران موظفند که نتایج پژوهش‌های خود را صادقانه ، دقیق، و کامل منتشر کنند. نتایج، اعم از منفی یا مثبت، و نیز منابع تأمین بودجه، وابستگی  سازمانی، و تعارض منافع – در صورت وجود – باید کاملاً آشکارسازی شوند. پژوهشگران نباید در هنگام عقد قرارداد انجام پژوهش، هیچ  گونه شرطی را مبنی بر حذف یا عدم انتشار یافته‌هایی که از نظر حمایت کننده‌ی پژوهش  مطلوب نیست، بپذیرند

 امتناع شوهران از مشارکت در مداخله به دلیل مسائل اجتماعی فرهنگی. بکارگیری روش های انگیزشی جهت ترغیب مردان جهت حضور در برنامه های آموزشی میتواند جهت راه حل مورد توجه قرار گیرد. در نهایت اگر قابل اجرا نبود با توجه به اینکه در زوج درمانی حضور یک زوج کافیست ارائه پکیج به خانم و تمرین در منزل صورت میگیرد(60).

 روابط زناشویی، صمیمیت، مشاوره، عملکرد جنسی

Marital Relationship, Intimacy, Counseling, Sexual fanction

1.            Tork Zahrani S, Banaei M, Ozgoli G, Azad M. Investigation of the postpartum female sexual dysfunction in breastfeeding women referring to healthcare centers of Bandar Abbas. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility. 2016;19(35):1-12.

2.            Janghorban R, Roudsari RL, Taghipour A, Abbasi M. Sexual and Reproductive Rights from Qur'anic Perspective: A Quantitative Content Analysis. Asian Social Science. 2015;11(3):182.

3.            Kaplan HS. Sexual desire disorders: Dysfunctional regulation of sexual motivation: Routledge; 2013.

4.            Nasiri HH, Aslanbeygi N, Moafi F, Mafi M, Bajalan Z. Investigating the Relationship between Sexual Function and Mental Health in Pregnant Females. 2018.

5.            Hatzichristou D, Kirana P-S, Banner L, Althof SE, Lonnee-Hoffmann RA, Dennerstein L, et al. Diagnosing sexual dysfunction in men and women: sexual history taking and the role of symptom scales and questionnaires. The journal of sexual medicine. 2016;13(8):1166-82.

6.            McCabe MP, Sharlip ID, Lewis R, Atalla E, Balon R, Fisher AD, et al. Risk factors for sexual dysfunction among women and men: a consensus statement from the Fourth International Consultation on Sexual Medicine 2015. The journal of sexual medicine. 2016;13(2):153-67.

7.            Lewis RW, Fugl‐Meyer KS, Bosch R, Fugl‐Meyer AR, Laumann EO, Lizza E, et al. Epidemiology/risk factors of sexual dysfunction. The journal of sexual medicine. 2004;1(1):35-9.

8.            McCabe MP, Sharlip ID, Lewis R, Atalla E, Balon R, Fisher AD, et al. Incidence and prevalence of sexual dysfunction in women and men: a consensus statement from the Fourth International Consultation on Sexual Medicine 2015. The journal of sexual medicine. 2016;13(2):144-52.

9.            Haghi F, Allahverdipour H, Nadrian H, Sarbakhsh P, Hashemiparast M, Mirghafourvand M. Sexual problems, marital intimacy and quality of sex life among married women: a study from an Islamic country. Sexual and Relationship Therapy. 2018;33(3):339-52.

10.          Sharyati M, Ghamarani A, Molid A. The study of relationship between alexithymia and sexual satisfaction among female married students in Tabriz University. J Fam Res. 2010;6(1).

11.          Rahmani A, Safavi S, Jafarpoor M, MERGHATI KEA, HOSSEINI AF. The relation of sexual satisfaction and demographic factors. IRAN JOURNAL OF NURSING. 2010;23(66):14-22.

12.          Karimi A, Dadgar S, Afiat M, Rahimi N. The Effect of Sexual Health Education on Couples’ Sexual Satisfaction. Iranian journal of obstetrics, gynecology and infertility. 2013;42(15):23-30.

13.          Halford WK, Snyder DK. Universal processes and common factors in couple therapy and relationship education: Guest Editors: W. Kim Halford and Douglas K. Snyder. Elsevier; 2012.

14.          Nemati P, Ali nazari M. Orgasmic Disorders Subset of Sexual Dysfunction in Women and Improve it. Journal of Safety Promotion and Injury Prevention. 2014;1(4):228-35.

15.          Kardan-Souraki M, Hamzehgardeshi Z, Asadpour I, Mohammadpour RA, Khani S. A review of marital intimacy-enhancing interventions among married individuals. Global journal of health science. 2016;8(8):74.

16.          Dandurand C, Lafontaine M-F. Intimacy and couple satisfaction: The moderating role of romantic attachment. International Journal of Psychological Studies

2013;5(1):74.

17.          Bagarozzi DA. Enhancing intimacy in marriage: A clinician's guide. 1st Edition ed: New York; 2014.

18.          Magon N, Chauhan M, Malik S, Shah D. Sexuality in midlife: Where the passion goes? Journal of mid-life health. 2012;3(2):61.

19.          Javadivala Z. Exploration, designing, and effectiveness of a comprehensive model of prevention and counseling on improving sexual motivation and function of women at menopausal ages: A Sequential Exploratory Mixed Methods Study: Tabriz University of Medical Sciences, School of Health; 2018.

20.          Bahri N, Latifnejad Roudsari R, Azimi Hashemi M. “Adopting self-sacrifice”: how Iranian women cope with the sexual problems during the menopausal transition? An exploratory qualitative study. Journal of Psychosomatic Obstetrics & Gynecology. 2017;38(3):180-8.

21.          Yoo H, Bartle-Haring S, Day RD, Gangamma R. Couple communication, emotional and sexual intimacy, and relationship satisfaction. Journal of sex & marital therapy. 2014;40(4):275-93.

22.          Javadivala Z, Allahverdipour H, Kouzekanani K, Merghati-Khoei E, Asghari Jafarabadi M, Mirghafourvand M. A Randomized Trial of a Relationship-Enhancement Approach in Improving Marital Intimacy in Middle-Aged Iranian Couples. Journal of sex & marital therapy. 2019:1-11.

23.          haidarnia, Nazari, Solaimanian. The effectiveness of the program prevention and improve the relationship between the increase in marital intimacy couples. Clinical Psychology studies. 2014;4(15):61-78.

24.          Scuka RF. Relationship enhancement therapy: Healing through deep empathy and intimate dialogue. 1 st Edition ed: New york; 2005.

25.          Hahlweg K, Richter D. Prevention of marital instability and distress. Results of an 11-year longitudinal follow-up study. Behaviour Research and Therapy. 2010;48(5):377-83.

26.          Halford WK, Markman HJ, Kling GH, Stanley SM. Best practice in couple relationship education. Journal of marital and family therapy. 2003;29(3):385-406.

27.          Guerney Jr B, Maxson P. Marital and family enrichment research: A decade review and look ahead. Journal of Marriage and the Family. 1990:1127-35.

28.          Markman HJ, Stanley SM, Blumberg SL. Fighting for your marriage: New and revised version. San Francisco: JosseyBBass. 2001.

29.          Williams K. Has the future of marriage arrived? A contemporary examination of gender, marriage, and psychological well-being. Journal of health and social behavior. 2003;44(4):470.

30.          Bodenmann G, Shantinath SD. The Couples Coping Enhancement Training (CCET): A new approach to prevention of marital distress based upon stress and coping. Family relations. 2004;53(5):477-84.

31.          Olson DH. Circumplex model of marital and family sytems. Journal of family therapy. 2000;22(2):144-67.

32.          Olson DH, Olson AK. PREPARE/ENRICH program: version 2000. Preventive approaches in couples therapy. 1999:196-216.

33.          Pour mohseni F, Allah yari A, Fathi ashtiani A, ahmadi F. The Effectiveness of Marital Empowerment Programs on Marital Satisfaction of Couples. Clinical Psychology Research and Consultation. 2011;1:27-37.

34.          Askari M, B Mohd Noah S, Aishah Bt Hassan S, Bt Baba M. Comparison the effects of communication and conflict resolution skills training on marital satisfaction. International Journal of Psychological Studies. 2013;5(1):91-104.

35.          Halford WK, Bodenmann G. Effects of relationship education on maintenance of couple relationship satisfaction. Clinical Psychology Review. 2013;33(4):512-25.

36.          SHAFI AA, Honarparvaran N, Tabrizi M, NAVABI NS. Efficacy of emotion-focused couple therapy training with regard to increasing sexual satisfaction among, couples. JOURNAL OF CLINICAL PSYCHOLOGY ANDISHE VA RAFTAR. 2010;4(15):59-70.

37.          Amanelahifard A, Nikbakht R, Hoseini MA, Ahmadi Fakhr S, Hoseini Z. The comparison of marital satisfaction and quality of life between fertile and infertile women. Biannual Journal of Applied Counseling. 2012;2(1):75-88.

38.          vashki K, Abadi s, Allah v, zade F. Comparison of the effectiveness of cognitive behavioral and copule thrapy based on Acceptance and Commitment on marital intimacy couples conflicting city of Isfahan. Knowledge and research in applied psychology. 2017;17(4):31-40.

39.          Masoumi SZ, Khani S, Kazemi F, Kalhori F, Ebrahimi R, Roshanaei G. Effect of marital relationship enrichment program on marital satisfaction, marital intimacy, and sexual satisfaction of infertile couples. International journal of fertility & sterility. 2017;11(3):197.

40.          Hossaeni, Amin, Rasuli, Davarnia, chani G. The effect of teaching group based on the practical application of sincere communication skills on the quality of marital relationships. Scientific Journal Ilam University of Medical Sciences. 2016;24(2):8-17.

41.          Khamse F, Zahra kar K, Mohsen Zadeh F. The practical application of intimate relations skills training effect on the level of sexual satisfaction and joy of marriage married women. Positive Psychology Research. 2015;2(1):41-51.

42.          Botlani S, Ahmadi A, Bahrami F, Shahsiah M, Mohebbi S. Effect of attachment-based couple therapy on sexual satisfaction and intimacy. Journal of Fundamentals of Mental Health. 2010;12(2):496-505.

43.          mohseni p, allahyari. The effectiveness of the empowerment programs Satisfaction Marital marital couples. The scientific-research journal of Clinical Psychology. 2011;3(1):27-37.

44.          Oulia N, FATEHIZADEH M, BAHRAMI F. The study of effectiveness of instruction marital enrichment on increasing of marital intimacy. 2006.

45.          Stanley SM, Allen ES, Markman HJ, Rhoades GK, Prentice DL. Decreasing divorce in US Army couples: Results from a randomized controlled trial using PREP for Strong Bonds. Journal of couple & relationship therapy. 2010;9(2):149-60.

46.          Vural BK, Temel AB. Effectiveness of premarital sexual counselling program on sexual satisfaction of recently married couples. Sexual health. 2009;6(3):222-32.

47.          Litzinger S, Gordon KC. Exploring relationships among communication, sexual satisfaction, and marital satisfaction. Journal of sex & marital therapy. 2005;31(5):409-24.

48.          Navidian A, Rezaee N, Shakiba M, Baniasadi F. Effect of a Couples’ Relationship Enrichment Program on the Couple Burnout from the Perspective of Spouses of Patients with Multiple Sclerosis. Iran Journal of Nursing. 2017;30(109):44-53.

49.          Stark R, Kagerer S, Walter B, Vaitl D, Klucken T, Wehrum‐Osinsky S. Trait sexual motivation questionnaire: concept and validation. The journal of sexual medicine. 2015;12(4):1080-91.

50.          Hilber AM, Colombini M. Promoting sexual health means promoting healthy approaches to sexuality. Sex Health Exch. 2002:4.1-16.

51.          Schaefer MT, Olson DH. Assessing intimacy: The PAIR inventory. Journal of marital and family therapy. 1981;7(1):47-60.

52.          Rosen CB, J. Heiman, S. Leiblum, C. Meston, R. Shabsigh, D. Ferguson, R. D'Agostino, R. The Female Sexual Function Index (FSFI): a multidimensional self-report instrument for the assessment of female sexual function. Journal of sex & marital therapy. 2000;26(2):191-208.

53.          Chang SR, Chang TC, Chen KH, Lin HH. OUTCOMES ASSESSMENT: Developing and Validating a Taiwan Version of the Female Sexual Function Index for Pregnant Women. The journal of sexual medicine. 2009;6(6):1609-16.

54.          Takahashi M, Inokuchi T, Watanabe C, Saito T, Kai I. The female sexual function index (FSFI): Development of a Japanese version. The journal of sexual medicine. 2011;8(8):2246-54.

55.          Fakhri A, Mohamadi Zeydi E, Pakpour A, Morshedi H, Mohammadpour RA. Psychometric Properties of Iranian Version of Female Sexual Function Index. SCIENTIFIC MEDICAL JOURNAL. 2011;4(10):345-54.

56.          O'Leary MP, Fowler FJ, Lenderking WR, Barber B, Sagnier PP, Guess HA, et al. A brief male sexual function inventory for urology. Urology. 1995;46(5):697-706.

57.          Fakhri A, Morshedi H, Soleymanian A, Hosaini M. Psychometric Properties of Iranian Version of Male Sexual Function Index. Jundishapur Scientific Medical Journal. 2014;12(6):655-63.

58.          Mykletun A, Dahl AA, O'LEARY MP, FOSSÅ SD. Assessment of male sexual function by the Brief Sexual Function Inventory. BJU international. 2006;97(2):316-23.

59.          Ghorashi Z, Yousefy A, Merghati-koei E. Developing and validating a questionnaire to measure Women’s sexual behaviors: a psychometric process. Galen Medical Journal. 2016;5(4):208-14.

60.          Nelson TS. Couples therapy with one partner. Journal of Couple & Relationship Therapy. 2002;1(1):83-104.

بررسی تاثیر مشاوره مبتنی بر رویکرد غنی سازی روابط زناشوئی بر صمیمیت ،  انگیزش و عملکرد جنسی زوج های مراجعه کننده به مراکز جامع خدمات سلامت  شهر زاهدان سال 1398

ندارد.

کسب مهارتهای ارتباطی ، ارتقا روابط بین زوجین و افزایش صمیمیت در زندگی و در نهایت رضایت زناشویی.

ندارد

ندارد

برای افراد تحت مطالعه هزینه ایی ندارد.

ندارد.

کلیه اطلاعات افراد مورد بررسی محرمانه می ماند.

 گر شما سوالی دارید و یـا اینکـه مایـل بـه اطلاعـات بیشـتری هسـتید، لطفا با نیره نیت مقدم با شماره تلفن 09127693209 و یا با ایمیل niatmoghadam@gmail.com تماس بگیرید.

اگر شما برای شرکت در این مطالعه موافقت کنید، لازم است فرم رضـایت آگاهانـه را تکمیـل نمـوده و بـه محقـق برگردانید. لطفا' این برگه حاوی اطلاعات را برای خود نگهدارید. اگر تصمیم به شرکت در این تحقیق گرفتید، هر زمانی شما مجاز هستید از این تحقیق کناره گیری کنید بدون اینکه دلیلی برای ما بیان نمائید.

فرم رضایت آگاهانه توسط افراد مورد مطالعه تکمیل میشود.فرم رضایت آگاهانه موجود است.

1. من تائید می کنم که برگ اطلاعات مشارکت کننده به تاریخ         را برای انجام تحقیق فوق خوانـده و فهمیده ام و این فرصت برای من داده شده که سوالات مورد نظرم را بپرسم.

2. من می دانم که شرکت من در این تحقیق داوطلبانه است. من همچنین می دانم که من هـر زمـانی کـه بخواهم می توانم از تحقیق کنار بکشم بدون اینکه ملزم به ارائه دلیل باشم.

3. من موافقت می کنم که در مطالعه/ تحقیق فوق شرکت نمایم.

پرسشنامه عملکرد جنسی زنان

 خانم محترم

پرسشنامه حاضر احساسات و پاسخهای جنسی شما را در طی چهار هفته گذشته مورد سنجش قرار میدهد. لطفاً تا آنجا که ممکن است به سؤالات صادقانه پاسخ دهید .مطمئن باشید که پاسخهای شما به طور محرمانه نگهداری خواهد شد. لطفاً به هر پرسش فقط یک پاسخ دهید. ضمناً لازم است پاسخ مورد نظرتان را با علامت دایره مشخص نمایید.

با تشکر

1 -درطی چهار هفته گذشته، چقدر تمایل به داشتن فعالیت جنسی داشته اید؟    تقریباً همیشه□   بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□   هیچ□

2-در طی چهار هفته گذشته، میزان شدت تمایل شما به فعالیت جنسی چقدر بوده است؟   خیلی بالا□   بالا□   در حد معمولی□   پایین□   خیلی پایین یا هیچ□    

3-در طی چهار هفته گذشته، چقدر دچار تهییج جنسی (سرحال بودن) در هنگام فعالیت جنسی، شده اید؟   فعالیت جنسی نداشته ام.   تقریباً همیشه□   بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□  تقریباً هیچ یا هیچ□

4- در طی چهار هفته گذشته، میزان شدت تهییج جنسی (سر حال آمدن) در هنگام فعالیت جنسی چقدر بوده است؟   فعالیت جنسی نداشته ام.   خیلی بالا□   بالا□   در حد معمولی□   پایین□   خیلی پایین یا هیچ□

5 -در طی چهار هفته گذشته، چقدر خاطر جمع بودید که در هنگام فعالیت جنسی، دچار تهییج جنسی (سرحال آمدن) میشوید؟   فعالیت جنسی نداشته ام    خیلی زیاد خاطر جمع□   خیلی خاطر جمع□    تا حدی خاطر جمع□   کمی خاطر جمع□    تقریباً هیچ یا هیچ□

6-در طی چهار هفته گذشته، چقدر از تهییج جنسی (سرحال آمدن)در هنگام فعالیت جنسی، رضایتمند بودید؟   فعالیت جنسی نداشته ام   تقریباً همیشه□   بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□   تقریباً هیچ یا هیچ□

7-در طی چهار هفته گذشته، چقدر در هنگام فعالیت جنسی، دچار رطوبت (رطوبت مهبلی)شده-اید؟

  فعالیت جنسی نداشته ام   تقریباً همیشه□    بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□   تقریباً هیچ یا هیچ□

8-در طی چهار هفته گذشته، در هنگام فعالیت جنسی، برای رسیدن به رطوبت (رطوبت مهبلی)چقدر مشکل و سختی داشته اید؟   فعالیت جنسی نداشته ام   بی نهایت سخت و غیرممکن□   خیلی مشکل بود□   مشکل بود□   مقدار کمی مشکل بود□   تقریباً هیچ مشکلی نبود□

9-در طی چهار هفته گذشته، حتی پس از تمام شدن فعالیت جنسی، چقدر رطوبت (رطوبت مهبلی) در شما ماندگار بود؟   فعالیت جنسی نداشته ام    تقریباً همیشه□    بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□   تقریباً هیچ یا هیچ□

10 - در طی چهار هفته گذشته، حتی پس از تمام شدن فعالیت جنسی، برای ماندگاری رطوبت (رطوبت مهبلی) چقدر مشکل و سختی داشته اید؟    فعالیت جنسی نداشته ام    بی نهایت سختی و غیرممکن□   خیلی مشکل بود□   مشکل بود□   مقدار کمی مشکل بود□   تقریباً هیچ مشکلی نبود□

11- در طی چهار هفته گذشته، در هنگام فعالیت جنسی، چقدر به ارگاسم (اوج لذت جنسی) رسیدید؟ 

   فعالیت جنسی نداشته ام   تقریباً همیشه□   بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□   تقریباً هیچ یا هیچ□

12- در طی چهار هفته گذشته، در هنگام فعالیت جنسی، برای رسیدن به ارگاسم (اوج لذت جنسی) چقدر مشکل و سختی داشته اید؟     فعالیت جنسی نداشتهام    بی نهایت سخت و غیرممکن□    خیلی مشکل بود□   مشکل بود□    مقدار کمی مشکل بود□    تقریباً هیچ مشکلی نبود□

13- در طی چهار هفته گذشته، در هنگام فعالیت جنسی، از رسیدن به ارگاسم (اوج لذت جنسی)چقدر رضایتمندی داشته اید؟    فعالیت جنسی نداشته ام    خیلی راضی بودم□    تا حدی راضی بودم□    تقریباً مساوی (نه راضی نه ناراضی) □    تا حدی ناراضی بودم□   خیلی ناراضی بودم□

14- در طی چهار هفته گذشته، از احساس نزدیکی هیجانی با همسرتان در هنگام فعالیت جنسی، چقدر رضایتمندی داشته اید؟     فعالیت جنسی نداشته ام   خیلی راضی بودم□    تا حدی راضی بودم□   تقریباً مساوی (نه راضی نه ناراضی) □    تا حدی ناراضی بودم□   خیلی ناراضی بودم□

15-در طی چهار هفته گذشته، چقدر از رابطه جنسی با همسرتان رضایتمندی داشته اید؟   خیلی راضی بودم□    تا حدی راضی بودم□   تقریباً مساوی (نه راضی نه ناراضی)□   تا حدی ناراضی بودم□   خیلی ناراضی بودم□

16- در طی چهار هفته گذشته، در مجموع از نزدگی جنسی خود چقدر رضایتمندی داشته اید؟   خیلی راضی بودم□   تا حدی راضی بودم□

   تقریباً مساوی(نه راضی نه ناراضی) □   تا حدی ناراضی بودم□   خیلی ناراضی بودم□

17- در طی چهار هفته گذشته، در هنگام نزدیکی، چقدر درد و ناراحتی را تجربه کردهاید؟   فعالیت جنسی نداشته ام    تقریباً همیشه□    بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□    تقریباً هیچ یا هیچ□

18- در طی چهار هفته گذشته، بدنبال و یا پس از نزدیکی، چقدر درد و ناراحتی را تجربه کردید؟   فعالیت جنسی نداشته ام    تقریباً همیشه□   بیشتر اوقات□   گاهی اوقات□   مقدار کمی□   تقریباً هیچ  یا هیچ□

19- در طی چهار هفته گذشته، در هنگام و یا پس از نزدیکی، شدت درد و ناراحتی شما چقدر بود؟

   فعالیت جنسی نداشته ام   خیلی زیاد□   زیاد□   در حد متوسط□   کم□   خیلی کم یا  هیچ□  

پرسشنامه عملکرد جنسی مردان

1. در طی چهار هفته گذشته، چقدر تمایل به داشتن فعالیت جنسی داشته اید؟ 

      بسیار زیاد□    زیاد□      تا حدودی□         کم□               بسیار کم یا هیچ□

2. در طی چهار هفته گذشته، میزان تمایل شما به فعالیت جنسی چقدر بوده است؟

 بسیار زیاد□     زیاد□           تا حدودی□       کم□               بسیار کم یا هیچ□

3. در طی چهار هفته گذشته، در هنگام تحریک جنسی به هر طریقی، چقدر نعوظ(سفتی) جزئی یا کامل داشتید؟

 تقریباً همیشه□     بیشتر اوقات□      گاهی اوقات□       کم□         تقریبا هیچ یا هیچ□

4. در طی چهار هفته گذشته، تا چه حدی نعوظ شما برای داشتن مقاربت کافی بود؟  تقریباً همیشه□ بیشتر اوقات□  گاهی اوقات□  کم□   تقریبا هیچ یا هیچ□

5. در طی چهار هفته گذشته، در هنگام تحریک جنسی ، برای رسیدن نعوظ  چقدر مشکل و سختی داشته-اید؟

بدون نعوظ□  مشکل زیاد□   مشکل معمولی□   مشکل کم□       بدون مشکل□

6. در طی چهار هفته گذشته، در هنگام فعالیت جنسی، برای داشتن انزال  چقدر مشکل و سختی داشته اید؟ بدون انزال□  مشکل زیاد□ مشکل معمولی□         مشکل کم□        بدون مشکل□

7. در طی چهار هفته گذشته، مشکل شما از نظر  مقدار مایع منی هنگام  انزال چقدر بود؟ بدون مایع□            مشکل زیاد□          مشکل معمولی□          مشکل کم□                بدون مشکل□

8. در طی چهار هفته گذشته مشکلتان را برای نداشتن میل جنسی تا چه حدی در نظر گرفتید ؟

مشکل زیاد□      مشکل معمولی□         مشکل کم□                  مشکل خیلی کم□        بدون مشکل□

9. در طی چهار هفته گذشته مشکلتان را در توانایی برای ایجاد و حفط نعوظ چه حدی در نظر گرفتید؟ مشکل زیاد□      مشکل معمولی□         مشکل کم□                مشکل خیلی کم□        بدون مشکل□

10. در طی چهار هفته گذشته مشکلتان برای انزال تا چه حدی در نظر گرفتید ؟ مشکل زیاد□      مشکل معمولی□         مشکل کم□                   مشکل خیلی کم□        بدون مشکل□

11. در طی چهار هفته گذشته، در مجموع از نزدیکی جنسی خود چقدر رضایتمندی داشتید؟ بسیار ناراضی□    تاحدودی ناراضی□     بدون نظر□          تا حدوی راضی□         بسیار راضی□

پرسشنامه دموگرافیک

شرکت کننده ی عزیز، خواهشمندیم سوالات را به دقت ملاحظه فرموده و پاسخ دهید. بیشک همکاری شما در پاسخگویی به سوالات میتواند ما را در دستیابی به نتایج معتبرتر یاری کند. لازم به ذکر است که اطلاعات به دست آمده محرمانه بوده و صرفا جهت پژوهش از آنها استفاده خواهد شد، بنابراین نیازی به ذکر نام و نام خانوادگی نمیباشد. با سپاس .

  کد پرسشنامه: ..........

 1 . جنسیت                                 مرد                    زن

2. سن ........

3. تحصیلات خانم: (بتدایی/راهنمایی/دبیرستان/ دیپلم/لیسانس/ بالاتر)

 4. میزان تحصیلات آقا: .( ابتدایی/راهنمایی/دبیرستان/ دیپلم/لیسانس/ بالاتر) 

 5.  شغل خانم:       خانه دار       شاغل

در صورت شاغل بودن نوع شغل مشخص شود: ............................................  .

6 . شغل آقا:          کارمند        آزاد           بیکار       

7. مدت ازدواج........ سال

8. تعداد فرزندان: .........

9.روش پیشگیری از بارداری    قرص ال دی/ آمپول سه ماهه/ آمپول یک ماهه/آی یو دی/ طبیعی

10. بصورت مستقل زندگی میکنید یا غیر مستقل؟         مستقل         غیر مستقل

11. مساحت منزل مسکونی: .......متر مربع

12.تعداد اتاقهایی که برای سکونت استفاده میشود(بغیر از حمام و سرویس به داشتی و انبار): .........

13.قومیت:           فارس      یلوچ       سایر

14. نوع روش پیشگیری از بارداری         کاندوم     طبیعی